Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 70

Devanagari script

अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

Transliteration

aputriṇa stathā rūkṣāstejohīnā dvijottamāḥ | bhāradvājasagotreyāḥ pravaraiḥ paṃcabhiryutāḥ

Translation

Cũng vậy, trong hàng dwija ưu tú, có kẻ không con, tính tình khô cứng và thiếu hào quang tâm linh. Họ thuộc gotra Bhāradvāja và được gắn với năm pravara.

Word by Word

• अपुत्रिणः: without sons
• अपुत्रिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्-पूर्वपद) + पुत्रिन् (प्रातिपदिक; पुत्र + इनि)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नञ्-समासः (कर्मधारयः), ‘अपुत्रिणः’ = पुत्ररहिताः; विशेषणम्

• तथा: likewise
• तथा: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषणम् (adverb: likewise)

• रूक्षाः: harsh/rough
• रूक्षाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रूक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषणम्

• तेजोहीनाः: devoid of vigor/splendor
• तेजोहीनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + हीन (कृदन्त/प्रातिपदिक; √हा/हाण्-त्यागे, क्त/निष्ठा; अर्थे ‘वर्जित’)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—तेजः-हीन (तत्पुरुषः, ‘तेजसा हीनाः’); विशेषणम्

• द्विजोत्तमाः: best among the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—द्विज-उत्तम (कर्मधारयः, ‘श्रेष्ठा द्विजाः’)

• भारद्वाजसगोत्रेयाः: belonging to the Bhāradvāja gotra
• भारद्वाजसगोत्रेयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भारद्वाज (प्रातिपदिक) + स (सह/सम्-सम्बन्धार्थक पूर्वपद) + गोत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः—भारद्वाज-स-गोत्रेय (तत्पुरुषः, ‘भारद्वाजगोत्रसम्बद्धाः’); विशेषणम्

• प्रवरैः: with pravaras
• प्रवरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• पञ्चभिः: with five
• पञ्चभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)
• Form: (त्रिलिङ्ग), तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषणम्

• युताः: endowed (joined)
• युताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युत (कृदन्त, √युज्/युजँ-योगे, निष्ठा/क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (endowed/connected)

Speaker

Unspecified (Dharmāraṇya narrative voice)

Visual Art Cues

Scene: A contrast tableau: dignified Bhāradvāja-gotra brāhmaṇas with sacred thread and ritual marks, yet some appear stern and dim in aura; beside them, a gentle luminous sage instructs, suggesting transformation from roughness to tejas through discipline.

Characters & Entities

• Bhāradvāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Lineage markers exist alongside moral evaluation; dharma values tejas and character, not mere birth-identity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse continues a gotra–pravara catalog.

What ritualistic prescription is mentioned?

Five pravaras are noted for the Bhāradvāja gotra, relevant to ritual identification.