Adhyaya 1

Verse 1

श्रीगणेशाय नमः । तर्तुं संहृतिवारिधिं त्रिजगतां नौर्नाम यस्य प्रभोर्येनेदं सकलं विभाति सततं जातं स्थितं संसृतम् । यश्चैतन्यघनप्रमाण विधुरो वेदांतवेद्यो विभुस्तं वन्दे सहजप्रकाशममलं श्रीरामचन्द्रं परम् । दाराः पुत्रा धनं वा परिजनसहितो बंधुवर्गः प्रियो वा माता भ्राता पिता वा श्वशुरकुलजना भृत्यऐश्वर्य्यवित्ते । विद्या रूपं विमलभवनं यौवनं यौवतं वा सर्वे व्यर्थं मरणसमये धर्म एकः सहायः । नैमिषे निमिषक्षेत्रे ऋषयः शौनकादयः । सत्रं स्वर्गाय लोकाय सहस्रसममासत

Kính lễ Śrī Gaṇeśa. Con xin đảnh lễ Đức Śrī Rāmacandra Tối Thượng—Đấng là con thuyền đưa ba cõi vượt qua đại dương hủy diệt; nhờ uy quyền của Ngài mà toàn thể vũ trụ này luôn rực sáng trong sinh khởi, an trụ và dòng chảy luân hồi; Ngài là Thực Tại bao trùm, được Vedānta chứng tri, tự chiếu, thanh tịnh, không cấu nhiễm. Vợ con, của cải, thân quyến và bạn bè, người thân yêu, mẹ, anh em, cha, họ hàng bên thông gia, kẻ hầu người hạ, quyền thế và tiền tài; học vấn, dung sắc, nhà cửa trang nghiêm, tuổi trẻ và khoái lạc—đến lúc lâm chung thảy đều hư vọng; chỉ có Dharma là trợ lực duy nhất. Tại Naimiṣa, thánh địa Nimiṣa-kṣetra, các hiền triết đứng đầu là Śaunaka đã ngồi cử hành satra-yajña suốt một nghìn năm vì lợi ích thế gian và để đạt cõi trời.

Verse 2

एकदा सूतमायांतं दृष्ट्वा तं शौनकादयः । परं हर्षं समाविष्टाः पपुर्नेत्रैः सुचेतसा । चित्राः श्रोतुं कथास्तत्र परिवव्रुस्तपस्विनः

Một lần, thấy Sūta tiến đến, các hiền triết đứng đầu là Śaunaka tràn đầy hoan hỷ, tâm ý tỉnh lặng, như ‘uống’ lấy Ngài bằng đôi mắt. Khát khao được nghe những câu chuyện kỳ diệu, các vị khổ hạnh ấy liền tụ hội vây quanh Ngài tại đó.

Verse 3

अथ तेषूपविष्टेषु तपस्विषु महात्मसु । निर्दिष्टमासनं भेजे विनयाल्लोमहर्षणिः

Bấy giờ, khi các vị khổ hạnh đại tâm đã an tọa, Lomaharṣaṇa vì lòng khiêm cung liền nhận lấy chỗ ngồi được chỉ định cho mình.

Verse 4

सुखासीनं च तं दृष्ट्वा विघ्नांतमुपलक्ष्य च । अथापृच्छंस्त ऋषयः काश्चित्प्रास्ताविकीः कथाः

Thấy ngài an tọa trên pháp tọa một cách an lạc, lại nhận ra mọi chướng ngại đã lắng yên, các bậc hiền triết liền thưa hỏi vài điều mở đầu để khởi sự pháp thoại.

Verse 5

पुराणमखिलं तात पुरा तेऽधीतवान्पिता । कच्चित्त्वयापि तत्सर्वमधीतं लोमहर्षणे

“Này hiền nhi, thuở trước phụ thân con đã học trọn toàn bộ Purāṇa. Ôi Lomaharṣaṇa, con cũng đã thọ học đầy đủ tất cả chăng?”

Verse 6

कथयस्व कथां सूत पुण्यां पापनिषूदिनीम् । श्रुत्वा यां याति विलयं पापं जन्मशतोद्भवम्

“Hỡi Sūta, xin hãy kể câu chuyện thánh thiện—đầy công đức và diệt trừ tội lỗi. Chỉ cần nghe, tội nghiệp tích tụ qua trăm kiếp cũng tiêu tan.”

Verse 7

सूत उवाच । श्रीभारत्यंघ्रियुगलं गणनाथपदद्वयम् । सर्वेषां चैव देवानां नमस्कृत्य वदाम्यहम्

Sūta thưa: “Sau khi đảnh lễ đôi chân tôn quý của Bhāratī (Sarasvatī), đôi chân của Gaṇanātha (Gaṇeśa), và tất thảy chư thiên, nay ta xin cất lời.”

Verse 8

शक्तींश्चैव वसूंश्चैव ग्रहान्यज्ञादिदेवताः । नमस्कृत्य शुभान्विप्रान्कविमुख्यांश्च सर्वशः

“Ta cũng đảnh lễ các Śakti, các Vasu, các Graha (quyền lực thiên giới), cùng các vị thần chủ trì tế lễ yajña và mọi nghi lễ khác; lại cúi đầu kính lễ các brāhmaṇa cát tường và các bậc hiền triết/thi nhân tối thượng khắp nơi—(rồi tiếp lời).”

Verse 9

अभीष्टदेवताश्चैव प्रणम्य गुरुसत्तमम् । नमस्कृत्य शुभान्देवान्रामादींश्च विशेषतः

Sau khi đảnh lễ các vị thần hộ mệnh theo nguyện ước của mình, và phủ phục trước bậc Thầy tối thượng, ông kính cẩn dâng lời lễ bái lên các chư thiên cát tường—đặc biệt là Đức Rāma cùng các vị khác.

Verse 10

यान्स्मृत्वा विविधैः पापैर्मुच्यते नात्र संशयः । तेषां प्रसादाद्वक्ष्येऽहं तीर्थानां फलमुत्तमम् । सर्वेषां च नियंतारं धर्मात्मानं प्रणम्य च

Nhớ tưởng các Ngài, con người được giải thoát khỏi muôn thứ tội lỗi—điều ấy không hề nghi ngờ. Nhờ ân sủng của các Ngài, ta sẽ tuyên thuyết quả báo tối thượng của các thánh địa tīrtha; và sau khi đảnh lễ Đấng Chánh Pháp, bậc điều ngự muôn loài…

Verse 11

धर्म्मारण्यपतिस्त्रिविष्टपपतिर्नित्यं भवानीपतिः पापाद्वः स्थिरभोगयोगसुलभो देवः स धर्मेश्वरः । सर्वेषां हृदयानि जीवकलया व्याप्य स्थितः सर्वदा ध्यात्वा यं न पुनर्विशंति मनुजाः संसारकारागृहम्

Ngài là Chúa tể Dharmāraṇya, là bậc chủ trì Triviṣṭapa (cõi trời), mãi mãi là Phu quân của Bhavānī—chính Ngài là Dharmeśvara, vị Thần dễ được chứng đắc cho các ngươi nhờ sự vững bền trong hưởng thụ và tu tập yoga, lại là Đấng diệt trừ tội lỗi. Ngài luôn thấm nhuần trong tim muôn loài bằng tia sống; ai thiền quán Ngài thì con người ấy không còn trở lại ngục thất của luân hồi (saṃsāra).

Verse 12

सूत उवाच । एकदा तु स धर्म्मो वै जगाम ब्रह्मसंसदि । तां सभां स समालोक्य ज्ञाननिष्ठोऽभवत्तदा

Sūta nói: Có một lần, Dharma quả thật đã đến hội chúng của Brahmā. Nhìn ngắm pháp đình ấy, bấy giờ Ngài liền an trụ vững chắc trong trí tuệ tâm linh.

Verse 13

देवैर्मुनिवरैः क्रांतां सभामालोक्य विस्मितः । देवैर्यक्षैस्तथा नागैः पन्नगैश्च तथाऽसुरैः

Thấy hội chúng đông nghịt chư thiên và các bậc hiền thánh tối thắng, Ngài kinh ngạc—nơi ấy có chư thiên, Yakṣa, Nāga cùng các loài rắn khác, và cả các Asura nữa.

Verse 14

ऋषिभिः सिद्धगंधर्वैः समाक्रांतोचितासना । ससुखा सा सभा ब्रह्मन्न शीता न च घर्म्मदा

Hội chúng ấy đầy các Ṛṣi, Siddha và Gandharva, chỗ ngồi xứng hợp đều đã kín; bạch Phạm chí, pháp hội ấy an lạc—không lạnh buốt, cũng chẳng nóng bức quấy nhiễu.

Verse 15

ततः पुण्यां कथां दिव्यां श्रावयामास धर्मवित् । कथांते मुनिशार्दूलं वचनं चेदमब्रवीत्

Bấy giờ bậc thông đạt Dharma khiến mọi người được nghe một thánh truyện nhiệm mầu. Khi câu chuyện kết thúc, ngài nói những lời này với “hổ trong hàng hiền thánh”.

Verse 16

स्तंभैश्च विधृता सा तु शाश्वती न च सक्षया । दिव्यैर्नानाविधैर्भावैर्भासद्भिरमितप्रभा

Được chống đỡ bằng những trụ cột, đại sảnh ấy vĩnh cửu, chẳng chịu hoại diệt; với muôn vẻ huy hoàng thần diệu rạng ngời, nó mang ánh quang vô lượng.

Verse 17

अति चन्द्रं च सूर्य्यं च शिखिनं च स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भर्त्सयंतीव भास्करम्

Tự phát quang, nó lấn át cả trăng, mặt trời và lửa. Bừng cháy trên tầng trời cao, dường như còn quở trách chính đấng Nhật Quang.

Verse 18

तस्यां स भगवाञ्छास्ति विविधान्देवमानुषान् । स्वयमेकोऽनिशं ब्रह्मा सर्वलोकपितामहः

Tại đó, đức Bhagavān Brahmā—một mình, không ngừng nghỉ—cai trị và giáo huấn muôn hạng chư thiên cùng loài người; Ngài là Pitāmaha, tổ phụ của mọi thế giới.

Verse 19

न क्षुधं न पिपासां च न ग्लानिं प्राप्नुवन्त्युत । नानारूपैरिव कृता मणिभिः सा सभा वरैः

Tại nơi ấy, họ không hề cảm thấy đói, không khát, cũng chẳng mỏi mệt. Đại sảnh thù thắng kia hiện ra như được tạo tác từ vô số châu báu rực rỡ, muôn hình vạn trạng.

Verse 20

भृगुरत्रिर्वसिष्ठश्च गौतमोऽथ तथांगिराः । पुलस्त्यश्च क्रतुश्चैव प्रह्लादः कर्द्दमस्तथा

Ở đó có Bhṛgu, Atri và Vasiṣṭha; có Gautama cùng Aṅgiras; lại có Pulastya và Kratu, cùng với Prahlāda và Kardama.

Verse 21

अथर्वांगिरसश्चैव वालखिल्या मरीचिपाः । मनोंऽतरिक्षं विद्याश्व वायुस्तेजो जलं मही

Ở đó có Atharvan và các Aṅgirasa, cùng các Vālakhilya và Marīcipa. Tâm (Manas), cõi trung không, tri thức (Vidyā), ngựa, gió, lửa/quang năng, nước và đất cũng hiện diện như những quyền năng được nhân cách hóa.

Verse 22

शब्दस्पर्शौ तथा रूपं रसो गंधस्तथैव च । प्रकृतिश्च विकारश्च सदसत्कारणं तथा

Âm thanh và xúc chạm, cùng sắc tướng, vị và hương; Prakṛti (tự tính) và biến dị, cùng các nhân duyên gắn với hữu và vô—hết thảy các nguyên lý ấy đều hiện diện nơi đó.

Verse 23

अगस्त्यश्च महातेजा मार्कंडेयश्च वीर्यवान् । जमदग्निर्भरद्वाजः संवर्तश्च्यवनस्तथा

Ở đó có Agastya rực rỡ đại quang, và Mārkaṇḍeya hùng mạnh về linh lực; lại có Jamadagni, Bharadvāja, Saṃvarta và Cyavana.

Verse 24

दुर्वासाश्च महाभाग ऋष्यश्रृंगश्च धार्मिकः । सनत्कुमारो भगवान्योगाचार्य्यो महातपाः

Tại đó có hiền thánh Durvāsas lẫy lừng, và Ṛṣyaśṛṅga chính trực, nương vững nơi Dharma. Lại có Bhagavān Sanatkumāra, bậc đại khổ hạnh, thầy của Yoga, cũng hiện diện.

Verse 26

चंद्रमाः सह् नक्षत्रैरादित्यश्च गभस्तिमान् । वायवस्तंतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च

Ở đó có Chandra cùng các nakṣatra, và Āditya—mặt trời rực rỡ. Các luồng gió và những sợi tơ của trật tự vũ trụ cũng hiện hữu—cùng saṅkalpa (ý nguyện) và prāṇa, hơi thở sinh mệnh.

Verse 27

मूर्तिमंतो महात्मानो महाव्रतपरायणाः । एते चान्ये च बहवो ब्रह्माणं समुपासिरे

Những bậc đại hồn có thân tướng, chuyên tâm nơi đại nguyện, những vị ấy và còn bao người khác nữa, đều cung kính phụng thờ Brahmā.

Verse 28

अर्थो धर्मश्च कामश्च हर्षो द्वेषस्तमो दमः । आयांति तस्यां सहिता गंधर्वाप्सरसां गणाः

Artha, Dharma và Kāma; hân hoan và oán ghét, u tối và tự chế—cũng đều hiện diện nơi ấy. Và tại chốn ấy, các đoàn chúng Gandharva cùng Apsaras cũng đồng đến.

Verse 29

असितो देवलश्चैव जैगीषव्यश्च तत्त्ववित् । आयुर्वेदस्तथाष्टांगो गान्धर्वश्चैव तत्र हि

Tại đó có Asita và Devala, cùng Jaigīṣavya, bậc thấu triệt tattva. Cũng tại đó hiện hữu Āyurveda theo hệ aṣṭāṅga, và Gandharva-vidyā—tri thức về nghệ thuật âm nhạc thiêng.

Verse 30

महितो विश्वकर्मा च वसवश्चैव सर्वशः । तथा पितृगणाः सर्वे सर्वाणि च हवींष्यथ

Trong cảnh giới linh thiêng ấy, Viśvakarmā được tôn vinh, và các Vasu cũng được kính lễ bằng mọi cách; cũng vậy, toàn thể các bậc Pitṛ (tổ tiên) đều được tôn kính, và mọi lễ vật tế tự (havis) cũng hiện diện nơi đó.

Verse 31

ऋग्वेदः सामवेदश्च यजुर्वेदस्तथैव च । अथर्ववेदश्च तथा सर्वशास्त्राणि चैव ह

Nơi ấy có Ṛgveda, Sāmaveda và Yajurveda, lại có cả Atharvaveda; quả thật, mọi śāstra cũng đều hiện diện tại đó.

Verse 32

इतिहासोपवेदाश्च वेदांगानि च सर्वशः । मेधा धृतिः स्मृतिश्चैव प्रज्ञा बुद्धिर्यशः समाः

Nơi ấy cũng có các Itihāsa và Upaveda, cùng mọi Vedāṅga dưới đủ mọi hình thức; và nơi ấy ngự trị medhā (trí tuệ), dhṛti (kiên định), smṛti (ghi nhớ), prajñā (minh tri), buddhi chân chánh, cùng danh tiếng bình đẳng tâm.

Verse 33

कालचक्रं च तद्दिव्यं नित्यमक्षयमव्ययम् । यावन्त्यो देवपत्न्यश्च सर्वा एव मनोजवाः

Và nơi ấy có Bánh Xe Thời Gian thần diệu—thường hằng, bất hoại, không suy tàn; và tất cả các thiên hậu, nhanh như ý niệm, cũng đều hiện diện tại đó.

Verse 36

पुरंदरश्च देवेंद्रो वरुणो धनदस्तथा । महादेवः सहोमोऽत्र सदा गच्छति सर्वदः

Tại đây, Indra bậc Purandara, Varuṇa, và Kubera bậc Dhanada thường hằng lui tới; và Mahādeva cũng cùng Soma luôn du hành nơi này—ban phát mọi ân phúc.

Verse 37

गच्छंति सर्वदा देवा नारायणस्तथर्षयः । ऋषयो वालखिल्याश्च योनिजायोनिजास्तथा

Nơi ấy chư thiên luôn luôn lui tới; Đức Nārāyaṇa cũng quang lâm, và các bậc Ṛṣi cũng vậy—cả các hiền giả Vālakhilya, cùng những vị sinh từ thai và những vị không sinh từ thai.

Verse 38

यत्किंचित्रिषु लोकेषु दृश्यते स्थाणु जंगमम् । तस्यां सहोपविष्टायां तत्र ज्ञात्वा स धर्मवित्

Bất cứ điều gì thấy trong ba cõi—động hay tĩnh—đều quy tụ nơi ấy; và khi ngồi tại thánh địa ấy mà thấu biết, người ấy trở thành bậc thông đạt Dharma.

Verse 39

नागाः सुपर्णाः पशवः पितामहमुपासते । स्थावरा जंगमाश्चापि महाभूतास्तथा परे

Các Nāga, Suparṇa và muôn loài thú vật đều phụng thờ Pitāmaha Brahmā; cả những loài bất động và hữu động, cùng các Mahābhūta (đại chủng) và những hữu tình khác cũng vậy.

Verse 40

तत्र धर्मो महातेजाः कथां पापप्रणाशिनीम् । वाच्यमानां तु शुश्राव व्यासेनामिततेजसा

Tại đó, Dharma rực sáng đại quang minh đã lắng nghe thánh truyện diệt tội, khi câu chuyện ấy đang được Vyāsa, bậc có uy quang vô lượng, tuyên thuyết.

Verse 41

धर्मारण्यकथां दिव्यां तथैव सुमनोहराम् । धर्मार्थकाममोक्षाणां फलदात्रीं तथैव च

Thánh truyện Dharmāraṇya ấy thật nhiệm mầu, làm lòng người hoan hỷ; lại ban cho quả phúc của dharma, artha, kāma và cả mokṣa.

Verse 42

पुत्रपौत्रप्रपौत्रादि फलदात्रीं तथैव च । धारणाच्छ्रवणाच्चापि पठनाच्चावलोकनात्

Bài thánh này cũng ban quả phúc về con, cháu và chắt; và dù chỉ gìn giữ, lắng nghe, tụng đọc hay đơn thuần chiêm ngưỡng, công đức vẫn phát sinh.

Verse 43

तां निशम्य सुविस्तीर्णां कथां ब्रह्मांडसंभवाम् प्र । मोदोत्फुल्लनयनो ब्रह्माणमनुमत्य च

Nghe câu chuyện mênh mông, sinh từ huyền nhiệm của Brahmāṇḍa, Dharma—đôi mắt nở rộ niềm hoan hỷ—liền xin sự chuẩn thuận của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 44

कृतकार्योपि धर्मात्मा गंतुकामस्तदाभवत् । नमस्कृत्य तदा धर्मो ब्रह्माणं स पितामहम्

Dẫu việc đã thành, Dharma—bậc chính hạnh—khi ấy vẫn muốn lên đường; và lúc đó Ngài cúi mình đảnh lễ Phạm Thiên Brahmā, đấng Pitāmaha (Tổ phụ).

Verse 45

अनुज्ञातस्तदा तेन गतोऽसौ यमशासनम् । पितामहप्रसादाच्च श्रुत्वा पुण्यप्रदायिनीम्

Được Ngài cho phép, ông đi đến ngôi vị quyền uy của Diêm Vương (Yama); và nhờ ân phúc của Pitāmaha, sau khi nghe câu chuyện ban công đức, ông tiếp tục tiến bước.

Verse 46

धर्मारण्यकथां दिव्यां पवित्रां पापनाशिनीम् । स गतोऽनुचरैः सार्द्धं ततः संयमिनीं प्रति

Nhận được câu chuyện Dharmāraṇya thiêng liêng—thanh tịnh và diệt trừ tội lỗi—ông cùng các tùy tùng lên đường hướng về Saṃyaminī, thành của Diêm Vương.

Verse 47

अमात्यानुचरैः सार्धं प्रविष्टः स्वपुरं यमः । तत्रांतरे महातेजा नारदो मुनिपुंगवः

Diêm Vương bước vào thành của mình cùng các đại thần và tùy tùng. Đúng lúc ấy, hiền thánh Nārada rực rỡ đại quang—bậc tối thượng trong hàng ẩn sĩ—đã đến nơi đó.

Verse 48

दुर्निरीक्ष्यः कृपायुक्तः समदर्शी तपोनिधिः । तपसा दग्धदेहोपि विष्णुभक्तिपरायणः

Ngài rực rỡ đến khó bề chiêm ngưỡng, nhưng tràn đầy lòng từ mẫn; nhìn muôn loài bình đẳng, là kho tàng khổ hạnh. Dẫu thân thể bị tapas thiêu đốt, ngài vẫn một lòng quy hướng bhakti đối với Viṣṇu.

Verse 49

सर्वगः सर्वविच्चैव नारदः सर्वदा शुचिः । वेदाध्ययनशीलश्च त्वागत स्तत्र संसदि

Nārada—đấng đi khắp mọi nơi, thấu biết mọi điều, luôn thanh tịnh và chuyên cần học tụng Veda—đã đến đó và bước vào hội chúng.

Verse 50

तं दृष्ट्वा सहसा धर्मो भार्यया सेवकैः सह । संमुखो हर्षसंयुक्तो गच्छन्नेव स सत्वरः

Vừa thấy ngài, Thần Dharma liền cùng hiền thê và các tùy tùng tiến ra nghênh đón, lòng tràn hỷ lạc, bước đi mà vẫn vội vã.

Verse 51

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं कुलम् । अद्य मे सफलो धर्मस्त्वय्यायाते तपोधने

Hôm nay sự sinh ra của ta được viên mãn; hôm nay dòng tộc của ta được viên mãn; hôm nay chính dharma của ta cũng được viên mãn—hỡi kho báu khổ hạnh, vì ngài đã quang lâm.

Verse 52

अर्घ्यपाद्यादिविधिना पूजां कृत्वा विधानतः । दंडवत्तं प्रणम्याथ विधिना चोपवेशितः

Sau khi cử hành lễ thờ phụng đúng pháp—dâng arghya, pādya và các nghi thức thường lệ khác—ngài phủ phục đảnh lễ theo lối daṇḍavat; rồi theo nghi lễ, được cung kính thỉnh an tọa.

Verse 53

आसने स्वे महादिव्ये रत्नकांचनभूषिते । चित्रार्पिता सभा सर्वा दीपा निर्वातगा इव

Trên bảo tọa cực kỳ thần diệu của chính mình, trang sức bằng châu báu và vàng ròng, toàn thể hội chúng hiện ra rạng ngời mà tĩnh lặng—như những ngọn đèn đứng nơi không gió.

Verse 54

विधाय कुशलप्रश्नं स्वागतेनाभिनंद्य तम् । प्रहर्षमतुलं लेभे धर्मारण्यकथां स्मरन्

Sau khi thăm hỏi an lành và nghênh tiếp bằng lời chào đúng lễ, ngài đạt niềm hoan hỷ vô lượng, khi tưởng nhớ thánh truyện về Dharmāraṇya.

Verse 55

नारदं पूजयित्वा तु प्रहृष्टेनांतरात्मना । हर्षितं तु यमं दृष्ट्वा नारदो विस्मिताननः

Sau khi phụng thờ Nārada với nội tâm hoan hỷ, Yama hiện ra vui mừng; thấy Yama hân hoan như vậy, gương mặt Nārada lộ vẻ kinh ngạc.

Verse 56

चिंतयामास मनसा किमिदं हर्षितो हरिः । अतिहर्षं च तं दृष्ट्वा यमराजस्वरूपिणम् । आश्चर्यमनसं चैव नारदः पृष्टवांस्तदा

Nārada tự nghĩ trong tâm: “Sao Hari lại hoan hỷ?” Thấy vị ấy—mang hình tướng Yamarāja—tràn đầy niềm vui phi thường, Nārada với tâm trí kinh ngạc liền cất lời thưa hỏi ngay khi ấy.

Verse 57

नारद उवाच । किं दृष्टं भवताश्चर्य्यं किं वा लब्धं महत्पदम् । दुष्टस्त्वं दुष्टकर्मा च दुष्टात्मा क्रोधरूपधृक्

Nārada nói: “Ngài đã thấy điều kỳ diệu nào, hay đạt được địa vị tôn quý nào? Ngài vốn được biết là nghiêm khắc—hành nghiệp nghiêm khắc, bản tính nghiêm khắc, mang hình tướng của cơn phẫn nộ.”

Verse 58

पापिनां यमनं चैवमेतद्रूपं महत्तरम् । सौम्यरूपं कथं जातमेतन्मे संशयः प्रभो

Đối với kẻ tội lỗi, hình tướng trấn áp của Ngài quả thật vô cùng đáng sợ. Vậy vì sao dung mạo hiền hòa này lại sinh khởi? Bạch Chúa tể, đó là điều con nghi hoặc.

Verse 59

अद्य त्वं हर्षसंयुक्तो दृश्यसे केन हेतुना । कथयस्व महाकाय हर्षस्यैव हि कारणम्

Hôm nay Ngài hiện ra tràn đầy hoan hỷ—do nhân duyên nào? Bậc đại lực, xin nói cho con biết chính nguyên do của niềm vui ấy.

Verse 60

धर्मराज उवाच । श्रूयतां ब्रह्मपुत्रैतत्कथयामि न संशयः । पुराहं ब्रह्मसदनं गतवानभिवंदितुम्

Dharmarāja nói: “Hãy lắng nghe, hỡi con của Phạm Thiên; ta sẽ kể điều này không chút nghi ngờ. Thuở trước, ta đã đến cung điện của Phạm Thiên để đảnh lễ.”

Verse 61

तत्रासीनः सभामध्ये सर्वलोकैकपूजिते नानाकथाः श्रुतास्तत्र धर्म्मवर्गसमन्विताः

Ngồi tại đó giữa hội chúng—được muôn cõi tôn kính—Ngài đã nghe nhiều lời thuyết giảng, tất cả đều đầy đủ các phân mục của dharma (chánh pháp và bổn phận).

Verse 62

कथाः पुण्या धर्मयुता रम्या व्यासमुखाच्छ्रुताः । धर्मकामार्थसंयुक्ताः सर्वाघौघविनाशिनीः

Những câu chuyện này thật thánh thiện, đầy đủ Chánh pháp và êm đẹp—được nghe từ chính miệng ngài Vyāsa. Kết hợp Dharma, Kāma và Artha, chúng tiêu trừ trọn dòng thác tội lỗi.

Verse 63

याः श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यंते ब्रह्महत्यया । तारयंति पितृगणाञ्छतमेकोत्तरं मुने

Nghe những điều ấy, người ta được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—kể cả tội sát hại Bà-la-môn. Và, hỡi bậc hiền triết, còn cứu độ được các bậc tổ tiên—một trăm lẻ một vị.

Verse 64

नारद उवाच । कीदृशी तत्कथा मे तां प्रशंस भवता श्रुताम् । कथां यम महाबाहो श्रोतुकामोस्म्यहं च ताम्

Nārada thưa: “Câu chuyện ấy ra sao—mà ngài ca ngợi là đã được nghe? Hỡi Yama, bậc đại lực, con cũng khát ngưỡng được nghe chính câu chuyện ấy.”

Verse 65

यम उवाच । एकदा ब्रह्मलोकेऽहं नमस्कर्तुं पितामहम् । गतवानस्मि तं देशं कार्याकार्यविचारणे

Yama đáp: “Một lần, tại Brahmaloka, ta đã đến để đảnh lễ Pitāmaha, tức Phạm Thiên Brahmā. Vì sự cân nhắc điều nên làm và không nên làm, ta đã đến cõi ấy.”

Verse 66

मया तत्राद्भुतं दृष्टं श्रुतं च मुनिसत्तम । धर्म्मारण्यकथां दिव्यां कृष्णद्वैपायनेरिताम्

Tại đó, ta đã thấy những điều kỳ diệu và cũng được nghe, hỡi bậc hiền triết tối thượng. Ta đã nghe thiên truyện thần diệu về Dharmāraṇya do Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa) tuyên thuyết.

Verse 67

श्रुत्वा कथां महापुण्यां ब्रह्मन्ब्रह्मांडगां शुभाम् । गुणपूर्णां सत्ययुक्तां तेन हर्षेण हर्षितः

Nghe câu chuyện đại phước, cát tường ấy—hỡi Bà-la-môn, vang khắp toàn thể vũ trụ—đầy đủ công đức và gắn liền với chân thật, ta hoan hỷ tràn ngập niềm vui sâu xa.

Verse 68

अन्यच्चैव मुनिश्रेष्ठ तवागमनकारणम् । शुभाय च सुखायैव क्षेमाय च जयाय हि

Lại nữa, hỡi bậc tối thượng trong các ẩn sĩ, đây cũng là duyên do ngài đến: quả thật vì điều cát tường, vì an lạc, vì phúc lợi an ổn, và vì chiến thắng.

Verse 69

आद्यास्मि कृतकृत्योऽहमद्याहं सुकृती मुने । धर्मोनामाद्य जातोऽहं तव पद्युग्मदर्शनात्

Hôm nay ta thật đã viên mãn; hôm nay ta là kẻ hữu phước, hỡi hiền triết. Hôm nay, nhờ được chiêm bái đôi chân của ngài, ta trở thành ‘Dharma’ cả trong danh xưng lẫn trong chân thực.

Verse 70

पूज्योऽहं च कृतार्थोहं धन्योहं चाद्य नारद । युष्मत्पादप्रसादाच्च पूज्योऽहं भुवनत्रये

Và hôm nay, hỡi Nārada, ta đáng được tôn thờ; ta đã toại nguyện; ta thật hữu phúc. Nhờ ân phúc từ đôi chân của ngài, ta đáng được tôn kính trong cả ba cõi.

Verse 71

सूत उवाच । एवंविधैर्वचोभिश्च तोषितो मुनिसत्तमः । पप्रच्छ परया भक्त्या धर्मारण्यकथां शुभाम्

Sūta nói: Được làm thỏa lòng bởi những lời như thế, bậc hiền triết tối thượng đã hỏi, với lòng bhakti tối cao, về câu chuyện cát tường của Dharmāraṇya.

Verse 72

नारद उवाच । श्रुता व्यासमुखाद्धर्म्म धर्मारण्यकथा शुभा । तत्सर्वं हि कथय मे विस्तीर्णं च यथातथम्

Nārada thưa: “Từ miệng hiền thánh Vyāsa, con đã được nghe câu chuyện cát tường về Dharmāraṇya. Xin hãy thuật lại cho con trọn vẹn, thật tường tận, đúng như mọi việc đã xảy ra.”

Verse 73

यम उवाच व्यग्रोऽहं सततं ब्रह्मन्प्राणिनां सुखदुःखिनाम् । तत्तत्कर्मानुसारेण गतिं दातुं सुखेतराम्

Yama nói: “Hỡi Bà-la-môn, ta luôn bận rộn với muôn loài đang nếm trải vui và khổ—ban cho mỗi kẻ ‘gati’ (cảnh giới) tương ứng theo nghiệp của họ, dù an lạc hay trái lại.”

Verse 74

तथापि साधुसंगो हि धर्मायैव प्रजायते । इह लोके परत्रापि क्षेमाय च सुखाय च

“Dẫu vậy, sự gần gũi bậc hiền thiện chỉ sinh ra vì Dharma; đem lại an ổn và hạnh phúc, cả ở đời này lẫn đời sau.”

Verse 76

सूत उवाच । यमेन कथितं सर्वं यच्छ्रुतं ब्रह्मसंसदि । आदिमध्यावसानं च सर्वं नैवात्र संशयः

Sūta thưa: “Tất cả điều Yama đã thuật—những gì được nghe trong hội chúng của Brahmā—đầy đủ từ đầu, giữa đến cuối, nay được truyền lại nơi đây, không chút nghi ngờ.”

Verse 77

कलिद्वापरयोर्मध्ये धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । गतोऽसौ नारदो मर्त्ये राज्यं धर्मसुतस्य वै

Giữa thời Dvāpara và Kali, Nārada ấy đã đến cõi nhân gian—đến vương quốc của Yudhiṣṭhira, người con của Dharma—quả thật là như vậy.

Verse 78

आगतः श्रीहरेरंशो नारदः प्रत्यदृश्यत । ज्वलिताग्निप्रतीकाशो बालार्कसदृशेक्षणः

Tại đó, Nārada—một phần hóa thân của Śrī Hari—hiện ra, rực sáng như lửa cháy, đôi mắt tựa mặt trời vừa mới mọc.

Verse 79

ब्रह्मणः सन्निधौ यञ्च श्रुतं व्यासमुखेरितम् । तत्सर्वं कथयिष्यामि मानुषाणां हिताय वै

“Những gì đã được nghe trước mặt Brahmā, do chính miệng Vyāsa thuyết ra—ta sẽ thuật lại tất cả vì lợi ích của loài người.”

Verse 80

वीणां गृहीत्वा महतीं कक्षासक्तां सखीमिव । कृष्णाजिनोत्तरासंगो हेमयज्ञोपवीतवान्

Ngài cầm cây vīṇā lớn, đeo bên hông như một người bạn tri kỷ; khoác da linh dương đen làm áo choàng, và mang sợi yajñopavīta bằng vàng.

Verse 81

दण्डी कमंडलुकरः साक्षाद्वह्निरिवापरः । भेत्ता जगति गुह्यानां विग्रहाणां गुहोपमः

Tay cầm gậy và bình nước kamaṇḍalu, ngài như ngọn lửa hiển lộ—tựa một ngọn lửa thứ hai. Trong đời, ngài là kẻ xuyên thấu bí mật, như hang động thấu rõ hình tướng và ý định ẩn kín.

Verse 82

महर्षिगणसंसिद्धो विद्वान्गांधर्ववेदवित् । वैरकेलिकलो विप्रो ब्राह्मः कलिरिवापरः

Giữa hội chúng các đại ṛṣi, ngài đã viên mãn, uyên bác và tinh thông Gāndharva Veda; vị Bà-la-môn ấy, vui trong cuộc du hành, chuyển động như một Kali thứ hai—nhanh và không gì ngăn nổi.

Verse 83

देवगंधर्वलोकानामादिवक्ता सुनिग्रहः । गाता चतुर्णां वेदानामुद्गाता हरिसद्गुणान्

Ngài là bậc phát ngôn tối sơ trong các cõi của chư thiên và Gandharva—tự chế, nghiêm trì; là người ca tụng bốn bộ Veda, và là Udgātṛ xướng dương những đức hạnh chân thật của Hari.

Verse 84

स नारदोऽथ विप्रर्षिर्ब्रह्मलोकचरोऽव्ययः । आगतोऽथ पुरीं हर्षाद्धर्मराजेन पालिताम्

Nārada ấy—bậc đại hiền trong hàng Bà-la-môn, du hành nơi Brahmaloka và bất hoại—bấy giờ hoan hỷ đến thành trì được Dharmarāja hộ trì.

Verse 86

लोकाननुचरन्सर्वानागतः स महर्षिराट् । नारदः सुमहातेजा ऋषिभिः सहितस्तदा

Du hành khắp mọi thế giới, vị “vương hiền” ấy đã đến—Nārada rực rỡ đại quang—bấy giờ cùng với các vị ṛṣi khác.

Verse 87

तमागतमृषिं दृष्ट्वा नारदं सर्वधर्मवित् । सिंहासनात्समुत्थाय प्रययौ सन्मुखस्तदा

Thấy hiền giả Nārada đang đến, bậc thông đạt mọi pháp liền đứng dậy khỏi ngai, rồi tiến ra đón tiếp, đối diện mà nghinh nghênh.

Verse 88

अभ्यवादयतं प्रीत्या विनयाव नतस्तदा । तदर्हमासनं तस्मै संप्रदाय यथाविधि

Ngài ân cần chào kính, cúi mình khiêm cung đảnh lễ, rồi theo đúng nghi lễ mà dâng trao tòa ngồi xứng đáng cho vị ấy.

Verse 89

अथ तत्रोपविष्टेषु राजन्येषु महात्मसु । महत्सु चोपविष्टेषु गंधर्वेषु च तत्र वै

Bấy giờ, khi các vương tộc Kṣatriya đại tâm đã an tọa nơi ấy, và các bậc tôn quý cùng chư Gandharva cũng đã ngồi vào chỗ trong hội chúng ấy—

Verse 90

तुतोष च यथावञ्च पूजां प्राप्य च धर्मवित् । कुशली त्वं महाभाग तपसः कुशलं तव

Bậc thông đạt Dharma ấy hoan hỷ, sau khi thọ nhận sự cúng kính đúng phép. (Ngài nói:) “Hỡi bậc hữu phúc, khanh có an ổn chăng? Khổ hạnh (tapas) của khanh có tiến hành tốt đẹp chăng?”

Verse 91

न कश्चिद्बाधते दुष्टो दैत्यो हि स्वर्गभूपतिम् । मुने कल्याणरूपस्त्वं नमस्कृतः सुरासुरैः । सर्व्वगः सर्ववेत्ता च ब्रह्मपुत्र कृपानिधे

“Nay không còn Daitya hung ác nào quấy nhiễu chúa tể cõi trời. Hỡi Muni, ngài mang tướng lành, được cả chư Deva lẫn Asura đảnh lễ; ngài đi khắp nơi, biết thấu mọi điều. Ôi con của Brahmā, biển cả từ bi!”

Verse 92

नारद उवाच । सर्वतः कुशलं मेद्य प्रसादाद्ब्रह्मणः सदा । कुशली त्वं महाभाग धर्मपुत्र युधिष्ठिर

Nārada nói: “Hỡi bậc cao quý, nhờ ân phúc của Brahmā luôn thường hằng, ta đều an lành khắp mọi nơi. Hỡi Dharmaputra Yudhiṣṭhira đầy phúc phần, khanh có an ổn chăng?”

Verse 93

भ्रातृभिः सह राजेंद्र धर्मेषु रमते मनः । दारैः पुत्रैश्च भृत्यैश्च कुशलैर्गजवाजिभिः

“Hỡi bậc chúa của các vua, tâm khanh có hoan hỷ trong Dharma cùng các huynh đệ chăng—và các phu nhân, các vương tử, gia nhân, cùng voi ngựa đều được an khang chăng?”

Verse 94

औरसानिव पुत्रांश्च प्रजा धर्मेण धर्मज । पालयसि किमाश्चर्यं त्वया धन्या हि सा प्रजा

Hỡi Dharmarāja, ngài hộ trì muôn dân bằng Chánh pháp, như thể họ là những người con ruột của ngài. Có gì đáng lạ đâu? Quả thật, dân chúng được ngài cai trị là những người phước lành.

Verse 96

युधिष्ठिर उवाच । कुशलं मम राष्ट्रं च भवतामंघ्रिस्पर्शनात् । दर्शनेन महाभाग जातोऽहं गतकिल्बिषः

Yudhiṣṭhira thưa rằng: Nhờ được chạm vào thánh túc của ngài, vương quốc của con được an ổn và cát tường. Và chỉ bằng darśana của ngài, ôi bậc đại phúc, con đã được tẩy sạch—tội cấu đều rơi rụng.

Verse 97

धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं सभाग्योऽहं धरातले । अद्याहं सुकृती जातो ह्मपुत्रे गृहागते

Con thật phước lành, thật viên mãn, thật may mắn trên cõi đất này. Hôm nay con quả thực trở nên giàu công đức, vì các con—những người con đáng tôn kính của con—đã đến nhà con làm khách.

Verse 98

कुत आगमनं ब्रह्मन्नद्य ते मुनिसत्तम । अनुग्रहार्थं साधूनां किं वा कार्येण केन च

Hỡi Brāhmaṇa đáng tôn kính, hỡi bậc tối thượng trong hàng hiền sĩ, hôm nay ngài từ đâu quang lâm? Ngài đến để ban ân cho các bậc sādhū, hay vì một việc gì đặc biệt mà đến đây?

Verse 99

पालनात्पोषणान्नॄणां धर्मो भवति वै ध्रुवम् । तत्तद्धर्मस्य भोक्ता त्वमित्येवं मनुरब्रवीत्

Quả thật, dharma được thiết lập vững bền nhờ sự hộ trì và dưỡng nuôi con người. Vì thế, chính ngài là người thọ hưởng quả báo và cũng là người chịu trách nhiệm về dharma ấy—đó là lời Manu đã dạy.

Verse 100

धर्मारण्याश्रितां दिव्यां सर्वसंतापहारिणीम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते ब्रह्महत्यया

Bản thánh truyện gắn với Dharmāraṇya này trừ diệt mọi khổ não. Ai được nghe thì giải thoát khỏi mọi tội lỗi—kể cả tội brahma-hatyā (sát hại một brāhmaṇa).

Verse 101

हत्यायुतप्रशमनीं तापत्रयविनाशिनीम् । यां वै श्रुत्वातिभक्त्या च कठिनो मृदुतां भजेत्

Bài này làm lắng dịu vô số nghiệp sát hại và tiêu trừ tāpa-traya—ba nỗi khổ. Quả thật, nghe với lòng bhakti sâu dày thì người cứng lòng cũng trở nên nhu hòa.

Verse 110

सूत उवाच । एवमुक्त्वा विधेः पुत्रस्तत्रैवांतरधीयत । तस्मिन्गते स नृपतिः क्रीडते सचिवैः सह

Sūta nói: Nói xong như vậy, người con của Đấng Tạo Hóa (Vidhātṛ) liền ẩn mất ngay tại chỗ. Khi ngài đã đi, nhà vua vui chơi cùng các đại thần.

Verse 120

रक्षितं पालितं केन कस्मिन्कालेऽथ निर्मितम् । किंकिं त्वत्राभवत्पूर्वं शंशैतत्पृच्छतो मम

Ai đã che chở và gìn giữ nơi ấy, và vào thời nào nơi ấy được kiến lập? Thuở xưa tại đây đã xảy ra những gì—xin hãy thuật lại cho tôi, vì tôi đang thỉnh hỏi.

Verse 121

भूतं भव्यं भविष्यञ्च तस्मिन्स्थाने च यद्भवेत् । तत्सर्वं कथयस्वाद्य तीर्थानां च यथा स्थितिः

Hôm nay xin hãy kể cho tôi tất cả: điều đã xảy ra, đang xảy ra và sẽ xảy ra tại nơi ấy, cùng mọi việc phát sinh ở đó; và cũng xin giải thích cách các thánh địa tīrtha nơi ấy được an vị ra sao.