Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 73

Devanagari script

यम उवाच व्यग्रोऽहं सततं ब्रह्मन्प्राणिनां सुखदुःखिनाम् । तत्तत्कर्मानुसारेण गतिं दातुं सुखेतराम्

Transliteration

yama uvāca vyagro'haṃ satataṃ brahmanprāṇināṃ sukhaduḥkhinām | tattatkarmānusāreṇa gatiṃ dātuṃ sukhetarām

Translation

Yama nói: “Hỡi Bà-la-môn, ta luôn bận rộn với muôn loài đang nếm trải vui và khổ—ban cho mỗi kẻ ‘gati’ (cảnh giới) tương ứng theo nghiệp của họ, dù an lạc hay trái lại.”

Word by Word

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• व्यग्रः: busy, occupied
• व्यग्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• ब्रह्मन्: O Brahman (sage)
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• सुखदुःखिनाम्: of the happy and the unhappy
• सुखदुःखिनाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक) + दुःखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समास (सुखिनश्च दुःखिनश्च); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (प्राणिनाम्)

• तत्: each respective
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, अव्ययीभाववत् पुनरुक्ति-प्रयोग (tad-tad = each/that respective); द्वितीया-सम्बन्ध

• तत्: that (repeated)
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुनरुक्ति-भाग (tad-tad)

• कर्म: deed, action
• कर्म: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार (समासाङ्ग)

• अनुसारेण: according to
• अनुसारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अनुसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; (समासे: कर्म + अनुसार)

• गतिम्: destination, course
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), परस्मैपद-धातु

• सुखेतराम्: other-than-happy (painful)
• सुखेतराम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक) + इतर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुखा च इतरा च = सुखेतरा; here as 'other than happiness' i.e., painful); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (गतिम्)

Speaker

Yama

Skanda Dialogue

Listener: Brahmin interlocutor (contextual; addressed as ‘brahman’)

Visual Art Cues

Scene: Yama, stern yet composed, speaks of his ceaseless duty: assigning beings their post-mortem paths according to karma, amid attendants and the imagery of scales/records.

Characters & Entities

• Yama
• Karma
• Gati (afterlife destination)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Karma determines one’s post-death course; moral causality is administered impartially through Yama’s governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tirtha is praised in this verse; it provides the ethical framework (karma and gati) that underlies māhātmya narratives.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the focus is on karmic accountability rather than a named rite.