Adhyaya 13

Verse 1

। नारद उवाच । इति तस्य मुनींद्रस्य भूपतिः शुश्रुवान्वचः । प्राह नाहं गमिष्यामि त्वां विहाय नरं क्वचित्

Sinabi ni Nārada: Nang marinig ng hari ang mga salita ng dakilang muni, sumagot siya, “O kagalang-galang, hindi ako paroroon saanman na iiwan kita.”

Verse 2

लिंगमाराधयिष्येऽद्य सर्वसिद्धिप्रदं नृणाम् । त्वयैवानुगृहीतोऽद्य यांतु सर्वे यथागतम्

Ngayong araw ay sasamba ako sa Liṅga, ang tagapagkaloob ng lahat ng kaganapan sa mga tao. Yamang ngayon ay pinagpala mo ako ng biyaya, nawa’y magsiuwi ang lahat gaya ng kanilang pagdating.

Verse 3

तद्भूपतिवचः श्रुत्वा बको गृध्रोऽथ कच्छपः । उलूकश्च तथैवोचुः प्रणता लोमशं मुनिम्

Nang marinig ang mga salita ng hari, ang tagak, ang buwitre, ang pagong, at ang kuwago ay nagsalita rin, na yumuyukod at nagpupugay sa pantas na si Lomaśa.

Verse 4

स च सर्वसुहृद्विप्रस्तथेत्येवाह तांस्तदा । प्रणोद्यान्प्रणतान्सर्वाननुजग्राह शिष्यवत्

At ang brāhmaṇa, na kaibigan ng lahat, ay nagsabi sa kanila noon, “Gayon nga.” Matapos kilalanin ang lahat ng yumukod, tinanggap niya sila nang may habag, na parang mga alagad.

Verse 5

शिवदीक्षाविधानेन लिंगपूजां समादिशत् । तेषामनुग्रहपरो मुनिः प्रमतवत्सलः । तीर्थादप्यधिकं स्थाने सतां साधुसमागमः

Sa wastong paraan ng Śiva-dīkṣā, itinuro ng muni sa kanila ang pagsamba sa Liṅga. Nagnanais magpababa ng biyaya, ang pantas—mapagmahal sa mga tapat na tagapaglingkod—ay nagpahayag: “Sa alinmang lugar, ang pakikipagtipon sa mga banal ay higit pa kaysa isang tīrtha.”

Verse 6

पचेलिमफलः सद्यो दुरंतकलुपापहः । अपूर्वः कोऽपि सद्गोष्ठीसहस्रकिरणोदयः

Ito’y agad namumunga, inaalis maging ang mabibigat at matagal nang kasalanan—tila isang di-pa-nararanasang bukang-liwayway, na may isang libong sinag na sumisilang mula sa banal na pagsasama.

Verse 7

य एकांततयात्यंतमंतर्गततमोपहः । साधुगोष्ठीसमुद्भूतसुखामृतरसोर्मयः

Sa lubos na pag-iisang-diwa, ganap nitong pinapawi ang dilim sa kalooban; at sumisiklab ang mga alon ng ligayang may lasang amṛta, na isinilang sa pagtitipon ng mga sādhu.

Verse 8

सर्वे वराः सुधाकाराः शर्करामधुषड्रसाः । ततस्ते साधुसंसर्गं संप्राप्ताः शिवशासनात्

Ang lahat ng pagpapala ay nagiging tulad ng nektar—tamis na gaya ng asukal at pulot, hitik sa anim na lasa. Kaya, sa utos ni Śiva, natamo nila ang pakikisama sa mga sādhu.

Verse 9

आरेभिरे क्रियायोगं मार्कंडनृपपूर्वकाः । तेषां तपस्यतामेवं समाजग्मे कदाचन । तीर्थयात्रानुषंगेन लोमशालोकनोत्सुकः

Sa pangunguna ni Haring Mārkaṇḍa, sinimulan nila ang kriyā-yoga, ang disiplinadong landas ng banal na pagsasanay. Habang sila’y nagsasagawa ng pagtitika, minsan ay dumating si Lomaśa—sabik silang makita—bilang bahagi ng kanyang paglalakbay-dambana sa mga tīrtha.

Verse 10

मुख्या पुरुषयात्रा हि तीर्थयात्रानुषंगतः । सद्भिः समाश्रितो भूप भूमिभागस्तथोच्यते

“Tunay, ang pinakadakilang ‘paglalakbay’ ay ang paglalakbay tungo sa mga mararangal na tao; pangalawa lamang ang pagdalaw sa mga tīrtha. O hari, ang bahaging lupa na dinarayo at tinatahanan ng mabubuti ay siyang tinatawag na tunay na pinagpala.”

Verse 11

कृतार्हणातिथ्यविधिं विश्रांतं मां च फाल्गुन । प्रणम्य तेऽथ पप्रच्छुर्नाडीजंघपुरः सराः

O Phālguna, matapos nilang ganap na isagawa ang mga ritwal ng paggalang sa panauhin at ako’y nakapagpahinga, ang mga taga-Nāḍījaṅgha ay yumukod sa pagpupugay at saka ako tinanong.

Verse 12

त उचुः । शापभ्रष्टा वयं ब्रह्मंश्चत्वारोऽपि स्वकर्मणा । तन्मुक्तिसाधनार्थाय स्थानं किंचित्समादिश

Sila’y nagsabi: “O Brahmana, dahil sa sarili naming karma, kaming apat ay nahulog mula sa dating kalagayan dahil sa sumpa. Ituro mo sana ang isang pook na magiging paraan upang makamit ang paglaya mula roon.”

Verse 13

इयं हि निष्फला भूमिः शपलं भारतं मुने

“Para sa amin, ang lupang ito’y wari’y walang bunga, O muni; ang Bhārata’y tila nababalot ng sumpa at kapintasan.”

Verse 14

तत्रापि क्वचिदेकत्र सर्वतीर्थफलं वद । इति पृष्टस्त्वहं तैश्च तानब्रवमिदं तदा

“Kahit doon man, sabihin mo sa amin ang isang tanging pook na doo’y natatamo ang bunga ng lahat ng tīrtha.” Nang tanungin nila ako nang gayon, noon ay sinabi ko sa kanila ang ganito.

Verse 15

संवर्तं परिपृच्छध्वं स वो वक्ष्यति तत्त्वतः । सर्वतीर्थफलावाप्तिकारकं भूप्रदेशकम्

“Humayo kayo at tanungin si Saṃvarta; siya ang magsasabi sa inyo ng katotohanang matibay—at ihahayag ang lupain na sa pamamagitan nito’y natatamo ang bunga ng lahat ng tīrtha.”

Verse 16

त उचुः । कुत्रासौ विद्यते योगी नाज्ञासिष्म वयं च तम् । संवर्तदर्शनान्मुक्तिरिति चास्मदनुग्रहः

Sila’y nagsabi: “Saan matatagpuan ang yogī na iyon? Hindi namin siya kilala. At sinasabi ring sa pagtanaw pa lamang kay Saṃvarta ay dumarating ang paglaya—iyon ang magiging biyaya mo sa amin.”

Verse 17

यदि जानासि तं ब्रूहि सुहृत्संगो न निष्फलः । ततोऽहमब्रवं तांश्च विचार्येदं पुनःपुनः

“Kung kilala ninyo siya, sabihin ninyo sa amin—ang pakikisama sa mabuting kaibigang nagmamalasakit ay hindi kailanman walang bunga.” Pagkaraan, matapos kong pagnilayan ito nang paulit-ulit, nagsalita ako sa kanila.

Verse 18

वाराणस्यामसावास्ते संवर्तो गुप्तलिंगभृत् । मलदिग्धो विवसनो भिक्षाशी कुतपादनु

“Naninirahan si Saṃvarta sa Vārāṇasī, taglay ang liṅga nang lihim. Marumi ang katawan, walang kasuotan, nabubuhay sa limos, at gumagala na basahang punit ang pantakip.”

Verse 19

करपात्रकृताहारः सर्वथा निष्परिग्रहः । भावयन्ब्रह्म परमं प्रणवाभिधमीश्वरम्

Kumakain siya na ang palad ang nagsisilbing mangkok, ganap na walang pag-aari; at palagi niyang nininilay ang Kataas-taasang Brahman—si Īśvara na tinatawag na Pranava (Oṃ).

Verse 20

भुक्त्वा निर्याति सायाह्ने वनं न ज्ञायते जनैः । योगीश्वरोऽसौ तद्रूपाः सन्त्यन्ये लिंगधारिणः

Pagkatapos kumain, sa bandang hapon ay lumalabas siya patungong gubat at hindi nakikilala ng mga tao. Siya ang panginoon sa mga yogī; at may iba pang mga tagapagdala ng liṅga na kahawig niya ang anyo.

Verse 21

वक्ष्यामि लक्षणं तस्य ज्ञास्यथ तं मुनिम् । प्रतोल्या राजमार्गे तु निशि भूमौ शवं जनैः

“Sasabihin ko ang mga palatandaan niya upang makilala ninyo ang pantas na iyon. Sa gabi, sa pangunahing daang-hari malapit sa tarangkahan ng lungsod, ipalapag ng mga tao sa lupa ang isang bangkay.”

Verse 22

अविज्ञातं स्थापनीयं स्थेयं तदविदूरतः । यस्तां भूमिमुपागम्य अकस्माद्विनिर्वतते

Ilagay iyon doon nang hindi mapapansin ng iba, at tumayo ka nang hindi malayo roon. Ang sinumang dumating sa pook na iyon at biglang umurong pabalik—

Verse 23

स संवर्तो न चाक्रामत्येष शल्यमसंशयम् । प्रष्टव्योऽभिमतं चासावुपाश्रित्य विनीतवत्

—siya nga si Saṃvarta; hindi niya iyon lalampasan—tiyak ito. Pagkatapos, lumapit sa kanya nang may pagpapakumbaba at itanong ang anumang ninanais mo.

Verse 24

यदि पृच्छति केनाहमाख्यात इति मां ततः । निवेद्य चैतद्वक्तव्यं त्वामाख्यायाग्निमाविशत्

Kung siya’y magtanong, “Sino ang nagturo sa inyo kung sino ako?”, pagkatapos ipaalam sa akin, sabihin mo ito: “Nang makilala ka niya, pumasok siya sa apoy.”

Verse 25

तच्छ्रुत्वा ते तथा चक्रुः सर्वेपि वचनं मम । प्राप्य वाराणसीं दृष्ट्वा संवर्तं ते तथा व्यधुः

Pagkarinig nito, silang lahat ay kumilos nang ayon na ayon sa aking mga salita. Pagdating sa Vārāṇasī at pagkakita kay Saṃvarta, ginawa nila ang lahat gaya ng itinuro.

Verse 26

शवं दृष्ट्वा च तैर्न्यस्तं संवर्तो वै न्यवर्तत । क्षुत्परीतोऽपि तं ज्ञात्वा ययुस्तमनु शीघ्रगम्

Nang makita ni Saṃvarta ang bangkay na inilagay nila roon, tunay ngang umurong siya pabalik. Bagaman pinahihirapan ng gutom, nakilala nila siya at dali-daling sumunod sa kanya habang siya’y mabilis na lumalakad.

Verse 27

तिष्ठ ब्रह्मन्क्षणमिति जल्पंतो राजमार्गगम् । याति निर्भर्त्सयत्येष निवर्तध्वमिति ब्रुवन्

Sumigaw sila sa daang-hari: “O Brahmana, tumigil ka muna sandali.” Ngunit nagpatuloy siya, sinasaway sila: “Magbalik kayo!”

Verse 28

समया मामरे भोऽद्य नागंतव्यं न वो हितम् । पलायनमसौ कृत्वा गत्वा दूरतरं सरः । कुपितः प्राह तान्सर्वान्केनाख्यातोऽहमित्युत

“May kasunduan kayo sa akin—ngayon ay huwag kayong pumunta; hindi iyon ikabubuti ninyo.” Pagkatakas, nagtungo siya sa mas malayong lawa. Sa galit ay sinabi niya sa lahat: “Sino ang nagpakilala sa akin?”

Verse 29

निवेदयत शीघ्रं मे यथा भस्म करोमि तम् । शापाग्निनाथ वा युष्मान्यदि सत्यं न वक्ष्यथ

“Sabihin ninyo agad sa akin, upang sunugin ko siya at maging abo; kung hindi, kung hindi kayo magsasabi ng katotohanan, susunugin ko kayo sa apoy ng aking sumpa.”

Verse 30

अथ प्रकंपिताः प्राहुर्नारदेनेति तं मुनिम् । स तानाह पुनर्यातः पिशुनः क्व नु संप्रति

Pagkatapos, nanginginig sila at sinabi sa pantas: “Si Nārada iyon.” Muli niyang sinabi: “Bumalik ba ang mapanirang iyon—nasaan siya ngayon?”

Verse 31

लोकानां येन सापाग्नौ भस्मशेषं करोमि तम् । ब्रह्मबंधुमहं प्राहुर्भीतास्ते तं पुनर्मुनिम्

“Sa kapangyarihan ng sinuman, kaya kong gawing abo ang mga daigdig sa apoy ng sumpa—siya ang ipinahahayag kong ‘brahma-bandhu’ (Brahmana sa lahi lamang).” Sa takot, muli nilang kinausap ang pantas na iyon.

Verse 32

त ऊचुः । त्वं निवेद्य स चास्माकं प्रविष्टो हव्यवाहनम् । तत्कालमेव विप्रेंद्र न विद्मस्तत्र कारणम्

Sila’y nagsabi: “O pinakadakilang Brahmana, matapos mong ipahayag, siya’y pumasok sa apoy ng handog (Agni) sa harap ng aming mga mata. Sa sandaling iyon, hindi namin nalaman ang dahilan.”

Verse 33

संवर्त उवाच । अहमप्येवमेवास्य कर्ता तेन स्वयं कृतम् । तद्ब्रूत कार्यं नैवात्र चिरं स्थास्यामि वः कृते

Sinabi ni Saṃvarta: “Ako man ay nag-isip nang gayon: ‘Tunay na ako ang gumawa nito’—ngunit siya mismo ang gumawa. Kaya sabihin ninyo kung ano ang dapat gawin; hindi ako mananatili rito nang matagal, kahit para sa inyo.”

Verse 34

अर्जुन उवाच । यदि नारद देवर्षे प्रविष्टोऽसि हुताशनम् । जीवितस्तत्कथं भूय आश्चर्यमिति मे वद

Sinabi ni Arjuna: “O Nārada, banal na rishi ng mga deva—kung ikaw ay pumasok sa naglalagablab na apoy, paano ka nabubuhay? Ipaliwanag mo sa akin muli ang kababalaghang ito.”

Verse 35

नारद उवाच । न हुताशः समुद्रो वा वायुर्वा वृक्षपर्वतः । आयुधं वा न मे शक्ता देहपाताय भारत

Sinabi ni Nārada: “Hindi apoy, hindi dagat, hindi hangin, ni maging mga punò at bundok—ni anumang sandata—ang may kapangyarihang magpabagsak sa aking katawan, O Bhārata.”

Verse 36

पुनरेतत्कृतं चापि संवर्तो मन्यते यथा । अहं सन्मानितश्चेति वह्निं प्राप्याप्यगामहम्

At muli, yamang inakala ni Saṃvarta na siya ang gumawa ng gawaing iyon, ako—na nag-isip, ‘Ako’y pinarangalan nang nararapat’—ay nagpatuloy pa, kahit nakarating na sa apoy.

Verse 37

यथा पुष्पगृहे कश्चित्प्रविशत्यंग फाल्गुन । तथाहमग्निं संविश्य यातवानुत्तरं श्रृणु

Gaya ng isang taong pumapasok sa bahay ng mga bulaklak, O mahal na Phālguna, gayon din ako pumasok sa apoy at nakatawid. Ngayon pakinggan mo ang sumunod na nangyari.

Verse 38

संवर्तस्तान्पुनः प्राह मार्कंडेयमुखानिति । विशल्यः पंथाः क्षुधितोऽहं पुनः पुरीम् । भिक्षार्थं पर्यटिष्यामि प्रश्रं प्रब्रूत चैव मे

Muling nagsalita si Saṃvarta sa kanila, simula kay Mārkaṇḍeya: “Ligtas ang daan; ako’y nagugutom at babalik muli sa lungsod upang humingi ng limos. Ipaabot din ninyo sa akin nang malinaw ang inyong tanong.”

Verse 39

त ऊचुः । शापभ्रष्टा वयं मोक्षं प्राप्स्यामस्तवदनुग्रहात् । प्रतीकारं तदाख्याहि प्रणतानां महामुने

Sila’y nagsabi: “Kami’y napabagsak ng sumpa; sa iyong biyaya ay makakamit namin ang mokṣa, ang paglaya. O dakilang muni, ipahayag mo ang lunas para sa aming yumuyuko at sumasamba.”

Verse 40

यत्र तीर्थे सर्वतीर्थफलं प्राप्नोति मानवः । तत्तीर्थं ब्रूहि संवर्त तिष्ठामो यत्र वै वयम्

“Sabihin mo sa amin, O Saṃvarta, aling tīrtha ang yaong banal na tawiran kung saan natatamo ng tao ang bunga ng lahat ng tīrtha. Ipahayag mo ang tīrtha na iyon, sapagkat nais naming manatili roon.”

Verse 41

संवर्त उवाच । नमस्कृत्य कुमाराय दुर्गाभ्यश्च नरोत्तमाः । तीर्थं च संप्रवक्ष्यामि महीसागरसंगमम्

Sinabi ni Saṃvarta: “O pinakamainam sa mga tao, matapos yumukod kay Kumāra at sa mga Durgā, ipahahayag ko ngayon ang banal na tīrtha—ang tagpuan kung saan sumasanib ang Ilog Mahī at ang karagatan.”

Verse 42

अमुना राजसिंहेन इंद्रद्युम्नेन धीमता । यजनाद्द्व्यंगुलोत्सेधा कृतेयं वसुधायदा

Sa pamamagitan ng leon sa mga hari, ang marunong na si Indradyumna—nang isagawa niya ang yajña—ang daigdig na ito noon ay umangat nang dalawang lapad ng daliri.

Verse 43

तदा संताप्यमानाया भुवः काष्ठस्य वै यथा । सुस्राव यो जलौघश्च सर्वदेवनमस्कृतः

Noon, habang ang lupa ay pinapainit—gaya ng kahoy na sinusunog—bumukal ang isang rumaragasang baha ng tubig, na sinasamba at iginagalang ng lahat ng mga diyos.

Verse 44

महीनाम नदी च पृथिव्यां यानिकानिचित् । तीर्थानि तेषां सलिलसंभवं तज्जलं विदुः

Sa daigdig, alinmang tīrtha (banal na tawiran) na naririto—at pati ang ilog na tinatawag na Mahī—alamin na ang kanilang tubig ay nagmumula sa mismong banal na agos na iyon.

Verse 45

महीनाम समुत्पन्ना देशे मालवकाभिधे । दक्षिणं सागरं प्राप्ता पुण्योभयतटाशिवा

Ang ilog na tinatawag na Mahī ay sumibol sa lupain na kilala bilang Mālavaka; pagdating sa dagat sa timog, siya’y mapalad—banal sa magkabilang pampang.

Verse 46

सर्वतीर्थमयी पूर्वं महीनाम महानदी । किं पुनर्यः समायोगस्तस्याश्च सरितां पतेः

Ang dakilang ilog na Mahī, mula pa sa simula, ay puspos ng diwa ng lahat ng tīrtha. Kaya lalo pang dakila ang kanyang pagsasanib sa panginoon ng mga ilog—ang karagatan.

Verse 47

वाराणसी कुरुक्षेत्रं गंगा रेवा सरस्वती

Ang Vārāṇasī, Kurukṣetra, ang Ilog Gaṅgā, ang Revā (Narmadā), at ang Sarasvatī—

Verse 48

तापी पयोष्णी निर्विध्या चन्द्रभागा इरावती । कावेरी शरयूश्चैव गंडकी नैमिषं तथा

Ang Tāpī, Payoṣṇī, Nirvindhyā, Candrabhāgā, at Irāvatī; gayundin ang Kāverī, Śarayū, Gaṇḍakī, at Naimiṣa—

Verse 49

गया गोदावरी चैव अरुणा वरुणा तथा । एताः पुण्याः शतशोन्या याः काश्चित्सरितो भुवि

Ang Gayā, ang Ilog Godāvarī, at gayundin ang Aruṇā at Varuṇā; ang mga ito at daan-daang iba pang banal na ilog—anumang ilog na nasa ibabaw ng daigdig—

Verse 50

सहस्रविंशतिश्चैव षट्शतानि तथैव च । तासां सारसमुद्भुतं महीतोयं प्रकीर्तितम्

Dalawampu’t isang libo, at may dagdag pang anim na raan; mula sa mga iyon, ang esensiyang sumisibol ay pinupuri bilang “tubig ng Mahī.”

Verse 51

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा यत्फलमाप्यते । तन्महीसागरे प्रोक्तं कुमारस्य वचो यथा

Anumang bunga ng kabanalan na nakukuha sa pagligo sa lahat ng banal na tīrtha sa lupa—yaon ding kapakinabangang espirituwal ang ipinahahayag na sumisibol sa Mahīsāgara, ayon sa salita ni Kumāra (Skanda).

Verse 52

एकत्र सर्वतीर्थानां यदि संयोगमिच्छथ । तद्गच्छथ महापुण्यं महीसागरसंगमम्

Kung ninanais mo na sa iisang dako magtipon ang lahat ng banal na tīrtha, pumaroon ka sa sangam na lubhang mapagpala, na tinatawag na Mahīsāgara.

Verse 53

अहं चापि च तत्रैव बहून्वर्षगणान्पुरा । अवसं चागतश्चात्र नारदस्य भयात्तथा

Ako man ay minsang nanahan din doon sa loob ng maraming taon; at pagkaraan ay naparito rin ako—tunay na dahil sa takot kay Nārada.

Verse 54

स हि तत्र समीपस्थः पिशुनश्च विशेषतः । मरुत्तः कुरुते यत्नं तस्मै ब्रूयादिदं भयम्

Sapagkat siya’y naroon sa malapit, at lalo pang isang tagapagdala ng tsismis; nagsisikap si Haring Marutta—dapat sabihin sa kanya ang takot na ito.

Verse 55

अत्र दिग्वाससां मध्ये बहूनां तत्समस्त्वहम् । निवसाम्यतिप्रच्छन्नो मरुत्तादतिभीतवत्

Dito, sa gitna ng maraming digvāsa na mga asceta na tila langit ang kasuotan, nananatili akong gaya ng isa sa kanila, lubhang nakatago—na parang labis na takot kay Marutta.

Verse 56

पुनरत्रापि मां नूनं कथयिष्यति नारदः । तथाविधा हि चेष्टास्य पिशुनस्य प्रदृश्यते

Kahit dito man, tiyak na muling magsasalita si Nārada tungkol sa akin; sapagkat ganyan ang nakikitang gawi ng tagapagdala ng mga kuwento at sumbong na iyon.

Verse 57

भवद्भिश्च न चाप्यत्र वक्तानां कस्यचित्क्वचित् । मरुत्तः कुरुते यत्नं भूपालो यज्ञसिद्धये

At kayo rin, huwag ninyong ipagsabi ito kaninuman, saanman, dito. Ang Haring Marutta ay buong sikap na nagsusumikap upang maganap nang ganap ang yajña (handog na sakripisyo).

Verse 58

देवाचार्येण संत्यक्तो भ्रात्रा मे कारणां तरे । गुरुपुत्रं च मां ज्ञात्वा यज्ञार्त्विज्यस्य कारणात्

Iniwan ako ng guro ng mga diyos, at iniwan din ako ng sarili kong kapatid dahil sa aking ina. At nang makilala niyang ako’y anak ng kanyang guro, ginawa niya iyon alang-alang sa pagiging pari-tagapaghandog sa yajña.

Verse 59

अविद्यांतर्गतैर्यज्ञकर्मभिर्न प्रयोजनम् । मम हिंसात्मकैरस्ति निगमोक्तैरचेतनैः

Para sa akin, walang saysay ang mga gawaing yajña na nakakulong sa kamangmangan—mga ritwal na sinisipi sa Veda ngunit isinasagawa nang walang malay, mekanikal, at may anyong marahas.

Verse 60

समित्पुष्पकुशप्रायैः साधनैर्यद्यचेतनैः । क्रियते तत्तथा भावि कार्यं कारणवन्नृणाम्

Kung ang isang gawain ay isinasagawa sa pamamagitan ng mga kasangkapang halos pawang panggatong, mga bulaklak, at damong kuśa—mga bagay na walang kamalayan—ang bunga para sa tao ay lilitaw nang ayon dito, gaya ng epekto na nakasalalay sa sanhi.

Verse 61

तद्यूयं तत्र गच्छध्वं शीघ्रमेव नृपानुगाः । अस्ति विप्रः स्वयं ब्रह्मा याज्ञवल्क्यश्च तत्र वै

Kaya nga, kayong mga tagasunod ng hari, pumaroon kayo agad—mabilis. Naroon nga ang isang brāhmaṇa: si Yājñavalkya, na wari’y si Brahmā mismo.

Verse 62

स हि पूर्वं मिथेः पुर्यां वसन्नाश्रममुत्तमम् । आगच्छमानं नकुलं दृष्ट्वा गार्गीं वचोऽब्रवीत्

Noong una, habang naninirahan siya sa isang dakilang āśrama sa lungsod ng Mithā, nakita niyang papalapit ang isang nakula (mongoose) at nagsalita ng mga salitang ito kay Gārgī.

Verse 63

गार्गि रक्ष पयो भद्रे नकुलोऽयमुपेति च । पयः पातुं कृतिमतिं नकुलं तं निराकुरु

“Gārgī, mahal kong mabuti, bantayan mo ang gatas—paparito ang nakula (mongoose) na ito. Matalino itong uminom ng gatas; itaboy mo ang nakula,” wika niya.

Verse 64

इत्युक्तो नकुलः क्रुद्धः स हि क्रुद्धः पुराऽभवत् । जमदग्नेः पूर्वजैश्च शप्तः प्रोवाच तं मुनिम्

Nang masabihan nang gayon, nagalit ang nakula—sapagkat dati pa’y may galit na ito. Dahil isinumpa ng mga ninuno ni Jamadagni, nagsalita ito sa muning iyon.

Verse 65

अहो वा धिग्धिगित्येव भूयो धिगिति चैव हि । निर्लज्जता मनुष्याणां दृश्यते पापकारिणाम्

“Ay! Nakakahiya—nakakahiya! At muli, tunay na nakakahiya! Nakikita ang kawalang-hiya sa mga taong gumagawa ng kasalanan,” wika nito.

Verse 66

कथं ते नाम पापानि प्रकुर्वंति नराधमाः । मरणांतरिता येषां नरके तीव्रवेदना

“Paano nagagawa ng mga hamak na taong iyon ang magkasala, gayong pagkamatay ay naghihintay sa kanila ang matinding pagdurusa sa impiyerno?”

Verse 67

निमेषोऽपि न शक्येत जीविते यस्य निश्चितम् । तन्मात्रपरमायुर्यः पापं कुर्यात्कथं स च

Kung kahit isang kisapmata ay hindi tiyak ang buhay, paano pa makagagawa ng kasalanan ang taong ang itinakdang buhay ay hanggang doon lamang?

Verse 68

त्वं मुने मन्यसे चेदं कुलीनोऽस्मीति बुद्धिमान् । ततः क्षिपसि मां मूढ नकुलोऽयमिति स्मयन्

O pantas, kung iniisip mong ikaw ay marunong at mula sa marangal na angkan, bakit ka, sa kamangmangan, nang-iinsulto sa akin habang nakangiting nagsasabing, “Ito’y isang mongoose”?

Verse 69

किमधीतं याज्ञवल्क्य का योगेश्वरता तव । निरपराधं क्षिपसि धिगधीतं हि तत्तव

Ano ba talaga ang iyong pinag-aralan, O Yājñavalkya, at nasaan ang iyong pagiging panginoon ng yoga? Iniinsulto mo ang walang sala—kahihiyan sa ganyang pagkatuto!

Verse 70

कस्मिन्वेदं स्मृतौ कस्यां प्रोक्तमेतद्ब्रवीहि मे । परुषैरिति वाक्यैर्मां नकुलेति ब्रवीषि यत्

Sabihin mo sa akin: saang Veda, saang Smṛti itinuro ito—na dapat mo akong kausapin nang marahas at tawagin akong “mongoose”?

Verse 71

किमिदं नैव जानासि यावत्यः परुषा गिरः । परः संश्राव्यते तावच्छंकवः श्रोत्रतः पुनरा

Hindi mo ba nauunawaan: gaano karaming mabagsik na salita ang ipinadidinig mo sa iba, ganoon karaming tinik ang paulit-ulit na itinutusok sa kanilang mga tainga.

Verse 72

कंठे यमानुगाः पादं कृत्वा तस्य सुदुर्मतेः । अतीव रुदतो लोहशंकून्क्षेप्स्यंति कर्णयोः

Para sa masamang isip na iyon, ang mga alagad ni Yama ay tatapak sa kanyang lalamunan; at habang siya ay umiiyak nang mapait, itutusok nila ang mga bakal na pako sa kanyang mga tainga.

Verse 73

वावदूकाश्च ध्वजिनो मुष्णंति कृपणाञ्जनान् । स्वयं हस्तसहस्रेण धर्मस्यैवं भवद्विधाः

Ang mga madaldal at mayayabang na tao ay nagnanakaw sa mahihirap at walang laban; sa gayon, ang mga taong tulad mo, na may libong kamay, ay nagnanakaw sa mismong Dharma.

Verse 74

वज्रस्य दिग्धशस्त्रस्य कालकूटस्य चाप्युत । समेन वचसा तुल्यं मृत्योरिति ममाभवत्

Para sa akin, tila ang kamatayan mismo ay hindi naiiba sa isang salitang matamis ang dila—tulad ng kidlat, tulad ng sandatang may lason, tulad ng nakamamatay na Kālakūṭa.

Verse 75

कर्णनासिकनाराचान्निर्हरंति शरीरतः । वाक्छल्यस्तु न निर्हर्तुं शक्यो हृदिशयो हि सः

Ang mga palaso na nakabaon sa tainga o ilong ay maaaring bunutin mula sa katawan; ngunit ang tinik ng pananalita ay hindi maalis, sapagkat ito ay nakabaon sa puso.

Verse 76

यंत्रपीडैः समाक्रम्य वरमेष हतो नरः । न तु तं परुषैर्वाक्यैर्जिघांसेत कथंचन

Mas mabuti pang ang isang tao ay mamatay sa pamamagitan ng pagpapahirap ng mga instrumento kaysa sa tangkaing patayin siya gamit ang masasakit na salita.

Verse 77

त्वया त्वहं याज्ञवल्क्य नित्यं पंडितमानिना । नकुलोसीति तीव्रेण वचसा ताडितः कुतः

O Yājñavalkya, bakit ako paulit-ulit mong sinasaktan—ikaw na nag-aakalang pantas—sa matalim na pananalitang, “Ikaw ay isang nakula (monggoos)”?

Verse 78

संवर्त उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य भृशं विस्मितमानसः । याज्ञवल्क्योऽब्रवीदेतत्प्रबद्धकरसंपुटः

Sinabi ni Saṃvarta: Nang marinig ang kanyang mga salita, si Yājñavalkya ay labis na namangha sa puso at nagsalita nang ganito, na magkasalikop ang mga kamay sa paggalang.

Verse 79

नमोऽधर्माय महते न विद्मो यस्य वै भवम् । परमाणुमपि व्यक्तं कोत्र विद्यामदः सताम्

Pagpupugay sa makapangyarihang Adharma—hindi namin maunawaan ang kanyang bisa! Kung kahit ang katotohanan ng isang munting atomo ay di pa malinaw, saan pa magmumula ang pagmamataas sa kaalaman sa mga marurunong?

Verse 80

विरंचिविष्णुप्रसमुखाः सोमेंद्रप्रमुखास्तथा । सर्वज्ञास्तेऽपि मुह्यति गणनास्मादृशं च का

Maging sina Brahmā at Viṣṇu na nangunguna, at sina Soma at Indra na nangunguna—bagaman tinatawag na lubos na nakaaalam—ay nalulugmok pa rin sa pagkalito; ano pa ang masasabi sa pagbilang sa mga tulad natin?

Verse 81

धर्मज्ञोऽस्मीति यो मोहादात्मानं प्रतिपद्यते । स वायुं मुष्टिना बद्धुमीहते कृपणो नरः

Sinumang dahil sa pagkalito ay nag-aakalang, “Ako’y nakaaalam ng dharma,” ay isang kaawa-awang tao—sinusubukan niyang itali ang hangin sa kanyang kamao.

Verse 82

केचिदज्ञानतो नष्टाः केचिज्ज्ञानमदादपि । ज्ञानं प्राप्यापि नष्टाश्च केचिदालस्यतोऽधमाः

May mga napapahamak dahil sa kamangmangan; may iba pa dahil sa pagkalasing sa karunungan. At may mga nakamtan na ang kaalaman ngunit napapahamak pa rin—yaong hamak, dahil sa katamaran.

Verse 83

वेदस्मृतीतिहासेषु पुराणेषु प्रकल्पितम् । चतुःपादं तथा धर्मं नाचरत्यधमः पशुः

Ang dharmang may apat na paa, na itinakda sa Veda, Smṛti, Itihāsa at Purāṇa—hindi isinasagawa ng pinakamababa, na tulad ng hayop na tao.

Verse 84

स पुरा शोचते व्यक्तं प्राप्य तच्चांतकं गृहम् । तथाहि गृह्यकारेण श्रुतौ प्रोक्तमिदं वचः

Sa bandang huli, pagdating niya sa “huling tahanan,” ang kamatayan, tiyak siyang magdadalamhati; sapagkat ganito ang pahayag na ipinahayag sa Śruti ng tagapagtatag ng tradisyong Gṛhya.

Verse 85

नकुलं सकुलं ब्रूयान्न कंचिन्मर्मणि स्पृशेत् । प्रपठन्नपि चैवाहमिदं सर्वं तथा शुकः

Dapat magsalita ng hindi nakasasakit at nararapat, at huwag tumama sa maselang bahagi ng sinuman. Kahit bigkasin ko ang lahat ng ito, ako man ay tulad lamang ng loro.

Verse 86

आलस्येनाप्यनाचाराद्वृथाकार्येकमंग तत्

Kahit dahil lamang sa katamaran, o dahil sa masamang asal—nagiging isang “sangkap” ito ng gawaing walang saysay.

Verse 87

केवलं पाठ मात्रेण यश्च संतुष्यते नरः । तथा पंडितमानी च कोन्यस्तस्मात्पशुर्मतः

Ang taong nasisiyahan sa pagbigkas lamang, at nag-aakalang siya’y pantas—sino pa ang higit na maituturing na parang hayop kaysa sa kanya?

Verse 88

न च्छंदांसि वृजिनात्तारयंति मायाविनं माययाऽवर्तमानम् । नीडं शकुंता इव जातपक्षाश्छंदास्येनं प्रजहत्यंतकाले

Hindi maililigtas ng mga sukat ng Veda mula sa kasalanan ang mapanlinlang na nabubuhay sa panlilinlang. Gaya ng mga ibong pagkalaki ng pakpak ay iniiwan ang pugad, gayon din iniiwan siya ng mga Veda sa oras ng kamatayan.

Verse 89

स्वार्गाय बद्धकक्षो यः पाठमात्रेण ब्राह्मणः । स बालो मातुरंकस्थो ग्रहीतुं सोममिच्छति

Ang brahmanang nagbibigkis para sa langit sa pamamagitan lamang ng pagbigkas ay tulad ng batang nakaupo sa kandungan ng ina na nagnanais sunggaban ang Soma.

Verse 90

तद्भवान्सर्वथा मह्यमनयं सोढुमर्हसि । सर्वः कोऽपि वदत्येवं तन्मयैवमुदाहृतम्

Kaya nga, nawa’y lubos mong patawarin ang aking pagkasaling ito. Lahat ay nagsasalita nang ganito; kaya ako man ay nagsalita rin nang gayon.

Verse 91

नकुल उवाच । वृथेदं भाषितं तुभ्यं सर्वलोकेन यत्समम् । आत्मानं मन्यसे नैतद्वक्तुं योग्यं महात्मनाम्

Sinabi ni Nakula: “Walang saysay ang pananalitang iyan; hindi naiiba sa usap ng karaniwang tao sa buong daigdig. Kung inaakala mong marangal ka, hindi nararapat sa dakilang-loob ang ganyang mga salita.”

Verse 92

वाजिवारणलोहानां काष्ठपाषाणवाससाम् । नारीपुरुषतोयानामंतरं महदंतरम्

Sa pagitan ng kabayo, elepante, at mga metal; sa pagitan ng kahoy, bato, at tela; at sa pagitan ng babae, lalaki, at tubig—may malalaking at mahalagang pagkakaiba.

Verse 93

अन्ये चेत्प्राकृता लोका बहुपापानि कुर्वते । प्रधानपुरुषेणापि कार्यं तत्पृष्ठतोनु किम्

Kahit ang ibang karaniwang tao ay gumawa ng maraming kasalanan, ano naman? Dapat bang ang isang pangunahing tao ay sumunod sa likuran nila at gawin din iyon?

Verse 94

सर्वार्थं निर्मितं शास्त्रं मनोबुद्धी तथैव च । दत्ते विधात्रा सर्वेषां तथापि यदि पापिनः

Ang mga śāstra ay nilikha para sa lahat ng layunin, at ang isip at talino ay ipinagkaloob din ng Maylikha sa lahat. Gayunman, kung ang tao’y nananatiling makasalanan…

Verse 95

ततो विधातुः को दोषस्त एव खलु दुर्भगाः । ब्राह्मणेन विशेषेण किं भाव्यं लोकवद्यतः

Kung gayon, ano ang kasalanan ng Maylikha? Sila nga ang tunay na kapus-palad. At bakit ang isang brāhmaṇa—lalo na—ay kikilos na gaya ng karaniwang madla?

Verse 96

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

Anuman ang isinasagawa ng taong dakila, iyon din ang ginagawa ng iba. Anumang pamantayang itinatag niya, iyon ang sinusundan ng daigdig.

Verse 97

तस्मात्सदा महद्भिश्च आत्मार्थं च परार्थतः । सतां धर्मो न संत्याज्यो न्याय्यं तच्छिक्षणं तव

Kaya nga, ang mga dakila ay dapat laging—para sa sariling kabutihan at sa kabutihan ng iba—huwag kailanman talikuran ang dharma ng mga banal. Ang iyong pagtuturo tungkol dito ay makatarungan at tama.

Verse 98

यस्मात्त्वया पीडितोऽहं घोरेण वचसा मुने । तस्माच्छीघ्रं त्वां शप्स्यामि शापयोग्यो हि मे मतः

O pantas, sapagkat ako’y pinahirapan ng iyong mabagsik na pananalita, kaya agad kitang susumpain; sa aking pagtingin, karapat-dapat kang tumanggap ng sumpa.

Verse 99

नकुलोऽसीति मामाह भवांस्तस्मात्कुलाधमः । शीघ्रमुत्पत्स्यसे मोहात्त्वमेव नकुलो मुने

Tinawag mo akong “Nakula”; kaya ikaw ay kahihiyan ng iyong angkan. Di magtatagal, dahil sa pagkalito, ikaw mismo’y isisilang bilang nakula (mongoose), O pantas.

Verse 100

संवर्त उवाच । इति वाचं समाकर्ण्य भाव्यर्थकृतनिश्चयः । याज्ञवल्क्यो मरौ देशे विप्रस्याजायतात्मजः

Sinabi ni Saṃvarta: “Nang marinig ang mga salitang iyon at mapagpasyahan ang darating, si Yājñavalkya ay isinilang sa lupain ng disyerto bilang anak ng isang brāhmaṇa.”

Verse 101

दुराचारस्य पापस्य निघृणस्यातिवादिनः । दुष्कुलीनस्य जातोऽसौ तदा जातिस्मरः सुतः

Noon, siya’y isinilang na anak ng isang taong masamang asal—makasalanan, walang habag, at mahilig sa mabagsik na pananalita—mula sa hamak na angkan; gayunman, sa sandaling iyon din, ang bata’y naging tagapag-alala ng mga nakaraang kapanganakan.

Verse 102

सोऽथ ज्ञानात्समालोक्य भर्तृयज्ञ इति द्विजः । गुप्तक्षेत्रं समापन्नो महीसागरसंगमम्

Pagkaraan, sa pamamagitan ng panloob na kaalaman, ang brāhmaṇa na nagngangalang Bhartṛyajña ay nakabatid ng kanyang landas at nakarating sa Guptakṣetra, ang banal na tagpuan kung saan nagtatagpo ang Ilog Mahī at ang karagatan.

Verse 103

तत्र पाशुपतो भूत्वा शिवाराधनतत्परः । स्वायंभुवं महाकालं पूजयन्वर्ततेऽधुना

Doon siya naging debotong Pāśupata, lubos na nakatuon sa pagsamba kay Śiva; at hanggang ngayon ay nagpapatuloy siya, sumasamba kay Mahākāla—ang Panginoong kusang nahayag (Svayambhū).

Verse 104

यो हि नित्यं महाकालं श्रद्धया पूजयेत्पुमान् । स दौष्कुलीनदोषेभ्यो मुच्यतेऽहिरिव त्वचः

Tunay nga, ang sinumang araw-araw na sumasamba kay Mahākāla nang may pananampalataya ay napapalaya sa mga dungis ng hamak na angkan—gaya ng ahas na naglalaglag ng balat.

Verse 105

यथायथा श्रद्धयासौ तल्लिंगं परिपश्यति । तथातथा विमुच्येत दोषैर्जन्मशतोद्भवैः

Sa anumang antas na pagtanaw sa Liṅga na iyon nang may pananampalataya, sa gayong antas din siya napapalaya sa mga dungis na bunga ng daan-daang kapanganakan.

Verse 106

भर्तृयज्ञस्तु तत्रैव लिंगस्याराधनात्क्रमात् । बीजदोषाद्विनिर्मुक्तस्तल्लिंगमहिमा त्वसौ

Si Bhartṛyajña, doon din mismo, sa wastong pagsamba sa Liṅga nang sunod-sunod, ay ganap na napalaya mula sa dungis sa kanyang “binhi” (ugat na sanhi/karma ng angkan). Ganyan ang kadakilaan ng Liṅga na iyon.

Verse 107

बभ्रुं च नकुलं प्राह विमुक्तो दुष्टजन्मतः । यस्मात्तस्मादिदं तीर्थं ख्यातं वै बभ्रु पावनम्

At sinabi niya kina Babhru at Nakula: “Ako’y napalaya mula sa masamang kapanganakan.” Kaya ang tīrtha na ito’y tunay na bantog bilang “Babhru-pāvana,” ang tagapagpadalisay kay Babhru.

Verse 108

तस्माद्व्रजध्वं तत्रैव महीसागरसंगमम् । पंच तीर्थानि सेवन्तो मुक्तिमाप्स्यथ निश्चितम्

Kaya humayo kayo—doon mismo—sa tagpuan ng Ilog Mahī at ng karagatan. Sa pagdulog at paglilingkod sa limang tīrtha, tiyak na makakamtan ninyo ang kalayaan (moksha).

Verse 109

इत्येवमुक्त्वा संवर्तो ययावभिमतं द्विजः । भर्तृयज्ञं मुनिं प्राप्य ते च तत्र स्थिताभवन्

Pagkasabi nito, ang brāhmaṇa na si Saṃvarta ay nagtungo sa pook na ninanais niya. At nang matagpuan ang pantas na si Bhartṛyajña, sila man ay nanatili roon.

Verse 110

ततस्तानाह स ज्ञात्वा गणाञ्ज्ञानेन शांभवान् । महद्वो विमलं पुण्यं गुप्तक्षेत्रे यदत्र वै

Pagkaraan, nang makilala niya ang mga gaṇa sa pamamagitan ng kaalamang Śāmbhava, sinabi niya sa kanila: “Dakila at dalisay, walang dungis, ang kabanalang naririto—tunay nga sa Guptakṣetra.”

Verse 111

भवन्तोऽभ्यागता यत्र महीसागरसंगमः । स्नानं दानं जपो होमः पिंडदानं विशेषतः

Dumating kayo sa tagpuan ng Ilog Mahī at ng karagatan. Dito itinatagubilin ang banal na pagligo, pagbibigay-dāna, pagbigkas ng mantra (japa), paghahandog sa apoy (homa), at lalo na ang pag-aalay ng piṇḍa para sa mga ninuno.

Verse 112

अक्षयं जायते सर्वं महीसागर संगमे । कृतं तथाऽक्षयं सर्वं स्नानदानक्रियादिकम्

Sa tagpuan ng Ilog Mahī at ng karagatan, ang bunga ng lahat ay nagiging akṣaya—hindi nauubos. Anumang gawin doon—banal na pagligo, pagkakaloob ng dāna, at iba pang gawang-dharma—nagbubunga ng di-nagkukulang na kabutihan.

Verse 113

यदात्र स्तानकं चक्रे देवर्षिर्नारदः पुरा । तदा ग्रहैर्वरा दत्ताः शनिना च वरस्त्वसौ

Noong unang panahon, nang ang banal na rishi na si Nārada ay nagsagawa rito ng isang sagradong vrata, ang mga graha (mga planeta) ay nagkaloob ng mga biyaya; at si Śani (Saturn) lalo na ay nagbigay sa kanya ng isang boon.

Verse 114

शनैश्चरेण संयुक्ता त्वमावास्या यदा भवेत् । श्राद्धं प्रकुर्वीत स्नानदानपुरः सरम्

Kapag ang Amāvāsyā (araw ng bagong buwan) ay nakaugnay kay Śanaiścara (Saturn), nararapat isagawa ang śrāddha, na pinangungunahan ng banal na pagligo at pagbibigay-dāna.

Verse 115

यदि श्रावणमासस्य शनैश्चरदिने शुभा । कुहूर्भवति तस्यां तु संक्रांतिं कुरुते रविः

Kung sa buwan ng Śrāvaṇa, ang mapalad na tithi na Kuhū ay tumapat sa araw ni Śani (Sabado), at sa mismong araw na iyon ang Araw ay magsagawa ng saṅkrānti (pagpasok sa tanda ng zodiak)…

Verse 116

तस्यामेव तिथौ योगो व्यतीपातो भवेद्यदि । पुष्करंनाम तत्पर्व सूर्यपर्वशताधिकम्

Kung sa mismong tithi ring iyon ay maganap ang Vyatīpāta-yoga, ang kapistahang iyon ay tinatawag na “Puṣkara”, na higit pa ang halaga kaysa sandaang pagdiriwang ng Araw.

Verse 117

सर्वयोगसमावापः सथंचिदपि लभ्यते । तस्मिन्दिने शनिं लोहं कांचनं भास्करं तथा

Sa araw na iyon, natatamo sa ilang bahagi ang pagsasanib ng maraming mapalad na yoga. Kaya sa araw na iyon, igalang si Śani sa pamamagitan ng bakal, at gayundin igalang ang Araw sa pamamagitan ng ginto.

Verse 118

महीसागरसंसर्गे पूजयीत यथाविधि । शनिमंत्रैः शनिं ध्यात्वा सूर्यमंत्रैर्दिवाकरम्

Sa tagpuan ng Mahī at ng karagatan, dapat sumamba ayon sa tuntunin. Sa mga mantra ni Śani, pagnilayan si Śani; at sa mga mantra ni Sūrya, pagnilayan si Divākara, ang Araw.

Verse 119

अर्घ्यं दद्याद्भाकरस्य सर्वपापप्रशांतये । प्रयागादिधिकं स्नानं दानं क्षेत्रात्कुरोरपि

Maghandog ng arghya sa Araw upang mapayapa ang lahat ng kasalanan. Ang pagligo rito ay sinasabing higit pa kaysa sa Prayāga, at ang pagbibigay-dāna rito ay higit pa kaysa sa banal na lupain ng Kuru.

Verse 120

पिंडदानं गयाक्षेत्रादधिकं पांडुनंदन । इदं संप्राप्यते पर्व महद्भिः पुण्यराशिभिः

O anak ni Pāṇḍu, ang pag-aalay ng piṇḍa rito ay higit pa kaysa sa Gayā. Ang banal na pagdiriwang na ito ay natatamo lamang ng may napakalaking naipong kabutihang-loob (puṇya).

Verse 121

पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते दिवि निश्चितम् । यथा गयाशिरः पुण्यं पितॄणां तृप्तिदं परम्

Tiyak na ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay nagkakamit ng di-nauubos na kasiyahan sa langit. Kung paanong ang banal na Gayāśiras ay lubhang mapagpala at nagbibigay ng sukdulang kasiyahan sa mga ninuno, gayon din naman ito.

Verse 122

तथा समधिकः पुण्यो महीसागरसंगमः

Gayundin, ang tagpuan ng Ilog Mahī at ng Karagatan ay lalo pang dakila ang kabanalan at bisa para sa mga banal na ritwal.

Verse 123

अग्निश्च रेतो मृडया च देहे रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एवं ब्रुवञ्छ्रद्धया सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत महीसमुद्रम्

“Si Agni ang binhi; sa katawan, sa biyaya ni Rudra; si Viṣṇu ang tagapagdala ng binhing iyon at ang pusod ng amṛta.” Sa pagsambit nito nang may pananampalataya at katotohanan, saka dapat lumusong at maligo sa tagpuan ng Mahī at Karagatan.

Verse 124

मुखं च यः सर्वनदीषु पुण्यः पाथोधिरंबा प्रवरा मही च । समस्ततीर्थाकृतिरेतयोश्च ददामि चार्घ्यं प्रणमामि नौमि

Sa banal na “bibig” sa lahat ng ilog, at sa Karagatan—ina ng mga tubig—at sa dakilang Mahī, na ang anyo’y sumasaklaw sa lahat ng tīrtha: iniaalay ko ang arghya; ako’y yumuyuko; ako’y nagpupuri.

Verse 125

ताम्रा रस्याः पयोवाहाः पितृप्रीतिप्रदाः शभाः । सस्यमाला महासिन्धुर्दातुर्दात्री पृथुस्तुता । इन्द्रद्युम्नस्य कन्या च क्षितिजन्मा रावती

Tāmrā, Rasyā, Payovāhā, Pitṛprītipradā, Śabhā; Sasyamālā, Mahāsindhu, Dātṛ, Dātrī, Pṛthustutā; ang anak na dalaga ni Indradyumna, Kṣitijanmā, at Rāvatī—ito ang mga banal na pangalang dapat alalahanin.

Verse 126

महीपर्णा महीशृंगा गंगा पश्चिमवाहिनी । नदी राजनदी चेति नामाष्टाशमालिकाम्

Mahīparṇā, Mahīśṛṅgā, Gaṅgā, Paścimavāhinī, Nadī, Rājanadī—ganyan nagpapatuloy ang kuwintas ng mga banal na pangalan, na may walumpu’t walo.

Verse 127

स्नानकाले च सर्वत्र श्राद्धकाले पठेन्नरः । पृथुनोक्तानि नामानि यज्ञमूर्तिपदं व्रजेत्

Sa oras ng pagligo—saanman—at sa oras ng śrāddha, nararapat bigkasin ng tao ang mga banal na pangalan na winika ni Pṛthu; sa gayon ay mararating niya ang kalagayang “Yajña na nagkatawang-anyô,” ang sukdulang bunga ng handog.

Verse 128

महीदोहे महानंदसंदोहे विश्वमोहिनि । जातासि सरितां राज्ञि पापं हर महीद्रवे । इत्यर्घ्यमंत्रः

“O Diyosa na isinilang mula sa pag-‘pagatas’ ng Daigdig, sisidlan ng dakilang ligaya, tagapag-akit sa mga daigdig; O Reyna ng mga ilog, ikaw ay sumilang—O Mahī na dumadaloy, pawiin mo ang kasalanan!”—ito ang arghya-mantra.

Verse 129

कंकणं रजतस्यापि योऽत्र निक्षिपते नरः । स जायते महीपृष्ठे धनधान्ययुते कुले

Sinumang maglagak dito kahit isang pulseras na pilak, ay muling isisilang sa daigdig sa angkang sagana sa yaman at ani ng butil.

Verse 130

महीं च सागरं चैव रौप्यकंकण पूजया । पूजयामि भवेन्मा मे द्रव्यानाशो दरिद्रता

Sa pagsamba sa pamamagitan ng pulseras na pilak, sinasamba ko kapwa si Mahī at ang Karagatan. Nawa’y huwag akong mawalan ng ari-arian ni dumanas ng karalitaan.

Verse 131

कंकणक्षेपणम् । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञैश्च यत्फलम् । तत्फलं स्नानदानेन महीसागरसंगमे

Ang ritwal na tinatawag na “paghahagis ng pulseras” (kaṅkaṇa-kṣepaṇa): anumang kabutihang nakukuha sa lahat ng banal na pook-paliguán, at anumang bunga ng lahat ng yajña—yaon ding mga bunga ay nakakamtan sa pagligo at pagbibigay-dāna sa tagpuan ng Ilog Mahī at ng Karagatan.

Verse 132

विवादे च समुत्पन्ने अपराधी च यो मतः । जलहस्तः सदा वाच्यो महीसागरसंगमे

Kapag may alitan na sumiklab at may itinuturing na nagkasala, sa tagpuan ng Ilog Mahī at karagatan, siya’y laging pasasailalim sa banal na pagsubok na ‘kamay-sa-tubig’ (jala-hasta) bilang patunay.

Verse 133

संस्नाप्याघोरमंत्रेण स्थाप्य नाभिप्रमाणके । जले करं समुद्धृत्य दक्षिणं वाचयेद्द्रुतम्

Pagkatapos paliguan sa mantra ng Aghora at patayuin siya sa tubig hanggang pusod, iaangat ang kamay mula sa tubig at agad na bigkasin ang panawagan para sa kanang kamay.

Verse 134

यदि धर्मोऽत्र सत्योऽस्ति सत्यश्चेत्संगमस्त्वसौ । सत्याश्चेत्क्रतुद्रष्टारः सत्यं स्यान्मे शुभाशुभम्

“Kung ang dharma rito ay totoo; kung ang banal na tagpuang ito ay totoo; kung ang mga rishi at mga saksi ng mga paghahandog ay totoo—nawa’y mahayag ang katotohanan ng aking kabutihan o kasamaan (inosente o may sala).”

Verse 135

एवमुक्त्वा करं क्षिप्य दक्षिणं सकलं ततः । निःसृतः पापकारी चेज्ज्वरेणापीड्यते क्षणात्

Pagkasabi nito, dapat niyang iunat nang lubos ang kanang kamay; at pag-ahon niya, kung siya’y gumagawa ng kasalanan, agad siyang dadapuan ng lagnat.

Verse 136

सप्ताहाद्दृश्यते चापि तावन्निर्दोषवान्मतः । अत्र स्नात्वा च जप्त्वा च तपस्तप्त्वा तथैव च

Kung kahit makalipas ang isang linggo ay walang nakikitang tanda ng pagdurusa, hanggang sa panahong iyon siya’y itinuturing na walang sala. Dito, matapos maligo, matapos magsagawa ng japa, at gayundin magsanay ng tapas…

Verse 137

रुद्रलोकं सुबहवो गताः पुण्येन कर्मणा । सोमवारे विशेषेण स्नात्वा योत्र सुभक्तितः

Sa gayong banal na gawaing may malaking bisa, marami ang nakarating sa daigdig ni Rudra. Lalo na, ang sinumang maligo rito tuwing Lunes nang may tapat na debosyon…

Verse 138

पंच तीर्थानि कुरुते मुच्यते पंचपातकैः । इत्याद्युक्तं बहुविधं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

Nakakamit niya ang bisa na tulad ng limang tīrtha at napapalaya sa limang dakilang kasalanan. Sa ganito at sa marami pang paraan, ipinahahayag ang kataas-taasang kadakilaan ng banal na pook na ito.

Verse 139

भर्तृयज्ञः शिवस्यो च तेषामाराधने क्रमम् । शिवागमोक्तमादिश्य पूजायोगं यथाविधि

Ipinaliwanag niya ang ‘bhartṛ-yajña’ at ang pagsamba kay Śiva, at ang wastong pagkakasunod sa pagpapalugod sa kanila—itinuro ang paraan ng pagsamba ayon sa itinakda sa mga Śivāgama.

Verse 140

शिवभक्तिसमुद्रैकपूरितः प्राह तान्मुनिः । न शिवात्परमो देवः सत्यमेतच्छिवव्रताः

Ang pantas, na wari’y pinuno ng mismong karagatan ng debosyon kay Śiva, ay nagsabi sa kanila: “Walang diyos na hihigit kay Śiva—ito ang katotohanan, O mga tumutupad sa mga panata ni Śiva.”

Verse 141

शिवं विहाय यो ह्यान्यदसत्किंचिदुपासते । करस्थं सोऽमृतं त्यक्त्वा मृगतृष्णां प्रधावति

Sinumang tumalikod kay Śiva at sumamba sa ibang bagay na di-totoo—siya’y nagtatapon ng amṛta na nasa kamay na, at humahabol sa mirage na mṛgatṛṣṇā.

Verse 142

शिवशक्तिमयं ह्येतत्प्रत्यक्षं दृश्यते जगत् । लिंगांकं च भगांकं च नान्यदेवांकितं क्वचित्

Ang mundong ito na tuwirang nakikita sa harap ng ating mga mata ay puspos ng Śiva at Śakti. Sa lahat ng dako ay may tatak ng Liṅga at Bhaga (yoni); wala ni saanman ang tanda ng ibang diyos.

Verse 143

यश्च तं पितरं रुद्रं त्यक्त्वा मातरमं बिकाम् । वर्ततेऽसौ स्वपितरं त्यक्तोदपितृपिंडकः । यस्य रुद्रस्य माहात्म्यं शतरूद्रीयमुत्तमम्

Sinumang tumalikod kay Rudra na Ama at kay Ambikā na Ina, siya’y nabubuhay na parang itinakwil ang sariling ama, na parang hindi naghahandog ng piṇḍa sa mga ninuno. Ang kadakilaan ni Rudra ay ipinahahayag ng pinakadakilang Śatarudrīya.

Verse 144

श्रृणुध्वं यदि पापानामिच्छध्वं क्षालनं परम् । ब्रह्मा हाटकलिंगं च समाराध्य कपर्दिनः

Makinig—kung ninanais ninyo ang pinakamataas na paghuhugas ng mga kasalanan: si Brahmā, matapos sambahin nang wasto si Kapardin (Śiva) sa gintong Liṅga, ay nagkamit ng pagdalisay.

Verse 145

जगत्प्रधानमिति च नाम जप्त्वा विराजते । कृष्णमूले कृष्णलिंगं नाम चार्जितमेव च

Sa pagbigkas ng Pangalan na ‘Jagatpradhāna’, ang sumasamba ay nagliliwanag. At sa Kṛṣṇamūla, ang Liṅga na tinatawag na ‘Kṛṣṇa-liṅga’ ay tunay na naitatag/natamo.

Verse 146

सनकाद्यैश्च तल्लिंगं पूज्याजयुर्जगद्गतिम् । दर्भांकुरमयं सप्त मुनयो विश्वयोनिकम्

Sina Sanaka at ang iba pa ay sumamba sa Liṅga na iyon at nakamit ang landas/kapalarang pinakamataas. Ang pitong muni ay sumamba rin sa ‘Viśvayonika’ na Liṅga na yari sa usbong ng damong darbha.

Verse 147

नारदस्त्वंतरिक्षे च जदद्बीजमिदं गृणन् । वज्रमिद्रो लिंगमेवं विश्वात्मानं च नाम च

Si Nārada, sa gitna ng kalangitan, ay nagpuri sa (Śiva) na ito bilang “Binhi ng daigdig.” Si Indra naman ay sumamba sa isang Liṅga na yari sa vajra (diyamante/kulog), at binigkas din ang banal na Pangalan na “Viśvātman.”

Verse 148

सूर्यस्ताम्रं तथा लिंगं नाम विश्वसृजं जपन् । चंद्रश्च मौक्तिकं लिंगं जपन्नाम जगत्पतिम्

Si Sūrya ay sumamba sa isang Liṅga na tanso, habang inuusal ang pangalang “Viśvasṛj”. Si Candra naman ay sumamba sa isang Liṅga na perlas, habang inuusal ang pangalang “Jagatpati”.

Verse 149

इंद्रनीलमयं वह्निर्नाम विश्वेश्वरं जपन् । पुष्परागं गुरुलिंगं विश्वयोनिं जपन्हरम्

Si Agni ay sumamba sa isang Liṅga na yari sa indranīla (sapiro), habang inuusal ang pangalang “Viśveśvara”. Sumamba rin siya sa isang Guru-liṅga na puṣparāga (topaz), habang inuusal ang “Viśvayoni”, ang banal na Pangalan ni Hara.

Verse 150

पद्मरागमयं शुक्रो विश्वकर्मेति नाम च । हेमलिंगं च धनदो जपन्नाम्ना तथेश्वरम्

Si Śukra ay sumamba sa isang Liṅga na yari sa padmarāga (rubi), habang inuusal ang pangalang “Viśvakarman”. Si Dhanada (Kubera) naman ay sumamba sa isang gintong Liṅga, at gayundin ay inuusal ang pangalang “Īśvara”.

Verse 151

रौप्यजं विश्वदेवाश्च नामापि जगतांपतिम् । वायवो रीतिजं लिंगं शंभुमित्येव नाम च

Ang mga Viśvedevas ay sumamba sa Liṅga na pilak, at tinawag itong “Jagatāṃpati” (Panginoon ng mga daigdig). Ang mga Vāyu ay sumamba sa Liṅga na hinubog mula sa rīti (haluang metal), at tinawag itong “Śambhu”, ang Mapalad na Panginoon.

Verse 152

काशजं वसवो लिंगं स्वयंभुमिति नाम च । त्रिलोहं मातरो लिंगं नाम भूतेशमेव च

Sinasamba ng mga Vasu ang isang liṅga na yari sa damong kāśa at tinatawag nila itong “Svayaṃbhu” (kusang nahayag). Sinasamba naman ng mga Ina (Mātṛkā) ang liṅga na mula sa tatlong metal at pinangalanan itong “Bhūteśa” (Panginoon ng mga nilalang).

Verse 153

लौहं च रक्षसां नाम भूतभव्यभवोद्भवम् । गुह्यकाः सीसजं लिंगं नाम योगं जपंति च

Sinasamba ng mga Rākṣasa ang liṅga na yari sa bakal at inuusal ang pangalang “Bhūtabhavyabhavodbhava” (Pinagmulan ng mga nilalang ng nakaraan, hinaharap, at kasalukuyan). Sinasamba ng mga Guhyaka ang liṅga na yari sa tingga, at binibigkas din nila ang pangalang “Yoga”.

Verse 154

जैगीषव्यो ब्रह्मरंध्रं नाम योगेश्वरं जपन् । निमिर्नयनयोर्लिंगे जपञ्शर्वेति नाम च

Si Jaigīṣavya, na sumasamba sa liṅga na tinatawag na “Brahmaraṃdhra”, ay bumibigkas ng pangalang “Yogeśvara” (Panginoon ng Yoga). At si Haring Nimi, na sumasamba sa liṅga sa kaniyang mga mata, ay bumibigkas ng pangalang “Śarva”.

Verse 155

धन्वंतरिर्गोमयं च सर्वलोकेश्वरेश्वरम् । गंधर्वा दारुजं लिंगं सर्वश्रेष्ठेति नाम च

Si Dhanvantari ay sumasamba sa liṅga na yari sa dumi ng baka, at inuusal (si Śiva bilang) “Sarvalokeśvareśvara”—Panginoon ng lahat ng panginoon sa mga daigdig. Ang mga Gandharva ay sumasamba sa liṅga na yari sa kahoy at pinangalanan itong “Sarvaśreṣṭha” (Pinakamainam sa lahat).

Verse 156

वैडूर्यं राघवो लिंगं जगज्ज्येष्ठेति नाम च । बाणो मारकतं लिंगं वसिष्ठमिति नाम च

Sinasamba ni Rāghava ang liṅga na yari sa batong vaiḍūrya (hiyas na mata ng pusa), at pinangalanan itong “Jagajjyeṣṭha” (Pinakamatanda sa daigdig). Sinasamba ni Bāṇa ang liṅga na yari sa mārakata (esmeralda), at pinangalanan itong “Vasiṣṭha”.

Verse 157

वरुणः स्फाटिकं लिंगं नाम्ना च परमेश्वरम् । नागा विद्रुमलिंगं च नाम लोकत्रयंकरम्

Sinasamba ni Varuṇa ang isang liṅga na kristal (sphāṭika) at tinatawag itong “Parameśvara,” ang Kataas-taasang Panginoon. Sinasamba naman ng mga Nāga ang liṅga na koral at pinangalanan itong “Lokatrayaṃkara,” ang Tagapagpala ng tatlong daigdig.

Verse 158

भारती तारलिंगं च नाम लोकत्रयाश्रितम् । शनिश्च संगमावर्ते जगन्नाथेति नाम च

Sinasamba ni Bhāratī (Sarasvatī) ang liṅga na kumikislap na parang bituin (tāra), at pinangalanan itong “Lokatrayāśrita,” Kanlungan ng tatlong daigdig. Si Śani naman ay sumasamba sa liṅga sa ipu-ipo ng tagpuan ng mga tubig (saṃgamāvarta), at tinatawag itong “Jagannātha,” Panginoon ng sansinukob.

Verse 159

शनिदेशे मध्यरात्रौ महीसागरसंगमे । जातीजं रावणो लिंगं जपन्नाम सुदुर्जयम्

Sa lupain ni Śani, sa hatinggabi, sa tagpuan ng lupa at dagat, sinasamba ni Rāvaṇa ang liṅga na yari sa kahoy na jāti, at inuusal ang banal na Pangalan na “Sudurjaya,” ang Di-Magagapi.

Verse 160

सिद्धाश्च मानसं नाम काममृत्युजरातिगम् । उंछजं च बलिर्लिंगं ज्ञानात्मेत्यस्य नाम च

Sinasamba ng mga Siddha ang liṅga na isinilang sa isip (mānasa), at tinawag itong “Kāmamṛtyujarātiga,” ang Lumalampas sa pagnanasa, kamatayan, at katandaan. Si Bali naman ay sumasamba sa liṅga mula sa mga butil na pinulot (uṃchaja), at pinangalanan itong “Jñānātman,” ang may diwang Tríyá (Kaalaman).

Verse 161

मरीचिपाः पुष्पजं च ज्ञानगम्येति नाम च । शकृताः शकृतं लिंगं ज्ञानज्ञेयेति नाम च

Ang mga Marīcipa ay lumikha ng liṅga na isinilang sa bulaklak at ipinahayag ang pangalang “Jñānagamya,” ang Nararating sa pamamagitan ng tunay na kaalaman. Ang mga Śakṛta naman ay lumikha ng liṅga mula sa dumi at tinawag itong “Jñānajñeya,” ang Dapat Makilala sa pamamagitan ng kaalaman.

Verse 162

फेनपाः फेनजं लिंगं नाम चापि सुदुर्विदम् । कपिलो वालुकालिंगं वरदं च जपन्हरम्

Ang mga Phenapa ay lumikha ng Liṅga na isinilang mula sa bula; ang pangalan nito man ay lubhang mahirap maunawaan. Si Kapila ay lumikha ng Liṅga mula sa buhangin, tinawag itong “Varada” (Tagapagkaloob ng biyaya) at “Japa-hara” (Tagapag-alis ng bigat ng japa/Tagapagpaganap sa japa).

Verse 163

सारस्वतो वाचिलंगं नाम वागीश्वरेति च । गणा मूर्तिमयं लिंगं नाम रुद्रेति चाब्रुवन्

Si Sārasvata ay lumikha ng Liṅga na “Vācila” at tinawag itong “Vāgīśvara” (Panginoon ng Pananalita). Ang mga Gaṇa ay lumikha ng Liṅga na may anyong nahahayag, at ipinahayag ang pangalan nitong “Rudra”.

Verse 164

जांबूनदमयं देवाः शितिकण्ठेति नाम च । शंखलिंगं बुधो नाम कनिष्ठमिति संजपन्

Ang mga diyos ay lumikha ng Liṅga mula sa gintong jāmbūnada at pinangalanan itong “Śitikaṇṭha” (Ang May Asul na Lalamunan). Si Budha ay lumikha ng Liṅga mula sa kabibe ng conch at, habang nagdarasal at bumibigkas, pinangalanan itong “Kaniṣṭha” (Ang Mas Bata/Junior).

Verse 165

अश्विनौ मृन्मयं लिंगं नाम्ना चैव सुवेधसम् । विनायकः पिष्टलिंगं नाम्ना चापि कपर्दिनम्

Ang kambal na Aśvin ay lumikha ng Liṅga mula sa luwad at pinangalanan itong “Suvedhasa” (Ang Lubhang Marunong). Si Vināyaka ay lumikha ng Liṅga mula sa masang dinikdik, at pinangalanan din itong “Kapardin” (Panginoong may nakabuhol na buhok).

Verse 166

नावनीतं कुजो लिंगं नाम चापि करालकम् । तार्क्ष्य ओदनलिंगं च हर्यक्षेति हि नाम च

Si Kuja ay lumikha ng Liṅga mula sa mantikilya at pinangalanan itong “Karālaka” (Ang Kakila-kilabot). Si Tārkṣya ay lumikha ng Liṅga mula sa handog na kanin at tunay ngang pinangalanan itong “Haryakṣa”.

Verse 167

गौडं कामस्तथा लिंगं रतिदं चेति नाम च । शची लवणलिंगं तु बभ्रुकेशेति नाम च

Si Kāma ay lumikha ng isang Liṅga na yari sa jaggery (asukal na pula) at pinangalanan itong “Ratida,” ang Tagapagkaloob ng ligaya. Si Śacī naman ay lumikha ng Liṅga na yari sa asin at pinangalanan itong “Babhrukeśa.”

Verse 168

विश्वकर्मा च प्रासादलिंगं याम्येति नाम च । विभीषणश्च पांसूत्थं सुहृत्तमेति नाम च । वंशांकुरोत्थं सगरो नाम संगतमेव च

Si Viśvakarmā ay lumikha ng Liṅga na wari’y palasyo at pinangalanan itong “Yāmya.” Si Vibhīṣaṇa ay lumikha ng Liṅga na isinilang mula sa alikabok at tinawag na “Suhṛttama,” ang Pinakamabuting kaibigan. Si Sagara ay lumikha ng Liṅga mula sa usbong ng kawayan, at ang pangalan nito’y “Saṅgata,” ang Ganap na nagkakaisa.

Verse 169

राहुश्च रामठं लिंगं नाम गम्येति कीर्तयन् । लेप्यलिंगं तथा लक्ष्मीर्हरिनेत्रेति नाम च

Si Rāhu ay lumikha ng Liṅga na “Rāmaṭha” at pinuri ito bilang “Gamya,” ang madaling lapitan at marating. Gayundin, si Lakṣmī ay lumikha ng Liṅga na binalutan o pinahiran, at pinangalanan itong “Harinetra,” ang Mata ni Hari; o si Śiva na ang mata ay si Hari (Viṣṇu).

Verse 170

योगिनः सर्वभूतस्थं स्थाणुरित्येव नाम च । नानाविधं मनुष्याश्च पुरुषंनाम नाम च

Ang mga yogin ay humubog ng Liṅga na nananahan sa lahat ng nilalang at ibinigay ang pangalang “Sthāṇu,” ang Di-natitinag. Ang mga tao naman, sa sari-saring paraan, ay lumikha ng (mga) Liṅga at tinawag itong “Puruṣa,” ang Kataas-taasang Persona.

Verse 171

तेजोमयं च ऋक्षाणि भगं नाम च भास्वरम् । किंनरा धातुलिंगं च सुदीप्तमिति नाम च

Ang mga Ṛkṣas (mga nilalang na makalangit) ay humubog ng Liṅga na dalisay na liwanag; ito’y tanyag sa pangalang “Bhaga,” ang Maningning. Ang mga Kiṃnaras ay humubog ng Liṅga na yari sa mineral o metal; ito’y ipinagdiriwang sa pangalang “Sudīpta,” ang Naglalagablab na marilag.

Verse 172

देवदेवेति नामास्ति लिंगं च ब्रह्मराक्षसाः । दंतजं वारणा लिंगं नाम रंहसमेव च

Ang mga Brahmarākṣasa rin ay nagtatag ng isang Liṅga; ang pangalan nito ay Devadeva, “Diyos ng mga diyos.” Ang mga elepante ay nagtatag ng Liṅga na yari sa pangil; tunay itong kilala sa pangalang Raṃhasa, “Ang Mabilis/Ang Nag-uudyok.”

Verse 173

सप्तलोकमयं साध्या बहूरूपेति नाम च । दूर्वांकुरमयं लिंगमृतवः सर्वनाम च

Itinatag ng mga Sādhya ang isang Liṅga na sumasaklaw sa pitong daigdig; ang pangalan nito ay Bahurūpa, “Ang Maraming Anyo.” Itinatag ng mga panahon (Ṛtu) ang isang Liṅga na yari sa murang usbong ng dūrvā; kilala ito bilang Sarvanāman, “Yaong may lahat ng pangalan.”

Verse 174

कौंकुममप्सरसो लिंगं नाम शंभोः प्रियेति च । सिंदूरजं चोर्वशी च नाम च प्रियवासनम्

Ang mga Apsaras ay nagtatag ng Liṅga na gawa sa saffron; ito’y tinawag na Śambhoḥ Priyā, “Minamahal ni Śambhu.” Si Urvaśī ay nagtatag ng Liṅga na gawa sa vermilion; kilala ito bilang Priyavāsana, “Yaong may mahal na halimuyak/damit.”

Verse 175

ब्रह्मचारि गुरुर्लिंगं नाम चोष्णीषिणं विदुः । अलक्तकं च योगिन्यो नाम चास्य सुबभ्रुकम्

Ang mga gurong Brahmacārin ay nagtatag ng isang Liṅga; kinikilala ito ng marurunong bilang Uṣṇīṣin, “Ang Nakakorona.” Ang mga Yoginī ay nagtatag ng Liṅga na gawa sa pulang lac; ang pangalan nito ay Subabhruka, “Ang Mapalad na Kulay-ginto/Kayumanggi.”

Verse 176

श्रीखंडं सिद्धयोगिन्यः सहस्राक्षेति नाम च । डाकिन्यो मांस लिंगं च नाम चास्य च मीढुषम्

Ang mga Siddha-Yoginī ay nagtatag ng Liṅga na gawa sa paste ng sandalwood; ito’y pinangalanang Sahasrākṣa, “Ang May Sanlibong Mata.” Ang mga Ḍākinī ay nagtatag ng Liṅga na yari sa laman; ang pangalan nito ay Mīḍhuṣa, “Ang Tagapagkaloob/Ang Maawain na Nagbibigay.”

Verse 177

अप्यन्नजं च मनवो गिरिशेति च नाम च । अगस्त्यो व्रीहिजं वापि सुशांतमिति नाम च

Itinatag ng mga Manu ang isang Liṅga na yari sa butil ng pagkain at pinangalanang Giriśa, “Panginoon ng Bundok.” Si Agastya rin ay nagtatag ng Liṅga na yari sa bigas, na tinawag na Suśānta, “Ganap na Mapayapa.”

Verse 178

यवजं देवलो लिंगं पतिमित्येव नाम च । वल्मीकजं च वाल्मीकिश्चिरवासीति नाम च

Si Devala ay nagtatag ng Liṅga na yari sa sebada at pinangalanang Pati, “ang Panginoon.” Si Vālmīki naman ay nagtatag ng Liṅga na hinubog mula sa punso ng anay, na tinawag na Ciravāsī, “ang Laging Naninirahan.”

Verse 179

प्रतर्दनो बाणलिंगं हिरण्यभुजनाम च । राजिकं च तथा दैत्या नाम उग्रेति कीर्तितम्

Itinatag ni Pratardana ang Liṅga na yari sa mga palaso, na may pangalang Hiraṇyabhuja, “May Gintong Bisig.” Gayundin, ang mga Daitya ay nagtatag ng Liṅga mula sa buto ng mustasa, na tanyag sa pangalang Ugra, “ang Mabagsik.”

Verse 180

निष्पावजं दानवाश्च लिंगनाम च दिक्पतिम् । मेघा नीरमयं लिंगं पर्जन्यपतिनाम च

Ang mga Dānava ay nagtatag ng Liṅga na yari sa niṣpāva (isang uri ng munggo/pulso), na tinawag na Dikpati, “Panginoon ng mga Panig.” Ang mga ulap naman ay nagtatag ng Liṅga na hinubog mula sa tubig, na tinawag na Parjanyapati, “Panginoon ng Ulan.”

Verse 181

राजमाषमयं यक्षा नाम भूतपतिं स्मृतम् । तिलान्नजं च पितरो नाम वृषपतिस्तथा

Sinasamba ng mga Yakṣa ang Liṅga na yari sa rājamāṣa (isang uri ng beans), na inaalala sa pangalang Bhūtapati, “Panginoon ng mga nilalang.” At sinasamba rin ng mga Pitṛ ang Liṅga na isinilang mula sa handog na kaning may linga, na kilala rin bilang Vṛṣapati.

Verse 182

गौतमो गोरजमयं नाम गोपतिरेव च । वानप्रस्थाः फलमयं नाम वृक्षावृतेति च

Si Gautama ay sumasamba sa isang liṅga na yari sa alikabok ng baka, at tunay itong tinatawag na Gopati (Panginoon ng mga baka). Ang mga vānaprastha na naninirahan sa gubat ay sumasamba sa liṅga na yari sa mga bunga, na tinatawag na Vṛkṣāvṛta (Naliligid at nababalot ng mga puno).

Verse 183

स्कंदः पाषाणलिंगं च नाम सेनान्य एव च । नागश्चाश्वतरो धान्यं मध्यमेत्यस्य नाम च

Si Skanda ay sumasamba sa liṅga na bato, at ito’y tinatawag na Senānī (Ang Kumandante). At ang Nāga na nagngangalang Aśvatara ay sumasamba sa liṅga na yari sa butil ng ani, na ang pangalan ay Madhyama (Ang Nasa Gitna).

Verse 184

पुरोडाशमयं यज्वा स्रुवहस्तेति नाम च । यमः कालायसमयं नाम प्राह च धन्विनम्

Ang yajvā, ang nagsasagawa ng handog, ay sumasamba sa liṅga na yari sa puroḍāśa (tinapay ng sakripisyo), na tinatawag na Sruvahasta (Yaong may kamay na may hawak na sandok). Si Yama naman ay sumasamba sa liṅga na yari sa maitim na bakal, at tinatawag itong Dhanvin (Ang Mamamana).

Verse 185

यवांकुरं जामदग्न्यो भर्गदैत्येति नाम च । पुरूरवाश्चाश्चान्नमयं बहुरूपेति नाम च

Si Jāmadagnya ay sumasamba sa liṅga na yari sa usbong ng sebada, na pinangalanang Bhargadaitya. At si Purūravas ay sumasamba sa liṅga na yari sa nilutong pagkain, na tinatawag na Bahurūpa (Ang Maraming Anyo).

Verse 186

मांधाता शर्करालिंगं नाम बाहुयुगेति च । गावः पयोमयं लिंगं नाम नेत्रसहस्रकम्

Si Māndhātṛ ay sumasamba sa liṅga na yari sa asukal, na tinatawag na Bāhuyuga (Yaong may magkapares na bisig). Ang mga baka ay sumasamba sa liṅga na yari sa gatas, na tinatawag na Netrasahasraka (Yaong may sanlibong mata).

Verse 187

साध्या भर्तृमयं लिंगं नाम विश्वपतिः स्मृतम् । नारायणो नरो मौंजं सहस्रशिरनाम च

Sinasamba ng mga Sādhya ang isang liṅga na naglalaman ng Panginoon bilang asawa at panginoon, na inaalala sa pangalang Viśvapati, Panginoon ng sansinukob. Sina Nārāyaṇa at Nara ay sumasamba sa liṅgang yari sa damong muñja, na tinatawag na Sahasraśiras, “Sanlibong-Ulo.”

Verse 188

तार्क्ष्यं पृथुस्तथा लिंगं सहस्रचरणाभिधम् । पक्षिणो व्योमलिंगं च नाम सर्वात्मकेति च

Sina Tārkṣya (Garuda) at Pṛthu ay sumasamba sa liṅgang tinatawag na Sahasracaraṇa, “Sanlibong-Paa”. At ang mga ibon naman ay sumasamba sa liṅgang tulad ng kalangitan, na pinangalanang Sarvātman, “Sarili ng lahat.”

Verse 189

पृथिवी मेरुलिंगं च द्वितनुश्चास्य नाम च । भस्मलिंगं पशुपतिर्नाम चास्य महेश्वरः

Ang Daigdig ay sumasamba sa Meru-liṅga, at ang pangalan nito ay Dvitanu, “Dalawang-Katawan”. At ang liṅgang yari sa banal na abo (bhasma) ay tinatawag na Paśupati; at ang Kanyang pangalan ay Maheśvara.

Verse 190

ऋषयो ज्ञानलिंगं च चिरस्थानेति नाम च । ब्राह्मणा ब्रह्मलिंगं च नाम ज्येष्ठेति तं विदुः

Ang mga Ṛṣi ay sumasamba sa liṅga ng kaalaman, na pinangalanang Cirasthāna, “Yaong Nanahan nang Matagal”. Ang mga Brāhmaṇa ay sumasamba sa Brahma-liṅga, at kinikilala nila ito sa pangalang Jyeṣṭha, “Ang Pinakamatanda.”

Verse 191

गोरोचनमयं शेषो नाम पशुपतिः स्मृतम् । वासुकिर्विषलिंगं च नाम वै शंकरेति च

Si Śeṣa ay inaalala bilang liṅgang gawa sa gorocanā, matingkad na dilaw na pigmento, at tinatawag na Paśupati. Si Vāsuki naman ay sinasabing may likas na lason, at ang liṅgang iyon ay tunay na pinangalanang Śaṅkara.

Verse 192

तक्षकः कालकूटाख्यं बहुरूपेति नाम च । हालाहलं च कर्कोट एकाक्ष इति नाम च

Si Takṣaka ay tinatawag na “Kālakūṭa” at may pangalang “Bahurūpa” (maraming anyo). Si Karkoṭa naman ay tinatawag na “Hālāhala” at may pangalang “Ekākṣa” (iisang mata).

Verse 193

श्रृंगी विषमयं पद्मो नाम धूर्जटिरेव च । पुत्रः पितृमयं लिंगं विश्वरूपेति नाम च

Si Śṛṅgī ay “nabuo sa lason”. Si Padma ay pinangalanang “Dhūrjaṭi”. Ang “Anak” ay ang liṅga na may anyo ng “Ama”, at tinatawag ding “Viśvarūpa” (anyong sansinukob).

Verse 194

पारदं च शिवा देवी नाम त्र्यम्बक एव च । मत्स्याद्याः शास्त्रलिंगं च नाम चापि वृषाकपिः

Ang Pārada (asoge) ay tinatawag na “Śivā Devī” at tinatawag din na “Tryambaka”. Ang anyong Matsya at iba pa ay ang “Śāstra-liṅga”, at pinangalanan ding “Vṛṣākapi”.

Verse 195

एवं किं बहुनोक्तेन यद्यत्सत्त्वं विभूतिमत् । जगत्यामस्ति तज्जातं शिवाराधनयोगतः

Kaya bakit pa magsalita nang marami? Anumang nilalang sa daigdig na may ningning at kapangyarihan—alamin na iyon ay sumibol mula sa pagsasanay ng pagsamba kay Śiva.

Verse 196

भस्मनो यदि वृक्षत्वं ज्ञायते नीरसेवनात् । शिवभक्तिविहीनस्य ततोऽस्य फलमुच्यते

Kung maging ang abo ay masasabing nagiging puno kapag dinidiligan, gayon din ang bunga para sa taong walang debosyon kay Śiva: walang saysay at tigang, di namumunga.

Verse 197

धर्मार्थकाममोक्षाणां यदि प्राप्तौ भवेन्मतिः । ततो हरः समाराध्यस्त्रिजगत्याः प्रदो मतः

Kung ang layon ay makamtan ang dharma, artha, kāma, at mokṣa, marapat na sambahin nang wasto si Hara (Śiva), sapagkat Siya ang kinikilalang tagapagkaloob sa tatlong daigdig.

Verse 198

य इदं शतरुद्रीयं प्रातःप्रातः पठिष्यति । तस्य प्रीतः शिवो देवः प्रदास्यत्यखिलान्वरान्

Sinumang bumibigkas ng Śatarudrīya na ito tuwing umaga, araw-araw, ay kalulugdan ng Panginoong Śiva at ipagkakaloob Niya ang lahat ng biyaya nang walang kapos.

Verse 199

नातः परं पुण्यतमं किंचिदस्ति महाफलम् । सर्ववेदरहस्यं च सूर्येणोक्तमिदं मम

Wala nang higit pang kabanalan at dakilang bunga kaysa rito. Ito ang lihim na diwa ng lahat ng Veda, na ipinahayag sa akin ni Sūrya.

Verse 200

वाचा च यत्कृतं पापं मनसा वाप्युपार्जितम् । पापं तन्नाशमायाति कीर्तिते शतरुद्रिये

Anumang kasalanang nagawa sa pananalita, o naipon kahit sa isipan—kapag binibigkas ang Śatarudrīya, ang kasalanang iyon ay napapawi at naglalaho.