นางมณโฑ

ครั้นมณโฑทรีเห็นทศกรีวะ (ราวณะ) ผู้เป็นสวามี ถูกพระรามผู้มีพระกรณียกิจอันยากหยั่งคาดสังหาร นางก็คร่ำครวญร่ำไห้อย่างน่าเวทนา ณ ที่นั้น

วานรได้เห็นนางมันทโททรีที่นั่น นอนหลับอยู่—เปล่งรัศมี ผิวพรรณดั่งทอง และประดับด้วยเครื่องมุกและรัตนะอย่างประณีต ราวกับความรุ่งเรืองของนางเองกำลังแต่งแต้มคฤหาสน์อันเลิศเลอ นางคือพระมเหสีผู้เป็นที่โปรดปรานแห่งวังชั้นใน

มัณฑโททรีกล่าววาจาอ่อนหวานตักเตือนเขา แม้เขาจะถูกกามกำเริบเผาผลาญว่า “โอ้ผู้มีเดชานุภาพเสมอมหินทรา ท่านจะต้องการนางสีตาไปเพื่อสิ่งใด?”

เมื่อมณโฑรีเห็นเศียรของสวามี นางสลบไสลด้วยความเจ็บปวดและล้มลงสู่พื้นดิน หมู่หญิงสาวทั้งหลายลุกขึ้นร้องไห้แล้ววิ่งไปยังนาง ยกนางขึ้นแล้วมายังราวณ เห็นสภาพของนายของตน พวกนางจึงร้องไห้สะอื้น ผมสยายปลิว และนางทั้งหลายมิอาจควบคุมกายได้…

พระพรหมประทานพรแก่พวกเขาแล้วเสด็จกลับ พวกเขาต่างชื่นชมยินดีเดินทางกลับสู่นิเวศของตน นางมายามีบุตรีนามว่ามันโททรี เป็นสตรีผู้งดงามยิ่ง เป็นอัญมณีแห่งสตรีเพศ มายานำนางมามอบให้แก่ราวณะ ทราบว่าท่านจะเป็นจอมปีศาจ…

หนุมานซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางใบไม้ของต้นไม้ แล้วคิดว่า "พี่น้องเอ๋ย เราควรจะทำอย่างไรดี?" ในเวลานั้นราวณะได้มาถึงที่แห่งนั้น พร้อมด้วยสตรีผู้หญิงมากมายที่ตกแต่งประดับประดา คนชั่วได้พยายามชักชวนนางสีดาด้วยวิธีการนานัปการ แสดงทั้งการประนีประนอม…

ฤาษีวยาสกล่าวว่า: เมื่อได้ยินคำพูดของเขา ธิดาแห่งวิเทหะ (สีดา) ซึ่งเข้าใจผิดว่าสามีของนางมณโฑธรีเป็นนักบวชผู้ศักดิ์สิทธิ์ตามโชคชะตา จึงได้ตอบไปดังนี้

โอ้แม่นางผู้มีกายอ้อนแอ้น เช่นเดียวกับนางมณโฑผู้ปฏิเสธกษัตริย์อันเป็นมงคลและสามีที่ดี และต่อมาได้เลือกสามีที่คดโกงเมื่อนางถูกครอบงำด้วยกามราคะและหัวใจวุ่นวายด้วยความหลงผิด

มนโททรี เกาศัลยา สุภัทรา เการวี เรวตี สัตยภามา กาลินที และลักษมณา

ต่อจากนั้น ในป่าอันรื่นรมย์และตามฝั่งทรายแห่งสายน้ำ ภัยมีได้เริงเล่นกับเขา—ดุจทศกัณฐ์กับนางมันโททรี

นางเป็นที่เลื่องชื่อว่า “มันโททรี” บำเพ็ญตบะเพื่อเหตุแห่งการได้คู่ครอง และนางบูชาด้วยภักติ โดยยึดพระผู้เป็นที่รักของอุมา—พระศิวะผู้เป็นมงคล—เป็นเจ้าบ่าวที่ตนปรารถนา

คนบาปผู้นั้นถูกห้ามปรามซ้ำแล้วซ้ำเล่า—โดยกุมภกรรณ โดยวิภีษณะ และโดยมันทโททรีครั้งแล้วครั้งเล่า—(ว่า) “จงปล่อยสีดา จงปล่อยเถิด!”