Adhyaya 32

Verse 1

नारद उवाच । श्रुत्वैतं संस्तवं दैत्यः संघुष्टं देवबंदिभिः । सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितम्

నారదుడు పలికెను—దేవవందులు ఘోషగా పాడిన ఈ స్తోత్రాన్ని విని ఆ దైత్యుడు బ్రహ్మవాక్యాన్ని స్మరించాడు: దివ్య బాలుని చేత తన వధ ఇప్పుడు సమీపించింది అని।

Verse 2

श्रुत्वा स क्लिन्नसर्वांगो द्वाःस्थं राजा वचोऽब्रवीत् । अमात्यान्द्रष्टुमिच्छामि शीघ्रमानय मा चिरम्

ఇది విని రాజు వ్యాకులతతో సర్వాంగమూ తడిసిపోయి ద్వారపాలకునితో అన్నాడు—“నేను మంత్రులను చూడదలిచాను; వెంటనే తీసుకురా, ఆలస్యం చేయకు।”

Verse 3

ततस्ते राजवचनात्कालनेमि मुखागताः । प्राह तांस्तारको दैत्यः किमिदं वो विचेष्टितम्

అప్పుడు రాజాజ్ఞతో వారు కాలనేమి సమక్షానికి వచ్చారు. దైత్యుడు తారకుడు వారితో అన్నాడు—“మీ ఈ ప్రవర్తన ఏమిటి?”

Verse 4

यैः शत्रुसंभवा वार्ता कापि न श्रीवितस्त्वहम् । मदिराकाममत्तानां मंत्रित्वं वो न युज्यते । हितं मन्त्रयते राज्ञस्तेन मंत्री निगद्यते

మీ వల్ల శత్రువునుంచి పుట్టిన ఏ వార్తయూ నాకు అసలు తెలియజేయబడలేదు. మద్యం, కామంలో మత్తులైనవారికి మంత్రిత్వం తగదు. రాజుకు హితం చెప్పి సలహా ఇచ్చేవాడే నిజమైన మంత్రి అని చెప్పబడతాడు.

Verse 5

अमात्या ऊचुः । को जानाति सुरान्दीनान्दैत्यानामिति नो मतिः

మంత్రులు అన్నారు—దేవులు బలహీనులు, దైత్యులు బలవంతులు అని ఎవరు తెలుసుకోగలరు? మా అభిప్రాయం ఇదే.

Verse 6

मा विषीद महाराज वयं जेष्यामहे सुरान् । बालादपि भयं किं वा लज्जायै चिंतितं त्विदम्

మహారాజా, నిరాశ పడకండి; మేము దేవులను జయిస్తాము. ఒక చిన్నబిడ్డనుంచి కూడా భయం ఎందుకు? ఇది కేవలం లజ్జా-గౌరవం కోసమేనా?

Verse 7

सर्वमेतत्सुसाध्यं च भेरी संताड्यतां दृढम् । ततो दैत्येन्द्रवचनात्संनाहजननी तदा

ఇది అంతా సులభంగా సాధ్యమే—యుద్ధభేరిని బలంగా మోగించండి. అప్పుడు దైత్యేంద్రుని ఆజ్ఞతో వెంటనే ఆయుధసన్నాహక సమీకరణ ప్రారంభమైంది.

Verse 8

भृशं संताडिता भेरी कंपयामास सा जगत् । स्मरणाद्दैत्यराजस्य पर्वतेभ्यो महासुराः

భీకరంగా మోగిన ఆ భేరి జగత్తును కంపింపజేసింది. దైత్యరాజుని స్మరణమాత్ర ఆహ్వానంతోనే పర్వతాల నుంచి మహాసురులు బయలుదేరి వచ్చారు.

Verse 9

निम्नगाभ्यः समुद्रेभ्यः पातालेभ्योंऽबरादपि । सहसा समनुप्राप्ता युगांतानलसप्रभाः

నదుల నుండీ, సముద్రాల నుండీ, పాతాళాల నుండీ, ఆకాశం నుండీ కూడా వారు అకస్మాత్తుగా చేరారు—యుగాంతాగ్నివలె ప్రకాశిస్తూ।

Verse 10

कोटिकोटिसहस्रैस्तु परार्धैर्दशभिः शतैः । सेनापतिः कालनेमिः शीघ्रं देवानुपाययौ

కోటికోటుల, సహస్రసహస్రాల, అపార పరార్ధ సమూహాల సైన్యంతో సేనాపతి కాలనేమి వేగంగా దేవతల వైపు దూసుకెళ్లాడు।

Verse 11

चतुर्योजनविस्तीर्णे नानाश्चर्यसमन्विते । रथे स्थितो मनाग्दीनस्तारकः समदृश्यत

నాలుగు యోజనాల వెడల్పు, అనేక ఆశ్చర్యాలతో అలంకృతమైన రథంపై నిలిచిన తారకుడు కనిపించాడు—కానీ అతనిలో స్వల్ప విషాదం కనిపించింది।

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे पार्थ क्रुद्धैः स्कन्दस्य पार्षदैः । प्राकारः पातितः सर्वो भग्नान्युपवनानि च

ఇంతలో, ఓ పార్థా! స్కందుని క్రోధిత పార్షదులు సమస్త ప్రాకారాన్ని కూల్చివేసి, ఉపవనాలను కూడా ధ్వంసం చేశారు।

Verse 13

ततश्चचाल वसुधा देवी सवनकानना । जज्वाल खं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम्

అప్పుడు దేవీ వసుధ అరణ్యకాననాలతో కలిసి కంపించింది; నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశం దహించుతున్నట్లుగా జ్వలించింది, లోకమంతా తీవ్రంగా మోహితమైంది।

Verse 14

तमोभूतं जगच्चसीद्गृध्रैर्व्याप्तं नभोऽभवत् । ततो नानाप्रहरणं प्रलयांबुदसन्निभम्

జగత్తు తమస్సుతో కమ్మబడింది; ఆకాశం గద్దలతో నిండిపోయింది. అప్పుడు అనేక ఆయుధాల కలకలం లేచింది, ప్రళయ మేఘాల వలె భయంకరంగా.

Verse 15

कालनेमिमुखं पार्थ अदृश्यत महद्बलम् । तद्धि घोरमसंख्येयं जगर्ज विविधा गिरः

ఓ పార్థా! కాలనేమి ముందుండగా ఒక మహాబలం దర్శనమిచ్చింది. అది ఘోరమైనది, అసంఖ్యమైనది; నానావిధ కేకలతో గర్జించింది.

Verse 16

अभ्यद्रवद्रणे देवान्भगवंतं च शंकरम् । विनदद्भिस्ततो दैत्यैन्देवानीकं महायुधैः

అప్పుడు యుద్ధంలో గర్జిస్తూ ఉన్న దైత్యులు మహాయుధాలతో దేవులపై, భగవాన్ శంకరునిపై కూడా దాడి చేసి, దేవసేనను చీల్చివేశారు.

Verse 17

पर्वतैश्च शतघ्नीभिरायसैः परिधैरपि । क्षणेन द्रावितं सर्वं विमुखं चाप्यदृश्यत

పర్వతాలు, శతఘ్నులు, ఇనుప గదలతో కూడి క్షణంలోనే అంతా చెదిరిపోయి పారిపోయింది; వెనుదిరిగి విముఖంగా కనిపించింది.

Verse 18

असुरैर्वध्यमाने तु पावकैरिव काननम् । अपतद्दावभूमिष्ठ महाद्रुमवनं यथा

అసురుల చేత వధింపబడుతూ వారు అగ్నిచేత దగ్ధమైన అడవిలా కూలిపోయారు; దావానలంలో మహావృక్షవనం నేలకూలినట్లుగా.

Verse 19

ते भिन्नास्थिशि रोदेहाः प्राद्रवंत दिवौकसः । न नाथमध्यगच्छंत वध्यमाना महासुरैः

ఎముకలు, శిరస్సులు, దేహాలు చిద్రమై స్వర్గవాసులు పారిపోయిరి. మహాసురులచే వధింపబడుచు వారు ఏ రక్షకుని నాధుని పొందలేకపోయిరి.

Verse 20

अथ तद्विद्रुतं सैन्यं दृष्ट्वाः पुरंदरः । आश्वासयन्नुवाचेदं बलवद्दानवार्दितम्

అప్పుడు పారిపోతున్న ఆ సైన్యాన్ని చూచి పురందరుడు (ఇంద్రుడు) వారిని ధైర్యపరచి, బలవంతులైన దానవులచే నలిగిన ఆ బలగానికి ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 22

एष कालानलप्रख्यो मयूरं समुपस्थितः । रक्षिता वो महासेनः कथं भीतिस्तथापि वः

ఇదిగో, కాలాగ్నివలె ప్రకాశించే మయూరారూఢుడు మహాసేనుడు సమీపమున నిలిచియున్నాడు. ఆయనే మీ రక్షకుడు—అయినా మీకు భయం ఎలా ఉంటుంది?

Verse 23

शक्रस्य वचनं श्रुत्वा समाश्वस्ता दिवोकसः । दानवान्प्रत्ययुध्यंत शक्रं कृत्वा व्यपाश्रयम्

శక్రుని వచనము విని స్వర్గవాసులు ధైర్యము పొందిరి. శక్రుని ఆశ్రయముగా చేసుకొని వారు తిరిగి దానవులతో యుద్ధము చేసిరి.

Verse 24

कालनेमिर्महेन्द्रेण संयुगे समयुज्यत । सहस्राक्षौहिणीयुक्तो जंभकः शंकरेण च

యుద్ధములో కాలనేమి మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు)తో సమరమున నిమగ్నమయ్యెను; మరియు సహస్ర అక్షౌహిణీ సేనతో కూడిన జంభకుడు శంకరుడు (శివుడు)ను ఎదుర్కొనెను.

Verse 25

कुजंभो विष्णुना चैव तावत्य क्षौहिणीवृतः । अन्ये च त्रिदशाः सव मरुतश्च महाबलाः

కుజంభుడును అంతే అక్షౌహిణీ సేనతో పరివృతుడై విష్ణువును ఎదుర్కొన్నాడు. ఇతర దేవతలందరూ మహాబలులైన మరుతులతో కూడి యుద్ధంలో చేరారు.

Verse 26

प्रत्ययुध्यंतं दैत्येंद्रेः साध्याश्च वसुभिः सह । ततो बहुविधं युद्धं कालनेमिर्विधायच

దైత్యేంద్రునికి ప్రతిగా సాధ్యులు వసువులతో కలిసి యుద్ధం చేశారు. అప్పుడు కాలనేమి కూడా నానావిధమైన యుద్ధాన్ని, మాయా యుక్తులతో ప్రవర్తింపజేశాడు.

Verse 27

उत्सृज्य सहसा पार्थ ऐरावणशिरःस्थितः । स तु पादप्रहारेण मुष्टिना चैव तं गजम्

అప్పుడు ఆ వీరుడు అకస్మాత్తుగా దూకి ఐరావతుని తలపై నిలిచాడు. అతడు పాదప్రహారంతోను ముష్టి ప్రహారంతోను ఆ గజాన్ని కొట్టాడు.

Verse 28

शक्रं च चघ्ने विनदन्पेततुस्तावुभौ भुवि । ततः शक्रं समादाय कालनेमिर्विचेतसम्

గర్జిస్తూ అతడు శక్రుని కూడా కొట్టాడు; వారు ఇద్దరూ భూమిపై పడిపోయారు. ఆపై కాలనేమి స్పృహలేని శక్రుని పట్టుకున్నాడు.

Verse 29

रथमाश्रित्य भूयोपि तारकाभिमुखो ययौ । अथ क्रुद्धं तदा देवैः सहसा चांतकादिभिः

అతడు మళ్లీ రథాన్ని అధిరోహించి తారకుని వైపు సాగాడు. అప్పుడు దేవతలు అంతకాది వారితో కలిసి అకస్మాత్తుగా క్రోధించి ప్రతిస్పందనకు ముందుకు కదిలారు.

Verse 30

ह्रियते ह्रियते राजा त्राता कोऽपि न विद्यते । एतस्मिन्नंतरे शर्वं पिनाकधनुषश्च्युतैः

“రాజును ఎత్తుకుపోతున్నారు—ఎత్తుకుపోతున్నారు! రక్షించేవాడు ఎవడూ లేడు!” అచ్చటనే శర్వుడు (శివుడు) పినాక ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణాలతో దాడి చేశాడు।

Verse 31

भयं त्यजत भद्रं वः शुराः शस्त्राणि गृह्णत । कुरुध्वं विक्रमे बुद्धि मा च काचिद्व्यथास्तु वः

భయాన్ని విడిచిపెట్టండి—మీకు మంగళం కలుగుగాక! ఓ వీరులారా, ఆయుధాలు ధరించండి. పరాక్రమంపై బుద్ధిని నిలపండి; మీలో ఏ వ్యథా మిగలకూడదు।

Verse 32

किमेतेन महेन्द्रेण मया युध्यस्व दानव । वीरंमन्य सुदुर्बुद्धे ततो ज्ञास्यसि वीरताम्

ఈ మహేంద్రుడెందుకు? ఓ దానవా, నాతో యుద్ధం చేయి. ఓ దుర్బుద్ధీ, నిన్ను నీవే వీరుడనుకునేవాడా—అప్పుడు నిజమైన వీరత్వం తెలుసుకుంటావు।

Verse 33

कानेमिरुवाच । नग्नेन सह को युध्येद्धतेनापि च येन वा । शंसत्सु दैत्यवीराणामुपहासः प्रजायते

కానేమిరు అన్నాడు—నగ్నుడితో ఎవరు యుద్ధం చేస్తారు? లేదా అతని చేతిలో పడిపోయినవాడితో ఎవరు పోరాడతారు? దైత్యవీరులు చూస్తూ గొప్పలు చెప్పుకుంటే మనపై అపహాస్యం పుడుతుంది।

Verse 34

आत्मनस्तु समं किंचिद्विलोक्य सुदुर्मते । तदाकर्ण्य च सावज्ञं वचः शर्वो विसिष्मिये

కానీ శర్వుడు (శివుడు)—ఓ పరమ దుర్మతీ—తనతో సమానమైనదేదో చూచి, ఆ అవమానభరిత వాక్యాలను విని, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు।

Verse 35

ततः कुमारः सहसा मयूरस्थोऽभ्यधावत । कुजंभं सानुगं हत्वा वासुदेवोप्यधावत

అప్పుడు కుమారుడు (స్కందుడు) మయూరారూఢుడై సహసా దూసుకెళ్లెను. కుజంభుని అనుచరులతో సహా సంహరించి వాసుదేవుడు (విష్ణువు) కూడా ముందుకు దూసెను.

Verse 36

ततो हरिः स्कंदमाह किमेतेन तव प्रभो । दैत्याधमेन पापेन मुहूर्तं पश्य मे बलम्

అప్పుడు హరి (విష్ణువు) స్కందునితో అన్నాడు—“ప్రభో, ఈ పాపిష్ఠ అధమ దైత్యునితో నీకు ఏమి పని? క్షణమాత్రం నా బలాన్ని చూడు.”

Verse 37

एवमुक्त्वा निवार्यैनं केशवो गरुडस्थितः । शार्ङ्गकोदंडनिर्मुक्तैर्बाणैर्दैत्यमवाकिरत्

ఇలా చెప్పి గరుడారూఢుడైన కేశవుడు స్కందుని ఆపి, శార్ఙ్గ ధనుస్సు నుండి విడిచిన బాణాలతో ఆ దైత్యునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.

Verse 38

स तैर्बाणैस्ताड्यमानो वज्रैरिव महासुरः । विमुच्य वासवं क्रुद्धो बाणांस्तान्व्यधमच्छरैः

ఆ బాణాలు వజ్రాలవలె తాకగా మహాసురుడు క్రోధించాడు. వాసవాస్త్రాన్ని విసిరి, తన శరాలతో ఆ బాణాలను చిదిమివేశాడు.

Verse 39

यान्यान्बाणान्हरिर्दिव्यानस्त्राणि च मुमोच ह । निवारयति दैत्यस्तान्प्रहसंल्लीलयैव च

హరి విడిచిన ఏ ఏ దివ్య బాణాలు, అస్త్రాలు ఉన్నవో, వాటన్నిటినీ దైత్యుడు అడ్డుకున్నాడు—నవ్వుతూ, అది కేవలం లీలలా అన్నట్లుగా.

Verse 40

ततः कौमोदकीं गृह्य क्षिप्रकारी जनार्दनः । मुमोच सैन्यनाथाय सारथिं च व्यचूर्णयत्

అప్పుడు శీఘ్రకార్యసాధకుడైన జనార్దనుడు కౌమోదకీ గదను పట్టుకొని సేనానాయకునిపై విసిరి, సారథినీ కూడ చూర్ణం చేసెను।

Verse 41

ततो रथादवप्लुत्य विवृत्य वदनं महत् । गरुडं चंचुनादाय स विष्णुं क्षिप्तवान्मुखे

తర్వాత అతడు రథం నుండి దూకి, తన మహావదనాన్ని విప్పి, గరుడుని చంచువును పట్టుకొని విష్ణువు ముఖమునకు విసిరెను।

Verse 42

ततोऽभूत्सर्वदेवानां विमोहो जगतामपि । चचाल वसुधा चेलुः पर्वताः सप्त चार्णवाः

అప్పుడు సమస్త దేవతలకును, లోకాలకును కూడ మోహం కలిగెను. భూమి కంపించెను, పర్వతాలు కదిలెను, ఏడు సముద్రాలు కల్లోలమయ్యెను।

Verse 43

कालनेमिर्नश्चैव प्रानृत्यत महारणे । असंमूढस्ततो विष्णुस्त्वराकाल उपस्थिते

ఆ మహారణంలో కాలనేమి కూడ నశించెను; పడుచూ తడబడుచూ త్రిప్పుకొనెను. ఆపై నిర్ణాయక క్షణం సమీపించగానే అసమ్మూఢుడైన విష్ణువు తక్షణమే కార్యప్రవృత్తుడయ్యెను।

Verse 44

कुक्षिं विदार्य चक्रेण भास्करोऽभादिवोदितः । बहिर्भूतो हरिश्चैनं महोयित्वा स्वनिन्दया

చక్రముతో (దైత్యుని) కుక్షిని విదారించి హరి నూతనోదిత భాస్కరునివలె ప్రకాశించెను. బయటికి వచ్చి, అతని స్వనిందా-లజ్జచేతనే అతనిని అణచి పరాజితుని చేసెను।

Verse 45

पातालस्य तलं निन्ये तत्र शिश्ये स काष्ठवत् । ततश्चक्रेण दैत्यानां निहता दशकोट्यः

అతడు పాతాళపు అడుగునకు పడవేయబడెను; అక్కడ కట్టెలాగ నిశ్చలంగా పడి ఉండెను. అనంతరం చక్రముచే దైత్యుల దశకోట్లు సంహరింపబడిరి.

Verse 46

प्रमोदितास्तथा देवा विमोहास्तत्क्षणाद्बभुः । ततःशर्वस्तमालिंग्य साधुसाधु जनार्दन

దేవతలు ఆనందించిరి, కాని అదే క్షణమున ఆశ్చర్యముచే మోహితులయ్యిరి. అప్పుడు శర్వుడు ఆయనను ఆలింగనం చేసి—“సాధు సాధు, ఓ జనార్దన!” అని పలికెను.

Verse 47

त्वया यद्विहितं कर्म तत्कर्तान्यो न विद्यते । महिषाद्याः सुदुर्जेया देव्या ये विनिपतिताः

నీవు నిర్వహించిన కార్యమును చేయగలవాడు మరెవ్వరూ లేరు. మహిషుని మొదలుకొని దేవి చేత పడగొట్టబడిన అతి దుర్జయ శత్రువులూ మహాబల ప్రత్యర్థులుగానే లెక్కించబడుదురు.

Verse 48

तेषामतिबलो ह्येष त्वया विष्णो विनिर्जितः । तारकामयसंग्रामे वध्यस्तेसौ जनार्दन

వారిలో ఈ అతి బలవంతుడును, ఓ విష్ణూ, నీచేత జయింపబడెను. తారకామయ సంగ్రామమున ఇతడు నీచేతనే వధ్యుడు, ఓ జనార్దన.

Verse 49

कंसरूपः पुनस्तेऽयं हंतव्योऽष्टमजन्मनि । एवं प्रशंसमानास्ते वासुदेवं जगद्गुरुम्

ఇతడు మరల కంసరూపమును ధరించి నీ అష్టమ జన్మలో నీచేతనే హతుడగును. ఈ విధంగా వారు జగద్గురు వాసుదేవుని ప్రశంసించిరి.

Verse 50

शस्त्रजालैर्लब्धसंज्ञान्दैत्यसैन्याननाशयत् । तानि दैत्यशरीराणि जर्जराणि महायुधैः

అస్త్రవృష్టి మధ్య మళ్లీ చైతన్యం పొందిన అతడు దైత్యసేనను సంహరించాడు. మహాయుధాల బలంతో ఆ దైత్యదేహాలు చిద్రమై జర్జరమయ్యాయి.

Verse 51

अपतन्भूतले पार्थ च्छिन्नाभ्राणीव सर्वशः । ततस्तद्दानवं सैन्यं हतनाथमभूत्तदा

హే పార్థా, వారు అన్నిచోట్ల భూమిపై చీలిన మేఘాలవలె కూలిపోయారు. అప్పుడు ఆ దానవసేన నాయకుడు హతుడై, సేన నాథహీనమైంది.

Verse 52

देवैः स्कंदानुगैश्चैव कृतं शस्त्रैः पराङ्मुखम् । अथो क्रुष्टं तदा हृष्टैः सर्वैर्देवैर्मुदायुतैः

దేవులు మరియు స్కందానుగులు తమ అస్త్రాలతో వారిని వెనుదిరిగేలా చేసి పారద్రోలారు. అప్పుడు హర్షానందాలతో నిండిన సమస్త దేవతలు విజయనాదం చేశారు.

Verse 53

संहतानि च सर्वाणि तदा तूर्याण्यवादयन् । अथ भग्नं बलं प्रेक्ष्य हतवीरं महारणे

అప్పుడు సమస్త దళాలు సమీకృతమై తూర్యవాద్యాలను మోగించాయి. కాని ఆ మహారణంలో సేన చిద్రమై, వీరులు హతులై ఉన్నదాన్ని చూసి (వారి మనసు కలవరపడింది).

Verse 54

देवानां च महामोदं तारकः प्राह सारथिम् । सारथे पश्य सैन्यानि द्राव्यमाणानि मे सुरैः

దేవతల మహానందాన్ని చూసి తారకుడు తన సారథితో అన్నాడు—“సారథీ, చూడు! దేవులు నా సైన్యాలను తరిమివేస్తున్నారు.”

Verse 55

येस्माभिस्तृणवद्दृष्टाः पश्य कालस्य चित्रताम् । तन्मे वाहय शीघ्रं त्वं रथमेनं सुरान्प्रति

మేము ఒకప్పుడు గడ్డిపరకలవలె తక్కువగా చూచినవారే—కాలముని విచిత్ర పరిణామాన్ని చూడు. కాబట్టి నా కోసం ఈ రథాన్ని వేగంగా నడిపి, నేరుగా దేవతల వైపు తీసుకెళ్లు.

Verse 56

पश्यंतु मे बलं बाह्वोर्द्रवंतु च सुराधमाः । ब्रुवन्नेवं सारथिं स विधुन्वन्सुमहद्धनुः

వారు నా భుజబలాన్ని చూడుగాక; ఆ నీచ దేవతలు పారిపోవుగాక! అని సారథితో చెప్పి, అతడు తన అత్యంత మహా ధనుస్సును ఊపాడు.

Verse 57

क्रोध रक्तेक्षणो राजा देवसैन्यं समाविशत् । आगच्छमानं तं दृष्ट्वा हरिः स्कंदमथाब्रवीत्

క్రోధంతో ఎర్రబడిన కన్నుల రాజు దేవసైన్యంలోకి దూసుకెళ్లాడు. అతడు ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి హరి (విష్ణువు) అప్పుడు స్కందునితో పలికాడు.

Verse 58

कुमार पश्य दैत्येंद्रं कालं यद्वद्युगात्यये । अयं स येन तपसा घोरेणाराधितः शिवः

ఓ కుమార, ఈ దైత్యేంద్రుని చూడు—యుగాంతకాలంలా. ఘోర తపస్సుతో శివుని ఆరాధించినవాడు ఇతడే.

Verse 59

अयं स येन शक्राद्याः कृता मर्काः समार्बुदम् । अयं स सर्वशस्त्रैगैर्योऽस्माभिर्न जितो रणे

ఇతడే శక్రుడు మొదలైన దేవతలను అనేక యుగాలపాటు దుఃఖితులుగా చేసినవాడు. ఇతడే—మేము అన్ని రకాల శస్త్రాలతో దాడి చేసినా యుద్ధంలో జయించలేకపోయినవాడు.

Verse 60

नावज्ञया प्रद्रष्टव्यस्तारकोऽयं महासुरः । सप्तमं हि दिनं तेऽद्य मध्याह्नोऽयं च वर्तते

ఈ మహాసురుడు తారకుని అవమానభావంతో చూడకూడదు. నేడు నీ ఏడవ రోజు; ఇప్పుడు మధ్యాహ్న సమయమూ వర్తిస్తోంది।

Verse 61

अर्वागस्तमनादेनं जहि वध्योऽन्यथा नहि । एवमुक्त्वा स शक्रादींस्त्वरितः केशवोऽब्रवीत्

సూర్యాస్తమయానికి ముందే ఇతనిని సంహరించండి; అప్పుడే ఇతడు వధ్యుడు, లేకపోతే కాదు. ఇలా చెప్పి కేశవుడు త్వరగా ఇంద్రాది దేవులకు పలికెను।

Verse 62

आयासयत दैत्येंद्रं सुखवध्यो यथा भवेत् । ततस्ते विष्णुवचनाद्विनदन्तो दिवौकसः

దైత్యేంద్రుని అలసటకు గురిచేయండి, అప్పుడు అతడు సులభంగా వధ్యుడవుతాడు. ఆపై విష్ణువాక్యంతో దివౌకసులు గర్జించారు।

Verse 63

तमासाद्य शरव्रातैर्मुदिताः समवाकिरन् । प्रहसन्निव देवांस्तान्द्रावयामास तारकः

అతనిని చేరి దేవులు ఆనందంతో బాణవర్షం కురిపించారు. కాని తారకుడు నవ్వినట్లే ఆ దేవులనే తరిమివేశాడు।

Verse 64

यथा नास्तिकदुर्वृत्तो नानाशास्त्रोपदेशकान् । सोढुं शक्ता न ते वीरं महति स्यंदने स्थितम्

ఎలా దుర్వృత్త నాస్తికుడు అనేక శాస్త్రాల ఉపదేశకులను సహించలేడో, అలాగే వారు మహారథంపై నిలిచిన ఆ వీరుని తట్టుకోలేకపోయారు।

Verse 65

महापस्मारसंक्रांतं यथैवाप्रियवादिनम् । विधूय सकलान्देवान्क्षणमात्रेण तारकः

మహాపస్మారగ్రస్తుడు అప్రియవాక్యుడిని ఎలా ఊపి తొలగించునో, అట్లే తారకుడు క్షణమాత్రంలో సమస్త దేవులను ఊపి చెదరగొట్టెను।

Verse 66

आजगाम कुमाराय विधुवन्स महाधनुः । आगच्छमानं तं दृष्ट्वा स्कंदः प्रत्युद्ययौ ततः

అప్పుడు మహాధనుస్సు ధరించిన (తారకుడు) సేనలను చెదరగొట్టుచూ కుమారుని వైపు వచ్చెను. అతడు వస్తున్నదాన్ని చూచి స్కందుడు వెంటనే ఎదుర్కొనుటకు ముందుకు సాగెను।

Verse 67

तस्यारक्षद्भवः पार्श्वं दक्षिणं चैव तं हरिः । पृष्ठे च पार्षदास्तस्य कोटिशोऽर्बदशस्तथा

అతని పక్కను భవుడు (శివుడు) కాపాడెను, అతని కుడి వైపును హరి (విష్ణువు) కాపాడెను; వెనుక అతని పార్షదులు కోట్లు, అర్బుదాల సంఖ్యలో నిలిచిరి।

Verse 68

ततस्तौ सुमहायुद्धे संसक्तौ देवदैत्ययौः । धर्माधर्माविवोदग्रौ जगदाश्चर्यकारकौ

ఆ మహాయుద్ధంలో దేవుడూ దైత్యుడూ పరస్పరం గట్టిగా సంగ్రామంలో చిక్కిరి—ధర్మాధర్మాలు యుద్ధంలో బద్ధమైనట్లుగా—సర్వలోకానికి ఆశ్చర్యం కలిగించిరి।

Verse 69

ततः कुमारमासाद्य लीलया तारकोऽब्रवीत् । अहो बालातिबालस्त्वं यत्त्वं गीर्वाणवाक्यतः

అప్పుడు తారకుడు కుమారుని సమీపించి లీలగా పలికెను—“అహో! నీవు అతి బాలుడవు; దేవతల మాటల ప్రేరణతో ఇక్కడికి వచ్చితివి.”

Verse 70

आसादयसि मां युद्धे पतंग इव पावकम् । वधेन तव को लाभो मम मुक्तोऽसि बालक

నీవు యుద్ధంలో నన్ను అగ్నిలోకి దూసుకెళ్లే పతంగంలా ఎదుర్కొంటున్నావు. నన్ను వధిస్తే నీకు ఏ లాభం? బాలకా, నీవు విముక్తుడవుతావు।

Verse 71

पिष क्षीरं गृहाणेमं कंदुकं क्रीड लीलया । एवमुक्तः प्रहस्याह तारकं योगिनां गुरुः

‘పాలను నూరి; ఈ బంతిని తీసుకుని లీలగా ఆడు.’ అని చెప్పబడగా, యోగుల గురువు (స్కందుడు) నవ్వి తారకునికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు।

Verse 72

शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कष्टो भुजंगमः । दुष्प्रेक्ष्यो भास्करो बालो दुःस्पर्शोऽल्पोऽपि पावकः

నా శిశుత్వాన్ని తక్కువగా భావించకు. చిన్న పాము కూడా ప్రమాదకరం; ఉదయ సూర్యుడూ చూడటానికి కష్టం; చిన్న అగ్నিও తాకితే దహిస్తుంది।

Verse 73

अल्पाक्षरो न मंत्रः किं सस्फुरो दैत्य दृश्यते । एवमुक्त्वा दैत्यमुक्तं गृहीत्वा कंदुकं च तम्

‘ఇంత తక్కువ అక్షరాల మంత్రం ఏంటి? దైత్యుడు ఎందుకు వణుకుతున్నాడు?’ అని చెప్పి, దైత్యుడు విడిచిన ఆయుధాన్ని బంతిలా పట్టుకున్నాడు।

Verse 74

तस्मिञ्छक्त्यस्त्रमादाय दैत्याय प्रमुमोच ह । तस्य तेन प्रहारेम रथश्चूर्णिकृतोऽभवत्

అప్పుడు ఆయన శక్తి-అస్త్రాన్ని తీసుకుని దైత్యునిపై విసిరాడు; ఆ దెబ్బతో దైత్యుని రథం ధూళిగా చూర్ణమైంది।

Verse 75

चतुर्योजनमात्रो यो नानाश्चर्यसमन्वितः । गरुडस्य सुता ये च शीर्यमाणे रथोत्तमे

నాలుగు యోజనాల పరిమాణముగల, నానావిధ ఆశ్చర్యములతో నిండిన ఆ ఉత్తమ రథమును, గరుడుని పుత్రులను కూడ—ఆ పరమ రథము చీలిపోతుండగా…

Verse 76

मुक्ताः कथंचिदुत्पत्य सागरांतरमाविशन् । ततः क्रुद्धस्तारकश्च मुद्गरं क्षिप्तवान्गुहे

ఎలాగోలా తప్పించుకొని వారు ఎగిరి లేచి సముద్రమధ్యమున ప్రవేశించారు. అప్పుడు కోపించిన తారకుడు గుహ (స్కందుడు) పై గదను విసిరాడు.

Verse 77

विंध्याद्रिमिव तं स्कंदो गृहीत्वा तं व्यताडयत् । स्थिरे तस्योरसि व्यूढे मुद्गरः शतधाऽगमत्

స్కందుడు దానిని వింధ్య పర్వతంలా పట్టుకొని బలంగా కొట్టి పడేశాడు. అతని దృఢమైన, విశాల వక్షస్థలంపై తగలగానే ఆ గద శతఖండాలైంది.

Verse 78

मेने च दुर्जयं दैत्यस्तदा षड्वदनं रणे । चिंतयामास बुद्ध्या च प्राप्तं तद्ब्रह्मणो वचः

అప్పుడు దైత్యుడు యుద్ధంలో షడ్వదనుడు (స్కందుడు) అజేయుడని భావించాడు; బ్రహ్మ వాక్యం నెరవేరినదని మనస్సుతో ఆలోచించాడు.

Verse 79

तं भीतमिव चालक्ष्य दैत्यवीराश्च कोटिशः । नदंतोऽतिमहासेनं नानाशस्त्रैरवाकिरन्

అతడు భయపడినట్టుగా కనిపించగానే, కోటానుకోట్ల దైత్యవీరులు గర్జిస్తూ ఆ మహాసేనపై నానావిధ శస్త్రాలను వర్షంలా కురిపించారు.

Verse 80

क्रुद्धस्तेषु ततः स्कंदः शक्तिं घोरामथाददे । अभ्यस्यमाने शक्त्यस्त्रे स्कंदनामिततेजसा

వారిపై క్రోధించిన స్కందుడు అప్పుడు ఘోరమైన శక్తిని (భాలాన్ని) గ్రహించాడు. అపార తేజస్సుగల స్కందుడు శక్త్యస్త్రాన్ని ప్రయోగించగా…

Verse 81

उल्काजालं महाघोरं पपात वसुधातले । चाल्यमाना तथा शक्तिः सुघोरा भवसूनुना

అత్యంత భయంకరమైన ఉల్కల వర్షం భూమిపై పడింది. ఈ విధంగా భవపుత్రుడు (స్కందుడు) ఆ అతి ఘోరమైన శక్తిని చలింపజేశాడు.

Verse 82

ततः कोट्यो विनिष्पेतुः शक्तीनां भर्तर्षभ । स शक्त्यस्त्रेण बलवान्करस्थेनाहनत्प्रभुः

అప్పుడు, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, శక్తుల (భాలాల) కోట్లు ఉద్భవించాయి. ఆ బలవంతుడైన ప్రభువు చేతిలోని శక్త్యస్త్రంతో ప్రహారం చేశాడు.

Verse 83

अष्टौ पद्मानि दैत्वानां दशकोटिशतानि च । तथा नियुतसाहस्रं वाहनं कोटिरेव च

దైత్యులు ఎనిమిది పద్మాల సంఖ్యలో ఉండగా, దశ-కోటి-శతమూ ఉన్నారు. వారి వాహనాలు కూడా అసంఖ్యాకం—కోటి మరియు అంతకన్నా ఎక్కువ.

Verse 84

ह्रंदोदरं च दैत्येंद्रं निखर्वैर्दशभिर्वृतम् । तत्राकुर्वन्सुतुमुलं नादं वध्येषु शत्रुषु

మరియు దైత్యేంద్రుడు హ్రందోదరుడు, పది నిఖర్వలచే పరివృతుడై, అక్కడ వధయోగ్య శత్రువులపై అత్యంత భయంకరమైన నాదం చేశాడు.

Verse 85

कुमारानुचराः पार्थ पूरयंतो दिशो दश । शक्त्यस्त्रस्यार्चिः संभूतशक्तिभिः केऽपि सूदिताः

హే పార్థా! కుమారుని అనుచరులు దశదిశలను నింపివేశారు; శక్త్యస్త్రపు జ్వాలనుండి పుట్టిన శక్తులచేత కొందరు దానవులు సంహరింపబడ్డారు।

Verse 86

पताकयावधूताश्च हताः केचित्सहस्रशः । केचिद्धंटारवत्रस्ताश्छिन्नभिन्नहृदोऽपतन्

కొంతమంది పతాకాలవలె ఊగిపడి చెల్లాచెదురై వేల సంఖ్యలో హతులయ్యారు; మరికొందరు గంటల ఘోషకు భయపడి, చీలిపోయిన హృదయాలతో నేలకొరిగారు।

Verse 87

केचिन्मयूरपक्षाभ्यां चरणाभ्यां च सूदिताः । कोटिशस्ताम्रचूडेन विदार्यैव च भक्षिताः

కొంతమంది మయూరపు రెక్కలతోను పాదాలతోను నలిగిపోయారు; మరికొందరు కోటిశః తామ్రచూడునిచే చీల్చబడి భక్షింపబడ్డారు।

Verse 88

पार्षदैर्मातृभिः सार्धं पद्मशो निहताः परे । एवं निहन्यमानेषु दानवेषु गुहादिभिः

ఇతర దానవులు పార్షదులతో పాటు మాతృగణాలచేత పద్మసమూహాలవలె గుంపులుగా హతులయ్యారు; ఇలా గుహాది గణాలచేత దానవులు సంహరింపబడుతుండగా…

Verse 89

अभाग्यैरिव लोकेषु तारकः स्कंदमाययौ । जग्राह च गदां दिव्यां लक्षघंटादुरासदाम्

లోకాలపై దురదృష్టం దిగివచ్చినట్లుగా తారకుడు స్కందుని వైపు దూసుకొచ్చాడు; లక్ష గంటల మ్రోగుడుతో దుర్జేయమైన ఒక దివ్య గదను అతడు పట్టుకున్నాడు।

Verse 90

तया मयूरमाजघ्ने मयूरो विमुखोऽभवत् । दृष्ट्वा पराङ्मुखं लोकेषु वासुदेवोऽब्रवीत्त्वरन्

ఆ గదతో అతడు మయూరాన్ని కొట్టగా మయూరం విముఖమైంది. లోకాలముందు ముఖం తిప్పినదాన్ని చూసి వాసుదేవుడు త్వరగా పలికెను.

Verse 91

देवसेनापते शीघ्रं शक्तिं मुंच महासुरे । प्रतिज्ञामात्मनः पाहि लंबते रविमंडलम्

హే దేవసేనాపతీ! మహాసురునిపై త్వరగా నీ శక్తిని విసురు. నీ ప్రతిజ్ఞను కాపాడు—రవిమండలం అస్తమించుచున్నది.

Verse 92

स्कंद उवाच । त्वयैव रुद्रभक्तोऽयं जनार्दन ममेरितम् । वधार्थं रुद्रभक्तस्य बाहुः शक्तिं मुंचति

స్కందుడు పలికెను—హే జనార్దనా! నీ వల్లనే ఈ రుద్రభక్తుడు నా ప్రేరణ పొందెను. ఈ రుద్రభక్తుని వధార్థం నా భుజం శక్తిని విడిచెను.

Verse 93

नारुद्रः पूजयेद्रुद्रं भक्तरूपस्य यो हरः । रुद्ररूपममुं हत्वा कीदृशं जन्मनो भवेत्

రుద్రుడు కానివాడు రుద్రుని ఎలా పూజించగలడు—హరుడే భక్తరూపం ధరించినప్పుడు? ఈ రుద్రరూపధారిని హతమార్చితే పునర్జన్మలో ఏ గతి కలుగును?

Verse 94

तिरस्कृता विप्रलब्धाः शप्ताः क्षिप्ताः प्रपीडिताः । रुद्रभक्ताः कुलं सर्वं निर्दहंति हताः किमु

అవమానింపబడి, మోసపోయి, శపింపబడి, కొట్టబడి లేదా పీడింపబడిన రుద్రభక్తులు సమస్త కులాన్నే దహించగలరు—అయితే వారు హతులైతే మరెంత చెప్పాలి!

Verse 95

एष चेद्धंति तद्भद्रं हन्यतामेष मां रणे । रुद्रभक्ते पुनर्विष्णो नाहं शस्त्रमुपाददे

అతడు యుద్ధంలో నన్ను కొడితే—అదే శుభం; అతడే నన్ను కొట్టనివ్వు. కానీ ఓ విష్ణూ, రుద్రభక్తుని మీద నేను మళ్లీ ఆయుధం ఎత్తను.

Verse 96

श्रीभगवानुवाच । नैतत्तवोचितं स्कंद रुद्रभक्तो यथा श्रृणु । द्वे तनू गिरिजाभर्तुर्वेदज्ञा मुनयो विदुः

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే స్కందా, ఇది నీకు తగదు. ‘రుద్రభక్తుడు’ నిజంగా ఎలాంటి వాడో విను. వేదజ్ఞ మునులు గిరిజాభర్తకు రెండు రూపాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.

Verse 97

एका जीवात्मिका तत्र प्रत्यक्षा च तथापरा । द्रोग्धा भूतेषु भक्तश्च रुद्रभक्तो न स स्मृतः

ఆ రెండు రూపాలలో ఒకటి జీవులలో అంతర్లీనమైన జీవాత్మరూపం; మరొకటి ప్రత్యక్ష (దృశ్య) రూపం. కానీ భూతజనుల పట్ల ద్రోహం చేసే వాడు—భక్తుడని చెప్పుకున్నా—రుద్రభక్తుడని స్మరించరు.

Verse 98

भक्तो रुद्रो कृपावांश्च जंतुष्वेव हरव्रतः । तदेनं भूतमर्त्येषु द्रोग्धारं त्वं पिनाकिनः

రుద్రభక్తుడు కరుణామయుడు; జీవుల పట్ల హరుని వ్రతంలో స్థిరుడు. అందువల్ల, ఓ పినాకధారీ, భూతమర్త్యులలో ద్రోహి అయిన వానిని నీవు సంహరించు.

Verse 99

जहि नैवात्र पश्यामि दोषं कंचन ते प्रभो । श्रुत्वेति वाचं गोविंदात्सत्यार्थामपि भारत

“వానిని సంహరించు; ఓ ప్రభూ, ఇక్కడ నీకు ఏ దోషమూ నేను చూడను।” గోవిందుని సత్యార్థమైన ఈ వాక్యాన్ని విని, హే భారతా…

Verse 100

हंतुं न कुरुते बुद्धिं रुद्रभक्त इति स्मरन् । तारकस्तु ततः क्रुद्धो ययौ वेगेन केशवम्

'ఇతను రుద్రభక్తుడు' అని స్మరిస్తూ, అతడు చంపడానికి నిశ్చయించుకోలేదు. అప్పుడు తారకుడు కోపించి వేగంగా కేశవుని వైపు వెళ్లాడు.

Verse 101

प्राह चैवं सुदुर्बुद्धे हन्मि त्वां पश्य मे बलम् । देवानां चापि धर्माणां मूलं मतिमतां तथा । हत्वा त्वामद्य सर्वांस्तांश्छेत्स्ये पश्याद्य मे बलम्

మరియు అతడు ఇలా పలికెను - 'ఓ దుర్బుద్ధీ! నిన్ను చంపుతాను, నా బలాన్ని చూడు. దేవతలకు, ధర్మాలకు మరియు జ్ఞానులకు నువ్వే మూలము. ఈనాడు నిన్ను చంపి వాటన్నింటినీ ఛేదిస్తాను, నా పరాక్రమాన్ని చూడు.'

Verse 102

विष्णुरुवाच । दैत्येंद्र तव चास्माभिः किमहो श्रृणु सत्यताम्

విష్ణువు పలికెను - 'ఓ దైత్యేంద్రా! నీకు మాతో పనేమి? అహో, సత్యాన్ని వినుము.'

Verse 103

रथे य एष शर्वोऽयं हतेऽस्मिन्सकलं हतम् । श्रुत्वेति तारकः क्रुद्धस्तूर्णं रुद्ररथं ययौ

'రథంపై ఉన్న ఈ శర్వుడు (శివుడు) హతుడైతే, సర్వమూ నశించినట్లే.' అని విని, తారకుడు కోపించి వెంటనే రుద్రుని రథం వైపు వెళ్లాడు.

Verse 104

अभिसृत्य स जग्राह रुद्रस्य रथकूबरम् । यदा स कूबरं क्रुद्धस्तारकः सहसाऽग्रहीत्

దగ్గరకు వెళ్లి అతడు రుద్రుని రథం యొక్క ఇరుసును పట్టుకున్నాడు. ఎప్పుడైతే ఆ క్రुद्धుడైన తారకుడు హఠాత్తుగా ఆ ఇరుసును పట్టుకున్నాడో...

Verse 105

रेसतू रोदसी तूर्णं मुमुहुश्च महर्षयः । व्यनदंश्च महाकाया दैत्या जलधरोपमाः

అప్పుడే స్వర్గమూ భూమీ కంపించి ఆర్తనాదం చేశాయి; మహర్షులు విస్మయంతో మోహితులయ్యారు. మేఘసమూహాలవలె మహాకాయ దైత్యులు ఘోరంగా గర్జించారు.

Verse 106

आसीच्च निश्चितं तेषां जितमस्माभिरित्युत । तार कस्याप्यभिप्रायं भगवान्वीक्ष्य शंकरः

వారికి దృఢ నిశ్చయం కలిగింది—“నిశ్చయంగా మేమే గెలిచాము.” కానీ భగవాన్ శంకరుడు తారకుని అంతరాభిప్రాయాన్ని కూడా గ్రహించాడు.

Verse 107

उमया सह संत्यक्त्वा रथं वृषभमावहत् । ओमित्यथ जपन्ब्रह्मा आकाशं सहसाश्रितः

ఉమతో కలిసి రథాన్ని విడిచి ఆయన వృషభంపై అధిరోహించాడు. అప్పుడు బ్రహ్మ ‘ఓం’ జపిస్తూ వెంటనే ఆకాశాన్ని ఆశ్రయించాడు.

Verse 108

ततस्तं शतसिंहं च रथं रुद्रेण निर्मितम् । उत्क्षिप्य पृथ्व्यामास्फोट्य चूर्णयामास तारकः

అప్పుడు తారకుడు రుద్రుడు నిర్మించిన ‘శతసింహ’ ప్రసిద్ధ రథాన్ని ఎత్తి, భూమిపై బలంగా కొట్టి, దాన్ని ధూళిగా చూర్ణం చేశాడు.

Verse 109

शूलपाशुपतादीनि सहसोपस्थितानि च । वारयामास गिरिशो भवः साध्य इति ब्रुवन्

త్రిశూలం, పాశుపతాది అస్త్రాలు వెంటనే ప్రత్యక్షమయ్యాయి; కానీ గిరీశుడు—భవుడు—“ఇతడు విధినిర్దిష్టంగా సాధ్యుడు” అని చెప్పి వాటిని ఆపాడు.

Verse 110

ततः स्ववंचितं ज्ञात्वा रुद्रेणात्मानमीर्ष्यया । विनदन्सहसाऽधावद्वृषभस्थं महेश्वरम्

అప్పుడు రుద్రుడు తనను మోసగించినాడని గ్రహించి, ఈర్ష్యాగ్నితో మండిన తారకుడు గర్జిస్తూ, వృషభారూఢుడైన మహేశ్వరునిపై అకస్మాత్తుగా దూకాడు।

Verse 111

ततो जनार्दनोऽधावच्चक्रमुद्यम्य वेगतः । वज्रमिंद्रस्तथोद्यम्य दंडं चापि यमो नदन्

అప్పుడు జనార్దనుడు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లి చక్రాన్ని ఎత్తాడు; ఇంద్రుడు కూడా వజ్రాన్ని పైకెత్తి ముందుకు సాగాడు; యముడు గర్జిస్తూ దండాన్ని ఎత్తాడు।

Verse 112

गदां धनेश्वरः क्रुद्धः पाशं च वरुणो नदन् । वायुर्महांकुशं घोरं शक्तिं वह्निर्महाप्रभाम्

క్రోధించిన ధనేశ్వరుడు గదను ఎత్తాడు; వరుణుడు గర్జిస్తూ పాశాన్ని పట్టుకున్నాడు. వాయువు భయంకర మహాంకుశాన్ని ఎత్తగా, వహ్ని మహాప్రభావంతమైన శక్తిని ధరించాడు।

Verse 113

निरृतिर्निशितं खड्गं रुद्राः शूलानि कोपिताः । धनूंषि साध्या देवाश्च परिघान्वसवस्तथा

నిరృతి పదునైన ఖడ్గాన్ని ఎత్తాడు; కోపించిన రుద్రులు శూలాలను పట్టుకున్నారు. సాధ్యులు మరియు ఇతర దేవతలు ధనుస్సులను తీసుకున్నారు; వసువులు కూడా పరిఘాలను ఎత్తారు।

Verse 114

विश्वेदेवाश्च मुसलं चंद्रार्कौ स्वप्रभामपि । ओषधीश्चाश्विनौ देवौ नागाश्च ज्वलितं विषम्

విశ్వేదేవులు ముసలాలను ఎత్తారు; చంద్రసూర్యులు తమ స్వప్రభను కూడా అర్పించారు. ఔషధులు సమకూరగా, అశ్వినీదేవతలు చేరారు; నాగులు జ్వలించే విషాన్ని వెలికి తీశారు।

Verse 115

हिमाद्रि प्रमुखाश्चापि समुद्यम्य महीधरान् । भृशमुन्नदतो देवान्धावतो वीक्ष्य तारकः

హిమాద్రి మొదలైన పర్వతాలను ఆయుధాలవలె ఎత్తుకొని, దేవతలు ఘోరనాదాలతో దూసుకొస్తుండగా, వారిని చూచి తారకుడు ఎదురుదాడికి స్థిరనిశ్చయమయ్యాడు।

Verse 116

निवृत्तः सहसा पार्थ महागज इवोन्नदन् । स वज्रमुष्टि नाहत्य भुजे शक्रमपातयत्

అప్పుడు అతడు అకస్మాత్తుగా తిరిగి మహాగజంలా గర్జించాడు. వజ్రముష్టితో ఇంద్రుని భుజాన్ని కొట్టి శక్రుని నేలకూల్చాడు।

Verse 117

दंडं यमादुपादाय मूर्ध्न्याहत्य न्यपातयत् । उरसाहत्य सगदं धनदं भुव्यपातयत्

యముని దండాన్ని పట్టుకొని అతని శిరస్సుపై కొట్టి కూల్చాడు. తరువాత గదాధారి ధనదుడు (కుబేరుడు) వక్షస్థలంపై బలంగా కొట్టి నేలకూల్చాడు।

Verse 118

वरुणात्पाशमादाय तेन बद्धा न्यपातयत् । महांकुशेन वायुं च चिरं मूर्ध्नि जघान सः

వరుణుని పాశాన్ని తీసుకొని దానితో అతన్ని బంధించి కూల్చాడు. అలాగే మహాంకుశంతో వాయువుని శిరస్సుపై చాలాసేపు పదేపదే కొట్టాడు।

Verse 119

फूल्कारैरुद्धतं वह्निं शमयामास तारकः । निरृतिंखड्गमादाय हत्वा तेन न्यपातयत्

తన ఫూల్కారాలతో తారకుడు ఉద్ధతంగా మండుతున్న అగ్నిని శమింపజేశాడు. తరువాత నిరృతியின் ఖడ్గాన్ని తీసుకొని దానితోనే ఆమెను కొట్టి నేలకూల్చాడు।

Verse 120

शूलैरेव तथा रुद्राः साध्याश्च धनुषार्दिताः । परिघैरेव वसवो मुशलैरेव विश्वकाः

అదే శూలాలతో రుద్రులు గాయపడ్డారు; సాధ్యులు తమ ధనుస్సులవల్లనే బాధపడ్డారు; వసువులు తమ పరిఘాలతో, విశ్వదేవులు తమ ముషలాలతోనే ప్రతిహతులయ్యారు।

Verse 121

रेणुनाच्छाद्य चंद्रार्कौ वल्मीकस्थाविवेक्षितौ । महोग्राश्चौषधीस्तालैरश्विभ्यां सोऽभ्यवर्तयत्

ధూళితో చంద్రసూర్యులను కప్పి, వారిని వల్మీకంలో ఉన్నట్లుగా కనిపించేలా చేశాడు. అలాగే మహా ఉగ్రమైన ఔషధులను తాళదండాలతో కొట్టి అశ్వినీకుమారుల నుండి దూరంగా తోసివేశాడు।

Verse 122

सविषाश्च कृता नागा निर्विषाः पादकुट्टनैः । पर्वताः पर्वतैरेव निरुच्छ्वासा भृशं कृताः

పాదప్రహారాల త్రొక్కుదలతో నాగులు కొన్నిసార్లు విషవంతులుగా, కొన్నిసార్లు నిర్విషులుగా మారిపోయారు. పర్వతాలు పర్వతాలతోనే ఢీకొని బాగా నలిగిపోయి, నిశ్శ్వాసములేని వారిలా స్థంభించిపోయాయి।

Verse 123

एवं तद्देवसैन्यं च हाहाभूतमचेतनम् । कृत्वा मुहूर्तादाधावच्चक्रपाणिं तमुन्नदन्

ఇలా దేవసైన్యాన్ని క్షణంలోనే ‘హా హా’ అంటూ అచేతనప్రాయంగా చేసి, అతడు గర్జిస్తూ చక్రపాణి (విష్ణువు) వైపు దూసుకెళ్లాడు।

Verse 124

ततश्चांतर्दधे सद्यः प्रहसन्निव केशवः । कुयोगिन इव स्वामी सदा बुद्धिमतां वरः

అప్పుడు కేశవుడు వెంటనే చిరునవ్వుతో ఉన్నట్లుగా అంతర్ధానమయ్యాడు—ఎల్లప్పుడూ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన స్వామి, కుయోగి నుండి తనను దాచుకున్నట్లుగా.

Verse 125

अपश्यंस्तारको विष्णुं पुनर्वृषभवा हनम् । आधावत्कुपितो दैत्यो मुष्टिमुद्यम्य वेगतः

విష్ణువును మళ్లీ చూడక తారక దైత్యుడు కోపంతో ముష్టిని పైకెత్తి, వేగంగా వృషభధ్వజుడైన మహేశ్వరునిపై మరల దూసుకొచ్చెను।

Verse 126

अचिरांशुरिवालक्ष्यो लक्ष्योथ भगवान्हरिः । आबभाषे ततो देवान्बाहुमुद्यम्यचोच्चकैः

క్షణమాత్రం వేగవంతమైన కిరణంలా అదృశ్యుడై, మళ్లీ దృశ్యుడైన భగవాన్ హరి భుజాన్ని పైకెత్తి, గట్టిగా దేవతలను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 127

पलायध्वमहो देवाः शक्तिश्चेद्वः पलायितुम् । विमूढा हि वयं सर्वे ये बालवचसागताः

ఓ దేవతలారా, పారిపోండి—పారిపోవడానికి మీకు శక్తి ఉంటే! నిజంగా మనమందరం మోహితులమయ్యాం; ఒక బాలుని మాట విని ఇక్కడికి వచ్చాము।

Verse 128

किं न श्रुतः पुरा गीतः श्लोकः स्वायंभुवेन यः । यथा बालेषु निक्षिप्ताः स्त्रीषु षंडितकेषु च । अपस्मारीषु चैवापि सर्वे ते संशयं गताः

స్వాయంభువుడు (మను) పూర్వం పాడిన ఆ శ్లోకం మీరు వినలేదా—‘కార్యాలు బాలులకు, స్త్రీలకు, షండులకు, అపస్మారగ్రస్తులకు అప్పగిస్తే, అందరూ సందేహం మరియు గందరగోళంలో పడతారు’ అని।

Verse 129

प्रत्यक्षं तदिदं सर्वमाधुना चात्र दृस्यते

ఇప్పుడు ఇక్కడ ఆ సమస్తమూ మన కళ్ల ముందే ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తోంది।

Verse 130

अज्ञासिष्म पुरैवैतद्रुद्रभक्तं न हंत्यसौ । यत्प्रतिज्ञां नाकरिष्यन्न स्यान्नः कदनं महत्

మేము ముందే తెలిసికొన్నాము—అతడు రుద్రభక్తుని వధించడు. అతడు ఆ ప్రతిజ్ఞ చేయకపోయి ఉంటే, మాకు ఈ మహావిధ్వంసం కలగేది కాదు.

Verse 131

अथैष यदि दैत्येंद्रं न निहंति कुबुद्धिमान् । मा भयं वो महाभागा निहनिष्यामि वो रिपून्

ఇప్పుడు ఈ కుబుద్ధి దైత్యేంద్రుని వధించకపోతే, ఓ మహాభాగ దేవతలారా, భయపడకండి—నేనే మీ శత్రువులను సంహరిస్తాను.

Verse 132

अद्य मे विपुलं बाह्वोर्बलं पश्यत दैत्याधमं नाशयामि मुष्टिनैकेन पश्यत

ఈ రోజు నా భుజబలపు విస్తారాన్ని చూడండి! చూడండి—ఒక్క ముష్టితోనే ఆ అధమ దైత్యుణ్ని నాశనం చేస్తాను; చూడండి!

Verse 133

मया हि दक्षिणो बाहुर्दत्तश्च भवतां सदा । रिपून्वा निहनिष्यामि सत्यं तत्परिपालये

నిజమే, నేను ఎల్లప్పుడూ మీకు నా కుడి భుజాన్ని అర్పణగా ఇచ్చాను. శత్రువులను తప్పక సంహరిస్తాను—ఇది సత్యం; ఆ ప్రతిజ్ఞను నేను నిలుపుతాను.

Verse 134

येंऽबरे ये च पाताले भुवि ये च महासुराः । क्षणात्तान्नासयिष्यामि महावातो घनानिव

ఆకాశంలో ఉన్నా, పాతాళంలో ఉన్నా, భూమిపై ఉన్నా—ఆ మహాసురులను క్షణంలోనే నేను నాశనం చేస్తాను; మహావాయువు మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు.

Verse 135

एवमुक्ता जगन्नाथो मुष्टिमुद्यम्य दक्षिणम् । निरायुधस्तार्क्ष्यपृष्ठादवप्लुत्याभ्यधावत

అలా పలుకబడగానే జగన్నాథుడు కుడి ముష్టిని ఎత్తి, నిరాయుధుడై గరుడుని వెన్నుపై నుండి దూకి ముందుకు వేగంగా దూసుకెళ్లాడు।

Verse 136

तस्मिन्धावति गोविंदे चचाल भुवनत्रयम् । विमूर्छितमभूद्विश्वं देवा भीतिं परां ययुः

గోవిందుడు దూసుకెళ్లగానే త్రిభువనం కంపించింది; విశ్వం మూర్ఛించినట్లై, దేవతలు పరమ భయానికి లోనయ్యారు।

Verse 137

धावतश्चापि कल्पांतं रुद्रकल्पस्य तस्य याः । मुखात्समुद्यजुर्ज्वालास्ताबिः खर्वशतं हतम्

కల్పాంత సమానమైన—రుద్రకల్ప తుల్యమైన—ఉగ్రక్రోధంతో దూసుకెళ్తూ, అతని ముఖం నుండి జ్వాలలు ఉప్పొంగాయి; ఆ జ్వాలలతో ఖర్వాల వందలు నశించాయి।

Verse 138

ततोंऽतरिक्षे वाचश्च प्रोचुः सिद्धाः स्वयं तदा । जहि कोपं वासुदेव त्वयि क्रुद्धे क्व वै जगत्

అప్పుడు ఆకాశంలో సిద్ధుల వాణి వినిపించింది—“వాసుదేవా, కోపాన్ని విడిచిపెట్టు; నీవు క్రుద్ధుడైతే జగత్తు ఎక్కడ నిలుస్తుంది?”

Verse 139

अनादृत्येव तद्वाक्यं ब्रुवन्नान्यत्करोम्यहम् । आह्वयंश्च महादैत्यं क्रुद्धो हरिरधावत

ఆ మాటలను లెక్కచేయక, “నేను ఇంకేమీ చేయను” అని పలుకుతూ, మహాదైత్యుని పిలిచి సవాలు చేస్తూ క్రుద్ధుడైన హరి ముందుకు దూసుకెళ్లాడు।

Verse 140

उवाच वाचं साधूंश्च यत्नात्पालयतां फलम् । दुष्टान्विनिघ्नतां चैव तत्फलं मम जायताम्

అతడు పలికెను—సాధువులను యత్నపూర్వకంగా కాపాడువారికి వారి పుణ్యఫలం కలుగుగాక; దుష్టులను సంహరించువారి ఆ ఫలమును కూడా నాకు కలుగుగాక।

Verse 141

अथापश्यन्महासेनो रुद्रं यांतं च तारकम् । तारकं चान्वधावन्तं पुरामपुरुषं हरिम्

అప్పుడు మహాసేనుడు రుద్రుడు ముందుకు సాగుటను, తారకుడును ఉన్నటును చూచెను; అలాగే ఆదిపురుషుడైన హరి తారకుని వెంబడించుచున్నాడని చూచెను।

Verse 142

जगच्च क्षुब्धमत्यर्थं स्वां प्रतिज्ञां पुरा कृताम् । पश्चिमां प्रतिलंबंतं भास्करं चापि लोहितम्

మరియు జగత్తు అత్యంతంగా కుదిపివేయబడెను; అతడు పూర్వం చేసిన తన ప్రతిజ్ఞను కూడా చూచెను; పశ్చిమ దిశలో తక్కువగా వేలాడుచున్న ఎర్రబడిన భాస్కరుని కూడా చూచెను।

Verse 143

आकाशवाणीं श्रृण्वंश्च किं स्कन्द त्वं विषीदसी । पश्चात्तापो यदि भवेत्कृत्वा ब्रह्मवधं त्वयि

ఆకాశవాణిని వినినప్పటికీ—హే స్కందా, నీవెందుకు విషాదపడుచున్నావు? బ్రహ్మహత్య పాపం చేసిన తరువాత నీలో పశ్చాత్తాపం కలిగితే, (ప్రాయశ్చిత్తం చేయుము)।

Verse 144

स्थापयेर्लिगमीशस्य मोक्षो हत्याशतैरपि । आविवेश महाक्रोधं दिधक्षुरिव मेदिनीम्

ఈశ్వరుని లింగాన్ని స్థాపించుము—అప్పుడు వందల హత్యలు జరిగినా మోక్షము సిద్ధించును. (కానీ) అతనిలో మహాక్రోధము ప్రవేశించెను, భూమినే దహించదలచినవాడివలె।

Verse 145

अथोत्प्लुत्य मयूरात्स प्रहसन्निव केशवम् । बाहुभ्यामप्युपादाय प्रोवाच भवनंदनः

అప్పుడు అతడు మయూరం మీద నుండి దూకి, చిరునవ్వుతో కేశవుని రెండు భుజాలతో ఎత్తుకొని, హే భవనందన (శివపుత్రా), ఇలా పలికెను।

Verse 146

जानामि त्वामहं विष्णो महाबुद्धिपराक्रमम् । भूतभव्यविष्यांश्च दैत्यान्हंस्यपि हूंकृतैः

హే విష్ణూ! నిన్ను నేను తెలుసుకొన్నాను—నీవు మహాబుద్ధి, మహాపరాక్రమశాలి. భూత-భవిష్యత్ మరియు సర్వకాల దైత్యులను కూడా నీవు కేవలం హూంకారంతో సంహరించగలవు।

Verse 147

त्वमेव हंता दैत्यानां देवानां परिपालकः । धर्मसंस्थापकश्च त्वमेव ते रचितोंऽजलिः

నీవే దైత్యుల సంహారకుడు, దేవతల పరిపాలకుడు. నీవే ధర్మస్థాపకుడు—అందుకే నీకు ఈ అంజలి సమర్పణ।

Verse 148

क्षणार्धं पश्य मे वीर्यं भास्करो लोहितायते । एवं प्रणम्य स्कन्देन वासुदेवः प्रसादितः

‘అర్ధక్షణం నా వీర్యాన్ని చూడు—భాస్కరుడు ఎర్రబడును.’ ఇలా ప్రణమించి స్కందుడు వాసుదేవుని ప్రసన్నుని చేసెను।

Verse 149

विरोषोऽभूत्तमालिंग्य वचनं केशवोऽब्रवीत् । सनाथस्त्वद्य धर्मोऽयं सुराश्चैव त्वया गुह

అప్పుడు అతనిని ఆలింగనం చేసి కేశవుడు ఆనందంతో పలికెను—‘హే గుహా! నేడు ఈ ధర్మం నీ వల్ల సనాథమైంది; దేవతలూ నీ వల్లే సురక్షితులయ్యారు।’

Verse 150

स्मरात्मानं यदर्थं त्वमुत्पन्नोऽसि महेश्वरात् । साधूनां पालनार्थाय दुष्टसंहरणाय च । सुरविप्रकृते जन्म जीवितं च महात्मनाम्

నీ స్వప్రయోజనాన్ని స్మరించు—మహేశ్వరుని నుండి నీవెందుకు జన్మించావో: సద్జనుల పరిరక్షణకై, దుష్టుల సంహారంకై. దేవులు, బ్రాహ్మణుల క్షేమార్థమే మహాత్ముల జన్మమూ జీవితం కూడా.

Verse 151

रुद्रस्य देव्या गंगायाः कृत्तिकानां च तेजसा । स्वाहावह्नेश्च जातस्त्वं तत्तेजः सफलीकुरु । साधूनां च कृते यस्य धनं वीर्यं च संपदः

రుద్రుని, దేవీ గంగ, కృత్తికల, అలాగే స్వాహా మరియు అగ్ని యొక్క తేజస్సుతో నీవు జన్మించావు—ఆ తేజస్సును ఫలప్రదం చేయి. సద్జనుల కోసం ఎవరి ధనం, వీర్యం, సంపదలు వినియోగమవుతాయో అవే సార్థకము.

Verse 152

सफलं तस्य तत्सर्वं नान्यथा रुद्रनंदन

హే రుద్రనందనా! అతనికి ఆ సమస్తమూ నిజంగా ఫలప్రదమవుతుంది; ఇతరథా కాదు.

Verse 153

अद्य धर्मश्च देवाश्च गावः साध्याश्च ब्राह्मणाः । नंदंतु तव वीर्येण प्रदर्शय निजं बलम्

ఈ రోజు ధర్మం, దేవతలు, గోవులు, సాధ్యులు, బ్రాహ్మణులు—నీ వీర్యంతో ఆనందించుగాక. నీ స్వబలాన్ని ప్రదర్శించు.

Verse 154

स्कन्द उवाच । या गतिः शिवत्यागेन त्वत्त्यागेन च केशव । तां गतिं प्राप्नुयां क्षिप्रं हन्मि चेन्न हि तारकम्

స్కందుడు అన్నాడు—హే కేశవా! శివుని త్యజించినవాడికి, నిన్ను త్యజించినవాడికి కలిగే గతి ఏదో, నేను తారకుని సంహరించకపోతే త్వరగా అదే గతి నాకు కలుగుగాక.

Verse 155

या गतिः श्रुतित्यागेन साध्वी भार्यातिपीडनात् । साधूनां च परित्यागाद्वृथा जीवितसाधनात् । निष्ठुरस्य गतिर्या च तां गतिं यामि केशव

హే కేశవా! శ్రుతిని త్యజించినవాడికి, సతీభార్యను తీవ్రంగా పీడించినవాడికి, సాధువులను విడిచిపెట్టినవాడికి, వ్యర్థమైన జీవనోపాయాలలో మునిగినవాడికి కలిగే దుర్గతి—మరియు క్రూరునికి కలిగే గతి—నేను నా కార్యంలో విఫలమైతే, ఆ గతి నాకూ కలుగుగాక.

Verse 156

इत्युक्ते सुमहान्नादः संप्रजज्ञे दिवौकसाम् । प्रशशंसुर्गुहं केचित्केचिन्नारायणं प्रभुम्

ఇలా పలికిన వెంటనే దేవలోకవాసుల మధ్య మహా నాదం ఉద్భవించింది. కొందరు గుహను (స్కందుని) స్తుతించారు; మరికొందరు ప్రభువు నారాయణుని స్తుతించారు.

Verse 157

ततस्तार्क्षअयं समारुद्य हरिस्तस्मिन्महारणे । ताम्रचूडं महासेन स्तारकं चाप्यधावताम्

ఆ మహా యుద్ధంలో హరి తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) పైకి ఎక్కాడు. మహాసేనుడు తామ్రచూడుని మరియు తారకుని మీదకు దూసుకెళ్లాడు.

Verse 158

लोहितांबरसंवीतो लोहितस्रग्विभूषणः । लोहिताक्षो महाबाहुर्हिरण्यकवचः प्रभुः

ఆ ప్రభు యోధుడు ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఎర్ర మాలతో అలంకరించుకొని, ఎర్ర కళ్లతో, మహాబాహువుగా, స్వర్ణ కవచం ధరించి నిలిచెను.

Verse 159

भुजेन तोलयञ्छक्तिं सर्वभूतानि कम्पयन् । प्राप्य तं तारकं प्राह महासेनो हसन्निव

భుజంపై శక్తిని సమతుల్యంగా ఉంచి, సమస్త భూతాలను కంపింపజేస్తూ, మహాసేనుడు తారకుని చేరి, నవ్వినట్లుగా పలికెను.

Verse 160

तिष्ठतिष्ठ सुदुर्बुद्धे जीवितं ते मयि स्थितम् । सुहृष्टः क्रियतां लोको दुर्लभः सर्वसिद्धिदः

ఆగు, ఆగు, హే దుర్బుద్ధీ! నీ జీవితం నా అధీనంలోనే ఉంది. హర్షించు; ఈ లోకాన్ని సక్రమంగా చేయి—ఇది దుర్లభమైనదైనా సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించేది.

Verse 161

यत्ते सुनिष्ठुरत्वं च धर्मे देवेषु गोषु च । तस्य ते प्रहराम्यद्य स्मर शस्त्रं सुशिक्षितम्

ధర్మం, దేవతలు, గోవుల పట్ల నీకు ఉన్న అతి క్రూరత్వానికి—ఈ రోజు నేను నిన్ను ప్రహరిస్తాను. బాగా శిక్షణ పొందిన నీ శస్త్రాలను స్మరించు.

Verse 162

एवमुक्ते गुहेनाथ निवृत्तस्यास्य भारत । तारकस्य शिरोदेशात्कापि नारी विनिर्ययौ

ఓ భారతా! గుహనాథుడు ఇలా పలికిన తరువాత, అతడు (తారకుడు) వెనుదిరిగినప్పుడు, తారకుని శిరోభాగం నుండి ఒక స్త్రీ వెలువడింది.

Verse 163

तेजसा भासयंती तमध ऊर्ध्वं दिशो दश । दृष्ट्वा नारीं गुहः प्राह कासि कस्माच्च निर्गता

తన తేజస్సుతో పైకీ కిందకీ పది దిశలను ప్రకాశింపజేస్తూ ఆ స్త్రీ దర్శనమిచ్చింది. ఆమెను చూసి గుహుడు అన్నాడు—“నీవెవరు? ఎక్కడి నుండి వెలువడితివి?”

Verse 164

नार्युवाच । अहं शक्तिर्गुहाख्याता भूतलेषु सदा स्थिता । अनेन दैत्यराजेन महता तपसार्ज्जिता

స్త్రీ పలికింది—“నేను శక్తిని; భూతలంలో సదా స్థితమై ‘గుహశక్తి’ అని ప్రసిద్ధిని పొందాను. ఈ దైత్యరాజు మహత్తర తపస్సుతో నన్ను సంపాదించాడు.”

Verse 165

सुरेषु सर्वेषु वसामि चाहं विप्रेषु शास्त्रार्थरतेषु चाहम् । साध्वीषु नारीषु तथा वसामि विना गुणान्नास्मि वसामि कुत्रचित्

నేను సమస్త దేవతలలో నివసిస్తాను; శాస్త్రార్థంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణులలో కూడా నా నివాసం ఉంది. అలాగే సద్గుణసంపన్నమైన స్త్రీలలోనూ నేను ఉంటాను; గుణాలు లేనిచోట నేను ఎక్కడా నివసించను.

Verse 166

तदस्य पुण्यसंघस्य संप्राप्तोद्यावधिर्गुह । तदेनं त्यज्य यास्यामि जह्येनं विश्वहेतवे

ఓ గుహా! ఇతనిని నిలబెట్టిన పుణ్యసంచయానికి ఉన్న పరిమితి ఇప్పుడు చేరింది. కాబట్టి ఇతనిని విడిచి నేను వెళ్లిపోతాను; లోకహితార్థం ఇతనిని సంహరించు.

Verse 167

तस्यां ततो निर्गतायां दैत्यशीर्षं व्यकम्पयत् । कंपितं चास्य तद्देहं गतवीर्योऽभवत्क्षणात्

ఆమె అతనిని విడిచి వెళ్లగానే దైత్యుని తల కంపించింది. అతని దేహమంతా వణికిపోయి, క్షణంలోనే అతని వీర్యబలం క్షీణించింది.

Verse 168

एतस्मिन्नंतरे शक्तिं सोऽक्षिपद्गिरिजात्मजः । उल्काज्वाला विमुञ्चंतीमतिसूर्याग्निसप्रभाम्

అదే క్షణంలో గిరిజాత్మజుడు కుమారుడు తన శక్తిని విసిరాడు. అది ఉల్కాజ్వాలలను వెదజల్లుతూ, సూర్యాగ్నులకన్నా అధిక కాంతితో ప్రకాశించింది.

Verse 169

कल्पांभोधिसमुन्नादां दिधक्षंतीं जगद्यथा । तारकस्यांतकालाय अभाग्यस्य दशामिव

ఆమె కల్పాంత సముద్రగర్జనలా ఘోషిస్తూ, జగత్తును దహించబోతున్నదన్నట్లు వచ్చింది. తారకుని అంతకాలానికి నియతమైన విధివలె, దురదృష్టపు చివరి దశలా ఆమె సమీపించింది.

Verse 170

दारणीं पर्वतानां च सर्वसत्त्वबलाधिकाम् । उत्क्षिप्य तां विनद्योच्चैरमुञ्चत्कुपितो गुहः

ఆ శక్తి పర్వతాలను చీల్చగలది, సమస్త జీవుల బలాన్ని మించేది. దానిని ఎత్తి కోపించిన గుహుడు ఘోరనాదంతో విడిచెను.

Verse 171

धर्मश्चेद्बलवांल्लोके धर्मो जयति चेत्सदा । तेन सत्येन दैत्योयं प्रलयं यात्वितीरयन्

లోకంలో ధర్మమే బలవంతమైతే, ధర్మమే ఎల్లప్పుడూ జయిస్తే—ఆ సత్యబలంతో ఈ దైత్యుడు ప్రళయాన్ని పొందుగాక అని అతడు ప్రకటించెను.

Verse 172

सा कुमारभुजोत्सृष्टा दुर्निवार्या दुरासदा । विभेद हृदयं चास्य भित्त्वा च धरणिं गता

కుమారుని భుజం నుండి విడిచిన ఆ నిరోధించలేని, దుర్గమ శక్తి అతని హృదయాన్ని చీల్చి, భేదించి భూమిలోనికి ప్రవేశించెను.

Verse 173

निःसृत्य जलकल्लोलपूर्विका स्कंदमाययौ । स च संताडितः शक्त्या विभिन्नहृदयोसुरः । नादयन्वसुधां सर्वां पपातायोमुखो मृतः

జలకల్లొలంలా ఉప్పొంగి అయోముఖుడు స్కందుని వైపు దూసుకొచ్చెను. కాని శక్తి ప్రహారంతో అసురుని హృదయం చీలి, సమస్త వసుధను నాదింపజేస్తూ అయోముఖుడు పడిపోయి మరణించెను.

Verse 174

एवं प्रताप्य त्रैलोक्यं निर्जित्य बहुशः सुरान् । महारणे कुमारेण निहतः पार्थ तारकः

ఇలా త్రిలోకాన్ని దహింపజేసి, దేవతలను అనేకసార్లు జయించిన తరువాత, హే పార్థ, మహారణంలో తారకుడు కుమారుని (స్కందుని) చేత హతుడయ్యెను.

Verse 175

एतस्मिन्निहते दैत्ये प्रहर्षं विश्वमाययौ

ఆ దైత్యుడు హతుడైనప్పుడు సమస్త లోకం ఆనందంతో నిండిపోయింది।

Verse 176

ववुर्वातास्तथा पुण्याः सुप्रभोभूद्दिवाकरः । जज्वलुश्चाग्नयः शांताः शांता दिग्जनितस्वनाः

పుణ్యమైన గాలులు వీచసాగాయి; సూర్యుడు అపూర్వ కాంతితో ప్రకాశించాడు. అగ్నులు శాంతంగా స్థిరంగా జ్వలించాయి; దిక్కులలోని కలకలం మౌనమై శాంతి నెలకొంది।

Verse 177

ततः पुनः स्कंदमाह प्रहृष्टः केशवोऽरिहा । स्कंदस्कंद महाबाहो बाणोनाम बलात्मजः

అప్పుడు శత్రుహంత కేశవుడు ఆనందంతో మళ్లీ స్కందునితో పలికెను— “స్కందా, స్కందా, ఓ మహాబాహో! ‘బాణ’ అనే (దైత్యుడు) ఉన్నాడు; అతడు బలుని కుమారుడు।”

Verse 178

क्रौंचपर्वतमादाय देवसंघान्प्रबाधते । सोऽधुना ते भयाद्वीर पलायित्वा नगं गतः । जहि तं पापसंकल्पं क्रौंचस्थं शक्तिवेगतः

క్రౌంచ పర్వతాన్ని ఆశ్రయించి అతడు దేవసంఘాలను బాధిస్తున్నాడు. ఇప్పుడు, ఓ వీరా, నీ భయంతో పారిపోయి అదే పర్వతానికి చేరాడు. క్రౌంచంలో ఉన్న ఆ పాపసంకల్పుడిని నీ శక్తి బలవేగంతో శీఘ్రంగా సంహరించు।

Verse 179

ततः क्रौंचं महातेजा नानाव्यालविनादितम् । शक्त्या बिभेद बहुभिर्वृक्षैर्जीवैश्च संकुलम्

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల స్కందుడు నానావిధ వన్యజంతువుల ధ్వనులతో మార్మోగుతూ, అనేక వృక్షజీవులతో నిండిన క్రౌంచ పర్వతాన్ని తన శక్తితో చీల్చివేశాడు।

Verse 180

तत्र व्यालसहस्राणि दैत्यकोट्ययुतं तथा । ददाह बाणां च गिरं भित्त्वा शक्तिर्महारवा

అక్కడ మహారవముతో గర్జించిన మహాశక్తి పర్వతాన్ని చీల్చి వేలాది భయంకర వ్యాళాలను, దైత్యుల కోటి-అయుత సమూహాన్ని దహించింది; గిరిదుర్గంలో ఉన్న బాణుని మరియు అతని దుర్గాన్ని కూడా భస్మం చేసింది।

Verse 181

अद्यापि छिद्रं तत्पार्थ क्रौंचस्य परिवर्तते

హే పార్థా! క్రౌంచ పర్వతంలో శక్తి చేసిన ఆ చీలిక నేటికీ అలాగే నిలిచివుంది।

Verse 182

येन हंसाश्च क्रौंचाश्च मानसाय प्रयांति च । हत्वा बाणं महाशक्तिः पुनः स्कंदं समागता । प्रत्यायाति मनः साधोराहृतं प्रहितं तथा

అదే దారిలో హంసలు, క్రౌంచ పక్షులు మానసా (మానసరోవర)కు వెళ్తాయి. బాణుని సంహరించి మహాశక్తి మళ్లీ స్కందుని చేరింది—సాధువు మనస్సు పంపబడిన పని సాధించి తిరిగి వచ్చే విధంగా।

Verse 183

ततो हरींद्रप्रमुखाः प्रतुष्टुवुर्ननृतुश्च रंभाप्रमुखा वरांगनाः । वाद्यानि सर्वाणि च वादयंतस्तं साधुसाध्वित्यमरा जगुर्भुशम्

అప్పుడు హరి, ఇంద్ర మొదలైన దేవతలు ఆయనను స్తుతించారు; రంభా మొదలైన అప్సరసలు నర్తించాయి. అన్ని వాద్యాలు మ్రోగగా, అమరులు గట్టిగా పాడారు—“సాధు! సాధు!”