Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67
Devanagari script
तस्यारक्षद्भवः पार्श्वं दक्षिणं चैव तं हरिः । पृष्ठे च पार्षदास्तस्य कोटिशोऽर्बदशस्तथा
Transliteration
tasyārakṣadbhavaḥ pārśvaṃ dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ | pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbadaśastathā
Translation
అతని పక్కను భవుడు (శివుడు) కాపాడెను, అతని కుడి వైపును హరి (విష్ణువు) కాపాడెను; వెనుక అతని పార్షదులు కోట్లు, అర్బుదాల సంఖ్యలో నిలిచిరి।
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
अरक्षत्protected
अरक्षत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
भवःBhava (Śiva)
भवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; शिवनाम
पार्श्वम्the side
पार्श्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
दक्षिणम्right
दक्षिणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘पार्श्वम्’)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction ‘and’)
एवindeed
एव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विष्णुनाम
पृष्ठेat/on the back
पृष्ठे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)
चand
च:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पार्षदाःattendants (gaṇas)
पार्षदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्षद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध
कोटिशःin crores
कोटिशः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित-अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय; प्रकार/परिमाणवाचक (in crores, by crores)
अर्बदशःin arbudas (vast numbers)
अर्बदशः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअर्बद (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित-अव्ययप्रत्यय)
Formअव्यय; परिमाणवाचक (in arbuda-units, by arbudas)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/तुल्यत्व (likewise/also)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Skanda advances with a protective formation: Bhava guarding one flank, Hari guarding the right; behind, innumerable gaṇas/attendants in vast ranks, forming a divine battle-array.
Characters & Entities
S
SkandaB
Bhava (Śiva)H
Hari (Viṣṇu)P
PārṣadasFAQs
When dharma must be reestablished, divine powers unite—Śiva and Viṣṇu together support Skanda’s mission.
None; the verse emphasizes theological unity (Hari–Hara) rather than sacred geography.
None.