Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

कुमार पश्य दैत्येंद्रं कालं यद्वद्युगात्यये । अयं स येन तपसा घोरेणाराधितः शिवः

Transliteration

kumāra paśya daityeṃdraṃ kālaṃ yadvadyugātyaye | ayaṃ sa yena tapasā ghoreṇārādhitaḥ śivaḥ

Translation

ఓ కుమార, ఈ దైత్యేంద్రుని చూడు—యుగాంతకాలంలా. ఘోర తపస్సుతో శివుని ఆరాధించినవాడు ఇతడే.

Word by Word

• कुमार: O Kumāra
• कुमार: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• पश्य: see!
• पश्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः, मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्

• दैत्येन्द्रम्: the lord of the Daityas
• दैत्येन्द्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'दैत्यानाम् इन्द्रः'); पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• कालम्: Kāla
• कालम्: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; दैत्येन्द्रस्य विशेषणरूपेण

• यद्वत्: as (just as)
• यद्वत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्ययम्; उपमानार्थे (as/like)

• युगात्यये: at the end of an age
• युगात्यये: Adhikarana (Location/time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक) + अत्यय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: 'युगस्य अत्ययः'); पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• सः: that very one
• सः: Karta (Subject apposition/कर्ता)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनर्निर्देश (that very one)

• येन: by whom / by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक (relative)

• तपसा: by austerity
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• घोरेण: terrible, severe
• घोरेण: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तपसः विशेषणम्

• आराधितः: was propitiated
• आराधितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: राध् (धातु) → आराधित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (Subject of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Hari (Viṣṇu) addressing Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (Kumāra)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu points out the daitya-lord to Skanda: the foe appears like Time at the end of an age—towering, dark, blazing with tapas-born radiance; behind him, a faint aura suggests Śiva’s boon.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Skanda (Kumāra)
• Tāraka
• Śiva
• Kāla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity can yield power, but without dharma it becomes destructive; devotion must mature into righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse highlights tapas and Śiva’s being propitiated.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed; tapas (austerity) is referenced as a spiritual force.