Sukta 45
Sukta 9.45
Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.
To be verified for RV 9.45.1.
ఈ చిన్న పావమాన స్తోత్రం సోముడు (ఇందు) వడపోత ద్వారా తనను తాను శుద్ధి చేసుకొని, దేవతలను ఆహ్వానించే మత్తు-ప్రదాత, అంతర్దృష్టి-ప్రదాత ఆనందరసంగా ప్రవహించమని ప్రేరేపిస్తుంది. శ్లోకాలు వడపోతను దాటి ముందుకు ఉప్పొంగే సోముని వేగాన్ని, అతడు ముఖ్యంగా ఇంద్రునిచే పానమయ్యే విషయాన్ని, అలాగే ఆ పానఫలంగా స్తోత్రగానంతో కూడిన యజమానులకు దర్శనవిస్తరణం మరియు వీరశక్తి వృద్ధిని హైలైట్ చేస్తాయి.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
स पवस्व मदाय कं नृचक्षा देववीतये । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
ఓ ఇందు, జాగృత ఆనంద-మదము కొరకు పవిత్రమగు; ఓ నృచక్షస్ (మనుష్యులను దర్శించే ఋషి), దేవుల హర్షిత ఆగమనార్థం—ఇంద్రుడు పానము చేయుటకు ప్రవహించు; ప్రకాశ-బలాధిపతి ఇంద్రుడు మా అంతరంలో బలపడుగాక.
Mantra 2
स नो अर्षाभि दूत्यं त्वमिन्द्राय तोशसे । देवान्त्सखिभ्य आ वरम् ॥
ఓ సోమా! మా కొరకు దూతకార్యంలో ప్రవహించు; నీవు ఇంద్రుని తృప్తిపరుస్తావు. ఓ సఖా! దేవులను మిత్రభావంతో మా సమీపానికి తీసుకురా; దేవసాంగత్యంలో మా సహచర్యానికి వరణీయ వరాన్ని దిగివేయి.
Mantra 3
उत त्वामरुणं वयं गोभिरञ्ज्मो मदाय कम् । वि नो राये दुरो वृधि ॥
మరియు, ఓ అరుణ-దీప్తిమంతుడా! మదానందం కొరకు మేము నిన్ను గో-కిరణాలతో అభిషేకిస్తాము. మా కొరకు రయి (సంపద) ద్వారాలను తెరువు; ప్రాచుర్యం ప్రవేశించే మార్గాలను విశాలం చేయి.
Mantra 4
अत्यू पवित्रमक्रमीद्वाजी धुरं न यामनि । इन्दुर्देवेषु पत्यते ॥
అతడు పవిత్రాన్ని అతిక్రమించాడు; మార్గంలో బలవంతుడైన వాజీ (పందెం వీరుడు) యోకాన్ని ధరించునట్లు. ఇందు దేవుల మధ్య ప్రభుత్వాన్ని పొందుతూ ముందుకు దూసుకుపోతాడు—శుద్ధానందపు దీప్తిశక్తులలో ఆధిపత్యాన్ని స్థాపిస్తాడు.
Mantra 5
समी सखायो अस्वरन्वने क्रीळन्तमत्यविम् । इन्दुं नावा अनूषत ॥
సఖులు కలిసి స్వరం ఎత్తారు; అంతర్వనంలో క్రీడించే ఇందువును వారు అభివందించారు—గొర్రె-సదృశమైన తమసును దాటి ఆడువానిని. నావల వలె వారు అతనిని ముందుకు మోసుకెళ్లారు.
Mantra 6
तया पवस्व धारया यया पीतो विचक्षसे । इन्दो स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
ఆ ధారతో పవిత్రుడై ప్రవహించు; దానిని పానంచేసినప్పుడు నీవు విశాలదర్శి అవుతావు. ఓ ఇందో, స్తోత్రంలో సువీర్యం—వీరబల పరిపూర్ణతను—ప్రదానం చేయు.
Inside Sukta 45
How it unfolds
- Where it opens
A direct imperative to Soma: purify and flow for rapture and for the gods’ arrival—specifically for Indra to drink (RV 9.45.1).
- Development
Soma is portrayed as a powerful, swift racer; he passes beyond the filter and advances to divine lordship, indicating the triumph of purified essence (cf. RV 9.45.4).
- Climax
The hymn peaks in the idea that, once drunk, Soma becomes ‘wide-seeing’—transformative insight arising from the purified stream.
- Where it settles
It closes by asking Soma to bring su-vīrya (excellent heroic power) into the hymn itself, sealing the rite with strength and inspired speech (RV 9.45.6).
The deity: Soma Pavamāna, with Indra as chief drinker
- Cosmic functionHe mediates between earth and heaven through the sacrificial stream—transforming the pressed plant-juice into a divine oblation that invigorates the gods (especially Indra) and sustains ṛta through yajña.
- Inner significanceSoma symbolizes purified delight and inspired consciousness: when ‘drunk’ inwardly, it becomes clarity, widened perception, and courage—an uplift of the mind that empowers right action and victorious force.
The seer
- Ascription varies in tradition; to be verified from the Sarvānukramaṇī for RV 9.45.1This hymn belongs to the Soma Pavamāna collection (Maṇḍala 9), where many verses are attributed variably across recensions and anukramaṇī traditions; the focus is on Soma’s purification and empowerment of Indra and the seers.
Famous verses
indav indrāya pītaye
aty ū pavitram akramīt
pīto vicakṣase
Attributes of the deity
- Pavamāna (self-purifying through the filter)
- Indu (luminous drop/essence)
- Bestower of mada (ecstatic rapture)
- Giver of vi-cakṣaṇa (wide-seeing insight)
- Energizer of Indra (strength for victory)
- Swift, racing, overcoming the strainer (pavitram atikrānti)
Also by this seer
- Associated broadly with the Pavamāna (Soma-filtering) hymns of Rig Veda Maṇḍala 9
- Likely connected to the Soma-pressing liturgy where verses are reused across stotras/śastras (exact cross-attributions depend on anukramaṇī verification)
The rite, step by step
- Press Soma (savana) and mix/prepare the juice according to the rite
- Filter the Soma through the pavitra (wool/grass strainer) while chanting Pavamāna verses
- Invite the gods to ‘glad coming’ (devavīti) and direct the flow toward Indra’s drinking
- Offer the purified Soma into the appropriate cups/offerings and complete accompanying praises
- Conclude with a request for insight, heroic power, and success in the stotra
Offerings
- Purified Soma juice (Indu) as the principal oblation
- Accompanying libations in Soma cups (grahas) as per the Soma rite
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma as Pavamāna (the self-purifying Soma/Indu) as he flows through the filter; Indra is highlighted as the chief one who drinks Soma.
Pavamāna means “purifying” or “being purified,” referring to Soma as he is strained through the pavitra in the Soma ritual to become fit for offering and divine drinking.
It asks Soma to bring ecstatic inspiration and, when drunk, wide-seeing clarity, and to grant su-vīrya—strong heroic power—into the worshippers’ hymn and life.
Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
