Rig Veda 9.45.1: Mandala 9, Sukta 45, Mantra 1

Sukta 9.45

Rishi: Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.

Devata: Soma Pavamāna (with Indra as primary Soma-drinker)

Chandas: To be verified for RV 9.45.1.

Samhita Patha (Devanagari)

स पवस्व मदाय कं नृचक्षा देववीतये । इन्दविन्द्राय पीतये ॥

Transliteration

sá pavasva mádāya kaṃ nṛcákṣā devávītaye | índav índrā́ya pītáye ||

Translation

ఓ ఇందు, జాగృత ఆనంద-మదము కొరకు పవిత్రమగు; ఓ నృచక్షస్ (మనుష్యులను దర్శించే ఋషి), దేవుల హర్షిత ఆగమనార్థం—ఇంద్రుడు పానము చేయుటకు ప్రవహించు; ప్రకాశ-బలాధిపతి ఇంద్రుడు మా అంతరంలో బలపడుగాక.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that Soma)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• पवस्व: purify yourself / flow forth (as purified)
• पवस्व: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) / √पु (to purify, flow)

• मदाय: for exhilaration / for intoxication
• मदाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक; from √मद् ‘to exhilarate’)

• कम्: whom / someone (enclitic)
• कम्: कर्म
• Type: Pronoun (indef./enclitic)
• Root: क (प्रश्न/अनिश्चित-सर्वनाम; here enclitic ‘kam’)

• नृचक्षाः: man-seeing; having men in view (epithet of Soma)
• नृचक्षाः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: नृ-चक्षस् (समासः: नृ ‘man’ + चक्षस् ‘sight/eye; seeing’)

• देववीतये: for divine aid/favor (devavīti)
• देववीतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देववीति (प्रातिपदिक; ‘divine pursuit/aid/invitation’)

• इन्दु: Soma-drop
• इन्दु: कर्तृ (सम्बोधन/विषयः) / कर्तृ-समनाधिकरणम्
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पीतये: for drinking
• पीतये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पीति (प्रातिपदिक; from √पा ‘to drink’)