
Sukta 9.45
Ascription varies; verify RV 9.45.1 in Anukramaṇī.
Soma Pavamāna (with Indra as primary Soma-drinker)
To be verified for RV 9.45.1.
આ ટૂંકું પાવમાન સ્તોત્ર સોમ (ઇન્દુ) ને ગાળણીમાંથી પસાર થઈ પોતાને શુદ્ધ કરવા અને દેવોને આહ્વાન કરતો, મત્તા તથા અંતર્દૃષ્ટિ આપતો આનંદરસ બની વહેવા પ્રેરે છે. મંત્રોમાં ગાળણીને વટાવી આગળ ધસી જતો સોમનો વેગ, તે ખાસ કરીને ઇન્દ્ર દ્વારા પાન કરવામાં આવે છે તે વાત, અને તેના પરિણામે ઉપાસકોના સ્તુતિગાનને દૃષ્ટિનો વિસ્તાર તથા વીરશક્તિનો ઉદય મળે છે—આ પર ભાર મૂકાયો છે.
Mantra 1
स पवस्व मदाय कं नृचक्षा देववीतये । इन्दविन्द्राय पीतये ॥
હે ઇન્દુ! જાગૃત કરનાર આનંદ માટે તું પવિત્ર થા; હે નૃચક્ષ! દેવોના હર્ષિત આગમન માટે—ઇન્દ્રના પાન માટે વહે, જેથી તેજસ્વી બળના સ્વામી ઇન્દ્ર અમારા અંદર પ્રબળ બને.
Mantra 2
स नो अर्षाभि दूत्यं त्वमिन्द्राय तोशसे । देवान्त्सखिभ्य आ वरम् ॥
હે સોમ, તું અમારા માટે દૂતકર્મમાં વહે; તું ઇન્દ્રને તોષ આપે છે. હે સખા, દેવોને મિત્રરૂપે અમારી પાસે લાવ, અને દેવસંગતિમાં પસંદ કરેલું વરદાન અમારી તરફ આણી દે.
Mantra 3
उत त्वामरुणं वयं गोभिरञ्ज्मो मदाय कम् । वि नो राये दुरो वृधि ॥
અને હે અરુણ-પ્રભ, અમે તને ગોકિરણો વડે મદ માટે અભિષેક કરીએ છીએ. અમારે માટે રાયના દ્વાર ખોલ; સમૃદ્ધિ પ્રવેશે તે માર્ગોને વિસ્તૃત કર.
Mantra 4
अत्यू पवित्रमक्रमीद्वाजी धुरं न यामनि । इन्दुर्देवेषु पत्यते ॥
તે પવિત્રને અતિક્રમી ગયો; માર્ગમાં ધુરા ધારણ કરનાર બળવાન વાજી જેમ. ઇન્દુ દેવોમાં પ્રભુત્વ પામે છે.
Mantra 5
समी सखायो अस्वरन्वने क्रीळन्तमत्यविम् । इन्दुं नावा अनूषत ॥
સાથે મળીને સખાઓ ગુંજ્યા; વનમાં, આંતર વનમાં, રમતા ઇન્દુને તેમણે આવકાર્યો—તેને, જે ભેંસ-સમાન તમસને પાર કરી ક્રીડા કરે છે; નાવોની જેમ તેઓ તેને આગળ વહન કરતા રહ્યા.
Mantra 6
तया पवस्व धारया यया पीतो विचक्षसे । इन्दो स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥
તે જ ધારાથી પવિત્ર થઈ વહે, જેના દ્વારા પીવાતાં તું વિશાળ-દ્રષ્ટિ બને છે; હે ઇન્દો, સ્તોત્રમાં સુવીર્ય—વીરબળની પૂર્ણતા—પ્રદાન કર.
The hymn praises Soma as Pavamāna (the self-purifying Soma/Indu) as he flows through the filter; Indra is highlighted as the chief one who drinks Soma.
Pavamāna means “purifying” or “being purified,” referring to Soma as he is strained through the pavitra in the Soma ritual to become fit for offering and divine drinking.
It asks Soma to bring ecstatic inspiration and, when drunk, wide-seeing clarity, and to grant su-vīrya—strong heroic power—into the worshippers’ hymn and life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.