Sukta 81
Sukta 10.81
Traditionally associated with the Viśvakarman hymns (exact ascription varies by Anukramaṇī; requires confirmation for 10.81.1).
Viśvakarman (cosmic artisan/creator)
Trishtubh (standard for 10.81; needs verification)
ఈ సూక్తం సర్వాన్ని రూపుదిద్దే విశ్వకర్మను—యజ్ఞపురోహితుడైన దర్శి, లోకాలనే అర్పించి గూఢమైన లోతుల నుంచే సృష్టిని స్థాపించువాడిగా—స్తుతిస్తుంది. ఆకాశం, భూమి ఎలా ఆకారమొందాయో అన్న ఆశ్చర్యభరిత సృష్టి-ప్రశ్నల ద్వారా సాగి, చివరికి వాకస్పతి (వాక్కుల ప్రభువు) అయిన విశ్వకర్మను నేరుగా ఆహ్వానించి, పూజను స్వీకరించి క్షేమం, రక్షణ ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वदृषिर्होता न्यसीदत्पिता नः । स आशिषा द्रविणमिच्छमानः प्रथमच्छदवराँ आ विवेश ॥
ఈ సమస్త భువనాలను యజ్ఞంలో ఆహుతి చేసే వాడు—అతడే ఋషి, అతడే హోతా—అతడు మా అంతరంలో మా పితగా ఆసీనుడయ్యాడు. ఆశీర్వాదశక్తితో ద్రవిణం—పూర్ణత/సంపద—ను కోరుతూ, అతడు ముందుగా అధోలోకాలలో ప్రవేశించి, వాటిని ఆవరించి, సృష్టికార్యాన్ని లోతుల్లో స్థాపించాడు.
Mantra 2
किं स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमत्स्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन्विश्वकर्मा वि द्यामौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥
ఆ ఆధారం ఏమిటి, ఆ ఆసరా ఏమిటి, అది ఏ విధంగా జరిగింది? ఎక్కడి నుండి భూమిని జనింపజేస్తూ, సర్వత్ర దర్శించే విశ్వకర్మ తన మహిమచేత ద్యౌ (స్వర్గం/ఆకాశం)ను చుట్టుముట్టి ఆవరించాడు—ఆ మూలం ఎక్కడ?
Mantra 3
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन्देव एकः ॥
సర్వదిక్కులలో కన్నులు కలవాడు, సర్వదిక్కులలో ముఖము కలవాడు, సర్వదిక్కులలో భుజములు కలవాడు, సర్వదిక్కులలో పాదములు కలవాడు—ఆ ఏక దేవుడు, ద్యావా‑భూమిని జనింపజేస్తూ, తన భుజద్వయంతో సమస్తాన్ని సమీకరించి ప్రాణాన్ని ఊదుతాడు; తన పక్షాలు (శక్తి) ద్వారా లోకాలను గమనంలో నిలుపుతాడు.
Mantra 4
किं स्विद्वनं क उ स वृक्ष आस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेदु तद्यदध्यतिष्ठद्भुवनानि धारयन् ॥
అది ఏ కట్టె, ఏ వృక్షం—దానినుంచి వారు ద్యావా‑పృథివిని చెక్కి నిర్మించారు? మనీషులు మనసులో ఆ మర్మాన్ని ప్రశ్నిస్తారు—సర్వ భువనాలపై నిలిచి వాటిని ధారించిందది ఏమిటి?
Mantra 5
या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥
ఓ విశ్వకర్మన్, నీ పరమ ధామాలు, నీ అధమ (నిమ్న) ధామాలు, నీ మధ్యమ ధామాలు—ఇవీ—ఓ స్వధావన్, హవిషిలో ఉన్న సఖులకు వీటిని బోధించు. నీవే యజ్ఞం చేయి; నీ తనువు‑రూపాన్ని వృద్ధి చేసుకుంటూ, మా లోపల కార్యసిద్ధిని కలిగించు.
Mantra 6
विश्वकर्मन्हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीमुत द्याम् । मुह्यन्त्वन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवा सूरिरस्तु ॥
ఓ విశ్వకర్మన్, హవిస్సుతో వృద్ధి పొందినవాడా, నీవే స్వయంగా పృథివీని మరియు ద్యౌ (స్వర్గం/ఆకాశం)ను యజించు. చుట్టూ ఉన్న ఇతర జనులు మోహంలో తికమకపడుతూ తిరగనివ్వు; కానీ ఇక్కడ మా మఘవా—దానసంపదను ప్రసాదించువాడు—మా సూరి (ప్రకాశిత నాయకుడు) స్థిరపడుగాక.
Mantra 7
वाचस्पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे अद्या हुवेम । स नो विश्वानि हवनानि जोषद्विश्वशम्भूरवसे साधुकर्मा ॥
ఈ రోజు వాజ (బల-సమృద్ధి)లో సహాయార్థం, వాచస్పతి అయిన విశ్వకర్మను—మనస్సు చేత వేగంగా నడిపింపబడువాడిని—మేము ఆహ్వానిస్తున్నాం. ఆయన మా అన్ని హవనాలను స్వీకరించుగాక; విశ్వశంభూ (సర్వకల్యాణకారి), సాధుకర్మా (సరైన, సిద్ధమైన కర్మల కర్త) — మా రక్షణార్థం.
Frequently Asked Questions
Viśvakarman is the “all-maker,” a divine artisan who fashions and upholds the worlds. In this hymn he is also invoked as Vācaspati, the Lord of Speech, who perfects works and grants well-being.
It is a poetic way to ask about the ultimate cause of creation. The verse suggests that ordinary material explanations are inadequate, pointing to a deeper, mysterious creative intelligence behind the cosmos.
It can be recited in fire offerings or at the start of important work to pray for ordered creation, skillful accomplishment, effective speech, and protection—asking Viśvakarman to accept the worship and bring universal welfare.
Ask anything about Sukta 81 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.