
Sukta 10.81
Traditionally associated with the Viśvakarman hymns (exact ascription varies by Anukramaṇī; requires confirmation for 10.81.1).
Viśvakarman (cosmic artisan/creator)
Trishtubh (standard for 10.81; needs verification)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸರ್ವವಿನ್ಯಾಸಕನಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಶಿಲ್ಪಿಯನ್ನು—ಯಾಜಕ ಋಷಿಯಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಗುಪ್ತ ಆಳಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ‘ಅರ್ಪಿಸುವ’ವನೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡವು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಆಶ್ಚರ್ಯಭರಿತ ಸೃಷ್ಟಿಕಥನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಾಚಸ್ಪತಿ (ವಾಣಿ ಅಧಿಪತಿ) ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕಲ್ಯಾಣ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Mantra 1
य इमा विश्वा भुवनानि जुह्वदृषिर्होता न्यसीदत्पिता नः । स आशिषा द्रविणमिच्छमानः प्रथमच्छदवराँ आ विवेश ॥
ಯಾರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಋಷಿ, ಹೋತಾ—ಅವನು ನಮ್ಮ ಪಿತನಾಗಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಶೀರ್ವಾದದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ರವಿಣ—ಸಮೃದ್ಧಿ—ಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ, ಅವನು ಮೊದಲು ಕೆಳಗಿನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಆಳದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Mantra 2
किं स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमत्स्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन्विश्वकर्मा वि द्यामौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥
ನಿಜವಾಗಿ ಆಧಾರವೇನು, ಆಸರೆಯೇನು, ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗಿತ್ತು? ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೋಡುವವನು—ತನ್ನ ಮಹಿಮಾ-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಿ ಹೊದಿಸಿದನು; ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ?
Mantra 3
विश्वतश्चक्षुरुत विश्वतोमुखो विश्वतोबाहुरुत विश्वतस्पात् । सं बाहुभ्यां धमति सं पतत्रैर्द्यावाभूमी जनयन्देव एकः ॥
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಮುಖವಿರುವವನು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಭುಜಗಳಿರುವವನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪಾದಗಳಿರುವವನು—ಆ ಏಕ ದೇವನು, ದ್ಯಾವಾ-ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜನಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಭುಜಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದು ತುಂಬಿಸಿ, ತನ್ನ ಪತತ್ರಗಳು (ಶಕ್ತಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳು) ಮೂಲಕ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
किं स्विद्वनं क उ स वृक्ष आस यतो द्यावापृथिवी निष्टतक्षुः । मनीषिणो मनसा पृच्छतेदु तद्यदध्यतिष्ठद्भुवनानि धारयन् ॥
ಯಾವುದು ಆ ವನ (ಮರದ ದ್ರವ್ಯ) ಆಗಿತ್ತು? ಯಾವುದು ಆ ವೃಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು—ಯಾವುದರಿಂದ ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ರೂಪಿಸಿದರು? ಮನುಷ್ಯರು (ಮনীಷಿಣಃ) ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ—ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಂತು ಅವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದದ್ದು ಏನು?
Mantra 5
या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥
ಹೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಧಾಮಗಳು—ಅತ್ಯುನ್ನತ, ಅತಿನಿಮ್ನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ—ಯಾವುವೋ, ಅವನ್ನು ಸ್ವಧಾವಾನ್ (ಸ್ವಯಂ-ಶಕ್ತಿಯವನೇ) ನೀನು ಹವಿಷಿನಲ್ಲಿ ಸಹಚರರಿಗೆ ಬೋಧಿಸು. ನೀನೇ ಯಜ್ಞಮಾಡು; ನಿನ್ನ ತನು (ಪ್ರಕಟ ಸ್ವರೂಪ)ವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧವಾಗುವಂತೆ.
Mantra 6
विश्वकर्मन्हविषा वावृधानः स्वयं यजस्व पृथिवीमुत द्याम् । मुह्यन्त्वन्ये अभितो जनास इहास्माकं मघवा सूरिरस्तु ॥
ಹೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ್! ಹವಿಷಿನಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ನೀನು ಸ್ವಯಂ ಪೃಥಿವಿಯನ್ನೂ ದ್ಯೌವನ್ನೂ (ಆಕಾಶವನ್ನೂ) ಯಜಿಸು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಜನರು ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಘವಾ—ಸಮೃದ್ಧಿ ನೀಡುವ ದಾತ—ಮತ್ತು ಸೂರಿ (ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಾಯಕ) ಸ್ಥಿರನಾಗಿರಲಿ.
Mantra 7
वाचस्पतिं विश्वकर्माणमूतये मनोजुवं वाजे अद्या हुवेम । स नो विश्वानि हवनानि जोषद्विश्वशम्भूरवसे साधुकर्मा ॥
ಇಂದು ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ (ವಾಜ)ಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ವಾಚಸ್ಪತಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು—ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವವನನ್ನು—ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ವಿಶ್ವಶಂಭೂ—ಸರ್ವಮಂಗಳಕರ—ಸಾಧುಕರ್ಮಾ, ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಹವನಗಳನ್ನೂ/ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ.
Viśvakarman is the “all-maker,” a divine artisan who fashions and upholds the worlds. In this hymn he is also invoked as Vācaspati, the Lord of Speech, who perfects works and grants well-being.
It is a poetic way to ask about the ultimate cause of creation. The verse suggests that ordinary material explanations are inadequate, pointing to a deeper, mysterious creative intelligence behind the cosmos.
It can be recited in fire offerings or at the start of important work to pray for ordered creation, skillful accomplishment, effective speech, and protection—asking Viśvakarman to accept the worship and bring universal welfare.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.