Sukta 52
Sukta 10.52
Agni/Hotṛ persona (self-reflective hymn on becoming Hotṛ)
Viśve Devāḥ (All-Gods), with Agni as ritual agent implied
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
ఇది సంక్షిప్తమైన, స్వయంవిమర్శాత్మక హోతృ-దీక్షా కథన హిమ్నం. అగ్ని (యాజక స్వరంగా) విశ్వేదేవులను—సరైన యజ్ఞమార్గం, తనకు విధించిన భాగం, హవిస్సును సరిగా ఎలా సమర్పించాలో—బోధించమని వేడుకుంటాడు. దేవతలు అతనిని హవ్యవాహుడిగా (హవిస్సు వాహకుడిగా) స్థాపిస్తారు; అతడు కష్టాలను దాటి, క్రమబద్ధమైన ప్రమాణాలతో యజ్ఞాన్ని సరిగా ఆకృతిచేయగలవాడవుతాడు. చివరికి, పరచిన బర్హిస్పై అతడు హోతృగా అభిషిక్తుడై స్థిరపడతాడు.
Mantras
Mantra 1
विश्वे देवाः शास्तन मा यथेह होता वृतो मनवै यन्निषद्य । प्र मे ब्रूत भागधेयं यथा वो येन पथा हव्यमा वो वहानि ॥
హే విశ్వదేవులారా! ఇక్కడ—మనవునికై వృత హోతగా నేను కూర్చునప్పుడు—నేను తెలిసికొనునట్లు నన్ను శాస్తనము చేయండి. మీ భాగధేయము నాకు యథావిధిగా ఎలా కలుగునో స్పష్టంగా చెప్పండి; అలాగే ఏ పథమున నేను మీ హవ్యమును మీ వద్దకు వహించగలనో ఆ మార్గమును కూడా చెప్పండి.
Mantra 2
अहं होता न्यसीदं यजीयान्विश्वे देवा मरुतो मा जुनन्ति । अहरहरश्विनाध्वर्यवं वां ब्रह्मा समिद्भवति साहुतिर्वाम् ॥
నేను హోతా (హోతృ) ఆసీనుడనయ్యాను—యజ్ఞానికి మరింత యోగ్యుడై; విశ్వేదేవులు మరియు మరుతులు నన్ను ప్రేరేపిస్తున్నారు. హే అశ్వినౌ, దినదినం మీకొరకు అధ్వర్యు-కర్మ వాణిలో సమిధగా అవుతుంది; ఆ సమిధయే మీ నిజమైన ఆహుతిగా మారుతుంది.
Mantra 3
अयं यो होता किरु स यमस्य कमप्यूहे यत्समञ्जन्ति देवाः । अहरहर्जायते मासिमास्यथा देवा दधिरे हव्यवाहम् ॥
ఈ హోతా—అతడు ఎవరు? యముని రహస్యాన్నికూడా నేను మనసులో విచారిస్తాను; ఎందుకంటే దేవులు అతనిని అభిషేకించి సిద్ధం చేస్తారు. అతడు దినదినం, నెలనెలా జన్మిస్తాడు; ఈ విధంగా దేవులు హవ్యవాహ (ఆహుతి-వాహకుడు)ను స్థాపించారు.
Mantra 4
मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कृच्छ्रा चरन्तम् । अग्निर्विद्वान्यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् ॥
దేవులు నన్ను హవ్యవాహ (ఆహుతి-వాహకుడు)గా స్థాపించారు—అచ్యుతుడై, అనేక కష్టాలలో సంచరించేవాడై. యజ్ఞవిద్ అగ్ని మనకొరకు యజ్ఞాన్ని నిర్మిస్తాడు—పంచయామం, త్రివృతం, సప్తతంతు—చైతన్యపు సుశ్రేణి కర్మ.
Mantra 5
आ वो यक्ष्यमृतत्वं सुवीरं यथा वो देवा वरिवः कराणि । आ बाह्वोर्वज्रमिन्द्रस्य धेयामथेमा विश्वाः पृतना जयाति ॥
అమృతత్వం మరియు సువీరం (శ్రేష్ఠ వీరబలం) కోసం మీకు నేను యజ్ఞం చేస్తాను; హే దేవులారా, మీకోసం నా అంతరంలో విస్తారమైన అవకాశం (వరివః) నేను కల్పించగలను. నా భుజాలలో ఇంద్రుని వజ్రశక్తిని నేను ధరిస్తాను; అప్పుడు ఈ సమస్త పృతనాలు—ప్రతి పోరాటం—జయించబడుగాక, వెలుగు ప్రతిఘటించే చీకటిని జయించవలసిన చోటల్లా.
Mantra 6
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
మూడు వందలు, మూడు సహస్రాలు, ఇంకా ముప్పై మరియు తొమ్మిది—దేవులు అగ్నిని సేవించారు. వారు అతనిని ఘృతం (దీప్త శుద్ధ రసం)తో అభిషేకించి, అతనికోసం బర్హి (పవిత్ర ఆసనం) పరచారు; ఆపై హోతృను కూర్చోబెట్టారు—కర్మక్షేత్రంలో యాజక-అగ్నిని దృఢంగా స్థాపించారు.
Frequently Asked Questions
It is about Agni, speaking like a priest, asking the All-Gods to teach him the correct way to perform the sacrifice and then being established as the Hotṛ who carries offerings to the gods.
Because the hymn treats the sacrifice as something governed by the whole divine order; the “All-Gods” represent the complete set of powers that authorize and perfect the rite, with Agni acting as their ritual agent.
It describes the yajña as an ordered structure with multiple coordinated layers and continuities—ritual measures on the surface, and a deeper idea that the sacrifice must be properly arranged to work effectively.
Ask anything about Sukta 52 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.