Sukta 52
Sukta 10.52
Agni/Hotṛ persona (self-reflective hymn on becoming Hotṛ)
Viśve Devāḥ (All-Gods), with Agni as ritual agent implied
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
এই সৰু সূক্তটো হোতৃ-দীক্ষাৰ এক আত্ম-প্ৰতিফলিত কাহিনী, য’ত অগ্নি (যাজকীয় কণ্ঠস্বৰে) বিশ্বে দেবাঃক সঠিক যজ্ঞপথ, নিজৰ প্ৰাপ্য অংশ, আৰু আহুতি কেনেকৈ ঠিকমতে আগবঢ়াব লাগে—সেই বিষয়ে শিক্ষা দিবলৈ অনুৰোধ কৰে। তাৰ পাছত দেবতাসকলে তেওঁক ‘হব্যবাহ’ (আহুতি-বাহক) ৰূপে স্থাপন কৰে—যি বাধা-বিঘ্ন অতিক্ৰম কৰিব পাৰে আৰু নিয়মিত মাপ-ব্যৱস্থাৰে যজ্ঞক সুশৃঙ্খলভাৱে গঢ় দিব পাৰে—আৰু শেষত ছটিয়াই থোৱা বৰ্হিষৰ ওপৰত তেওঁক হোতৃ ৰূপে আসনত অধিষ্ঠিত কৰে।
Mantras
Mantra 1
विश्वे देवाः शास्तन मा यथेह होता वृतो मनवै यन्निषद्य । प्र मे ब्रूत भागधेयं यथा वो येन पथा हव्यमा वो वहानि ॥
হে বিশ্বেদেৱসকল, মোক এইদৰে শাসন কৰক যেন—ইয়াত—মানৱৰ বাবে নিৰ্বাচিত হোতা হৈ বহি মই জানিব পাৰোঁ। মোৰ ভাগধেয় (যথাৰ্থ অংশ) তোমালোক যিদৰে, স্পষ্টকৈ কোৱা; আৰু যি পথেদি মই তোমালোকলৈ হব্য বহন কৰিম, সেই পথো দেখুৱাই দিয়া।
Mantra 2
अहं होता न्यसीदं यजीयान्विश्वे देवा मरुतो मा जुनन्ति । अहरहरश्विनाध्वर्यवं वां ब्रह्मा समिद्भवति साहुतिर्वाम् ॥
মই হোতা, অধিক যজ্ঞযোগ্য হৈ, ইয়াত উপবিষ্ট হ’লোঁ; বিশ্বদেৱ আৰু মৰুতসকলে মোক প্ৰেৰণা দিয়ে। হে অশ্বিনদ্বয়, দিনেদিনে তোমালোকৰ বাবে অধ্বৰ্যৱ-ক্ৰিয়া ব্ৰহ্মবাণীত সমিধা (ইন্ধন) হৈ উঠে; আৰু সেই সমিধাই তোমালোকৰ সত্য আহুতি হয়—নিত্য নৱীন জ্বলা আকাঙ্ক্ষাৰ অগ্নিশিখা।
Mantra 3
अयं यो होता किरु स यमस्य कमप्यूहे यत्समञ्जन्ति देवाः । अहरहर्जायते मासिमास्यथा देवा दधिरे हव्यवाहम् ॥
এই হোতা—সেয়া কোন? মই যমৰ গূঢ় ৰহস্যো ভাবি চাওঁ; কিয়নো দেৱসকলে তাক অভিষিক্ত কৰি সাজি তোলে। দিনেদিনে সি জন্ম লয়, মাহে-মাহে; এইদৰে দেৱসকলে হব্যবাহকক স্থাপন কৰিলে—প্ৰকাশত সদা নৱীন, স্বৰূপত একেই।
Mantra 4
मां देवा दधिरे हव्यवाहमपम्लुक्तं बहु कृच्छ्रा चरन्तम् । अग्निर्विद्वान्यज्ञं नः कल्पयाति पञ्चयामं त्रिवृतं सप्ततन्तुम् ॥
দেৱসকলে মোক হব্যবাহক ৰূপে স্থাপন কৰিলে—অচ্যুত, বহু কষ্টৰ মাজেৰে গতি কৰা। যজ্ঞবিদ্ অগ্নিয়ে আমাৰ বাবে যজ্ঞ গঢ়ে: পঞ্চযাম—পাঁচ গতি-ধাৰা; ত্ৰিবৃত—তিনবাৰ বোনা; সপ্ততন্তু—সাত সূতাৰে ধৰা; চেতনাৰ শৃঙ্খলিত কৰ্ম।
Mantra 5
आ वो यक्ष्यमृतत्वं सुवीरं यथा वो देवा वरिवः कराणि । आ बाह्वोर्वज्रमिन्द्रस्य धेयामथेमा विश्वाः पृतना जयाति ॥
মই তোমালোকলৈ যজ্ঞ কৰোঁ—অমৃতত্ব আৰু সু-বীৰ্য (সু-বীৰ শক্তি) লাভৰ বাবে—হে দেৱসকল, যাতে মই তোমালোকৰ বাবে মোৰ ভিতৰত বিস্তৃত অৱকাশ (ৱৰিবঃ) সৃষ্টি কৰিব পাৰোঁ। মই মোৰ বাহুত ইন্দ্ৰৰ বজ্ৰ-শক্তি স্থাপন কৰিম; তেতিয়া এই সকলো যুদ্ধ, আলোকৰ জয়ৰ বাবে অন্ধকাৰ-প্ৰতিৰোধৰ বিৰুদ্ধে হোৱা প্ৰতিটো সংঘৰ্ষ—জয়ী হওক।
Mantra 6
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
তিনিশ শতা, তিনি সহস্ৰ, আৰু ত্ৰিশ আৰু নৱ—দেৱসকলে অগ্নিক সেৱা কৰিলে। তেওঁলোকে ঘৃত-উজ্জ্বলতাৰে (ঘৃত) তেওঁক অভিষেক কৰিলে, আৰু তেওঁৰ বাবে বৰ্হি (পবিত্ৰ আসন) বিছালে; তাৰপিছত সঁচাকৈয়ে তেওঁলোকে হোতৃক বহুৱালে—কৰ্মক্ষেত্ৰত যজ্ঞ-অগ্নিক দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰি।
Frequently Asked Questions
It is about Agni, speaking like a priest, asking the All-Gods to teach him the correct way to perform the sacrifice and then being established as the Hotṛ who carries offerings to the gods.
Because the hymn treats the sacrifice as something governed by the whole divine order; the “All-Gods” represent the complete set of powers that authorize and perfect the rite, with Agni acting as their ritual agent.
It describes the yajña as an ordered structure with multiple coordinated layers and continuities—ritual measures on the surface, and a deeper idea that the sacrifice must be properly arranged to work effectively.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.