Sukta 73

Mantra 1

रयिर्न यः पितृवित्तो वयोधाः सुप्रणीतिश्चिकितुषो न शासुः । स्योनशीरतिथिर्न प्रीणानो होतेव सद्म विधतो वि तारीत् ॥

ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਤੇ ਸੁਚੱਜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਾਡੀ ਵਧੋਤਰੀ ਨੂੰ ਥਾਂਮਦਾ ਹੈ; ਸੁਪ੍ਰਣੀਤ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵਿਵੇਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਖਦ ਆਸਰਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਅਤਿਥੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਸਦਮ (ਘਰ) ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

देवो न यः सविता सत्यमन्मा क्रत्वा निपाति वृजनानि विश्वा । पुरुप्रशस्तो अमतिर्न सत्य आत्मेव शेवो दिधिषाय्यो भूत् ॥

ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇਵ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਤੁ (ਸੰਕਲਪ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਸਭ ਵਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਉਹ ਅਸੱਤ-ਮਤਿ ਨਹੀਂ—ਸੱਚ ਹੀ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਕੇ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

देवो न यः पृथिवीं विश्वधाया उपक्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा अनवद्या पतिजुष्टेव नारी ॥

ਦੇਵ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਰਵਾਧਾਰ ਪૃਥਵੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ—ਹਿਤਮਿੱਤਰ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਮਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਤਾਲ ਨਾਲ। ਅੱਗੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ, ਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ; ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ।

Mantra 4

तं त्वा नरो दम आ नित्यमिद्धमग्ने सचन्त क्षितिषु ध्रुवासु । अधि द्युम्नं नि दधुर्भूर्यस्मिन्भवा विश्वायुर्धरुणो रयीणाम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੈਨੂੰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸਵੀ ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਸ਼੍ਵਾਯੁ (ਸਰਵ-ਜੀਵਨ) ਦਾ ਧਾਰਕ ਅਤੇ ਰਯਿ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ) ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਰਾ ਬਣ।

Mantra 5

वि पृक्षो अग्ने मघवानो अश्युर्वि सूरयो ददतो विश्वमायुः । सनेम वाजं समिथेष्वर्यो भागं देवेषु श्रवसे दधानाः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਮਘਵਾਨ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਅਸ਼੍ਯੁ ਅੱਗੇ ਵਧਣ; ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਯੁ (ਸਾਰੀ ਜੀਵਨ-ਅਵਧੀ) ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਣ। ਸਮਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਾਜ (ਵਿਜਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਜਿੱਤ ਲਈਏ; ਆਰ੍ਯ (ਉੱਚੀ) ਆਕਾਂਖਾ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗ ਭਾਗ ਧਾਰਨ ਕਰੇ, ਸ਼੍ਰਵਸ (ਕੀਰਤੀ) ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ।

Mantra 6

ऋतस्य हि धेनवो वावशानाः स्मदूध्नीः पीपयन्त द्युभक्ताः । परावतः सुमतिं भिक्षमाणा वि सिन्धवः समया सस्रुरद्रिम् ॥

਋ਤ ਦੀਆਂ ਧੇਨੂਆਂ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰੰਭਦੀਆਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਥਣ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਦ੍ਯੁਭਕ੍ਤ (ਤੇਜ ਦੇ ਹਿੱਸੇ) ਵੰਡਦੀਆਂ। ਪਰਾਵਤ ਤੋਂ ਸੁਮਤਿ (ਸੁਚਿੱਤ ਬੁੱਧਿ) ਮੰਗਦੀਆਂ, ਸਿੰਧਵ ਕਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਦੇ ਇਕੱਠੇ ਵਹਿੰਦੀਆਂ, ਰੋਕ ਦੇ ਅਦ੍ਰਿ (ਚੱਟਾਨ) ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਚੀਰਦੀਆਂ ਅੱਗੇ ਲੰਘਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 7

त्वे अग्ने सुमतिं भिक्षमाणा दिवि श्रवो दधिरे यज्ञियासः । नक्ता च चक्रुरुषसा विरूपे कृष्णं च वर्णमरुणं च सं धुः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਮਤਿ ਦੀ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦੇ ਯਜਨੀਏ ਜਨ ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸ਼੍ਰਵਃ—ਯਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ—ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਇਕੱਠਿਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਰਣ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਵਰਣ—ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਨੂੰ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 8

यान्राये मर्तान्त्सुषूदो अग्ने ते स्याम मघवानो वयं च । छायेव विश्वं भुवनं सिसक्ष्यापप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸੁ-ਪ੍ਰੇਰਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਰਾਯਿ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਵੱਲ ਧੱਕਦਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮਘਵਾਨਾਂ—ਦਾਨਵੀਰਾਂ—ਵਿੱਚ ਹੋਈਏ। ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਭੁਵਨ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈ; ਰੋਦਸੀ—ਦੋ ਲੋਕ—ਅਤੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰ।

Mantra 9

अर्वद्भिरग्ने अर्वतो नृभिर्नॄन्वीरैर्वीरान्वनुयामा त्वोताः । ईशानासः पितृवित्तस्य रायो वि सूरयः शतहिमा नो अश्युः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਰਵਦ—ਦੌੜਦੇ ਅਸ਼ਵਾਂ—ਨਾਲ, ਦੌੜਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ; ਨਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੀਰਯਵਾਨ ਵੀਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀਰ ਜਿੱਤੀਂਏ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਧਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਸੂਰਯਃ—ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਤਹਿਮਾ—ਸੌ ਗੁਣਾ—ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਕਰਨ।

Mantra 10

एता ते अग्न उचथानि वेधो जुष्टानि सन्तु मनसे हृदे च । शकेम रायः सुधुरो यमं तेऽधि श्रवो देवभक्तं दधानाः ॥

ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਵੇਧੋ (ਜਾਣਨਹਾਰ), ਇਹ ਉਚਥ (ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ) ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ; ਇਹ ਮਨ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੋਣ। ਤੇਰੀ ਸੁਯੁਕਤ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ/ਸ਼ਾਸਨ (ਯਮ) ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਧਾਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਸਕੀਏ; ਅਤੇ ਦੇਵ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਕੀਰਤੀ (ਸ਼੍ਰਵਸ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੀਏ।