Rig Veda 1.73.3: Mandala 1, Sukta 73, Mantra 3

Sukta 1.73

Rishi: Madhucchandā Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.73)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

देवो न यः पृथिवीं विश्वधाया उपक्षेति हितमित्रो न राजा । पुरःसदः शर्मसदो न वीरा अनवद्या पतिजुष्टेव नारी ॥

Recitation with translationRig Veda 1.73.3

Transliteration

devó ná yaḥ pṛthivī́ṃ viśvá-dhāyā upa-kṣéti hitá-mitro ná rājā́ | puráḥ-sadaḥ śárma-sado ná vīrā́ anavadyā́ patí-juṣṭeva nā́rī ||

Translation

దేవుడివలె ఆయన సర్వాధారమైన భూమిపై నివసిస్తాడు—‘హితమిత్ర’ (హితకర మిత్రుడు) వలె, రాజువలె సఖ్యసంధులతో సమరసంగా. ఆయన ‘పురఃసద్’ (అగ్రాసీనుడు), ‘శర్మసద్’ (శాంతిలో ఆసీనుడు), వీరులవలె; అనవద్యుడు, భర్తకు ప్రియమైన భార్యవలె.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• विश्वधायाः: in every way, everywhere
• विश्वधायाः: —
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वधा (अव्यय/क्रियाविशेषण-प्रातिपदिक; ‘विश्व’+‘धा’)

• उप: near, towards
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• क्षेति: dwells
• क्षेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु) ‘to dwell, abide’

• हितः: beneficent, well-disposed
• हितः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा ‘to place’ > ‘placed, set’)

• मित्रः: Mitra (the friendly god)
• मित्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• राजा: a king
• राजा: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• पुरःसदः: one who sits in front; leader/foremost
• पुरःसदः: कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun
• Root: पुरःसद् (प्रातिपदिक; ‘पुरः’+√सद् ‘to sit’)

• शर्मसदः: one who sits in/dispenses shelter; giver of protection
• शर्मसदः: कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun
• Root: शर्मसद् (प्रातिपदिक; ‘शर्मन्’+√सद्)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वीराः: heroes, strong men
• वीराः: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• अनवद्याः: blameless, faultless
• अनवद्याः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अनवद्य (प्रातिपदिक; ‘अन्’+‘अवद्य’)

• पतिजुष्टा: cherished by her husband
• पतिजुष्टा: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पतिजुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘पति’+√जुष् ‘to be pleased with/cherish’ > ‘approved/cherished by’)

• इव: as if, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• नारी: a woman
• नारी: कर्तृ (उपमान)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)