Prakarana 2
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पाठक को प्रत्यक्ष साधना-फल का आश्वासन देकर मन को निष्काम-भक्ति की ओर स्थिर करता है।
இப்பகுதியின் முதன்மை ரசம் ‘ஆனந்த/சாந்தம்’; அதில் ‘அத்புதம்’ மற்றும் ‘பக்தி’ இணைகின்றன. கைகேயியின் லஜ்ஜை-பிரபோதனத்திலிருந்து ராமரின் சிங்காசனாரோஹணம் வரை கதை வெளிப்புற ராஜ்யாபிஷேகத்தை உள்ளார்ந்த ‘சித்தாபிஷேகம்’ ஆக மாற்றுகிறது—ஜடா-நிர்மோசனம், ஸ்நானம், திவ்ய-வஸ்திரம், வேத-ஸ்துதி, தேவ-நாதம் (துந்துபி), முனி-சமூஹத்தின் ஹர்ஷத்வனி ஆகியவை சாதகன் மனத்தில் ‘சகுண-ப்ராகட்ய’ மகோத்ஸவத்தை அமைக்கின்றன. பின்னர் வேத-ஸ்துதி மற்றும் ஷம்பு-ஸ்துதி மூலம் நிர்குண-சகுண ஒருமையின் சித்தாந்தம் நிறுவப்படுகிறது: ராமர் ‘சகுன-நிர்குன ரூப அனூப’. அதன் பின் பலஸ்ருதி இந்தக் கதை ‘திரிவித தாபம்’ மற்றும் ‘பவ-பயம்’ ஆகியவற்றை எரிக்கும் ఔஷதம் என அறிவிக்கிறது. இறுதியில் சखा-கபிகளின் விடைபெறலும் அங்கதனின் வினயமும் ‘தாஸ்ய-சக்ய’த்தின் பராகாஷ்டையை காட்டுகின்றன—ராஜ்ய-சித்தி வந்தபின்பும் பக்தியின் வினயம்; இதுவே உத்தரகாண்டத்தின் அந்தர்தர்மம்.
Verses
சௌபாய் 10.1-4
प्रभु जानी कैकेई लजानी।प्रथम तासु गृह गए भवानी।।
ताहि प्रबोधि बहुत सुख दीन्हा।पुनि निज भवन गवन हरि कीन्हा।।
कृपासिंधु जब मंदिर गए।पुर नर नारि सुखी सब भए।।
गुर बसिष्ट द्विज लिए बुलाई।आजु सुघरी सुदिन समुदाई।।
सब द्विज देहु हरषि अनुसासन।रामचंद्र बैठहिं सिंघासन।।
मुनि बसिष्ट के बचन सुहाए।सुनत सकल बिप्रन्ह अति भाए।।
कहहिं बचन मृदु बिप्र अनेका।जग अभिराम राम अभिषेका।।
अब मुनिबर बिलंब नहिं कीजे।महाराज कहँ तिलक करीजै।।
prabhu jānī kaikēī lajanī |prathama tāsu gṛha gae bhavānī ||
tāhi prabodhi bahuta sukha dīnhā |puni nija bhavana gavana hari kīnhā ||
kṛpāsiṁdhu jaba maṁdira gae |pura nara nāri sukhī saba bhae ||
gura basiṣṭha dvija liē bulāī |āju sugharī sudina samudāī ||
saba dvija dehu haraṣi anusāsana |rāmacandra baiṭhahiṁ siṁghāsana ||
muni basiṣṭha ke bacana suhāe |sunata sakala bipranha ati bhāe ||
kahahiṁ bacana mṛdu bipra anekā |jaga-abhirāma rāma abhiṣekā ||
aba munibara bilaṁba nahiṁ kīje |mahārāja kahaṁ tilaka karīje ||
பிரபு கைகேயி வெட்கப்பட்டாள் என்று அறிந்து, ஓ பவானி, முதலில் அவளுடைய இல்லத்திற்கே சென்றார். அவளுக்கு ஆறுதல் கூறி மிகுந்த மகிழ்ச்சி அளித்தார்; பின்னர் ஹரி தமக்குரிய அரண்மனைக்குச் சென்றார். கிருபாசிந்து தம் அரண்மனைக்குள் நுழைந்ததும், நகரத்தின் ஆண்களும் பெண்களும் அனைவரும் மகிழ்ச்சியடைந்தனர். குரு வசிஷ்டர் பிராமணர்களை ஒன்று கூட அழைத்து, இப்போது மங்களமான நேரம், இந்த நாள் மிகவும் நல்லது என்றார். பிராமணர்களே, நீங்கள் அனைவரும் மகிழ்ச்சியுடன் ராமசந்திரர் சிங்காசனத்தில் அமர ஆணையிடுங்கள். முனி வசிஷ்டரின் இனிமையான வார்த்தைகளைக் கேட்டதும், அனைத்து பிராமணர்களுக்கும் மிகவும் மகிழ்ச்சி அளித்தன. பல பிராமணர்கள் மென்மையான வார்த்தைகளைக் கூறினர்: ராமரின் பட்டாபிஷேகம் உலகம் முழுவதும் மகிழ்ச்சி அளிக்கும். இப்போது, முனிவர்களில் சிறந்தவரே, தாமதம் செய்ய வேண்டாம்; மகாராஜாவுக்கு திலகம் இடுங்கள்.
தோஹா 10(क)-(ख)
तब मुनि कहेउ सुमंत्र सन सुनत चलेउ हरषाइ।रथ अनेक बहु बाजि गज तुरत सँवारे जाइ।।10(क)।।
जहँ तहँ धावन पठइ पुनि मंगल द्रब्य मगाइ।हरष समेत बसिष्ट पद पुनि सिरु नायउ आइ।।10(ख)।।
taba muni kaheu sumaṁtra sana sunata caleu haraṣāi |ratha aneka bahu bāji gaja turata saṁvāre jāi ||10(ka)||
jahaṁ-tahaṁ dhāvana paṭhaī puni maṁgala drabya magāi |haraṣa sameta basiṣṭha pada puni siru nāyu āi ||10(kha)||
அப்போது முனிவர் சுமந்திரனிடம் கூறினார்; அவன் கேட்டவுடன் ஆனந்தத்துடன் புறப்பட்டு, பல தேர்களையும் பல குதிரைகளையும் யானைகளையும் உடனே சென்று சிறப்பாக ஏற்பாடு செய்தான். பின்னர் எங்கும் ஓடிச் செல்லும் தூதர்களை அனுப்பி, மங்களப் பொருட்களைக் கொண்டுவரச் செய்து, மீண்டும் ஆனந்தத்துடன் வசிஷ்டரின் பாதங்களில் தலை வணங்கி வந்தான்.
சௌபாய் 11.1-4
अवधपुरी अति रुचिर बनाई।देवन्ह सुमन बृष्टि झरि लाई।।
राम कहा सेवकन्ह बुलाई।प्रथम सखन्ह अन्हवावहु जाई।।
सुनत बचन जहँ तहँ जन धाए।सुग्रीवादि तुरत अन्हवाए।।
पुनि करुनानिधि भरतु हँकारे।निज कर राम जटा निरुआरे।।
अन्हवाए प्रभु तीनिउ भाई।भगत बछल कृपाल रघुराई।।
भरत भाग्य प्रभु कोमलताई।सेष कोटि सत सकहिं न गाई।।
पुनि निज जटा राम बिबराए।गुर अनुसासन मागि नहाए।।
करि मज्जन प्रभु भूषन साजे।अंग अनंग देखि सत लाजे।।
avadhapurī ati rucira banāī |devanha sumana bṛṣṭi jhari lāī ||
rāma kahā sevakanha bulāī |prathama sakhanha anhavāvahu jāī ||
sunata bacana jahaṁ-tahaṁ jana dhāe |sugrīvādi turata anhavāe ||
puni karunānidhi bharatu haṁkāre |nija kara rāma jaṭā nirūāre ||
anhavāe prabhu tīniu bhāī |bhagata bachala kṛpāla raghurāī ||
bharata bhāgya prabhu komalatāī |seṣa koṭi sata sakahiṁ na gāī ||
puni nija jaṭā rāma bibarāe |gura anusāsana māgi nahāe ||
karī majjana prabhu bhūṣana sāje |aṁga anaṁga dekhi sata lāje ||
அயோத்யா நகரம் மிக அழகாக அலங்கரிக்கப்பட்டது; தேவர்கள் மலர்மழை பொழிந்தனர். இராமர் தம் ஊழியர்களை அழைத்து, சென்று முதலில் என் நண்பர்களைக் குளிப்பாட்டுங்கள் என்றார். அவருடைய வாக்குகளைக் கேட்டு ஊழியர்கள் எங்கும் ஓடினர்; சுக்ரீவர் முதலானவர்களை உடனே குளிப்பாட்டினர். பின் கருணைக்கடலான இராமர் பரதனை அழைத்து, தம் கைகளால் அவனுடைய ஜடாமுடியை அவிழ்த்தனர். பக்தர்களிடத்து மென்மையான கிருபாளுவான ரகுராயன், மூவரான தம் சகோதரர்களையும் குளிப்பாட்டினார். பரதனுடைய பாக்கியமும் பிரபுவின் மென்மையும், கோடி சேஷர்களாலும் புகழ இயலாதவை. பின் இராமர் தம் ஜடாமுடியை அவிழ்த்து, குருவின் அனுமதி பெற்று குளித்தார். குளித்த பின் பிரபு ஆபரணங்களை அணிந்தார்; அவருடைய உடலைக் கண்டு நூறு மன்மதர்கள் வெட்கம் கொண்டனர்.
தோஹா 11(क)-(ग)
सासुन्ह सादर जानकिहि मज्जन तुरत कराइ।दिब्य बसन बर भूषन अँग अँग सजे बनाइ।।11(क)।।
राम बाम दिसि सोभति रमा रूप गुन खानि।देखि मातु सब हरषीं जन्म सुफल निज जानि।।11(ख)।।
सुनु खगेस तेहि अवसर ब्रह्मा सिव मुनि बृंद।चढ़ि बिमान आए सब सुर देखन सुखकंद।।11(ग)।।
sāsunha sādara jānakihi majjana turata karāi |dibya basana bara bhūṣana aṁga-aṁga saje banāi ||11(ka)||
rāma bāma disi sobhati ramā rūpa guna khāni |dekhi mātu saba haraṣīṁ janma suphala nija jāni ||11(kha)||
sunu khagesa tehi avasara brahmā siva muni bṛṁda |caṛhi bimāna āe saba sura dekhana sukhakaṁda ||11(ga)||
மாமியார்கள் மரியாதையுடன் ஜானகிக்கு உடனே ஸ்நானம் செய்வித்தார்கள், தெய்வீகமான வஸ்திரங்கள் மற்றும் சிறந்த ஆபரணங்களால் அவளுடைய ஒவ்வொரு அங்கத்தையும் அலங்கரித்தார்கள். ராமரின் இடப்புறத்தில் லட்சுமி, அழகு மற்றும் குணங்களின் நிதி, பிரகாசித்தாள். அவளைக் கண்டு அனைத்துத் தாய்மார்களும் மகிழ்ந்தனர், தங்களுடைய ஜன்மம் பலனடைந்ததென எண்ணினர். கேள், பறவைகளின் தலைவனான கருடனே, அந்த வேளையில் பிரம்மா, சிவன், முனிவர்களின் கூட்டம், மற்றும் அனைத்துத் தேவர்களும், இன்பத்தின் கந்தனான ஸ்வாமியைக் காண விமானங்களில் ஏறி வந்தனர்.
சௌபாய் 12.1-4
प्रभु बिलोकि मुनि मन अनुरागा।तुरत दिब्य सिंघासन मागा।।
रबि सम तेज सो बरनि न जाई।बैठे राम द्विजन्ह सिरु नाई।।
जनकसुता समेत रघुराई।पेखि प्रहरषे मुनि समुदाई।।
बेद मंत्र तब द्विजन्ह उचारे।नभ सुर मुनि जय जयति पुकारे।।
प्रथम तिलक बसिष्ट मुनि कीन्हा।पुनि सब बिप्रन्ह आयसु दीन्हा।।
सुत बिलोकि हरषीं महतारी।बार बार आरती उतारी।।
बिप्रन्ह दान बिबिध बिधि दीन्हे।जाचक सकल अजाचक कीन्हे।।
सिंघासन पर त्रिभुअन साई।देखि सुरन्ह दुंदुभीं बजाईं।।
prabhu biloki muni mana anurāgā |turata dibya siṅghāsana māgā ||
rabi sama teja so barani na jāī |baiṭhe rāma dvijanha siru nāī ||
janakasutā sameta raghurāī |pekhi praharaṣe muni samudāī ||
beda maṃtra taba dvijanha ucāre |nabha sura muni jaya jayati pukāre ||
prathama tilaka basiṣṭha muni kīnhā |puni saba bipranha āyasu dīnhā ||
suta biloki haraṣīṃ mahatārī |bāra bāra āratī utārī ||
bipranha dāna bibidha bidhi dīnhe |jācaka sakala ajācaka kīnhe ||
siṅghāsana para tribhuana sāī |dekhi suranha duṃdubhī bajāīṃ ||
பிரபுவைக் கண்டு முனிவர் மனம் அன்பால் நிறைந்தது; உடனே அவர் திவ்யசிம்மாசனம் ஒன்றைக் கேட்டார். அவருடைய ஒளி சூரியனைப் போன்றது; வர்ணித்து முடிக்க இயலாது. இராமர் பிராமணர்களிடம் தலை வணங்கி அமர்ந்தார். ஜனகனின் மகளாகிய சீதையுடன் ரகுராயரைக் கண்டு, முனிவர்களின் கூட்டம் மிக்க மகிழ்ச்சி அடைந்தது. அப்போது பிராமணர்கள் வேத மந்திரங்களை ஓதினர்; வானில் தேவர்களும் முனிவர்களும் 'ஜெய, ஜெய' எனக் கூசினர். முதலில் வசிஷ்ட முனிவர் திலகமிட்டார்; பின்னர் அனைத்து பிராமணர்களுக்கும் அனுமதி அளித்தார். தம் மகனைக் கண்டு தாய்மார்கள் மகிழ்ந்தனர்; மீண்டும் மீண்டும் ஆரத்தி எடுத்தனர். பிராமணர்களுக்குப் பலவிதமான தானங்களைக் கொடுத்தார்; யாசகர்கள் அனைவரையும் யாசிக்காதவர்களாக்கினார். மூன்று உலகங்களுக்கும் தலைவர் சிம்மாசனத்தில் அமர்ந்திருப்பதைக் கண்டு, தேவர்கள் துந்துபிகளை முழங்கினர்.
சந்தம் 12.1-2
नभ दुंदुभीं बाजहिं बिपुल गंधर्ब किंनर गावहीं।नाचहिं अपछरा बृंद परमानंद सुर मुनि पावहीं।।
भरतादि अनुज बिभीषनांगद हनुमदादि समेत ते।गहें छत्र चामर ब्यजन धनु असि चर्म सक्ति बिराजते।।1।।
श्री सहित दिनकर बंस बूषन काम बहु छबि सोहई।नव अंबुधर बर गात अंबर पीत सुर मन मोहई।।
मुकुटांगदादि बिचित्र भूषन अंग अंगन्हि प्रति सजे।अंभोज नयन बिसाल उर भुज धन्य नर निरखंति जे।।2।।
nabha duṃdubhīṃ bājahiṃ bipula gaṃdharba kiṃnara gāvahīṃ |nācahiṃ apacharā bṛṃda paramānanda sura muni pāvahīṃ ||
bharatādi anuj bibhīṣana aṅgada hanumadādi sameta te |gahẽ chatra cāmara byajana dhanu asi carma sakti birājate ||1||
śrī sahita dinakara baṃsa būṣana kāma bahu chabi sohāī |nava aṃbudhara bara gāta aṃbara pīta sura mana mohāī ||
mukuṭāṅgadādi bicitra bhūṣana aṅga aṅganhi prati saje |aṃbhoja nayana bisāla ura bhuja dhanya nara nirakhaṃti je ||2||
வானில் ஏராளமான முரசுகள் ஒலித்தன, கந்தர்வர்களும் கின்னரர்களும் பாடினர். அப்சரஸ் கூட்டங்கள் ஆடின, தேவர்களும் முனிவர்களும் பரமானந்தம் அடைந்தனர். பரதன் முதலான தம்பிகள், விபீஷணன், அங்கதன், அனுமன் முதலானோர் அனைவரும் சேர்ந்து, குடை, சாமரம், விசிறி ஆகியவற்றை ஏந்தி, வில், வாள், கேடகம், ஈட்டி ஆகியவற்றால் ஒளிமயமாய் விளங்கினர். சீதையுடன் சூரிய குலத்தின் மணி, பல மன்மதர்களின் காந்தியுடன் ஒளிர்ந்தார். புதிய மேகக்கூட்டம் போன்ற அழகிய கருமேனி, மஞ்சள் ஆடை அணிந்து, தேவர்களின் மனதைக் கவர்ந்தார். மகுடம், தோள்வளை முதலான அதிசய அணிகலன்கள் ஒவ்வொரு உறுப்பிலும் அலங்கரித்தன. தாமரைக் கண்கள், அகன்ற மார்பு, தோள்கள் கொண்டவரைக் காண்பவர்கள் பாக்கியவான்கள்.
தோஹா 12(क)-(ग)
वह सोभा समाज सुख कहत न बनइ खगेस।बरनहिं सारद सेष श्रुति सो रस जान महेस।।12(क)।।
भिन्न भिन्न अस्तुति करि गए सुर निज निज धाम।बंदी बेष बेद तब आए जहँ श्रीराम।।12(ख)।।
प्रभु सर्बग्य कीन्ह अति आदर कृपानिधान।लखेउ न काहूँ मरम कछु लगे करन गुन गान।।12(ग)।।
vaha sobhā samāja sukha kahata na banai khagesa |baranahiṃ sārad seṣa śruti so rasa jāna mahesa ||12(ka)||
bhinna bhinna astuti kari gae sura nija nija dhāma |baṃdī beṣa beda taba āe jahã śrīrāma ||12(kha)||
prabhu sarbagya kīnha ati ādara kṛpānidhāna |lakheu na kāhū̃ marama kachu lage karana guna gāna ||12(ga)||
பறவைகளின் தலைவனே, அந்த ஒளிமயத்தை, அந்தச் சபையை, அதன் இன்பத்தைச் சொல்ல இயலாது. சாரதையும் சேஷனும் வேதங்களும் வர்ணிக்கின்றன, ஆனால் அந்த இன்பத்தின் சுவையை மகேசன் மட்டுமே அறிவான். ஒவ்வொருவர் தத்தம் வகையில் அவரைப் போற்றிவிட்டுத் தேவர்கள் தத்தம் தத்தம் இல்லங்களுக்குச் சென்றனர். பின்னர் வேதங்கள், பாடகர் வேடத்தில், ஸ்ரீராமன் இருக்கும் இடத்திற்கு வந்தன. எல்லாம் அறிந்த இறைவன், கிருபையின் கடலானவர், அவர்களை மிகுந்த மரியாதையுடன் வரவேற்றார். யாரும் எந்த ரகசியத்தையும் உணரவில்லை, வேதங்கள் அவரது குணங்களைப் பாடத் தொடங்கின.
சந்தம் 13.1-6
जय सगुन निर्गुन रूप रूप अनूप भूप सिरोमने।दसकंधरादि प्रचंड निसिचर प्रबल खल भुज बल हने।।
अवतार नर संसार भार बिभंजि दारुन दुख दहे।जय प्रनतपाल दयाल प्रभु संजुक्त सक्ति नमामहे।।1।।
तव बिषम माया बस सुरासुर नाग नर अग जग हरे।भव पंथ भ्रमत अमित दिवस निसि काल कर्म गुननि भरे।जे नाथ करि करुना बिलोके त्रिबिधि दुख ते निर्बहे।भव खेद छेदन दच्छ हम कहुँ रच्छ राम नमामहे।।2।।
जे ग्यान मान बिमत्त तव भव हरनि भक्ति न आदरी।ते पाइ सुर दुर्लभ पदादपि परत हम देखत हरी।बिस्वास करि सब आस परिहरि दास तव जे होइ रहे।जपि नाम तव बिनु श्रम तरहिं भव नाथ सो समरामहे।।3।।
जे चरन सिव अज पूज्य रज सुभ परसि मुनिपतिनी तरी।नख निर्गता मुनि बंदिता त्रेलोक पावनि सुरसरी।ध्वज कुलिस अंकुस कंज जुत बन फिरत कंटक किन लहे।पद कंज द्वंद मुकुंद राम रमेस नित्य भजामहे।।4।।
अब्यक्तमूलमनादि तरु त्वच चारि निगमागम भने।षट कंध साखा पंच बीस अनेक पर्न सुमन घने।फल जुगल बिधि कटु मधुर बेलि अकेलि जेहि आश्रित रहे।पल्लवत फूलत नवल नित संसार बिटप नमामहे।।5।।
जे ब्रह्म अजमद्वैतमनुभवगम्य मनपर ध्यावहीं।ते कहहुँ जानहुँ नाथ हम तव सगुन जस नित गावहीं।करुनायतन प्रभु सदगुनाकर देव यह बर मागहीं।मन बचन कर्म बिकार तजि तव चरन हम अनुरागहीं।।6।।
jaya saguna nirguna rūpa rūpa anūpa bhūpa siromane |dasakaṃdharādi pracaṃḍa nisicara prabala khala bhuja bala hane ||
avatāra nara saṃsāra bhāra bibhaṃji dāruna dukha dahe |jaya pranatapāla dayāla prabhu saṃjukta sakti namāmahe ||1||
tava biṣama māyā basa surāsura nāga nara aga jaga hare |bhava paṃtha bhramata amita divasa nisi kāla karma gunani bhare ||
je nātha kari karunā biloke tribidhi dukha te nirbahe |bhava kheda chedana daccha hama kahũ raccha rāma namāmahe ||2||
je gyāna māna bimattta tava bhava harani bhakti na ādarī |te pāi sura durlabha padādapi parata hama dekhata harī ||
bisvāsa kari saba āsa parihari dāsa tava je hoi rahe |japi nāma tava binu śrama tarahiṃ bhava nātha so samarāmahe ||3||
je carana siva aja pūjya raja subha parasi munipatinī tarī |nakha nirgata muni baṃditā treloka pāvani surasarī ||
dhvaja kulisa aṃkusa kaṃja juta bana phirata kaṃṭaka kina lahe |pada kaṃja dvaṃda mukuṃda rāma rameśa nitya bhajāmahe ||4||
abhyaktamūlamanādi taru tvaca cāri nigamāgama bhane |ṣaṭ kaṃdha sākhā paṃca bīsa aneka parna sumana ghane ||
phala jugala bidhi kaṭu madhura beli akeli jehi āśrita rahe |pallavata phūlata navala nita saṃsāra biṭapa namāmahe ||5||
je brahma ajamadvaītamanubhavagamya manapara dhyāvahīṃ |te kahahũ jānahũ nātha hama tava saguna jasa nita gāvahīṃ ||
karuṇāyatana prabhu sadguṇākara deva yaha bara māgahīṃ |mana bacana karma bikāra taji tava carana hama anurāgahīṃ ||6||
குணமும் குணமில்லாமையும் வடிவாய், அழகில் ஒப்பற்ற, அரசர்களின் மணிமுடியாய், தன் தோள் வலிமையால் இராவணன் முதாய வன்முறை பிசாசர்களை, வலிமைமிக்க தீயோர்களை வென்றவனே, உனக்கு வெற்றி உரியது. மனிதனாய் அவதரித்து, உலகத்தின் சுமையை உடைத்து, அதன் கொடிய துன்பங்களை எரித்தவனே, தம்மிடம் வணங்குவோரைக் காப்பவனே, இரக்கமுள்ள இறைவனே, சக்தியுடன் சேர்ந்து உன்னை நமஸ்கரிக்கிறோம், உனக்கு வெற்றி உரியது. கண்டறியமுடியாத உன் மாயையின் ஆதிக்கத்தில், தேவர்களும் அசுரர்களும் நாகர்களும் மனிதர்களும் சரவர் அசரவராகிய இவ்வுலகமும் அகப்பட்டு, காலம், கர்மம், குணங்கள் ஆகியவற்றால் சுமையேற்றப்பட்டு, எண்ணற்ற பகலும் இரவும் பிறவி வழியில் அலைகின்றனர், அரியே. இறைவனே, எவர்கள் மீது நீ கருணை புரிந்து நோக்குகிறாயோ, அவர்கள் முக்கூறான துன்பத்தினின்று விடுபடுகின்றனர். பிறவித் துன்பத்தை அறுக்க வல்ல இராமா, எங்களைக் காப்பாயாக; உன்னை நமஸ்கரிக்கிறோம். ஞானம் என்னும் ஆணவத்தில் மயங்கி, பிறவியைப் போக்கும் உன் பக்தியை மதியாதவர்கள், தேவர்களுக்கும் அரிதான நிலையை அடைந்தாலும், அரியே, நாங்கள் பார்க்கப் பார்க்க அவர்கள் அதிலிருந்து வீழ்வதைக் காண்கிறோம். உறுதியான நம்பிக்கை கொண்டு, எல்லா நம்பிக்கைகளையும் விடுத்து, உன் அடியார்களாய் இருப்பவர்கள், உன் திருநாமத்தை ஜெபித்து, உழைப்பின்றி பிறவிப் பெருங்கடலைக் கடக்கின்றனர். இறைவனே, அவ்விறைவனாகிய உன்னையே நாங்கள் நினைக்கிறோம். சிவனும் பிரம்மனும் தொழும் திருவடிகள், அவற்றின் மங்களமான புழுதியை முனிவரின் மனைவி தொட்டு இரட்சிக்கப்பட்டாள்; அவற்றின் நகத்திலிருந்து தோன்றியது முனிவர்கள் போற்றும், மூவுலகையும் தூய்மை செய்யும், தேவர்களின் நதியாகிய கங்கை; கொடியும், வஜ்ரமும், தூண்டிலும், தாமரையும் பொறித்த, காட்டில் சுற்றி முள்ளால் ஏற்பட்ட கட்டிகளைத் தாங்கிய உன் அந்த இரு தாமரைத் திருவடிகளை, முகுந்தா, இராமா, லட்சுமியின் இறைவனே, எப்பொழுதும் தொழுகிறோம். வேதங்களும் ஆகமங்களும் கூறுவதுபோல், வெளிப்படாததே வேராய், நான்கு பட்டைகளையும், ஆறு தண்டுகளையும், இருபத்தைந்து கிளைகளையும், எண்ணற்ற இலைகளையும், மிகுந்த மலர்களையும் உடைய அநாதியான மரம்; கசப்பும் இனிப்புமாக இருவகைக் கனிகளைத் தரும், ஒரே கொடியைத் தழுவியதாய், எப்பொழுதும் புதிய இலைகளும் மலர்களும் துளிர்த்துச் செழிக்கும், பிறவி மரமாகிய உனக்கு நமஸ்கரிக்கிறோம். பிறவாத, இரண்டற்ற, அனுபவத்தாலே அறியத்தக்க, மனத்திற்கு அப்பாற்பட்ட பிரம்மத்தை தியானிக்கும் அவர்கள், அதைத் தாம் விரும்பியவாறு அறிந்து கூறட்டும்; ஆனால் நாங்களோ, இறைவனே, உன் குணவடிவின் மகிமையை எப்பொழுதும் பாடுவோம். கருணையின் இருப்பிடமே, எல்லா நற்குணங்களின் சுரங்கமே, இறைவனே, இதுவே நாங்கள் கேட்கும் வரம்: மனம், மொழி, செயல் ஆகியவற்றின் விகாரங்களை விடுத்து, உன் திருவடிகளில் நாங்கள் அன்பு கொள்ள வேண்டும்.
தோஹா 13(क)-(ख)
सब के देखत बेदन्ह बिनती कीन्हि उदार।अंतर्धान भए पुनि गए ब्रह्म आगार।।13(क)।।
बैनतेय सुनु संभु तब आए जहँ रघुबीर।बिनय करत गदगद गिरा पूरित पुलक सरीर।।13(ख)।।
saba ke dekhata bedanha binatī kīnhi udāra |antardhāna bhae puni gae brahma āgāra ||13(ka)||
bainateya sunu saṃbhu taba āe jahã raghubīra |binaya karata gadagada girā pūrita pulaka sarīra ||13(kha)||
அனைவரும் கண்டறிய, வேதங்கள் உதாரமான வேண்டுதலைச் செய்தன; பின்னர் அவை அந்தர்த்தானமாகி, பிரம்மாவின் இல்லத்திற்குச் சென்றன. வினதையின் மகனே, கேள்: அப்போது சம்பு, ரகுவீரன் இருக்கும் இடத்திற்கு வந்தார்; கண்கலங்கிய குரலோடு வேண்டுதல் செய்தார், உடல் புளகாங்கிதத்தால் நிறைந்தது.
சந்தம் 14.1-10
जय राम रमारमनं समनं।भव ताप भयाकुल पाहि जनं।।
अवधेस सुरेस रमेस बिभो।सरनागत मागत पाहि प्रभो।।1।।
दससीस बिनासन बीस भुजा।कृत दूरि महा महि भूरि रुजा।।
रजनीचर बृंद पतंग रहे।सर पावक तेज प्रचंड दहे।।2।।
महि मंडल मंडन चारुतरं।धृत सायक चाप निषंग बरं।।
मद मोह महा ममता रजनी।तम पुंज दिवाकर तेज अनी।।3।।
मनजात किरात निपात किए।मृग लोग कुभोग सरेन हिए।।
हति नाथ अनाथनि पाहि हरे।बिषया बन पावँर भूलि परे।।4।।
बहु रोग बियोगन्हि लोग हए।भवदंघ्रि निरादर के फल ए।।
भव सिंधु अगाध परे नर ते।पद पंकज प्रेम न जे करते।।5।।
अति दीन मलीन दुखी नितहीं।जिन्ह के पद पंकज प्रीति नहीं।।
अवलंब भवंत कथा जिन्ह के।प्रिय संत अनंत सदा तिन्ह कें।।6।।
नहिं राग न लोभ न मान मदा।। तिन्ह कें सम बैभव वा बिपदा।।
एहि ते तव सेवक होत मुदा।मुनि त्यागत जोग भरोस सदा।।7।।
करि प्रेम निरंतर नेम लिएँ।पद पंकज सेवत सुद्ध हिएँ।।
सम मानि निरादर आदरही।सब संत सुखी बिचरंति मही।।8।।
मुनि मानस पंकज भृंग भजे।रघुबीर महा रनधीर अजे।।
तव नाम जपामि नमामि हरी।भव रोग महागद मान अरी।।9।।
गुन सील कृपा परमायतनं।प्रनमामि निरंतर श्रीरमनं।।
रघुनंद निकंदय द्वंद्वघनं।महिपाल बिलोकय दीन जनं।।10।।
jaya rāma ramā-ramaṇaṁ samanaṁ |bhava-tāpa bhayākula pāhi janaṁ ||
avadheśa sureśa rameśa vibho |śaraṇāgata māgata pāhi prabho ||1||
daśaśīsa bināsana bīsa bhujā |kṛta dūri mahā mahi bhūri rujā ||
rajanīcara bṛnda pataṅga rahe |sara pāvaka teja pracaṇḍa dahe ||2||
mahi-maṇḍala maṇḍana cārutaraṁ |dhṛta sāyaka cāpa niṣaṅga baraṁ ||
mada moha mahā mamatā rajanī |tama puñja divākara teja anī ||3||
manajāta kirāta nipāta kiye |mṛga-loka kubhoga sareṇa hiye ||
hati nātha anāthani pāhi hare |viṣayā bana pāṁvara bhūli pare ||4||
bahu roga biyoganha loka hae |bhavad-aṅghri nirādara ke phala e ||
bhava-sindhu agādha pare nara te |pada-paṅkaja prema na je karate ||5||
ati dīna malīna dukhī nitahīṁ |jinha ke pada-paṅkaja prīti nahīṁ ||
avalaṁba bhavaṁta kathā jinha ke |priya saṁta anaṁta sadā tinh keṁ ||6||
nahiṁ rāga na lobha na māna madā |tinh keṁ sama baibhava vā bipadā ||
ehi te tava sevaka hota mudā |muni tyāgata joga bharosa sadā ||7||
kari prema niraṁtara nema liyeṁ |pada-paṅkaja sevata suddha hiyeṁ ||
sama māni nirādara ādarahī |saba saṁta sukhī bicaranti mahī ||8||
muni mānasa paṅkaja bhṛṅga bhaje |raghubīra mahā raṇadhīra aje ||
tava nāma japāmi namāmi harī |bhava-roga mahāgada māna arī ||9||
guṇa śīla kṛpā paramāyatanaṁ |praṇamāmi niraṁtara śrī-ramaṇaṁ ||
raghu-naṁda nikaṁdaya dvaṁdva-ghanaṁ |mahipāla bilokaya dīna janaṁ ||10||
ராமனுக்கு வெற்றி உரித்து, அவன் லக்ஷ்மியின் மனத்திற்கு இன்பம் தருபவன், சமாதானத்தை அளிப்பவன். சம்சாரத் துன்பத்தால் பயந்து கலங்கிய உன் அடியானைக் காப்பாயாக. அயோத்தியின் தலைவனே, தேவர்களின் தலைவனே, லக்ஷ்மியின் தலைவனே, எங்கும் வியாபித்தவனே, சரணடைந்து உன்னை வேண்டும் என்னைக் காப்பாயாக, பிரபுவே. பத்துத் தலைகளும் இருபது கைகளும் கொண்டவனை அழித்தவனே, நீ பெரும் பூமியின் பேரிடையூறை நீக்கினாய். அரக்கர் கூட்டம் விட்டில்களைப் போல இருந்தது, உன் அம்புகளின் கொடூரமான நெருப்புத் தழலில் அவை எரிந்து அழிந்தன. இந்த பூமண்டலத்தின் அழகிய அணிகலனே, நீ அம்புகளையும் வில்லையும் சிறந்த அம்பறாயத்தையும் தரித்தவன். கர்வம், மயக்கம், பெரும் செருக்கு ஆகியவற்றின் இருண்ட கூட்டமாகிய இரவிற்கு, நீ ஒளிர் கதிர்களைக் கொண்ட சூரியன். மனத்தில் பிறந்த வேடனாகிய காமன், மக்களை மான்களைப் போல் வீழ்த்தி, தீய இன்பங்கள் என்னும் அம்புகளால் அவர்கள் இதயத்தைத் துளைத்தான். அவனைக் கொன்று விடு, தலைவனே, புலன்களின் காட்டில் தவறி விழுந்த அநாதைகளைக் காப்பாயாக, ஹரியே. மக்கள் பல நோய்களாலும் பல விரகங்களாலும் வீழ்ந்தனர்; இவை உன் திருவடிகளை அலட்சியம் செய்ததன் பயன்கள். உன் திருவடி தாமரைகளின் மீது அன்பு செலுத்தாத மனிதர்கள் ஆழம் அறியாத சம்சார சமுத்திரத்தில் வீழ்ந்தனர். உன் திருவடி தாமரைகளின் மீது அன்பு இல்லாதவர்கள் மிகவும் தாழ்ந்தவர்கள், தீயவர்கள், என்றும் துன்புறுபவர்கள். உன் கதையே ஆதாரமாகக் கொண்டவர்கள், சான்றோர்களையும் அந்தமில்லா இறைவனையும் என்றும் அன்புடன் கொள்பவர்கள். அவர்களுக்கு ஆசையோ, பேராசையோ, கர்வமோ, மதமோ இல்லை; அவர்களுக்கு வளமும் துன்பமும் ஒன்றே. இதனால்தான் உன் அடியார்கள் மகிழ்ச்சியுடன் வாழ்கின்றனர்; முனிவர் என்றும் யோகத்தின் மீதான நம்பிக்கையைத் துறக்கிறார். அன்புடன், இடைவிடாத விரதத்தை மேற்கொண்டு, தூய இதயத்துடன் உன் திருவடி தாமரைகளைத் துதிக்கின்றனர். அலட்சியமும் மதிப்பும் ஒன்றெனக் கருதி, எல்லா சான்றோரும் பூமியில் மகிழ்ச்சியுடன் வாழ்ந்து செல்கிறார்கள். முனிவர்களின் இதயத் தாமரையில் வந்து துள்ளும் வண்டாகிய உன்னை நான் துதிக்கிறேன், ரகுவம்சத்தின் வீரனே, போரில் மிகுந்த உறுதியுடையவனே, ஜெயிக்க முடியாதவனே. உன் திருநாமத்தை ஓதுகிறேன், உன்னை வணங்குகிறேன், ஹரியே, சம்சார நோய்க்கு மகா மருந்தாய், கர்வத்தின் எதிரியே. குணம், நல்லொழுக்கம், கிருபை ஆகியவற்றின் பரம பீடமே, லக்ஷ்மியின் தலைவனாகிய உன்னை இடைவிடாது வணங்குகிறேன். ரகுவம்சத்தின் ஆனந்தமே, இரட்டைகளின் கூட்டத்தை அழித்து விடு; பூமியின் காவலனே, இந்த தாழ்ந்த அடியானைக் கருது.
தோஹா 14(क)-(ख)
बार बार बर मागउँ हरषि देहु श्रीरंग।पद सरोज अनपायनी भगति सदा सतसंग।।14(क)।।
बरनि उमापति राम गुन हरषि गए कैलास।तब प्रभु कपिन्ह दिवाए सब बिधि सुखप्रद बास।।14(ख)।।
bāra bāra bara māgaũ harakhi dehu śrīraṅga |pada-saroja anapāyanī bhagati sadā sat-saṅga ||14(ka)||
barani umāpati rāma guna harakhi gae kailāsa |taba prabhu kapinha divāe saba bidhi sukha-prada bāsa ||14(kha)||
மீண்டும் மீண்டும் ஆனந்தத்துடன் இவ்வரத்தைக் கேட்கிறேன்: ஓ ஸ்ரீரங்கா, உமது தாமரைப் பதங்களில் என்றும் நிலைத்த பக்தியையும், எப்போதும் சான்றோர் சங்கத்தையும் எனக்கு அருளும். உமாபதியாகிய சிவன் ராமனின் குணங்களை விவரித்துவிட்டு ஆனந்தத்துடன் கைலாஸத்திற்குத் திரும்பிச் சென்றார். அப்போது பிரபு வானரங்களுக்கு எல்லா விதத்திலும் இன்பம் தரும் வாசஸ்தலங்களை அளித்தார்.
சௌபாய் 15.1-5
सुनु खगपति यह कथा पावनी।त्रिबिध ताप भव भय दावनी।।
महाराज कर सुभ अभिषेका।सुनत लहहिं नर बिरति बिबेका।।
जे सकाम नर सुनहिं जे गावहिं।सुख संपति नाना बिधि पावहिं।।
सुर दुर्लभ सुख करि जग माहीं।अंतकाल रघुपति पुर जाहीं।।
सुनहिं बिमुक्त बिरत अरु बिषई।लहहिं भगति गति संपति नई।।
खगपति राम कथा मैं बरनी।स्वमति बिलास त्रास दुख हरनी।।
बिरति बिबेक भगति दृढ़ करनी।मोह नदी कहँ सुंदर तरनी।।
नित नव मंगल कौसलपुरी।हरषित रहहिं लोग सब कुरी।।
नित नइ प्रीति राम पद पंकज।सबकें जिन्हहि नमत सिव मुनि अज।।
मंगन बहु प्रकार पहिराए।द्विजन्ह दान नाना बिधि पाए।।
sunu khagapati yaha kathā pāvanī |tribidha tāpa bhava bhaya dāvanī ||
mahārāja kara subha abhiṣekā |sunata lahahiṁ nara birati bibekā ||
je sakāma nara sunahiṁ je gāvahiṁ |sukha saṁpati nānā bidhi pāvahiṁ ||
sura durlabha sukha kari jaga māhīṁ |aṁta-kāla raghupati pura jāhīṁ ||
sunahiṁ bimukta birata aru biṣayī |lahahiṁ bhagati gati saṁpati naī ||
khagapati rāma kathā maiṁ baranī |svamati bilāsa trāsa dukha haranī ||
birati bibeka bhagati dṛḍha karanī |moha nadī kahaṁ suṁdara taranī ||
nita nava maṅgala kausalapurī |harasita rahahiṁ loga saba kurī ||
nita naī prīti rāma pada paṅkaja |sabakeṁ jinhahi namata siva muni aja ||
maṅgana bahu prakāra pahirāe |dvijanha dāna nānā bidhi pāe ||
கேட்டாய், பறவைகளின் தலைவனே, இது புனிதமான கதை; மூவகைத் துன்பங்களையும் உலகப் பிறவியப் பயத்தையும் அழிப்பது. மகாராஜாவின் மங்களமான பட்டாபிஷேகத்தைக் கேட்பவர்கள் வைராக்கியத்தையும் பகுத்தறிவையும் பெறுவார்கள். ஆசையுடன் கூடிய மனிதர்கள் இதைக் கேட்பவர்களும் இதைப் பாடுபவர்களும் பலவிதமான இன்பத்தையும் செல்வத்தையும் பெறுவார்கள். தேவர்களுக்கும் அரிதான இன்பத்தை இவ்வுலகில் அனுபவித்து, இறுதி நேரத்தில் ரகுபதியின் நகரத்தை அடைவார்கள். முக்தர்கள், வைராக்கியமுள்ளவர்கள், உலகியல் ஆசையுள்ளவர்கள் ஆகியோர் இதைக் கேட்டு முறையே பக்தி, முடிவான நிலை, புதிய செல்வம் ஆகியவற்றைப் பெறுவார்கள். பறவைகளின் தலைவனே, ராமனின் கதையை என் அறிவின் இன்பத்திற்கிசைய நான் விவரித்தேன்; இது பயத்தையும் துன்பத்தையும் நீக்கும். இது வைராக்கியம், பகுத்தறிவு, பக்தி ஆகியவற்றை உறுதிப்படுத்தும்; மாயை என்னும் ஆற்றைக் கடக்க அழகிய படகு. கோசல நகரில் ஒவ்வொரு நாளும் புதிய மங்களம் நிறைந்திருந்தது; மக்கள் அனைவரும் முழுவதும் மகிழ்ச்சியுடன் இருந்தார்கள். சிவன், முனிவர்கள், பிரம்மா ஆகியோர் வணங்கும் ராமனின் தாமரைப் பாதங்களிடத்தில் அனைவருக்கும் ஒவ்வொரு நாளும் புதிய அன்பு முளைத்தது. பிச்சைக்காரர்கள் பலவகையான ஆடைகளை அணிந்தனர்; பிராமணர்கள் பலவிதமான கொடைகளைப் பெற்றனர்.
தோஹா 15
ब्रह्मानंद मगन कपि सब कें प्रभु पद प्रीति।जात न जाने दिवस तिन्ह गए मास षट बीति।।15।।
brahmānanda magana kapi saba keṁ prabhu pada prīti |jāta na jāne divasa tinh gae māsa ṣaṭ bīti ||15||
பிரம்மானந்தத்தில் ஆழ்ந்த வானரர் அனைவரும், ஏனெனில் ஒவ்வொருவருக்கும் பிரபுவின் திருவடிகளில் அன்பு இருந்தது. அவர்களுக்கு நாட்கள் கடந்து செல்வது தெரியவில்லை, ஆறு மாதங்கள் கழிந்தன.
சௌபாய் 16.1-4
बिसरे गृह सपनेहुँ सुधि नाहीं।जिमि परद्रोह संत मन माही।।
तब रघुपति सब सखा बोलाए।आइ सबन्हि सादर सिरु नाए।।
परम प्रीति समीप बैठारे।भगत सुखद मृदु बचन उचारे।।
तुम्ह अति कीन्ह मोरि सेवकाई।मुख पर केहि बिधि करौं बड़ाई।।
ताते मोहि तुम्ह अति प्रिय लागे।मम हित लागि भवन सुख त्यागे।।
अनुज राज संपति बैदेही।देह गेह परिवार सनेही।।
सब मम प्रिय नहिं तुम्हहि समाना।मृषा न कहउँ मोर यह बाना।।
सब के प्रिय सेवक यह नीती।मोरें अधिक दास पर प्रीती।।
bisare gṛha sapanehũ sudhi nāhīṁ |jimi paradroha santa mana māhī ||
taba raghupati saba sakhā bolāe |āi sabanhi sādara siru nāe ||
parama prīti samīpa baiṭhāre |bhagata sukhada mṛdu bacana ucāre ||
tumha ati kīnha mori sevakāī |mukha para kehi bidhi karauṁ baṛāī ||
tāte mohi tumha ati priya lāge |mama hita lāgi bhavana sukha tyāge ||
anuja rāja sampati baidehī |deha geha parivāra sanehī ||
saba mama priya nahiṁ tumhahi samānā |mṛṣā na kahaũ mora yaha bānā ||
saba ke priya sevaka yaha nītī |moreṁ adhika dāsa para prītī ||
அவர்கள் தங்கள் இல்லங்களை மறந்தனர், கனவிலும் அவற்றைப் பற்றிய நினைவு வரவில்லை, பிறருக்குத் தீங்கு செய்யும் எண்ணம் ஒரு சான்றோன் மனத்தில் எழாதது போல. அப்போது ரகுபதி தம் எல்லா தோழர்களையும் அழைத்தார். அவர்கள் வந்து பக்தியுடன் தலை வணங்கினர். மிகுந்த அன்புடன் அவர்களைத் தம் அருகில் அமரச் செய்து, பக்தர்களுக்கு இன்பம் தரும் மென்மையான வார்த்தைகளைக் கூறினார். "நீங்கள் எனக்கு மிகுந்த சேவை செய்தீர்கள். உங்கள் முன்னே நான் எவ்வாறு உங்களைப் புகழ்வது?" "ஆதலால் நீங்கள் எனக்கு மிகவும் பிரியமானவர்கள் ஆனீர்கள், என் நலனுக்காக உங்கள் இல்லங்களின் இன்பத்தைத் துறந்ததால்." "தம்பி, அரசு, செல்வம், சீதை, உடல், இல்லம், அன்பு உறவினர்கள்:" "இவை யாவும் எனக்குப் பிரியமானவை, ஆனால் உங்களுக்கு நிகரானவர்கள் அல்ல. நான் பொய் சொல்லவில்லை; இதுவே என் இயல்பு." "அனைவருக்கும் சேவகர்கள் பிரியமானவர்கள் என்பது விதி, ஆனால் எனக்கு ஒரு சேவகன் மீது அன்பு இன்னும் அதிகம்."
தோஹா 16
अब गृह जाहु सखा सब भजेहु मोहि दृढ़ नेम।सदा सर्बगत सर्बहित जानि करेहु अति प्रेम।।16।।
aba gṛha jāhu sakhā saba bhajēhu mōhi dṛḍha nēma |sadā sarbagata sarbahita jāni karēhu ati prēma ||16||
இப்போது உங்கள் இல்லங்களுக்குச் செல்லுங்கள், என் நண்பர்களே, அனைவரும், உறுதியான நிச்சயத்துடன் என்னை வழிபடுங்கள். நான் எப்போதும் எங்கும் வியாபித்திருப்பவனாகவும் அனைவருக்கும் நன்மை செய்பவனாகவும் அறிந்து, என்னிடம் அதிகமான அன்பு கொள்ளுங்கள்.
சௌபாய் 17.1-4
सुनि प्रभु बचन मगन सब भए।को हम कहाँ बिसरि तन गए।।
एकटक रहे जोरि कर आगे।सकहिं न कछु कहि अति अनुरागे।।
परम प्रेम तिन्ह कर प्रभु देखा।कहा बिबिध बिधि ग्यान बिसेषा।।
प्रभु सन्मुख कछु कहन न पारहिं।पुनि पुनि चरन सरोज निहारहिं।।
तब प्रभु भूषन बसन मगाए।नाना रंग अनूप सुहाए।।
सुग्रीवहि प्रथमहिं पहिराए।बसन भरत निज हाथ बनाए।।
प्रभु प्रेरित लछिमन पहिराए।लंकापति रघुपति मन भाए।।
अंगद बैठ रहा नहिं डोला।प्रीति देखि प्रभु ताहि न बोला।।
suni prabhu bacana magana saba bhae |ko hama kahā̃ bisari tana gae ||
ēkaṭaka rahē jōri kara āgē |sakahĩ na kachu kahi ati anurāgē ||
parama prēma tinh kara prabhu dēkhā |kahā bibidha bidhi gyāna biśēṣā ||
prabhu sanmukha kachu kahan na pārhĩ |puni puni carana sarōja nihārhĩ ||
taba prabhu bhūṣana basana magāē |nānā raṅga anūpa suhāē ||
sugrīvahi prathamahĩ pahirāē |basana bharata nija hātha banāē ||
prabhu prērita lachimana pahirāē |laṅkāpati raghupati mana bhāē ||
aṅgada baiṭha rahā nahĩ ḍōlā |prīti dēkhi prabhu tāhi na bōlā ||
பிரபுவின் வாக்குகளைக் கேட்டு, அனைவரும் மனம் மகிழ்ந்தனர்; தாங்கள் யார், எங்கிருக்கிறோம் என்பதையும், தங்கள் உடலையும் கூட மறந்தனர். கைகளைக் கூப்பி அவர் முன் நின்று ஆழ்ந்து பார்த்தனர், மிகுந்த அன்பால் எதுவும் சொல்ல இயலவில்லை. அவர்களின் பரம அன்பைப் பிரபு கண்டார், பலவிதமான வழிகளில் சிறப்பான ஞானத்தை உபதேசித்தார். பிரபுவின் முன் ஒரு வார்த்தையும் சொல்ல முடியாமல், மீண்டும் மீண்டும் அவரது தாமரைப் பாதங்களைப் பார்த்தனர். அப்போது பிரபு ஆபரணங்களையும் ஆடைகளையும் கொண்டு வரச் செய்தார், பல வண்ணங்களில், ஒப்பற்ற அழகியவை. முதலில் சுக்ரீவனுக்கு அணிவித்தனர்; பரதன் தன் கைகளாலேயே ஆடைகளை ஏற்பாடு செய்திருந்தான். பிரபுவின் கட்டளையால் லக்ஷ்மணன் அணிவித்தான்; இலங்கைத் தலைவன் ரகுபதியின் மனத்திற்கு உகந்தவன். அங்கதன் அமர்ந்திருந்து அசையவில்லை; அவன் அன்பைக் கண்டு பிரபு அவனை அழைக்கவில்லை.
தோஹா 17(क)-(ख)
जामवंत नीलादि सब पहिराए रघुनाथ।हियँ धरि राम रूप सब चले नाइ पद माथ।।17(क)।।
तब अंगद उठि नाइ सिरु सजल नयन कर जोरि।अति बिनीत बोलेउ बचन मनहुँ प्रेम रस बोरि।।17(ख)।।
jāmbavanta nīlādi saba pahirāē raghunātha |hiyã dhari rāma rūpa saba calē nāi pada mātha ||17(ka)||
taba aṅgada uṭhi nāi siru sajal nayana kara jōri |ati binīta bōlēu bacana manahũ prēma-rasa bōri ||17(kha)||
ரகுநாதர் ஜாம்வந்தர், நீலன் முதலிய அனைவருக்கும் ஆடை அணிவித்தார். இதயத்தில் ராமரின் ரூபத்தைத் தரித்து, அனைவரும் அவர் பாதங்களில் தலை வணிந்து புறப்பட்டனர். அப்போது அங்கதன் எழுந்து தலை வணந்தான்; கண்ணீர் பெருக, கைகளைக் கூப்பி, மிகவும் விநயத்துடன் பேசினான், அன்பின் ரசத்தில் மூழ்கியவன் போல.
சௌபாய் 18.1-4
सुनु सर्बग्य कृपा सुख सिंधो।दीन दयाकर आरत बंधो।।
मरती बेर नाथ मोहि बाली।गयउ तुम्हारेहि कोंछें घाली।।
असरन सरन बिरदु संभारी।मोहि जनि तजहु भगत हितकारी।।
मोरें तुम्ह प्रभु गुर पितु माता।जाउँ कहाँ तजि पद जलजाता।।
तुम्हहि बिचारि कहहु नरनाहा।प्रभु तजि भवन काज मम काहा।।
बालक ग्यान बुद्धि बल हीना।राखहु सरन नाथ जन दीना।।
नीचि टहल गृह कै सब करिहउँ।पद पंकज बिलोकि भव तरिहउँ।।
अस कहि चरन परेउ प्रभु पाही।अब जनि नाथ कहहु गृह जाही।।
sunu sarbagya kṛpā sukha sĩdhō |dīna dayākara ārata bãdhō ||
maratī bēra nātha mōhi bālī |gayau tumhārehi kō̃chē̃ ghālī ||
asaran saran biradu sãbhārī |mōhi jani tajahu bhagata hita-kārī ||
morē̃ tumha prabhu guru pitu mātā |jāũ kahā̃ taji pada jalajāta ||
tumhahi bicāri kahahu naranāhā |prabhu taji bhavana kāja mama kāhā ||
bālaka gyāna buddhi bala hīnā |rākhahu saran nātha jana dīnā ||
nīci ṭahala gṛha kai saba karihū̃ |pada paṅkaja bilōki bhava tarihū̃ ||
asa kahi carana parēu prabhu pāhī |aba jani nātha kahahu gṛha jāhī ||
கேளும், எல்லாம் அறிந்தவனே, கிருபையும் இன்பமும் கொண்ட கடலே, ஏழைகளின் மீது கருணை கொண்டவனே, துன்புற்றோரின் நண்பனே. மரிக்கும் தருணத்தில், ஐயனே, பலி என்னை உமது மடியில் வைத்துவிட்டுச் சென்றான். ஆதரவற்றோரின் ஆதரவு என்னும் உமது பெருமையை நினைவில் கொள்ளும், பக்தர்களுக்கு நன்மை செய்பவனே, என்னைக் கைவிடாதே. எனக்கு நீரே பிரபுவும், குருவும், தந்தையும், தாயும் ஆவீர். உமது தாமரைப் பாதங்களை விட்டு நான் எங்கே போவேன்? நீரே சிந்தித்துச் சொல்லும், மனிதர்களின் அரசே: பிரபுவை விட்டு நான் வீட்டிற்குச் சென்றால் எனக்கு என்ன வேலை? நான் ஒரு குழந்தை, ஞானம், புத்தி, பலம் எதுவும் இல்லாதவன். தாழ்ந்த அடியவனாகிய என்னை உமது சரணத்தில் வைத்துக் காப்பாயாக, ஐயனே. உமது இல்லத்தின் எல்லாத் தாழ்ந்த தொண்டுகளையும் நான் செய்வேன், உமது தாமரைப் பாதங்களைப் பார்த்து பிறவிப் பெருங்கடலைக் கடப்பேன். இவ்வாறு கூறி அவன் பிரபுவின் பாதங்களில் விழுந்தான்: ஐயனே, இனி என்னை வீட்டிற்குச் செல்லச் சொல்லாதே.
தோஹா 18(क)-(ख)
अंगद बचन बिनीत सुनि रघुपति करुना सींव।प्रभु उठाइ उर लायउ सजल नयन राजीव।।18(क)।।
निज उर माल बसन मनि बालितनय पहिराइ।बिदा कीन्हि भगवान तब बहु प्रकार समुझाइ।।18(ख)।।
aṅgada bacana binīta suni raghupati karunā sī̃va |prabhu uṭhāi ura lāyu sajal nayana rājīva ||18(ka)||
nija ura māla basana mani bāli-tanaya pahirāi |bidā kīnhi bhagavāna taba bahu prakāra samujhāi ||18(kha)||
அங்கதனின் விநயமான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, கருணையின் எல்லையான ரகுபதி ராமன், அவனைத் தூக்கி தன் மார்போடு அணைத்துக்கொண்டான், அவன் தாமரைக் கண்கள் கண்ணீரால் நிறைந்தன. பின்னர் பகவான் தன் மார்பிலிருந்த மாலையையும், தன் ஆடையையும், மணிகளையும் வாலியின் மகனுக்கு உடுத்திவிட்டு, பலவிதமாக ஆறுதல் கூறி அவனை வழியனுப்பினான்.
சௌபாய் 19.1-5
भरत अनुज सौमित्र समेता।पठवन चले भगत कृत चेता।।
अंगद हृदयँ प्रेम नहिं थोरा।फिरि फिरि चितव राम कीं ओरा।।
बार बार कर दंड प्रनामा।मन अस रहन कहहिं मोहि रामा।।
राम बिलोकनि बोलनि चलनी।सुमिरि सुमिरि सोचत हँसि मिलनी।।
प्रभु रुख देखि बिनय बहु भाषी।चलेउ हृदयँ पद पंकज राखी।।
अति आदर सब कपि पहुँचाए।भाइन्ह सहित भरत पुनि आए।।
तब सुग्रीव चरन गहि नाना।भाँति बिनय कीन्हे हनुमाना।।
दिन दस करि रघुपति पद सेवा।पुनि तव चरन देखिहउँ देवा।।
पुन्य पुंज तुम्ह पवनकुमारा।सेवहु जाइ कृपा आगारा।।
अस कहि कपि सब चले तुरंता।अंगद कहइ सुनहु हनुमंता।।
bharata anuj saumitra sametā |paṭhavan cale bhagat kṛta cetā ||
aṅgada hṛdayã prema nahĩ thorā |phiri-phiri citava rāma kī̃ orā ||
bāra-bāra kara daṇḍa pranāmā |mana asa rahana kahahĩ mohi rāmā ||
rāma bilokani bolani calanī |sumiri-sumiri socata hãsi milanī ||
prabhu rukha dekhi binaya bahu bhāṣī |caleu hṛdayã pada paṅkaja rākhī ||
ati ādara saba kapi pahũcāe |bhāinh sahita bharata puni āe ||
taba sugrīva carana gahi nānā |bhā̃ti binaya kīnhe hanumānā ||
dina dasa kari raghupati pada sevā |puni tava carana dekhihaũ devā ||
punya puñja tumha pavanakumārā |sevahu jāi kṛpā āgārā ||
asa kahi kapi saba cale turaṃtā |aṅgada kahai sunahu hanumaṃtā ||
பரதன், தம்பி சத்ருக்னன் மற்றும் லக்ஷ்மணன் ஆகியோருடன் சேர்ந்து, வானரங்கள் காட்டிய பக்தியால் மனம் கவரப்பட்டு, அவர்களை வழியனுப்பப் புறப்பட்டனர். அங்கதன் மனதில் அன்பு குறைவாக இல்லை; மீண்டும் மீண்டும் ராமரைப் பக்கம் பார்த்தான். மீண்டும் மீண்டும் கைகளைக் கூப்பி முழந்தாளிட்டு வணங்கி, மனதில், ராமர் என்னை இங்கே தங்கச் சொல்ல வேண்டும் என்றான். ராமரின் பார்வையை, பேச்சை, நடையை, புன்னகையை, ஆலிங்கனத்தை மீண்டும் மீண்டும் நினைத்து வருந்தினான். பிரபுவின் விருப்பத்தை அவரது பார்வையால் அறிந்து, பல வினயச் சொற்களைப் பேசி, பிரபுவின் தாமரைப் பாதங்களை மனதில் வைத்துப் புறப்பட்டான். பெரும் மரியாதையுடன் பரதன் எல்லா வானரர்களையும் வழியனுப்பி, பின் தம்பிகளுடன் திரும்பினான். அப்போது ஹனுமான் சுக்ரீவனின் பாதங்களைப் பிடித்துப் பலவிதமான வினயங்களைச் செய்தான். தேவா, ரகுபதியின் பாதங்களைப் பத்து நாள் சேவித்த பின், மீண்டும் உமது பாதங்களைக் காண வருவேன். நீ வாயுபுத்திரனாகிய புண்ணிய புஞ்சமே; போய் அந்த கிருபா ஆகாரத்தைச் சேவித்து வா. இவ்வாறு கூறி எல்லா வானரர்களும் உடனே புறப்பட்டனர். அங்கதன், கேள், ஹனுமான் என்றான்.
தோஹா 19(क)-(ग)
कहेहु दंडवत प्रभु सैं तुम्हहि कहउँ कर जोरि।बार बार रघुनायकहि सुरति कराएहु मोरि।।19(क)।।
अस कहि चलेउ बालिसुत फिरि आयउ हनुमंत।तासु प्रीति प्रभु सन कहि मगन भए भगवंत।।19(ख)।।
कुलिसहु चाहि कठोर अति कोमल कुसुमहु चाहि।चित्त खगेस राम कर समुझि परइ कहु काहि।।19(ग)।।
kahehu daṇḍavat prabhu saĩ tumhahi kahaũ kara jori |bāra-bāra raghunāyakahi surati karāehu mori ||19(ka)||
asa kahi caleu bāli-suta phiri āyu hanumaṃta |tāsu prīti prabhu sana kahi magana bhae bhagavaṃta ||19(kha)||
kulisahu cāhi kaṭhora ati komala kusumahu cāhi |citta khagesa rāma kara samujhi parai kahu kāhi ||19(ga)||
பிரானிடம் என் ஸாஷ்டாங்க பிரணாமத்தைச் சொல்லுங்கள்; கைகளைக் கூப்பி நான் உங்களிடம் இதனைக் கேட்கிறேன். மீண்டும் மீண்டும் ரகுநாயகரை என்னைப் பற்றி நினைவூட்டுங்கள். இவ்வாறு கூறிவிட்டு வாலியின் மகன் தன் வழியில் சென்றான், அனுமந்தன் திரும்பி வந்தான். அவன் அங்கதனின் அன்பை பிரானிடம் கூறியபோது, பகவான் ஆனந்தத்தில் மூழ்கினார். வஜ்ரத்தை விடக் கடினமானவர், மலரை விட மென்மையானவர்: பறவைகளின் அரசே, ராமரின் இதயத்தை யார் அறிய முடியும்?
Frequently Asked Questions
इसी अंश की फलश्रुति में कहा है कि ‘महाराज कर सुभ अभिषेका’ सुनने से नर को ‘बिरति-बिबेक’ मिलता है; सकाम जन ‘सुख-संपति’ पाते हैं और अंतकाल ‘रघुपति पुर’ जाते हैं; विरक्त-विषयी दोनों को ‘भक्ति-गति-संपति’ की नई उपलब्धि होती है तथा ‘त्रिविध ताप’ और ‘भव भय’ का दमन होता है।
परम्परागत पाठ-प्रयोग में इस प्रकार के अभिषेक/स्तुति-प्रसंगों पर ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संपुट) या ‘राम राम’ जप-संपुट जोड़ा जाता है; रामानन्दी/मानस-परायण परम्परा में ‘सियावर रामचंद्र की जय’ को भी कीर्तन-संपुट रूप में रखा जाता है।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
