Adhyaya 33
Supplementary mantras for various rites.
Mantras
Mantra 1
अ॒स्याजरा॑सो द॒माम॒रित्रा॑ अ॒र्चद्धू॑मासो अ॒ग्नय॑: पाव॒काः । श्वि॒ती॒चय॑: श्वा॒त्रासो॑ भुर॒ण्यवो॑ वन॒र्षदो॑ वा॒यवो॒ न सोमा॑:
अस्य अजरासः दमामरित्राः धूमासोऽग्नयः पावकाः अर्चन्ति। श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदः वायव इव सोमाः इव।
Mantra 2
हर॑यो धू॒मके॑तवो॒ वात॑जूता॒ उप॒ द्यवि॑ । यत॑न्ते॒ वृथ॑ग॒ग्नय॑:
हरयः धूमकेतवो वातजूताः उप द्यवि यतन्ते; वृथगग्नयः।
Mantra 3
यजा॑ नो मि॒त्रावरु॑णा॒ यजा॑ दे॒वाँ२ ऋ॒तं बृ॒हत् । अग्ने॒ यक्षि॒ स्वं दम॑म्
यजा नो मित्रावरुणौ; यजा देवान्—ऋतं बृहत्। अग्ने यक्षि स्वं दमम्।
Mantra 4
यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑माँ॒२ अश्वाँ॑२ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्यः स॑दः
युक्ष्व हि देवहूतम अश्वान् अग्ने रथीरिव। नि होता पूर्व्यः सदः।
Mantra 5
द्वे विरू॑पे चरत॒: स्वर्थे॑ अ॒न्याऽन्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते । हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावा॑ञ्छु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चा॑:
द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्याऽन्या वत्सम् उप धापयेते। हरिरन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः।
Mantra 6
अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्य॑: । यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं वि॒भ्वं॒ वि॒शे-वि॑शे
अयमिह प्रथमो धायि धातृभिर्होता यजिष्ठो अध्वरेष्वीड्यः। यमप्नवानो भृगवो विरुरुचुर्वनेषु चित्रं विभ्वं विशे-विशे।
Mantra 7
त्रीणि॑ श॒ता त्री स॒हस्रा॑ण्य॒ग्निं त्रि॒ᳪशच्च॑ दे॒वा नव॑ चासपर्यन् । औक्ष॑न् घृ॒तैरस्तृ॑णन् ब॒र्हिर॑स्मा॒ आदिद्धोता॑रं॒ न्य॒सादयन्त
त्रीणि शतानि त्री सहस्राणि त्रिंशच्च नव च देवाः अग्निं चासपर्यन्। घृतैरौक्षन्, बर्हिरस्मा अस्तृणन्; अथ होतारं न्यसादयन्।
Mantra 8
मू॒र्धानं॑ दि॒वो अ॑र॒तिं पृ॑थि॒व्या वै॑श्वान॒रमृ॒त आ जा॒तम॒ग्निम् । क॒विᳪ स॒म्राज॒मति॑थिं॒ जना॑नामा॒सन्ना पात्रं॑ जनयन्त दे॒वाः
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरम् ऋत आ जातम् अग्निम्। कविं सम्राजम् अतिथिं जनानाम्; आसन्नाः पात्रं जनयन्त देवाः।
Mantra 9
अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घनद्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया॑ । समि॑द्धः शु॒क्र आहु॑तः
अग्निः विपन्यया द्रविणस्युः वृत्राणि जङ्घनत्। समिद्धः शुक्रम् आहुतः।
Mantra 10
विश्वे॑भिः सो॒म्यं मध्वग्न॒ इन्द्रे॑ण वा॒युना॑ । पिबा॑ मि॒त्रस्य॒ धाम॑भिः
विश्वेभिः सह, हे अग्ने, इन्द्रेण वायुनाच सोम्यं मधु पिब। मित्रस्य धामभिः पिब।
Mantra 11
आ यदि॒षे नृ॒पतिं॒ तेज॒ आन॒ट् शुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्तं॒ द्यौर॒भीके॑ । अ॒ग्निः शर्ध॑मनव॒द्यं युवा॑नᳪ स्वा॒ध्यं॒ जनयत् सू॒दय॑च्च
आ यदि॒षे नृ॒पतिं॒ तेज॒ आन॒ट्, शुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्तं॒ द्यौर॒भीके॑। अ॒ग्निः शर्ध॑मनव॒द्यं युवा॑नं स्वा॒ध्यं॒ जनयत् सू॒दय॑च्च॥
Mantra 12
अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौ॑भगाय॒ तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु । सं जा॑स्प॒त्यᳪ सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व शत्रूय॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महा॑ᳪसि
अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौ॑भगाय॒ तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु। सं जा॑स्प॒त्यᳪ सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व शत्रूय॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महा॑ᳪसि॥
Mantra 13
त्वाᳪ हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒: श्रोष्य॑ग्ने । इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः
त्वाᳪ हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒: श्रोष्य॑ग्ने। इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः॥
Mantra 14
त्वे अ॑ग्ने स्वाहुत प्रि॒यास॑: सन्तु सू॒रय॑: । य॒न्तारो॒ ये म॒घवा॑नो॒ जना॑नामू॒र्वान् दय॑न्त॒ गोना॑म्
हे अग्ने, त्वयि स्वाहुताः प्रिया॒सः सूरयः सन्तु। ये मघवानो जनानां यन्तारः, ते गोनाम् ऊर्वान् दयन्त—विस्तीर्णानि चरस्थानानि गोसमूहांश्च उदारतया वितरन्तु।
Mantra 15
श्रु॒धि श्रु॑त्कर्ण॒ वह्नि॑भिर्दे॒वैर॑ग्ने स॒याव॑भिः । आ सी॑दन्तु ब॒र्हिषि॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा प्रा॑त॒र्यावा॑णो अध्व॒रम्
हे श्रुत्कर्ण अग्ने, वह्निभिः देवैः सयावभिश्च सह श्रुधि। प्रातर्यावाणौ मित्रोऽर्यमा च अस्मिन् अध्वरे बर्हिषि आसीदताम्।
Mantra 16
विश्वे॑षा॒मदि॑तिर्य॒ज्ञिया॑नां॒ विश्वे॑षा॒मति॑थि॒र्मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निर्दे॒वाना॒मव॑ आवृणा॒नः सु॑मृडी॒को भ॑वतु जा॒तवे॑दाः
अदितिः विश्वेषां यज्ञियानां (यज्ञीयानां) माता, विश्वेषां मानुषाणाम् अतिथिः। देवतानाम् अनुग्रहम् आवृणानो जातवेदाः अग्निः अस्माकं प्रति सुमृडीकः—अत्यन्तं प्रसन्नः—भवतु।
Mantra 17
म॒हो अ॒ग्नेः स॑मिधा॒नस्य॒ शर्म॒ण्यना॑गा मि॒त्रे वरु॑णे स्व॒स्तये॑ । श्रेष्ठे॑ स्याम सवि॒तुः सवी॑मनि॒ तद्दे॒वाना॒मवो॑ अ॒द्या वृ॑णीमहे
महोऽग्नेः समिधानस्य शर्मणि स्वस्तये मित्रावरुणौ अनागा भवेम। सवितुः सवीमनि श्रेष्ठे स्याम; तद्देवाना॒मवोऽद्य वृणीमहे।
Mantra 18
आप॑श्चित्पिप्यु स्त॒र्यो न गावो॒ नक्ष॑न्नृ॒तं ज॑रि॒तार॑स्त इन्द्र । या॒हि वा॒युर्न नि॒युतो॑ नो॒ अच्छा॒ त्वᳪ हि धी॒भिर्दय॑से॒ वि वाजा॑न्
आपश्चित्पिप्युस्तर्यो न गावो नक्षन्नृतं जरितारस्त इन्द्र। याहि वायुर् न नियुतो नोऽच्छा त्वं हि धीभिर्दयसे वि वाजान्॥
Mantra 19
गाव॒ उपा॑वताव॒तं म॒ही य॒ज्ञस्य॑ र॒प्सुदा॑ । उ॒भा कर्णा॑ हिर॒ण्यया॑
हे गावः (रश्मयः), महतीम् उपावतावतं—यज्ञस्य रप्सुदां प्रति उपागच्छत। उभे कर्णे हिरण्यये स्तः।
Mantra 20
यद॒द्य सूर॒ उदि॒तेऽना॑गा मि॒त्रो अ॑र्य॒मा । सु॒वाति॑ सवि॒ता भग॑:
अद्य सूर्योदितेऽनागौ मित्रोऽर्यमा च—यदा सविता सुवाति, भगो भागं ददाति।
Mantra 21
आ सु॒ते सि॑ञ्चत॒ श्रिय॒ᳪ रोद॑स्योरभि॒श्रिय॑म् । र॒सा द॑धीत वृष॒भम् ।।तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒न:
सुते सिञ्चत श्रियम्—रोदस्योरभिश्रियम्। रसा वृषभं दधीत। तं प्रत्नथा अयं वेनः अन्वैति।
Mantra 22
आ॒तिष्ठ॑न्तं॒ परि॒ विश्वे॑ अभूष॒ञ्छ्रियो॒ वसा॑नश्चरति॒ स्वरो॑चिः । म॒हत्तद्वृष्णो॒ असु॑रस्य॒ नामा वि॒श्वरू॑पो अ॒मृता॑नि तस्थौ
आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषन्; श्रियो वसानः चरति स्वरोचिः। महत्तद्वृष्णोऽसुरस्य नाम; विश्वरूपोऽमृतानि तस्थौ॥
Mantra 23
प्र वो॑ म॒हे मन्द॑माना॒यान्ध॒सोऽर्चा॑ वि॒श्वान॑राय विश्वा॒भुवे॑ । इन्द्र॑स्य॒ यस्य॒ सुम॑ख॒ᳪ सहो॒ महि॒ श्रवो॑ नृ॒म्णं च॒ रोद॑सी सप॒र्यत॑:
प्र वो महे मन्दमानायान्धसोऽर्चा विश्वानराय विश्वाभुवे। इन्द्रस्य यस्य सुमखं सहो महि श्रवो नृम्णं च रोदसी सपर्यतः॥
Mantra 24
बृ॒हन्निदि॒ध्म ए॑षां॒ भूरि॑ श॒स्तं पृ॒थुः स्वरु॑ः । येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑
एषां बृहन्निदिध्मः; भूरि शस्तं; पृथुः स्वरुः—येषामिन्द्रो युवा सखा।
Mantra 25
इन्द्रेहि॒ मत्स्यन्ध॑सो॒ विश्वे॑भिः सोम॒पर्व॑भिः । म॒हाँ२ अ॑भि॒ष्टिरोज॑सा
इन्द्र एहि मत्स्यन्धसो विश्वेभिः सोमपर्वभिः। महाँ अभिष्टिरोजसा।
Mantra 26
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑वृणो॒च्छर्ध॑नीति॒: प्र मा॒यिना॑ममिना॒द्वर्प॑णीतिः । अह॒न् व्य॒ᳪसमु॒शध॒ग्वने॑ष्वा॒विर्धेना॑ अकृणोद्रा॒म्याणा॑म्
इन्द्रो वृत्रम्—शर्धनीतिं—अवृणोच्छर्धनीतिः; प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः। अहन्; व्यंसम् उशधग्वनेषु आविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम्।
Mantra 27
कुत॒स्त्वमि॑न्द्र॒ माहि॑न॒: सन्नेको॑ यासि सत्पते॒ किं त॑ इ॒त्था । सं पृ॑च्छसे समरा॒णः शु॑भा॒नैर्वो॒चेस्तन्नो॑ हरिवो॒ यत्ते॑ अ॒स्मे । म॒हाँ२ इन्द्रो॒ य ओज॑सा क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि क॒दा च॒न प्र यु॑च्छसि
कुतस्त्वम् इन्द्र माहिनः सन् एको यासि सत्पते—किं त इत्त्था? सं पृच्छसे समराणः शुभानैः; वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे। महान् इन्द्रो य ओजसा; कदा चन न स्तरीरसि, कदा चन न प्र युच्छसि।
Mantra 28
आ तत्त॑ इन्द्रा॒यव॑: पनन्ता॒भि य ऊ॒र्वं गोम॑न्तं॒ तितृ॑त्सान् । स॒कृ॒त्स्वं ये पु॑रुपु॒त्रां म॒हीᳪ स॒हस्र॑धारां बृह॒तीं दुदु॑क्षन्
आ तत्ते इन्द्रायवः पनन्त—अभि य ऊर्वं गोमन्तं तितृत्सान्। सकृत्स्वं ये पुरुपुत्रां महीम् सहस्रधारां बृहतीं दुदुक्षन्।
Mantra 29
इ॒मां ते॒ धियं॒ प्र भ॑रे म॒हो म॒हीम॒स्य स्तो॒त्रे धि॒षणा॒ यत्त॑ आन॒जे । तमु॑त्स॒वे च॑ प्रस॒वे च॑ सास॒हिमिन्द्रं॑ दे॒वास॒: शव॑सामद॒न्ननु॑
इमां ते धियं प्र भरे महो महीमस्य स्तोत्रे धिषणा यत्त आनजे। तमुत्सवे च प्रसवे च सासहिमिन्द्रं देवासः शवसामदन्ननु।
Mantra 30
वि॒भ्राड् बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्यं मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् । वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति
विभ्राड् बृहद् सोम्यं मधु पिबतु; यज्ञपतौ अविह्रुतम् आयुर्दधातु। वातजूतो यः स्वयमेवाभिरक्षति, स प्रजाः पुरुधा पुपोष; बहुधा राजति।
Mantra 31
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तव॑: । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
उदु त्यं जातवेदसं देवं केतवो वहन्ति—दृशे विश्वाय—सूर्यम्।
Mantra 32
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒२ अनु॑ । त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
येन पावकेन चक्षुषा जनान् अनु भुरण्यन्तं त्वं वरुण पश्यसि।
Mantra 33
दैव्या॑वध्वर्यू॒ आ ग॑त॒ᳪ रथे॑न॒ सूर्य॑त्वचा । मध्वा॑ य॒ज्ञᳪ सम॑ञ्जाथे । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नश्चि॒त्रं दे॒वाना॑म्
दैव्यावध्वर्यू आगतं रथेन सूर्यत्वचा आवृतौ। मध्वा यज्ञं समञ्जाथे। तं प्रत्नथा अयं वेनश्चित्रं देवानाम् प्रावोचत्/प्रावर्तयत्।
Mantra 34
आ न॒ इडा॑भिर्वि॒दथे॑ सुश॒स्ति वि॒श्वान॑रः सवि॒ता दे॒व ए॑तु । अपि॒ यथा॑ युवानो॒ मत्स॑था नो॒ विश्वं॒ जग॑दभिपि॒त्वे म॑नी॒षा
इडाभिर्नो विदथे सुशस्तिं वैश्वानरः सविता देव एतु। यथा युवानौ मत्सथो नः, तथा विश्वं जगदभिपित्वे मनीषया प्राप्नुयात्।
Mantra 35
यद॒द्य कच्च॑ वृत्रहन्नु॒दगा॑ अ॒भि सू॑र्य । सर्वं॒ तदि॑न्द्र ते॒ वशे॑
हे वृत्रहन्, यदद्य किञ्चिदुदगा अभि सूर्यं, तत्सर्वं हे इन्द्र तव वशेऽस्ति।
Mantra 36
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम्
हे सूर्य, त्वं तरणिर्विश्वदर्शतो ज्योतिष्कृदसि। त्वं विश्वं रोचनमाभासि।
Mantra 37
तत्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वं म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ᳪ सं ज॑भार । य॒देदयु॑क्त ह॒रित॑: स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑
तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वम्—मध्याकर्तोर्विततं सं जभार। यदेदयुक्त हरितः सधस्थाद्, आदा रात्रिर्वासस्तनुते सिमस्मै।
Mantra 38
तन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चक्षे॒ सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे॑ । अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाज॑: कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रित॒: सं भ॑रन्ति
तन्मित्रस्य वरुणस्याभिचक्षे सूर्यः रूपं कृणुते द्योरुपस्थे। अनन्तमन्यद्रुशदस्य पाजः, कृष्णमन्यद्धरितः सं भरन्ति।
Mantra 39
बण्म॒हाँ२ अ॑सि सूर्य॒ बडा॑दित्य म॒हाँ२ अ॑सि । म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ२ अ॑सि
बण्महाँ असि सूर्य; बडादित्य महाँ असि। महस्ते सतो महिमा पनस्यते; अद्धा देव महाँ असि।
Mantra 40
बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ२ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ२ अ॑सि । म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॒: पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम्
हे सूर्य, श्रवसा त्वं महानसि; सत्रा देव महानसि। मह्ना देवानाम् असुर्यः पुरोहितो विभुर्ज्योतिरदाभ्यम्।
Mantra 41
श्राय॑न्त इव॒ सूर्यं॒ विश्वेदिन्द्र॑स्य भक्षत । वसू॑नि जा॒ते जन॑मान॒ ओज॑सा॒ प्रति॑ भा॒गं न दी॑धिम
श्रायन्त इव सूर्यं विश्वे इन्द्रस्य भक्षत। वसूनि जाते जनमान ओजसा प्रति भागं न दीधिम।
Mantra 42
अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य॒ निरᳪह॑सः पिपृ॒ता निर॑व॒द्यात् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौ:
अद्य देवा उदिता सूर्यस्य निरंहसः पिपृत निरवद्यात्। तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः।
Mantra 43
आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न्
कृष्णेन रजसा वर्तमानः सविता अमृतं मर्त्यं च निवेशयन्। हिरण्ययेन रथेन देवः सविता भुवनानि पश्यन् याति।
Mantra 44
प्र वा॑वृजे सुप्र॒जा ब॒र्हिरे॑षा॒मा वि॒श्पती॑व॒ व्वीरि॑ट इयाते । वि॒शाम॒क्तोरु॒षस॑: पू॒र्वहू॑तौ वा॒युः पू॒षा स्व॒स्तये॑ नि॒युत्वा॑न्
प्र वा॑वृजे सुप्र॒या ब॒र्हिरे॑षा॒मा वि॒श्पती॑व॒ व्वीरि॑ट इयाते । वि॒शाम॒क्तोरु॒षस॑: पू॒र्वहू॑तौ वा॒युः पू॒षा स्व॒स्तये॑ नि॒युत्वा॑न्
Mantra 45
इ॒न्द्र॒वा॒यू बृह॒स्पतिं॑ मि॒त्राग्निं पू॒षणं भग॑म् । आ॒दि॒त्यान् मारु॑तं ग॒णम्
इन्द्रवायू बृहस्पतिं मित्राग्निं पूषणं भगम् । आदित्यान् मारुतं गणम्
Mantra 46
वरु॑णः प्रावि॒ता भु॑वन्मि॒त्रो विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: । कर॑तां नः सु॒राध॑सः
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः
Mantra 47
अधि॑ न इन्द्रैषां॒ विष्णो॑ सजा॒त्या॒नाम् । इ॒ता मरु॑तो॒ अश्वि॑ना । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नो ये दे॑वास॒ आ न॒ इडा॑भि॒र्विश्वे॑भिः सो॒म्यं मध्वोमा॑सश्चर्षणीधृतः
अधि न इन्द्र एषां विष्णो सजात्यानाम्। इताऽऽ मरुतोऽश्विना। तं प्रत्नथायं वेनो ये देवास आ न इडाभिर्विश्वेभिः सोम्यं मध्वोमासश्चर्षणीधृतः॥
Mantra 48
अग्न॒ इन्द्र॒ वरु॑ण॒ मित्र॒ देवा॒: शर्ध॒: प्र य॑न्त॒ मारु॑तो॒त वि॑ष्णो । उ॒भा नास॑त्या रु॒द्रो अध॒ ग्नाः पू॒षा भग॒: सर॑स्वती जुषन्त
अग्न इन्द्र वरुण मित्र देवाः शर्धः प्र यन्तु मारुतोत विष्णो। उभा नासत्या रुद्रो अध ग्नाः पूषा भगः सरस्वती जुषन्त॥
Mantra 49
इ॒न्द्रा॒ग्नी मि॒त्रावरु॒णादि॑ति॒ᳪ स्व॑: पृथि॒वीं द्यां म॒रुत॒: पर्व॑ताँ२ अ॒पः । हु॒वे विष्णुं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॒ भगं॒ नु शᳪस॑ᳪ सवि॒तार॑मू॒तये॑
इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिं स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वतान् अपश्चाह्वये। विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं च हुवे; नु शंसं स्तुतिं च करोमि, ऊतये सवितारम् आह्वये।
Mantra 50
अ॒स्मे रु॒द्रा मे॒हना॒ पर्व॑तासो वृत्र॒हत्ये॒ भर॑हूतौ स॒जोषा॑: । यः शᳪस॑ते स्तुव॒ते धायि॑ प॒ज्र इन्द्र॑ज्येष्ठा अ॒स्माँ२ अ॑वन्तु दे॒वाः
अस्मे रुद्राः मेहनाः पर्वतास इव दृढाः सन्तु, वृत्रहत्ये भरहूतौ च सजोषाः। यः शंसते स्तुवते च, तस्मै ध्रुवा धायिः प्रदीयते। इन्द्रज्येष्ठा देवाः अस्मान् अवन्तु।
Mantra 51
अ॒र्वाञ्चो॑ अ॒द्या भ॑वता यजत्रा॒ आ वो॒ हार्दि॒ भय॑मानो व्ययेयम् । त्राध्वं॑ नो देवा नि॒जुरो॒ वृक॑स्य॒ त्राध्वं॑ क॒र्ताद॑व॒पदो॑ यजत्राः
अर्वाञ्चोऽद्य भवत यजत्रा आ वो हार्दि भयमानो व्ययेयम् । त्राध्वं नो देवा निजुरो वृकस्य त्राध्वं कर्तादवपदो यजत्राः ॥
Mantra 52
विश्वे॑ अ॒द्य म॒रुतो॒ विश्व॑ ऊ॒ती विश्वे॑ भवन्त्व॒ग्नय॒: समि॑द्धाः । विश्वे॑ नो दे॒वा अव॒सा ग॑मन्तु॒ विश्व॑मस्तु॒ द्रवि॑णं॒ वाजो॑ अ॒स्मे
विश्वेऽद्य मरुतो विश्व ऊती विश्वे भवन्त्वग्नयः समिद्धाः । विश्वे नो देवा अवसा गमन्तु विश्वमस्तु द्रविणं वाजो अस्मे ॥
Mantra 53
विश्वे॑ देवाः शृणु॒तेमᳪ हवं॑ मे॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ य उप॒ द्यवि॒ ष्ठ । ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्रा आ॒सद्या॒स्मिन्ब॒र्हिषि॑ मादयध्वम्
विश्वे देवाः शृणुतेमं हवं मे ये अन्तरिक्षे य उप द्यवि ष्ठ । ये अग्निजिह्वा उत वा यजत्रा आसद्याऽस्मिन्बर्हिषि मादयध्वम् ॥
Mantra 54
दे॒वेभ्यो॒ हि प्र॑थ॒मं य॒ज्ञिये॑भ्योऽमृत॒त्वᳪ सु॒वसि॑ भा॒गमु॑त्त॒मम् । आदिद्दा॒मान॑ᳪ सवित॒र्व्यू॒र्णुषेऽनूची॒ना जी॑वि॒ता मानु॑षेभ्यः
देवेभ्यः खलु प्रथमं यज्ञियेभ्यः अमृतत्वं सुवसि, भागम् उत्तमम्। ततः, हे सवितः, दामानं व्यूर्णुषे, अनूचीनं मानुषेभ्यः जीवितं ददासि।
Mantra 55
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑रᳪ रथ॒प्राम् । द्यु॒तद्या॑मा नि॒युत॒: पत्य॑मानः क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो
प्र वायुम् अच्छाऽऽयाति बृहती मनीषा, बृहद्रयिं विश्ववारं रथप्राम्। द्युतद्यामा नियुतः पत्यमानः, कविः कविम् इयक्षसि, हे प्रयज्य।
Mantra 56
इन्द्र॑वायू इ॒मे सु॒ता उप॒ प्रयो॑भि॒रा ग॑तम् । इन्द॑वो वामु॒शन्ति॒ हि
इन्द्रवायू इमे सुता उप प्रयोभिरा गतम्। इन्दवो वाम् उशन्ति हि।
Mantra 57
मि॒त्रᳪ हु॑वे पू॒तद॑क्षं॒ वरु॑णं च रि॒शाद॑सम् । धियं॑ घृ॒ताची॒ᳪ साध॑न्ता
मित्रं हुवे पूतदक्षं वरुणं च रिशादसम्। तौ धियं घृताचीं साधयन्तौ।
Mantra 59
दस्रा॑ यु॒वाक॑वः सु॒ता नास॑त्या वृ॒क्तब॑र्हिषः । आ या॑तᳪ रुद्रवर्तनी ।। तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः ।। ५ ८ ।। वि॒दद्यदी॑ स॒रमा॑ रु॒ग्णमद्रे॒र्महि॒ पाथ॑: पू॒र्व्यᳪ स॒ध्र्य॒क्कः । अग्रं॑ नयत्सु॒पद्यक्ष॑राणा॒मच्छा॒ रवं॑ प्रथ॒मा जा॑न॒ती गा॑त्
दस्रा युवाकवः सुता नासत्या वृष्टबर्हिषः। आ यातं रुद्रवर्तनी। तं प्रत्नथायं वेनः। विदद्यदी सरमा रुग्णमद्रेर् महि पाथः पूर्व्यं सध्र्यक्कः। अग्रं नयत्सुपद्यक्षराणामच्छा रवं प्रथमा जानती गात्।
Mantra 60
न॒हि स्पश॒मवि॑दन्न॒न्यम॒स्माद्वै॑श्वान॒रात्पु॑र ए॒तार॑म॒ग्नेः । एमे॑नमवृधन्न॒मृता॒ अम॑र्त्यं वैश्वान॒रं क्षै॑त्रजित्याय दे॒वाः
न हि स्पशमविदन्नन्यमस्माद्वैश्वानरात्पुर एतारमग्नेः। एमेनमवृधन्नमृता अमर्त्यं वैश्वानरं क्षैत्रजित्याय देवाः॥
Mantra 61
उ॒ग्रा वि॑घ॒निना॒ मृध॑ इन्द्रा॒ग्नी ह॑वामहे । ता नो॑ मृडात ई॒दृशे॑
उग्रौ विघनिनौ मृधः इन्द्राग्नी आवाहयामः। तौ नः ईदृशेऽवसरे मृडाताम्।
Mantra 62
उपा॑स्मै गायता नर॒: पव॑माना॒येन्द॑वे । अ॒भि दे॒वाँ२ इय॑क्षते
हे नराः, पवमानाय इन्दवे उपगायत। सः देवान् अभि यष्टुम् इच्छति।
Mantra 63
ये त्वा॑ऽहि॒हत्ये॑ मघव॒न्नव॑र्ध॒न्ये शा॑म्ब॒रे ह॑रिवो॒ ये गवि॑ष्टौ । ये त्वा॑ नू॒नम॑नु॒मद॑न्ति॒ विप्रा॒: पिबे॑न्द्र॒ सोम॒ᳪ सग॑णो म॒रुद्भि॑:
हे मघवन्, ये त्वाम् अहिहत्ये अवर्धयन्; हे हरिवः, ये शाम्बरे; ये च गविष्टौ—ते विप्राः इदानीमपि त्वाम् अनुमोदन्ते। हे इन्द्र, मरुद्भिः सगणः सोमं पिब।
Mantra 64
जनि॑ष्ठा उ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑ म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः । अव॑र्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑ मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा
सहसे तुराय चोग्रः जनिष्ठः; मन्द्रः ओजिष्ठो बहुलाभिमानः। अत्र मरुतश्चिदिन्द्रमवर्धन्, यदा माता धनिष्ठा वीरं दधनद्धनिष्ठा।
Mantra 65
आ तू न॑ इन्द्र वृत्रहन्न॒स्माक॑म॒र्धमा ग॑हि । म॒हान्म॒हीभि॑रू॒तिभि॑ः ॥
हे इन्द्र वृत्रहन्, अस्माकं समीपम् आ गच्छ; अस्माकम् अर्धं प्रति आगच्छ। त्वं महान्; महाभिर् ऊतिभिः सहितो महान् असि।
Mantra 66
त्वमि॑न्द्र॒ प्रतू॑र्तिष्व॒भि विश्वा॑ असि॒ स्पृध॑ः । अ॒श॒स्ति॒हा ज॑नि॒ता वि॑श्व॒तूर॑सि॒ त्वं तू॑र्य तरुष्य॒तः ॥
हे इन्द्र, प्रतूर्तिषु त्वं सर्वासु स्पृधासु अभि असि। त्वम् अशस्तिहा निन्दानाशकः, जनिता उत्पादकः, विश्वतूरः सर्वजयः असि। तरुष्यतः—जयाय प्रवर्तमानस्य—त्वं तूर्यः विजयी असि।
Mantra 67
अनु॑ ते॒ शुष्मं॑ तु॒रय॑न्तमीयतुः क्षो॒णी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ । विश्वा॑स्ते॒ स्पृध॑ः श्नथयन्त म॒न्यवे॑ वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ तूर्व॑सि ॥
अनु ते शुष्मं तुरयन्तम् ईयतुः क्षोणी शिशुं न मातरा। विश्वास्ते स्पृधः श्नथयन्त मन्यवे वृत्रं यदिन्द्र तूर्वसि॥
Mantra 68
य॒ज्ञो दे॒वानां॒ प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृड॒यन्त॑ः । आ वो॒ऽर्वाची॑ सुम॒तिर्व॑वृत्याद॒ᳪहो॑श्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒रास॑त् ॥
यज्ञो देवानां प्रत्येति सुम्नम्; आदित्यसो भवता मृडयन्तः। आ वोऽर्वाची सुमतिर्ववृत्याद् अंहोश्चिद्या वरिवोवित्तरासत्॥
Mantra 69
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
अदब्धेभिः सवितः पायुभिष्ट्वं शिभेभिरद्य परि पाहि नो गयम्। हिरण्यजिह्वः सुविताय नव्यसे रक्षा माकिर्नो अघशंस ईशत॥
Mantra 70
प्र वी॑र॒या शुच॑यो दद्रिरे वामध्व॒र्युभि॒र्मधु॑मन्तः सु॒तास॑: । वह॑ वायो नि॒युतो॑ या॒ह्यच्छा॒ पिबा॑ सु॒तस्यान्ध॑सो॒ मदा॑य
प्र वीरया शुचयो दद्रिरे वामध्वर्युभिर्मधुमन्तः सुतासः। वह वायो नियुतो याह्यच्छा पिबा सुतस्यान्धसो मदाय॥
Mantra 71
गाव॒ उपा॑वताव॒तं म॒ही य॒ज्ञस्य॑ र॒प्सुदा॑ । उ॒भा कर्णा॑ हिर॒ण्यया॑
हे गावः, उपावततं—यूयं मही, यज्ञस्य रप्सुदाः; उभे कर्णे हिरण्यये स्तः।
Mantra 72
काव्य॑योरा॒जाने॑षु॒ क्रत्वा॒ दक्ष॑स्य दुरो॒णे । रि॒शाद॑सा स॒धस्थ॒ आ
काव्ययोः आजानेषु, क्रत्वा, दक्षस्य दुरोणे—रिशादसः, सधस्थं आ गच्छत।
Mantra 73
दै॑व्यावध्वर्यू॒ आ ग॑त॒ᳪ रथे॑न॒ सूर्य॑त्वचा । मध्वा॑ य॒ज्ञᳪ सम॑ञ्जाथे । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः
हे दैव्यावध्वर्यू, सूर्यत्वचा रथेन आगच्छतम्। मध्वा यज्ञं समञ्जाथे; तं प्रत्नथा—अयं वेनः तस्मिन् निहितः।
Mantra 74
ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मिरे॑षाम॒धः स्वि॑दा॒सी३दु॒परि॑ स्विदासी३त् । रे॒तो॒धा आ॑सन्महि॒मान॑ आसन्त्स्व॒धा अ॒वस्ता॒त्प्रय॑तिः प॒रस्ता॑त्
एषां रश्मिस्तिरश्चीनो विततः—अधः स्विदासीदुपरि स्विदासीदिति। रेतोधा आसन्, महिमान आसन्; स्वधा अवस्तात्, प्रयतिः परस्तात्।
Mantra 75
आ रोद॑सी अपृण॒दा स्व॑र्म॒हज्जा॒तं यदे॑नम॒पसो॒ अधा॑रयन् । सो अ॑ध्व॒राय॒ परि॑ णीयते क॒विरत्यो॒ न वाज॑सातये॒ चनो॑हितः
आ रोदसी अपृणदाः; स्वर्महत् अपि अपृणदाः, यदा एनम् आपः जातं अधारयन्। सः कविः अध्वराय परि नीयते, अत्यो न वाजसातये, चनोहितः।
Mantra 76
उ॒क्थेभि॑र्वृत्र॒हन्त॑मा॒ या म॑न्दा॒ना चि॒दा गि॒रा । आ॒ङ्गू॒षैरा॒विवा॑सतः
उक्थेभिर्वृत्रहन्तमा या मन्दाना चिदा गिरा । आङ्गूषैराविवासत ॥
Mantra 77
उप॑ नः सू॒नवो॒ गिर॑: शृ॒ण्वन्त्व॒मृत॑स्य॒ ये । सु॒मृ॒डी॒का भ॑वन्तु नः
उप नः सूनवो गिरः शृण्वन्त्वमृतस्य ये । सुमृडीका भवन्तु नः ॥
Mantra 78
ब्रह्मा॑णि मे म॒तय॒: शᳪ सु॒तास॒: शुष्म॑ इयर्ति॒ प्रभृ॑तो मे॒ अद्रि॑: । आ शा॑सते॒ प्रति॑ हर्यन्त्यु॒क्थेमा हरी॑ वहत॒स्ता नो॒ अच्छ॑
ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ ॥
Mantra 79
अनु॑त्त॒मा ते॑ मघव॒न्नकि॒र्नु न त्वावाँ॑२ अस्ति दे॒वता॒ विदा॑नः । न जाय॑मानो॒ नश॑ते॒ न जा॒तो यानि॑ करि॒ष्या कृ॑णु॒हि प्र॑वृद्ध
अनुत्तमा ते मघवन्न् महिमा; न हि त्वावान् देवतासु कश्चिदस्ति विदानः। न जायमानो न जातो वा त्वां नश्नोति। यानि करिष्याः तानि एव कृणु, हे प्रवृद्ध।
Mantra 80
तदिदा॑स॒ भुव॑नेषु॒ ज्येष्ठं॒ यतो॑ ज॒ज्ञ उ॒ग्रस्त्वे॒षनृ॑म्णः । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो नि रि॑णाति॒ शत्रू॒ननु॒ यं विश्वे॒ मद॒न्त्यूमा॑ः ॥
तदिदास भुवनेषु ज्येष्ठं यतो जज्ञ उग्रस्त्वेषनृम्णः। सद्यो जज्ञानो नि रिणाति शत्रूननु यं विश्वे मदन्त्यूमाः॥
Mantra 81
इ॒मा उ॑ त्वा पुरूवसो॒ गिरो॑ वर्धन्तु॒ या मम॑ । पा॒व॒कव॑र्णा॒ः शुच॑यो विप॒श्चितो॒ऽभि स्तोमै॑रनूषत ॥
हे पुरूवसो, ममेमाः गिरस्त्वां वर्धयन्तु। पावकवर्णाः शुचयो विपश्चितः स्तोमैः क्रमेण त्वामभ्यनूषत।
Mantra 82
यस्या॒यं विश्व॒ आर्यो॒ दास॑ः शेवधि॒पा अ॒रिः । ति॒रश्चि॑द॒र्ये रु॒शमे॒ पवी॑रवि॒ तुभ्येत्सो अ॑ज्यते र॒यिः ॥
यस्यायं विश्व आर्यो दासश्च शेवधिपा अरिः; तिरश्चिदर्ये, हे रुशमे, तुभ्य एव रयिरज्यते।
Mantra 83
अ॒यᳪ स॒हस्र॒मृषि॑भि॒ः सह॑स्कृतः समु॒द्र इ॑व पप्रथे । स॒त्यः सो अ॑स्य महि॒मा गृ॑णे॒ शवो॑ य॒ज्ञेषु॑ विप्र॒राज्ये॑ ॥
अयं सहस्रमृषिभिः सहस्कृतः समुद्र इव पप्रथे। सत्योऽस्य महिमा; यज्ञेषु विप्रराज्येऽहं तस्य शवो गृणामि।
Mantra 84
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
अदब्धैः पायुभिः शिवैश्च रक्षकैः सह, हे सवितः, अद्य अस्माकं गयम्—जीवनधनं प्राणबलं वा—परितः पालय रक्ष च। हिरण्यजिह्वः, सुविताय नव्याय च कल्याणाय अस्मान् रक्ष; अघशंसः कश्चन अस्मासु मा ईशत।
Mantra 85
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः । अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नोऽयᳪ शु॒क्रो अ॑यामि ते
आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः। अन्तः पवित्रे उपरि श्रीणानोऽयं शुक्रः सोमोऽहं ते पुरो नयामि॥
Mantra 86
इ॒न्द्र॒वा॒यू सु॑स॒न्दृशा॑ सु॒हवे॒ह ह॑वामहे । यथा॑ न॒: सर्व॒ इज्जनो॑ऽनमी॒वः स॒ङ्गमे॑ सु॒मना॒ अस॑त्
इन्द्रवायू सुसन्दृशा सुहवेह हवामहे। यथा नः सर्व इज्जनोऽनमीवः सङ्गमे सुमना असत्॥
Mantra 87
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये
ऋधगित्था स मर्त्यः शशमे देवतातये। यो नूनं मित्रावरुणावभिष्टय आचक्रे हव्यदातये॥
Mantra 88
आ या॑त॒मुप॑ भूषतं॒ मध्व॑: पिबतमश्विना । दु॒ग्धं पयो॑ वृषणा जेन्यावसू॒ मा नो॑ मर्धिष्ट॒मा ग॑तम्
आ यातम्; उप भूषतम्, मध्वः पिबतम् अश्विना। दुग्धं पयः—पोषकं रसम्—वृषणा जेन्यावसू; मा नो मर्धिष्टम्; आ गतम्।
Mantra 89
प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒: प्र दे॒व्ये॒तु सू॒नृता॑ । अच्छा॑ वी॒रं नर्यं॑ प॒ङ्क्तिरा॑धसं दे॒वा य॒ज्ञं न॑यन्तु नः
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः; प्र देव्येतु सूनृता। अच्छाऽ वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः।
Mantra 90
च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि । र॒यिं पि॒शङ्गं॑ बहु॒लं पु॑रु॒स्पृह॒ᳪ हरि॑रेति॒ कनि॑क्रदत्
चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो दिवि धावते। पिशङ्गं हरिरश्वः कनिक्रदन् एति—रयिं बहुलं पुरुस्पृहं वहन्।
Mantra 91
दे॒वं-दे॑वं॒ वोऽव॑से दे॒वं-दे॑वम॒भिष्ट॑ये । दे॒वं-दे॑वᳪ हुवेम॒ वाज॑सातये गृ॒णन्तो॑ दे॒व्या धि॒या
देवं देवं वोऽवसे देवं देवं अभिष्टये । देवं देवं हुवेम वाजसातये गृणन्तो देव्या धिया ॥
Mantra 92
दि॒वि पृ॒ष्टो अ॑रोचता॒ग्निर्वै॑श्वान॒रो बृ॒हन् । क्ष्मया॑ वृधा॒न ओज॑सा॒ चनो॑हितो॒ ज्योति॑षा बाधते॒ तम॑:
दिवि पृष्टो अरोचताग्निर्वैश्वानरो बृहन् । क्ष्मया वृधान ओजसा चनोहितो ज्योतिषा बाधते तमः ॥
Mantra 93
इन्द्रा॑ग्नी अ॒पादि॒यं पूर्वागा॑त् प॒द्वती॑भ्यः । हि॒त्वी शिरो॑ जि॒ह्वया॒ वाव॑द॒च्चर॑त्त्रि॒ᳪशत्प॒दा न्य॑क्रमीत्
इन्द्राग्नी अपादियं पूर्वागात् पद्वतीभ्यः । हित्वा शिरो जिह्वया वावदच्चरत्त्रिंशत्पदा न्यक्रमीत् ॥
Mantra 94
दे॒वासो॒ हि ष्मा॒ मन॑वे॒ सम॑न्यवो॒ विश्वे॑ सा॒कᳪ सरा॑तयः । ते नो॑ अ॒द्य ते अ॑प॒रं तु॒चे तु नो॒ भव॑न्तु वरिवो॒विद॑:
देवासो हि ष्मा मनवे समन्यवो विश्वे साकं सरातयः। ते नोऽद्य ते अपरं तुचे तु नो भवन्तु वरिवोविदः॥
Mantra 95
अपा॑धमद॒भिश॑स्तीरशस्ति॒हाथेन्द्रो॑ द्यु॒म्न्याभ॑वत् । द॒वास्त॑ इन्द्र स॒ख्याय॑ येमिरे॒ बृह॑द्भानो॒ मरु॑द्गण
अपाधमदभिशस्तीरशस्तिहा; अथैन्द्रो द्युम्न्याभवत्। दवास्त इन्द्र सख्याय येमिरे; बृहद्भानो मरुद्गणः।
Mantra 96
प्र व॒ इन्द्रा॑य बृह॒ते मरु॑तो॒ ब्रह्मा॑र्चत । वृ॒त्रᳪ ह॑नति वृत्र॒हा श॒तक्र॑तु॒र्वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा
हे मरुतः, बृहते इन्द्राय युष्माकं पवित्रं ब्रह्म-स्तोत्रं प्रर्चत। वृत्रहा शतक्रतुरिन्द्रः शतपर्वणा वज्रेण वृत्रं हन्ति।
Mantra 97
अ॒स्येदिन्द्रो॑ वावृधे॒ वृष्ण्य॒ᳪ शवो॒ मदे॑ सु॒तस्य॒ विष्ण॑वि । अ॒द्या तम॑स्य महि॒मान॑मा॒यवोऽनु॑ ष्टुवन्ति पू॒र्वथा॑ । इ॒मा उ॑ त्वा यस्या॒यम॒यᳪ स॒हस्र॑मू॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑:
हे विष्णो, अस्य सुतसोमस्य मदेऽनेनैव इन्द्रो वावृधे—तस्य वृष्ण्यं शवं। अद्यायवः पूर्वथानु तस्य महिमानं स्तुवन्ति। इमा उ त्वैव स्तुतयः—यस्यायं चायं च बलं अस्माकं कृते सहस्रमूर्ध्वम् ऊर्ध्वं समुत्पतति।
Frequently Asked Questions
It is a set of additional mantras for special-occasion ritual use, emphasizing Agni’s installation and conveyance, Indra’s obstruction-breaking power, Soma invitations, and the safeguarding of ṛta through Mitra–Varuṇa and Varuṇa’s oversight.
Because the cosmic act of breaking Vṛtra becomes a sacrificial model: the rite aims to ‘open what is obstructed’—restoring flow, vitality, and abundance for the sacrificer and community.
It functions as a ritual reminder that the sacrifice is performed under divine witness; purity, truthfulness, and right conduct are treated as necessary conditions for the rite’s protection and success.