Mantra 46
Rishi: RV-derived; traditional assignment varies
Devata: Varuṇa and Mitra
Chandas: Triṣṭubh (common for Mitra–Varuṇa stanzas)
Samhita Patha (Devanagari)
वरु॑णः प्रावि॒ता भु॑वन्मि॒त्रो विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: । कर॑तां नः सु॒राध॑सः
Transliteration
váruṇaḥ prāvitā́ bhúvan mitró víśvābhir ūtíbhiḥ | káratāṃ naḥ surā́dhasaḥ
Translation
वरुणः प्राविता भुवन्मित्रो विश्वाभिरूतिभिः । करतां नः सुराधसः
Padapatha (Word Analysis)
वरु॑णः । प्र॒-अ॒वि॒ता । भु॑वन् । मि॒त्रः । विश्वा॑भिः । ऊ॒तिभि॑ः । कर॑ताम् । नः । सु॒-राध॑सः
Word by Word
वरुणःVaruṇa (the deity)
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
प्राविताprotector, one who has protected / protecting
प्राविता:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Root√अव् (रक्षणे) + प्र (उपसर्ग); क्त (भूतकृदन्त)
भुवत्may (he) be
भुवत्:
—
TypeVerb
Root√भू (सत्तायाम्)
मित्रःMitra (the deity)
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
विश्वाभिःwith all
विश्वाभिः:
करण
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
ऊतिभिःwith helps, with protections
ऊतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)
करताम्let the two do / grant
करताम्:
—
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
नःto us, for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सुराधसःthe two of good bounty / beneficent
सुराधसः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (substantival)
Rootसु-राधस् (प्रातिपदिक; सु + राधस् ‘bounty/benefit’)
Entities Mentioned
V
VaruṇaM
MitraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes