Adhyaya 33 Mantra 49 - Shukla Yajurveda | Sanskrit | Vedapath

Various Rishis

←Previous MantraNext Mantra→

Mantra 49

Rishi: Traditional: associated with Soma liturgy collections; specific ṛṣi attribution varies by anuvāka tradition.

Devata: Devasaṃghāta (a collective invocation of multiple deities, culminating in Savitar for aid).

Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse cadence typical of Yajus formulae; not a strict Ṛgvedic metre in this Saṃhitā setting.

Samhita Patha (Devanagari)

इ॒न्द्रा॒ग्नी मि॒त्रावरु॒णादि॑ति॒ᳪ स्व॑: पृथि॒वीं द्यां म॒रुत॒: पर्व॑ताँ२ अ॒पः । हु॒वे विष्णुं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॒ भगं॒ नु शᳪस॑ᳪ सवि॒तार॑मू॒तये॑

Transliteration

índrāgnī mitrā́varuṇā́ditíṃ svàḥ pṛthivī́ṃ dyā́ṃ marútaḥ párvatāṁś cā́paḥ | huvè víṣṇuṃ pū́ṣaṇaṃ bráhmaṇaspátim bhágaṃ nú śáṃsaṃ savitā́ram ūtáye ||

Translation

इन्द्राग्नी मित्रावरुणादितिं स्वः पृथिवीं द्यां मरुतः पर्वतान् अपश्चाह्वये। विष्णुं पूषणं ब्रह्मणस्पतिं भगं च हुवे; नु शंसं स्तुतिं च करोमि, ऊतये सवितारम् आह्वये।

Padapatha (Word Analysis)

इन्द्रा-अग्नी । मित्रा-वरुणा । अदितिम् । स्वः । पृथिवीम् । द्याम् । मरुतः । पर्वतान् । आपः । हुवे । विष्णुम् । पूषणम् । ब्रह्मणस्पतिम् । भगम् । नु । शंसम् । सवितारम् । ऊतये ।

Word by Word

इन्द्राग्नीO Indra and Agni

मित्रावरुणाO Mitra and Varuṇa

अदितिO Aditi

स्वःheaven (the sky-world)

पृथिवीम्the earth

द्याम्the heaven/sky

मरुतःthe Maruts

पर्वतान्mountains

अपःwaters

हुवेI invoke / I call

विष्णुम्Viṣṇu

पूषणम्Pūṣan

ब्रह्मणस्पतिम्Bṛhaspati (Lord of prayer)

भगम्Bhaga

नुnow; indeed

शंसpraise! / recite!

सवितारम्Savitṛ

ऊतयेfor help / for protection

Entities Mentioned

Indra

Agni

Mitra

Varuṇa

Aditi

Dyauḥ (Heaven)

Pṛthivī (Earth)

Marutḥ (Maruts)

Parvatāḥ (Mountains)

Āpaḥ (Waters)

Viṣṇu

Pūṣan

Brahmaṇaspati

Bhaga

Savitar

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes