Mantra 16
Rishi: To be verified by anukramaṇī for VS 33
Devata: Aditi; Agni Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh (to be confirmed)
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वे॑षा॒मदि॑तिर्य॒ज्ञिया॑नां॒ विश्वे॑षा॒मति॑थि॒र्मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निर्दे॒वाना॒मव॑ आवृणा॒नः सु॑मृडी॒को भ॑वतु जा॒तवे॑दाः
Transliteration
víśveṣām áditir yajñíyānām víśveṣām átithir mānúṣāṇām | agnír devā́nām áva āvṛṇānáḥ sumṛḍī́ko bhavatu jātávedāḥ
Translation
अदितिः विश्वेषां यज्ञियानां (यज्ञीयानां) माता, विश्वेषां मानुषाणाम् अतिथिः। देवतानाम् अनुग्रहम् आवृणानो जातवेदाः अग्निः अस्माकं प्रति सुमृडीकः—अत्यन्तं प्रसन्नः—भवतु।
Padapatha (Word Analysis)
विश्वे॑षाम् । अदि॑तिः । य॒ज्ञिया॑नाम् । विश्वे॑षाम् । अति॑थिः । मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निः । दे॒वाना॑म् । अवः । आ॒वृणा॒नः । सु॑-मृडी॒कः । भ॑वतु । जा॒त-वे॑दाः
Word by Word
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
यज्ञियानाम्of the worshipful / sacrificial (ones)
यज्ञियानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (यज्ञ + यत्) (प्रातिपदिक)
विश्वेषाम्of all
विश्वेषाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व) (प्रातिपदिक)
अतिथिःguest
अतिथिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
मानुषाणाम्of humans
मानुषाणाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अवdown; in aid/protection (as preverb)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
आवृणानःcovering; encompassing; protecting
आवृणानः:
कर्तृ (अग्निः के विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वृ (वृणोति/वृणुते) + आ (उपसर्ग); शानच् (आवृणान) (कृदन्त)
सुमृडीकःvery gracious / benevolent
सुमृडीकः:
कर्तृ-विशेषण (अग्निः)
TypeAdjective
Rootसुमृडीक (सु + मृडीक) (प्रातिपदिक)
भवतुmay (he) be
भवतु:
—
TypeVerb
Root√भू (भवति)
जातवेदाःJātavedas (Agni, knower of births/creatures)
जातवेदाः:
कर्तृ (अग्निः के समानाधिकरणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AditiA
Agni JātavedasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes