Mantra 88
Rishi: Vedic tradition (RV-parallel attribution)
Devata: Aśvins
Chandas: Triṣṭubh (provisional; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
आ या॑त॒मुप॑ भूषतं॒ मध्व॑: पिबतमश्विना । दु॒ग्धं पयो॑ वृषणा जेन्यावसू॒ मा नो॑ मर्धिष्ट॒मा ग॑तम्
Transliteration
ā yā́tam úpa bhūṣataṃ mádhvaḥ píbataṃ aśvinā | dugdháṃ páyo vṛ́ṣaṇā jényāvasū mā́ no mardhiṣṭam ā́ gatam
Translation
आ यातम्; उप भूषतम्, मध्वः पिबतम् अश्विना। दुग्धं पयः—पोषकं रसम्—वृषणा जेन्यावसू; मा नो मर्धिष्टम्; आ गतम्।
Padapatha (Word Analysis)
आ । या॒तम् । उप॑ । भू॒ष॒तम् । मध्वः॑ । पि॒ब॒तम् । अ॒श्वि॒ना । दु॒ग्धम् । पयः॑ । वृष॒णा । जे॒न्य॒-वा॒सू॒ इति॑ । मा । नः । म॒र्धि॒ष्ट॒म् । आ । ग॒तम्
Word by Word
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā (preverb)
यातम्come (you two)!
यातम्:
—
TypeVerb
Rootया (धातु) / yā ‘to go’
उपnear; up to
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय) / upa
भूषतम्adorn yourselves; be splendid
भूषतम्:
—
TypeVerb
Rootभूष् (धातु) / bhūṣ ‘to adorn, to make splendid’
मध्वःof honey; of sweetness
मध्वः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक) / madhu
पिबतम्drink (you two)!
पिबतम्:
—
TypeVerb
Rootपा (धातु) / pā ‘to drink’
अश्विनाO Aśvins (you two)
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक) / aśvin ‘the Aśvins’
दुग्धम्milk(ed); milk
दुग्धम्:
कर्म (object, with ‘पिबतम्’)
TypeParticiple/Adjective
Rootदुह् (धातु) → दुग्ध (कृदन्त/भूतकर्मणि) / duh → dugdha
पयःmilk; nourishing drink
पयः:
कर्म (object, with ‘पिबतम्’)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक) / payas
वृषणाO you two mighty ones
वृषणा:
सम्बोधन
TypeAdjective (used substantively)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) / vṛṣan ‘bull-like, strong’
जेन्यावसूO you two possessing excellent wealth
जेन्यावसू:
सम्बोधन
TypeCompound (Adjective used as vocative)
Rootजेन्य (विशेषण) + वसु (प्रातिपदिक) / jenya + vasu
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय) / mā
नःof us; our
नः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) / asmad
मर्धिष्टम्harm (us)
मर्धिष्टम्:
—
TypeVerb
Rootमृध्/मर्ध् (धातु) / mṛdh/mardh ‘to harm, oppress’
आhither; towards
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / ā
गतम्come (you two)!
गतम्:
—
TypeVerb
Rootगम् (धातु) / gam ‘to go’
Entities Mentioned
A
AśvinsRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes