Sukta 136
Sukta 10.136
Keśin / Muni (the inspired ascetic power)
अयं सूक्तः केशिनं मुनिं—दीर्घकेशं प्रेरिततपस्विनं—स्तौति। स सन्धिस्थो दीप्तिमान् च, यो वह्निं विषं च युगपत् धारयति, लोकान् च स्वच्छन्दं विचरति। मुनिः वातप्रेरितो देवप्रेरितश्च, “देवानां देवेन” सह सख्यं कुर्वन्, अन्तःस्वातन्त्र्यस्य प्रेरणायाः च दिव्यदर्शनस्य च वैदिकं आदर्शं प्रकाशयति।
Mantras
Mantra 1
केश्यग्निं केशी विषं केशी बिभर्ति रोदसी । केशी विश्वं स्वर्दृशे केशीदं ज्योतिरुच्यते ॥
केश्यग्निं केशी विषं केशी बिभर्ति रोदसी; केशी विश्वं स्वर्दृशे पश्यति—केशीदं ज्योतिरित्युच्यते।
Mantra 2
मुनयो वातरशनाः पिशङ्गा वसते मला । वातस्यानु ध्राजिं यन्ति यद्देवासो अविक्षत ॥
मुनयो वातरशनाः पिशङ्गा मलां वसते। वातस्यानु ध्राजिं यन्ति यद्देवासोऽविक्षत॥
Mantra 3
उन्मदिता मौनेयेन वाताँ आ तस्थिमा वयम् । शरीरेदस्माकं यूयं मर्तासो अभि पश्यथ ॥
उन्मदिता मौनेयेन वाताँ आ तस्थिमा वयम्। शरीरेदस्माकं यूयं मर्तासोऽभि पश्यथ॥
Mantra 4
अन्तरिक्षेण पतति विश्वा रूपावचाकशत् । मुनिर्देवस्यदेवस्य सौकृत्याय सखा हितः ॥
अन्तरिक्षेण पतति विश्वा रूपावचाकशत्। मुनिर्देवस्य देवस्य सौकृत्याय सखा हितः॥
Mantra 5
वातस्याश्वो वायोः सखाथो देवेषितो मुनिः । उभौ समुद्रावा क्षेति यश्च पूर्व उतापरः ॥
मुनिर्वातस्याश्वो वायोः सखा देवेषितः। उभौ समुद्रौ क्षेति—यः पूर्वः, उतापरः—तयोर्महिम्नोर्मध्ये सञ्चरन्।
Mantra 6
अप्सरसां गन्धर्वाणां मृगाणां चरणे चरन् । केशी केतस्य विद्वान्त्सखा स्वादुर्मदिन्तमः ॥
अप्सरसां गन्धर्वाणां च पदवर्त्मनि, मृगाणामिव शक्तीनां चर्यायां च चरन्। केशी केतस्य (गूढचिह्नस्य) विद्वान्; स तस्य अन्तरज्योतेः सखा—स्वादुर्मदिन्तमः।
Frequently Asked Questions
The Keśin is a “long-haired” Muni—an inspired ascetic figure. The hymn portrays him as luminous, wind-driven, and able to hold intense powers like fire and poison without being harmed.
It is a symbolic way to show mastery of opposites. The Muni can contain transformative energy (fire) and dangerous intensity (poison), suggesting spiritual steadiness and inner power.
It links the Muni to breath and life-force. The hymn suggests that inspired consciousness “rides” the wind—moving freely, gaining vision, and crossing the limits of ordinary experience.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.