
Rishi: Atharvanic tradition
Chandas: Noted in the Anukramaṇī for this hymn-cycle: mixed meters; this mantra is commonly treated as anuṣṭubh-like in cadence.
Ten hymn leczniczy z Atharwawedy to werbalny urok chirurgicznego wydobywania przeciwko jákṣmie, pojmowanej jako wyniszczający demon choroby, który zagnieżdża się w konkretnych organach i tkankach. Poprzez systematyczne wymienianie części ciała w anatomicznym przeglądzie i powtarzane deklarowanie "wyrywamy go" (vi vṛh-), mantra funkcjonuje jako terapia egzorcyzmująca - usuwając dolegliwość od głowy i zmysłów do tułowia i skóry. Hymn kończy się całkowitym oczyszczeniem ciała, umocnionym przez autorytatywny prąd uzdrawiający związany z Kaśyapą i siłą vībarha ("wyrywającą/wydobywającą").
Mantra 1
यक्ष्मविबर्हणम्। ५ उपरिष्टाद्विराड्बृहती, ६ उष्णिग्गर्भा निचृदनुष्टुप्, ७ पथ्यापङ्क्तिः। अ॒क्षीभ्यां॑ ते॒ नासि॑काभ्यां॒ कर्णा॑भ्यां छुबु॑का॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ शीर्ष॒ण्यं ऽ म॒स्तिष्का॑ज्जि॒ह्वाया॒ वि वृ॑हामि ते
Z twoich oczu, z twoich nozdrzy, z twoich uszu, od powyżej brody, Yákṣmę, która w głowie zagnieździła się, z mózgu, z języka, wyrywam ją z ciebie.
Mantra 2
ग्री॒वाभ्य॑स्त उ॒ष्णिहा॑भ्यः॒ कीक॑साभ्यो अनू॒क्याऽत्। यक्ष्मं॑ दोष॒ण्य॑१मंसा॑भ्यां बा॒हुभ्यां॒ वि वृ॑हामि ते
Z twojej szyi, z części barkowych, z żeber, z kręgosłupa, chorobę wyniszczającą, tę, która szkody wyrządza, z ramionami i z rękami odrywam ją od ciebie, całkowicie na osobność.
Mantra 3
हृद॑यात् ते॒ परि॑ क्लो॒म्नो हली॑क्ष्णात् पा॒र्श्वाभ्या॑म्। यक्ष्मं॒ मत॑स्नाभ्यां प्ली॒ह्नो य॒क्नस्ते॒ वि वृ॑हामसि
Z twojego serca, z dala od ciebie; z klóman, z hālīkṣṇa, z obu boków, Yákṣmę z dolnej części tułowia, ze śledziony, z twojej wątroby, wyrywamy ją na zewnątrz.
Mantra 4
आ॒न्त्रेभ्य॑स्ते॒ गुदा॑भ्यो वनि॒ष्ठोरु॒दरा॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ कु॒क्षिभ्यां॑ प्ला॒शेर्नाभ्या॒ वि वृ॑हामि ते
Z twoich jelit, z twojego odbytu, z pęcherza, z brzucha, z nich wszystkich, z twoich boków, ze śledziony, z pępka, wyrywam Yákṣmę z ciebie.
Mantra 5
ऊ॒रुभ्यां॑ ते अष्ठी॒वद्भ्यां॒ पार्ष्णिभ्यां॒ प्रप॑दाभ्याम्। यक्ष्मं॑ भस॒द्यं॑१ श्रोणि॑भ्यां॒ भास॑दं॒ भंस॑सो॒ वि वृ॑हामि ते
Z twoich ud, z twoich kości członków, z twoich pięt, z przednich części stóp; Yákṣmę, siedzącą w zadzie, z bioder, siedzącą w miejscu pośladków, z pośladków, na osobność od ciebie wyrywam ją.
Mantra 6
अ॒स्थिभ्य॑स्ते म॒ज्जभ्यः॒ स्नाव॑भ्यो ध॒मनि॑भ्यः । यक्ष्मं॑ पा॒णिभ्या॑म॒ङ्गुलि॑भ्यो न॒खेभ्यो॒ वि वृ॑हामि ते
Z twoich kości, z twoich szpików, ze ścięgien, z pulsujących naczyń, z twoich rąk, z twoich palców, z twoich paznokci, twoją wyniszczającą Yákṣmę odrywam, wyrywając ją z ciebie.
Mantra 7
अङ्गे॑अङ्गे॒ लोम्नि॑लोम्नि॒ यस्ते॒ पर्व॑णिपर्वणि । यक्ष्मं॑ त्वचस्य ऽ ते व॒यं क॒श्यप॑स्य वीब॒र्हेण॒ विष्व॑ञ्चं॒ वि वृ॑हामसि
W członie za członkiem, we włosie za włosem, który z twoich jest w stawie za stawem, twoją skórną chorobę wyniszczającą: tę, wszechprzenikającą, my, z vībarhą Kaśyapy, wyrywamy i odrywamy.
Begins immediately with targeted anatomical extraction—starting at the sensory gateways and head-seat of yakṣma—rather than a praise-proem.
That yakṣma be torn out from each specified locus (senses, brain, tongue; heart and inner organs; skin, hair, joints) and removed away from the patient.
The repeated performative verb vi vṛh- (“I/we tear out”) asserts immediate efficacy; the closing verse adds lineage-authorization: ‘with Kaśyapa’s vībarha’ against the all-pervading form.
Ends with a comprehensive, whole-body expulsion (aṅge-aṅge… parvaṇi-parvaṇi), sealing the cure by denying any remaining hiding place for the disease.
vi vṛhāmi te
vi vṛhāmasi
kaśyapasya vībarheṇa … vi vṛhāmasi
Bhaisajya (Healing)
Complete expulsion of yakṣma from the patient—especially cranial/sensory and visceral manifestations—ending wasting and preventing re-entry.
Atharvanic healer/priest (bhaiṣajya practitioner) treating a patient with wasting/consumption-like symptoms, chronic debility, or diffuse organ/skin involvement.
Opposed to it is the Atharvanic ‘extractor’ power (vībarha/vibarhaṇa), a mantra-driven force that uproots the disease from its seats.
To confront yakṣma as an adversary and activate the ‘uprooting’ bhaiṣajya force that extracts it from every bodily locus, restoring integrity of senses, organs, and skin.
Any time during illness; preferably morning or at a transition (dawn) for ‘removal’ rites, repeated for several days if symptoms persist.
Vībarha
Primarily verbal-ritual: the ‘extractor’ is activated by recitation with synchronized touch/gesture of the named body regions and a repeated pulling-away motion on vi vṛh-.
Yakṣma is a wasting, debilitating illness treated as a demon-like presence that can lodge in organs, skin, joints, and the head. The hymn addresses it as something that can be forcibly removed.
It works like an exorcistic therapy: the verses name specific body locations and repeatedly declare “we tear it out,” using authoritative speech as the extracting instrument.
The cited verses do not require a plant medicine or object. The core method is recitation with focused attention on the body-parts named, often accompanied by a symbolic pulling-out gesture.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.