Anuvaka 11
ଏହି ଅନୁବାକର ମୂଳ ଭାବ ହେଉଛି ରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧିମୁଖୀ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ, ଯାହା ଅଶୁଭ ଶକ୍ତିକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରି ଧର୍ମସମ୍ମତ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ଗୃହ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ଜୀବନର କୁଶଳ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଉପବିଷୟଗୁଡ଼ିକ: ସ୍ୱପ୍ନଜନିତ ଅପଶକୁନ ଶାନ୍ତିକରଣ ଓ ଅଶୌଚ ନିବାରଣ; ଆଘାତ ଓ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁରୁ ଆତ୍ମରକ୍ଷା; ଧର୍ମମୟ କ୍ଷତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଶାସନ ଓ ସମୁଦାୟର ଉନ୍ନତି; ବରୁଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଧର୍ମସମ୍ମତ ଦାନ (ଗୋଦାନ, ବୃଦ୍ଧି) ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି; ଦୈବ୍ୟ ବାଚ୍ (ସତ୍ୟନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ବାଣୀ) ଓ ଠିକ୍ ପ୍ରଣୀତି (ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ) ସହ ସମନ୍ୱୟ; ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ-ଶୋଧନ।
Suktas in Anuvaka 11
Sukta 101
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନର ଅଶୁଭ ଅବଶେଷକୁ ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରେ—ବିଶେଷକରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ଜୀବନରେ ହାନି କିମ୍ବା ଅଶୁଚିତା ଆଣିଦେବ ବୋଲି ଯେ ଭୟ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଶାନ୍ତ କରେ। ସମଗ୍ର ସ୍ୱପ୍ନ-ଘଟଣାକୁ ଶିବଙ୍କ (ଶୁଭତାର କ୍ରିୟାଶୀଳ ଶକ୍ତି) ଚିହ୍ନ ତଳେ ରଖି, ଦିନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯାହା, ତାହାକୁ ଅହିତହୀନ କରି ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟରେ ପରିଣତ କରେ।
Sukta 102
ଏହି ଏକମାତ୍ର ପଦ୍ୟର ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ରଟି ଆଘାତ ଓ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ (ଆତ୍ମନୋ’ ହିଂସନମ୍) ବିରୋଧରେ ଆତ୍ମ-ରକ୍ଷାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂତ୍ର। ଦ୍ୟାଵା–ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର ଅର୍ପଣ କରି ପାଠକ ‘ମୋକ୍ଷ/ମୁକ୍ତି’ (ମେକ୍ଷାମି) ଚାହେ; ଏବଂ ନିଜେ ସିଧା ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଦୃଢ଼ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବାବେଳେ କୌଣସି ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Sukta 103
ଏହି ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ସୂକ୍ତରେ ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁକୁ ଯଥାର୍ଥ ରକ୍ଷାକାରୀ ଅଧିକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର ବୋଲି ଦେଖାଯାଇଛି—ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯିଏ ସାଧାରଣ ମଙ୍ଗଳ ଚାହେ ଏବଂ ଦୋଷାରୋପ-ଭରା ହାନିକାରକ ବିରୋଧରୁ ସମୁଦାୟକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ। ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂର୍ତ୍ତି (ପୁଣ୍ୟକର ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟ/ପୁଣ୍ୟ-ସମାପ୍ତି) ଦ୍ୱାରା କିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘମ୍ ଆୟୁଃ (ଦୀର୍ଘ ଜୀବନ) ଲାଭ କରିପାରିବ—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ ରାଜଧର୍ମ, ରିତୁଆଲ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସାମୂହିକ ମଙ୍ଗଳକୁ ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି।
Sukta 104
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତରେ ବରୁଣଙ୍କ ଧର୍ମସମ୍ମତ ଅନୁମୋଦନ ଅଧୀନରେ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ପାଦକ ଏବଂ ସଦା ବଛୁଆ ଦେଉଥିବା ଚିତ୍ରାଙ୍କିତ ଦୁଧାଳୁ ଗାଈର ଦାନ ପ୍ରାର୍ଥିତ। ବୃହସ୍ପତି (ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ପୁରୋହିତୀୟ ଶକ୍ତି) ସହ ମିତ୍ରଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ସମନ୍ୱୟକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପାଠକ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶରୀରୀକ କୁଶଳ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧିକୁ “ସୁସଂଗଠିତ” କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦାବି କରେ।
Sukta 105
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଶାନ୍ତି-ପୌଷ୍ଟିକ ସୂକ୍ତ ମାନବୀୟ, ନିଜେ-ଗଢ଼ା କଥା ଓ ଯୋଜନା (ପୌରୁଷେୟ) ଠାରୁ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୈବ୍ୟ ବାଚ୍—ପବିତ୍ର ସତ୍ୟ ସହ ସମନ୍ୱିତ ବାଣୀ—ଦିଗକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରେ। ପ୍ରଣୀତି (ଠିକ୍ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ) କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଏହା ଚିନ୍ତା, ବାକ୍, ଓ କର୍ମରେ ସଠିକ୍ ଅଭିମୁଖୀକରଣ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାକୁ, ଏବଂ ସହାୟକ ସଙ୍ଗତି ଓ ଶୁଭ ପରାମର୍ଶ ନିକଟକୁ ସାଧକକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 106
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରାର୍ଥନା ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ କାମ କରେ: ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଆଚରଣରେ ସ୍ମୃତିର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୁଲ, ଅଥବା ଯଥାମାପ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦୋଷକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାହାର ପରିଣାମରୁ ଉପାସକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ଜାତବେଦସ ଓ ପ୍ରାଚେତସ—ସର୍ବଜ୍ଞ—ରୂପେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ନିଜେ ଓ ସହଚରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧି, ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ “ଅମୃତତ୍ୱ” (ଜୀବନ-ନିରନ୍ତରତା, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କୁଶଳ)ର ବର ଚାହେ।
Sukta 107
ଏହି ଏକମାତ୍ର ପଦର ଚିକିତ୍ସା-ମନ୍ତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସାତଟି କିରଣ ଓ ସମୁଦ୍ରଜନ୍ମା ଜଳ/ସ୍ରୋତମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯେମାନେ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରି ‘ନିରାପଦରେ ପାର କରାନ୍ତି’। ଏହା ଏକ ‘ବାହାର କାଢ଼ିବା’ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ: ପ୍ରବାହମାନ ଜଳକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ଶରୀରରେ ଅଟକିଥିବା ‘ଶଲ୍ୟ’ (କଣ୍ଟା/ସ୍ପ୍ଲିଣ୍ଟର)କୁ ଢିଲା କରି ଟାଣି ବାହାର କରୁ—ଏହା ଶାବ୍ଦିକ ବିଦେଶୀ ଦେହ ହେଉ କି ବେଦନା, ସଂକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ରୋଗ-ପୀଡ଼ାର ଉପମା।
Sukta 108
AV 7.108 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ-ଅଭିଚାରିକ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗୃହର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଶତ୍ରୁବଳ-ବିନାଶକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହା ଚୋର, ଗୁପ୍ତ ଭିତରଘାତୀ ଓ ବାହ୍ୟ ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ “ପଛକୁ” (ପ୍ରତୀଚୀ) ହଟାଇଦିଏ ଏବଂ ସ୍ଥିର ନିବାସ ଓ ବଂଶପରମ୍ପରାର ଆଧାର କୁ ଛିନିନିଏ। ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିକୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଓ ସର୍ବକାଳୀନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ମଣିଷ ଶୋଇଥାଉ କି ଜାଗିଥାଉ, ଦାଁଡିଥାଉ କି ଚାଲୁଥାଉ, ଅଗ୍ନି ଆକ୍ରମଣକୁ ଉଲ୍ଟାଇ ଆକ୍ରମଣକାରୀର ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ତାହାଙ୍କ ଉପରେ ଫେରାଇ ଜଳାଇଦିଅନ୍ତି।
Sukta 109
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପାଶାର ଶାସକ ଦେବଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ—ବିଶେଷକରି ଭୟଙ୍କର ବଭ୍ରୁ ଓ ଅମଙ୍ଗଳକାରୀ କଳିକୁ—ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସେମାନଙ୍କର ବିପଜ୍ଜନକ କ୍ରିୟାକୁ ରୋକି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଦିଗକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। କଳିଙ୍କୁ ନାମେ ଡାକି, ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଘୃତଦ୍ୱାରା ରିତୁଆଲ ଭାବେ ‘ଶାସନ/ନିୟନ୍ତ୍ରଣ’ କରି ସାଧକ ହାତର ସ୍ଥିରତା, ଛଳନାକାରୀ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ, ଏବଂ ଧନ ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳା (ରାଷ୍ଟ୍ର)ର ସୁରକ୍ଷା ଚାହାନ୍ତି।
Sukta 110
ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଯୁଦ୍ଧମୟ ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନି–ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଗଳ ପ୍ରଭାବକୁ ଅପରାଜେୟ ବୃତ୍ରହନ୍ତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯେ ପ୍ରତିପାଳକ-ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଓ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ କୋସ୍ମିକ ବିଜୟ (ଆଲୋକ ଜିତିବା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା)କୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବହାରିକ ସଂଘର୍ଷ-ବିଜୟରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ। ଶେଷର ଆମନ୍ତ୍ରଣ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁରୋହିତ ନେତୃତ୍ୱ ତଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ଆଣି, ଦେବୀୟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ବିଜୟ-ଗତିକୁ ମୁଦ୍ରିତ କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.