Anuvaka 1
ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ: ବ୍ରହ୍ମ/ଆତ୍ମାର ଆଶ୍ରୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଯଜ୍ଞ ଓ ଜୀବନ-ଯାତ୍ରା; ବାଣୀ, ପ୍ରାଣ ଓ ଋତ/ଧର୍ମର କୋସ୍ମିକ ନିୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ। ଉପବିଷୟ: ବାଚ୍ ବ୍ରହ୍ମ—ନାମକରଣ, ଋତର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଫଳଦାୟକ ବାଣୀ; ଆତ୍ମା ଯଜ୍ଞର ନିଶ୍ଚୟକାରୀ ଓ ଅପକାର ବିରୋଧରେ ଦୃଢ଼ ଆଧାର (ଧାରୁଣ); ପ୍ରାଚୀନ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ସ୍ଥାପନ—ଆଦର୍ଶ ରୂପ; ପ୍ରାଣ/ବାୟୁ ହବି ବହନକାରୀ ଓ ବନ୍ଧନ ଶିଥିଳକାରୀ; ଅଦିତି–ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆଶ୍ରୟ ଓ ରକ୍ଷା।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AV 7.1 ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା-ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ବାଚ୍/ବ୍ରହ୍ମକୁ ମୂଳ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରାଯାଇଛି—ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଋତ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ ଏବଂ ନାମକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବାସ୍ତବତା ଧରାପଡ଼େ। ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ବାଣୀର ଉଦୟକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ “ବ୍ରହ୍ମ” (ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ) ସହ ଯୋଡ଼େ ଏବଂ ଧେନୁ (ଗାଈ) ପ୍ରତୀକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚୁରତା, ପ୍ରକାଶନ, ଓ ଅର୍ଥର ଦୁଧକୁ ସୂଚିତ କରେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଏହି ଏକେ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ “ସଃ” ଭାବେ ସାମାନ୍ୟୀକୃତ କରି, ତାହାକୁ ପିତା, ମାତା, ପୁତ୍ର, ତିନି ଲୋକ ଓ ସମସ୍ତ ସହ ଏକାତ୍ମ କରେ—ଏଭଳି ଭାବେ ଯଜ୍ଞୀୟ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ବିଶ୍ୱ-ପରିଚୟରେ ଭିତ୍ତିସ୍ଥ କରେ।
Sukta 2
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତ ଯଜ୍ଞକୁ ଲିଟର୍ଜିକ “ଅନୁମୋଦନ/ଅଧିକାର” ଦିଏ—ଯଜ୍ଞର ସତ୍ୟ ଜାମିନଦାର କିଏ ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରି: ଆତ୍ମନ୍। ଆଥର୍ବଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ (ଆଦି ଯଜ୍ଞ-ପିତା ଓ ଦେବବନ୍ଧୁ) ଆତ୍ମନ୍ଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ। ଯେ ମନରେ ଯଜ୍ଞକୁ “ବୁଝିଛି” (ଚିକେତ) ସେ ତୁରନ୍ତ ଓ ଠିକ୍ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରୁ—ଏହି ଆହ୍ୱାନ ଭାଷା, ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି ଓ କ୍ରିୟା-ଫଳଦାୟକତାକୁ ସଶକ୍ତ କରେ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଜ୍ଞାନ (ମନ/ଆତ୍ମନ୍) ସହ ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ (ରୀତିର ଉଚ୍ଚାରଣ) କୁ ଯୋଡ଼ି, ଆଥର୍ବଣୀୟ ବୈଧତା ତଳେ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ରସର ହେବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରେ।
Sukta 3
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ ସୂକ୍ତରେ ଆତ୍ମନ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଆଧାର (ଧାରୁଣ) ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯେ ଶରୀରଧାରଣର ସୁସଂଗଠିତ ରୂପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ “ଦଣ୍ଡାୟମାନ-ଭୂମି” (ବିଷ୍ଠା/ଗାତୁ) ନିଶ୍ଚିତ କରେ। ଆତ୍ମନ୍ର ରଶ୍ମିମୟ ଦୀପ୍ତି (ଘୃଣି) ଓ ମଧୁସଦୃଶ ସର୍ବପ୍ରଥମ ସାର (ମଧ୍ୱୋ ଅଗ୍ର) କୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶରୀରହୀନ/ଦେହବିହୀନ ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସାଧକଙ୍କ ରକ୍ଷାକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
Sukta 4
ଏହି ଏକ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞର ଶୀଘ୍ର ବାହକ ଏବଂ ସଜୀବ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୁଏ। ୧, ୨, ୩, ୧୦, ୨୦, ୩୦ ଭଳି ଆହୁତି-ସଂଖ୍ୟା ଗଣନା କରି ରୀତିକୁ ଠିକ୍ କ୍ରମ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହିତ ମେଳାଯାଏ; ପରେ ଯଜମାନଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ଯେକୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ/ବନ୍ଧନକୁ “ଏଠି ମୁକ୍ତ କର” ବୋଲି ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏହାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଆତ୍ମନ୍—ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ସ୍ୱ/ପ୍ରାଣ, ଯାହା ଆହୁତିକୁ ସଫଳ କରେ ଏବଂ ମୋଚନକୁ ସମ୍ଭବ କରାଏ।
Sukta 5
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବର୍ତ୍ତମାନର ଯଜ୍ଞର ବୈଧତାକୁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଆଦର୍ଶରେ ଭିତ୍ତି କରେ—ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ପ୍ରଥମେ “ଯଜ୍ଞକୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା” ଅର୍ପଣ କରି, ଧର୍ମକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମ ବିଧି ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ସାଧ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ସଠିକ୍ ରୀତି-ନୀତି ପାଳନକୁ ମୋକ୍ଷମୁଖୀ ଉତ୍କର୍ଷ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ୟୋମନ) ସହ ଏବଂ ସଫଳତାର ଦୃଶ୍ୟ ଚିହ୍ନ—ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟବେଳେ ଶୁଭ ଦର୍ଶନ—ସହ ଯୋଡ଼େ; ଏବଂ ସତ୍ୟ ବୋଧ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ଭ୍ରମିତ ଓ ନିଷ୍ଫଳ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସତର୍କ କରେ।
Sukta 6
ଏହି ଚାରି ପଦ୍ୟର ଆଥର୍ବଣିକ ସୂକ୍ତରେ ଅଦିତିଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଓ ଦ୍ୟାଉସ୍ (ଆକାଶ) ସହ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ସେମାନେ ସର୍ବରକ୍ଷକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସମଗ୍ରତାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରତୀକ ‘ଦିବ୍ୟ ନୌକା’—ଯାହା ସୁଚାଳିତ, ପାପରହିତ ଓ ଚିରା-ଲିକ୍ ଶୂନ୍ୟ; ଏହା ଆପଦ, ରୋଗ-ବାଧା ଓ ନୈତିକ ବିପଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସ୍ୱସ୍ତି (କଳ୍ୟାଣ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚାଇବାର ନିର୍ମଳ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତୀକ କରେ।
Sukta 7
ଏହି ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରର ସୂକ୍ତଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଦିତ୍ୟ-ସ୍ତୁତି; ଏଥିରେ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅହିଂସକ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ପ୍ରସନ୍ନ କରାଯାଏ, ଯାହାଙ୍କର ନିୟମ/ଧାମନ ସମୁଦ୍ର ପରି ଅଗାଧ ଓ ଅପରିମେୟ। ‘ଶ୍ରଦ୍ଧା-ଭକ୍ତିରେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ନାହିଁ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ଏହା ଅପୋତ୍ରୋପାୟିକ ଭାବେ କାମ କରେ: ପାଠକ ନିଜକୁ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଅଧିକାର ତଳେ ସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପହଞ୍ଚରୁ ପାରେ ରହେ।
Sukta 8
ଏହି ଏକମାତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ଅଥର୍ବବେଦୀୟ ମନ୍ତ୍ରଟି ଭୂମି-ରକ୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁ-ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାର୍ଥନା। ଏଥିରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ ଯେ ସାଧକଙ୍କୁ “ଶୁଭ” ଠାରୁ “ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ” ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ। ଏହା ପୃଥିବୀର ଚୟିତ ଭାଗ/ବର (ପୃଥିବୀ-ବର) ଦାବି କରେ ଏବଂ ଆଦେଶ ଦିଏ ଯେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦୂରେ ହଟାଯାଆନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭୂମି ସର୍ବବୀର—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବ-ବଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ବୀରମୟ—ହୋଇଉଠେ।
Sukta 9
AV 7.9 ହେଉଛି ପୂଷଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ନିରାପଦ ଯାତ୍ରା ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଗୀତ: ପଥ-ଜ୍ଞାତା ଦେବତାଙ୍କୁ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଆଗରେ ଆଗେଇ ଚାଲିବାକୁ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମ/ଭୁଲ୍ପଥକୁ ଦୂର କରିବାକୁ, ଏବଂ ଶୁଭ ଭାବେ ଗନ୍ତବ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ଏହା ପୂଷଣଙ୍କ ରକ୍ଷାକୁ ପୁନର୍ଲାଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାର କରେ—ହରାଇଯାଇଥିବା ଲୋକ, ଗୋଧନ ଓ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣି, ଯାତ୍ରା ଓ ସାମାଜିକ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନତାକୁ ପୁନଃ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତାରେ ଚାଲୁ କରାଏ।
Sukta 10
ଏହି ଏକମାତ୍ର ମନ୍ତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର “ସ୍ତନ” (ସ୍ତନ)—ଅକ୍ଷୟ, ମଧୁର, ପୋଷକ ପ୍ରବାହର ପ୍ରତୀକ—ର ଜୀବନ୍ତ ଉପମା ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ଏହା ସମୃଦ୍ଧି ଓ ପୋଷଣର ଏକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ ଭାବେ କାମ କରେ: ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ, କୃପା-ପ୍ରାର୍ଥିନୀ, ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟା ଓ ଦାନରେ ଉଦାର ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରି ପାଠକ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ବୃଦ୍ଧି, ପ୍ରଚୁରତା ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଧନ-ବସ୍ତୁର ଦାନ ଆଶା କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
