Anuvaka 1
মুখ্য বিষয়: ব্ৰহ্ম/আত্মাৰ আশ্ৰয়ত সুৰক্ষিত যজ্ঞ আৰু জীৱন-যাত্ৰা; বাক্, প্ৰাণ আৰু ঋত/ধৰ্মৰ কৌসমিক নিয়মৰ জৰিয়তে ৰক্ষাকাৰী দেৱতাসকলৰ পথপ্ৰদৰ্শন। উপ-বিষয়সমূহ: বাক্ ব্ৰহ্ম—নামকৰণ, ঋতৰ উচ্চাৰণ আৰু ফলপ্ৰসূ বাক্য; আত্মা যজ্ঞৰ নিশ্চয়কাৰী আৰু অনিষ্টৰ বিৰুদ্ধে দৃঢ় আধাৰ (ধাৰুণ); আদিম যজ্ঞে ধৰ্ম আৰু স্বৰ্গ স্থাপন কৰা—আদৰ্শ ৰূপ; প্ৰাণ/বায়ু হৱি বহনকাৰী আৰু বন্ধন শিথিলকাৰী; অদিতি–দ্যাৱা-পৃথিৱী সৰ্বব্যাপী আশ্ৰয় আৰু ৰক্ষা।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
AV 7.1 এটা সংক্ষিপ্ত ব্ৰহ্মবিদ্যা-সূক্ত, য’ত বাক্/ব্ৰহ্মক সেই আদিশক্তি হিচাপে ধ্যান কৰা হৈছে—যাৰ দ্বাৰা ঋত উচ্চাৰিত হয় আৰু নামকৰণৰ জৰিয়তে বাস্তৱতা ধৰা পৰে। ই কাৰ্যকৰ বাক্ৰ উদ্ভৱক স্তৰবদ্ধ “ব্ৰহ্ম” (তৃতীয়, চতুৰ্থ)ৰ সৈতে সংযোগ কৰে আৰু ধেনু (গাই)ৰ প্ৰতীক ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰাচুৰ্য, প্ৰকাশ/উন্মোচন, আৰু অৰ্থৰ দুগ্ধক সূচায়। দ্বিতীয় মন্ত্রত একে নীতি সৰ্বব্যাপী “সঃ” হিচাপে সাৰ্বজনীন কৰা হৈছে; তাক পিতা, মাতা, পুত্ৰ, ত্ৰিলোক আৰু ‘সৰ্ব’ৰ সৈতে একাত্ম বুলি চিনাক্ত কৰি, যজ্ঞীয় উচ্চাৰণক বিশ্ব-পরিচয়ত ভিত্তিস্থ কৰে।
Sukta 2
এই এক-মন্ত্ৰৰ সূক্তই যজ্ঞক লিটাৰ্জিক “অনুমোদন/অধিকাৰ” দিয়ে—যজ্ঞৰ সত্য গেৰাণ্টৰ কোন সেয়া চিনাক্ত কৰি: আত্মন। আথৰ্বণৰ জৰিয়তে (আদি যজ্ঞ-পিতা আৰু দেববন্ধু—দেৱতাৰ আত্মীয়) একেলগে আত্মনক প্ৰশংসা কৰা হয়। যিয়ে মনত যজ্ঞ “বুজিছে” (চিকেটা) সি তৎক্ষণাৎ আৰু শুদ্ধভাৱে ঘোষণা কৰক—এই দাবীয়ে বাক্শক্তি, অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু ক্ৰিয়া-ফলপ্ৰদতাক শক্তিশালী কৰে। ইয়াৰ শক্তি অন্তৰ উপলব্ধি (মন/আত্মন) আৰু বাহ্য আচৰণ (ৰীতিটোৰ উচ্চাৰণ)ক সংযোগ কৰি, আথৰ্বণীয় বৈধতাৰ অধীনত যজ্ঞ আগবাঢ়ি যোৱাটো নিশ্চিত কৰে।
Sukta 3
এই এক-মন্ত্ৰীয়া ৰক্ষোঘ্ন সূক্তত আত্মনক দীপ্তিময়, দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত আধাৰ (ধাৰুণ) হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে, যি সুশৃঙ্খল দেহধাৰণ সৃষ্টি কৰে আৰু সুৰক্ষিত “থিয়-ভূমি” (বিষ্ঠা/গাতু) নিশ্চিত কৰে। আত্মনৰ ৰশ্মিময় দীপ্তি (ঘৃণি) আৰু মধুৰ দৰে সৰ্বাগ্ৰ সাৰ (মধ্বো অগ্ৰ) স্বীকাৰ কৰি, এই মন্ত্ৰে দেহহীন/অদেহী বৈৰী শক্তিসমূহক দূৰ কৰে আৰু সাধকৰ ৰক্ষাক্ষেত্ৰ স্থিৰ কৰে।
Sukta 4
এই এক-মন্ত্ৰীয় সূক্তত বায়ুক যজ্ঞৰ দ্ৰুত বাহক আৰু জীৱন্ত প্ৰাণশক্তি হিচাপে আহ্বান কৰা হৈছে, যাৰ দ্বাৰা বন্ধন শিথিল হয়। ১, ২, ৩, ১০, ২০, ৩০—এই আहुতি-সংখ্যা গণনা কৰি ক্ৰিয়াক সঠিক ক্ৰম আৰু সম্পূৰ্ণতাৰ সৈতে মিলোৱা হয়; তাৰ পাছত যজমানক বাধা দিয়া যিকোনো নিয়ন্ত্ৰণ/বন্ধনক “ইয়াতেই মুক্ত কৰা” বুলি বায়ুক প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। অন্তৰ্নিহিত তত্ত্ব হৈছে আত্মন—অন্তঃস্থ স্ব/প্ৰাণ, যিয়ে আहुতিক ফলপ্ৰসূ কৰে আৰু মোচন সম্ভৱ কৰে।
Sukta 5
এই সূক্তই বৰ্তমানৰ যজ্ঞৰ বৈধতাক এক আদিম আদৰ্শত স্থাপন কৰে—দেৱতাসকলেই প্ৰথমে “যজ্ঞক যজ্ঞৰ দ্বাৰা” উৎসৰ্গ কৰি ধৰ্মক সৰ্বপ্ৰথম বিধান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে আৰু প্ৰাচীন সাধ্যসকল য’ত বাস কৰে সেই স্বৰ্গ লাভ কৰিলে। ই শুদ্ধ বিধি-অনুষ্ঠান পালনৰ সৈতে মুক্তিমুখী আৰোহণ (সৰ্বোচ্চ ব্যোমন) আৰু সফলতাৰ দৃশ্যমান চিহ্ন—সূৰ্যোদয়ত শুভ দৰ্শন—ক সংযোগ কৰে; লগতে সঁচা বোধ নথকা যজ্ঞ ভ্ৰান্ত দিশলৈ গৈ নিষ্ফল হ’ব পাৰে বুলি সতৰ্ক কৰে।
Sukta 6
এই চাৰিটা পদ্যৰ আথৰ্বণিক সূক্তত অদিতিক পৃথিৱী আৰু দ্যাউস্ (আকাশ)ৰ সৈতে আহ্বান কৰা হৈছে—সকলোকে ৰক্ষা কৰা, সকলোকে আৱৰি ধৰা আশ্ৰয় হিচাপে তেওঁলোকে ভাঙি যোৱা সম্পূৰ্ণতাক পুনৰ স্থাপন কৰে আৰু নিৰাপদ দিশ-নিৰ্দেশ দিয়ে। সূক্তটোৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰতিমা হৈছে ‘দিব্য নাও’—যি সু-চালিত, পাপহীন আৰু ফুটা-লিক্বিহীন; ই বিপদ, ব্যাধি-বাধা আৰু নৈতিক সংকট অতিক্ৰম কৰি স্বস্তি (কল্যাণ)লৈ পাৰ কৰাই নিয়া নিখুঁত সুৰক্ষাৰ প্ৰতীক।
Sukta 7
এই এক-মন্ত্ৰৰ সূক্তটো এটা সংক্ষিপ্ত আদিত্য-স্তুতি; ইয়াত আদিত্যসকলক সৰ্বোচ্চ, অহিংস ৰক্ষক হিচাপে প্ৰসন্ন কৰা হয়, যিসকলৰ বিধান/ধামন সাগৰৰ দৰে অগাধ আৰু অচিন্ত্য গভীৰ। ‘শ্ৰদ্ধা-ভক্তিৰ দ্বাৰা কোনোবাই তেওঁলোকক অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰে’ বুলি ঘোষণা কৰি ই অপোত্ৰোপায়িকভাৱে কাৰ্য কৰে: পাঠকে নিজকে আদিত্যসকলৰ সুৰক্ষাদায়ক অধিপত্যৰ অধীনত স্থাপন কৰে আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বী শক্তিসকলৰ পৰা সুৰক্ষিত থাকে।
Sukta 8
এই এক-মন্ত্ৰীয় অথৰ্ববেদীয় মন্ত্রটো ভূমি-ৰক্ষা আৰু শত্রু-নিষ্কাসনৰ প্ৰাৰ্থনা। ইয়াত বृहস্পতিক অনুৰোধ কৰা হৈছে যাতে সাধকক “শুভ”ৰ পৰা “অধিক উত্তম” দিশলৈ আগবঢ়াই নিয়ে। ই পৃথিৱীৰ নিৰ্বাচিত অংশ/বৰ (পৃথিৱী-বৰ) দাবী কৰে আৰু আদেশ দিয়ে যে শত্রুসকলক বহু দূৰলৈ খেদাই পঠিয়াব লাগে, যাতে ভূমিখন সৰ্ববীৰ—সম্পূৰ্ণ জনবল-সমৃদ্ধ, সুৰক্ষিত আৰু বীৰে ভৰা—হৈ উঠে।
Sukta 9
AV 7.9 পুষণ-দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে নিৰাপদ যাত্ৰা আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ স্তোত্ৰ: পথ-জনা দেৱতাক যাত্ৰীৰ আগত আগবাঢ়ি যাবলৈ, ভয় আৰু ভুলদিশ/ভ্ৰান্ত পথচলা আঁতৰাবলৈ, আৰু মঙ্গলময়ভাৱে গন্তব্যত উপস্থিত কৰাবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰে। লগতে পুষণৰ ৰক্ষাক পুনৰপ্ৰাপ্তিলৈকে বিস্তাৰ কৰে—হেৰোৱা ব্যক্তি, গৰু-ধন আৰু সামগ্ৰী ঘূৰাই আনিবলৈ, যাতে যাত্ৰা আৰু সামাজিক ধাৰাবাহিকতা পুনৰ সম্পূৰ্ণতাৰে চলি থাকে।
Sukta 10
এই একমাত্ৰ মন্ত্রত সৰস্বতীক তেওঁৰ “স্তন” (স্তন)—অক্ষয়, মধুৰ, পোষক প্ৰবাহৰ প্ৰতীক—এই উজ্জ্বল প্ৰতিমাৰ জৰিয়তে আহ্বান কৰা হৈছে, যাতে সকলো কাম্য ধন-সম্পদ বৃদ্ধি পায়। ই সমৃদ্ধি আৰু পোষণৰ এক মন্ত্র-চাৰ্মৰ দৰে কাম কৰে: তেওঁক আনন্দদায়িনী, অনুগ্ৰহ-প্ৰাৰ্থিনী, সহজে আহ্বানযোগ্য আৰু দানত উদাৰ বুলি প্ৰশংসা কৰি পাঠকে তৎক্ষণাৎ বৃদ্ধি, প্ৰাচুৰ্য আৰু সমৃদ্ধ মূল্যবান বস্তুৰ দান বিচাৰে।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.