Prakarana 3

Verse 41 (चौपाई)

कैकयसुता सुनत कटु बानी। कहि न सकइ कछु सहमि सुखानी।। तन पसेउ कदली जिमि काँपी। कुबरीं दसन जीभ तब चाँपी।। कहि कहि कोटिक कपट कहानी। धीरजु धरहु प्रबोधिसि रानी।। फिरा करमु प्रिय लागि कुचाली। बकिहि सराहइ मानि मराली।। सुनु मंथरा बात फुरि तोरी। दहिनि आँखि नित फरकइ मोरी।। दिन प्रति देखउँ राति कुसपने। कहउँ न तोहि मोह बस अपने।। काह करौ सखि सूध सुभाऊ। दाहिन बाम न जानउँ काऊ।।

ကိကေယီသမီးတော်၏ ပြင်းထန်သော စကားများကို ကြားသိရသောအခါ သူမသည် မည်သည့်စကားမှ မပြောနိုင်ဘဲ ချောက်ချားလျက် ညှိုးနွမ်းနေခဲ့သည်။ သူမ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် လေဒဏ်ခံရသော ငှက်ပျောသီးပင်ကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ခဲ့သည်၊ သူမ၏နှုတ်ခမ်း၊ သွားနှင့် လျှာတို့သည် ခြောက်သွေ့နေခဲ့သည်။ ထပ်ခါထပ်ခါ များစွာသော လိမ်လည်သော ပုံပြောခဲ့သည် - "မိဖုရားကြီး၊ သည်းခံပါ၊ ကျွန်မသည် သင့်ကို ဆင်ခြေပေးပါမည်။" ကျွန်မ၏လုပ်ရပ်များသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သွားပြီး မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်၊ သို့သော် သင်သည် ကျွန်မကို ငှက်ကြီးသားစားငှက်ကဲ့သို့ လက်ခံပြီး ချီးကျူးသည်။ နားထောင်ပါ မန္ထရာ၊ ဤအတွေးကို စွန့်ပစ်ပါ၊ ကျွန်မ၏ ညာဘက်မျက်လုံးသည် အမြဲတမ်း တုန်လှုပ်နေသည်။ နေ့စဉ် ညအချိန်တွင် မကောင်းသော အိပ်မက်များကို မြင်မက်သည်၊ သို့သော် ကျွန်မ၏ မိစ္ဆာမောဟကြောင့် သင့်ကို မပြောခဲ့ပါ။ ကျွန်မဘာလုပ်ရမည်နည်း သူငယ်ချင်း၊ ကျွန်မ၏ သဘောထားသည် လိမ်လည်မှုကင်းသည်၊ ဤကိစ္စတွင် ညာဘက် ဝဲဘက်ကိုပင် မခွဲခြားနိုင်ပါ။

Verse 42 (दोहा/सोरठा)

अपने चलत न आजु लगि अनभल काहुक कीन्ह। केहिं अघ एकहि बार मोहि दैअँ दुसह दुखु दीन्ह।।20।।

ယနေ့တိုင် ကျွန်မသည် မိမိကိုယ်ကို မည်သူ့ကိုမှ ထိခိုက်စေခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ သို့သော် အပြစ်တစ်ခုတည်းအတွက် တစ်ဦးဦးသည် ကျွန်မကို သည်းမခံနိုင်သော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ပေးခဲ့သည်။

Verse 43 (चौपाई)

नैहर जनमु भरब बरु जाइ। जिअत न करबि सवति सेवकाई।। अरि बस दैउ जिआवत जाही। मरनु नीक तेहि जीवन चाही।। दीन बचन कह बहुबिधि रानी। सुनि कुबरीं तियमाया ठानी।। अस कस कहहु मानि मन ऊना। सुखु सोहागु तुम्ह कहुँ दिन दूना।। जेहिं राउर अति अनभल ताका। सोइ पाइहि यहु फलु परिपाका।। जब तें कुमत सुना मैं स्वामिनि। भूख न बासर नींद न जामिनि।। पूँछेउ गुनिन्ह रेख तिन्ह खाँची। भरत भुआल होहिं यह साँची।। भामिनि करहु त कहौं उपाऊ। है तुम्हरीं सेवा बस राऊ।।

ကျွန်မသည် မိဘများ၏အိမ်သို့ သွားရောက်ပြီး ထိုနေရာတွင် အသက်အဆုံးသတ်လိမ့်မည်၊ အခြားမိဖုရား၏ အစေခံအဖြစ် အသက်ရှင်နေထိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ကျွန်မကို ရန်သူများ၏လက်ထဲသို့ ကျရောက်စေပြီး သေဆုံးစေပါ၊ ထိုကဲ့သို့သော အသက်ထက် သေဆုံးခြင်းက ပိုကောင်းသည်။ မိဖုရားကြီးသည် နှိမ့်ချသော စကားများစွာကို ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ကိကေယီသည် ထိုအမျိုးသမီး၏ စကားများကို လှည့်ဖြားမှုသာဟု ယူဆခဲ့သည်။ "သင့်စိတ်ထဲတွင် မရှိဘဲ ဤနည်းဖြင့် အဘယ်ကြောင့် ပြောကြားသနည်း၊ သင့်ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ကံကောင်းခြင်းတို့သည် နေ့စဉ် နှစ်ဆတိုးလျက်ရှိသည်။ သင့်အရှင်သခင်အတွက် အချစ်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သူသည် ဤအသီးအပွင့်ကို ရရှိလိမ့်မည်။ ဤမကောင်းသော အကြံဉာဏ်ကို ကြားသိရသည်မှ စတင်၍ အရှင်မ၊ ကျွန်မတွင် ဆာလောင်မှုမရှိ၊ ညအချိန်တွင် အိပ်စက်မှုမရှိ၊ အနားယူမှုမရှိပါ။ ကျွန်မသည် နက္ခတ်ပညာရှင်များကို တိုင်ပင်ပြီး မျဉ်းကြောင်းများကို စစ်ဆေးခဲ့သည်၊ သူတို့က ဘရတမင်းသားသည် မင်းဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုကြသည်၊ ဤသည်မှာ မှန်ကန်သည်။ အို အလှနတ်သမီး၊ သင်သည် ဤသို့ လုပ်ဆောင်ပါက ကျွန်မသည် နည်းလမ်းတစ်ခုကို ပြောပြပါမည်၊ သင့်အရှင်သခင်သည် သင့်ဆက်ကပ်မှု၏ လက်အောက်တွင် ရှိနေသည်။"

Verse 44 (दोहा/सोरठा)

परउँ कूप तुअ बचन पर सकउँ पूत पति त्यागि। कहसि मोर दुखु देखि बड़ कस न करब हित लागि।।21।।

သင့်စကားကြောင့် ကျွန်မသည် တွင်းထဲသို့ ကျရောက်လိမ့်မည်၊ သားနှင့် ခင်ပွန်းကိုပင် စွန့်လွှတ်လိမ့်မည်။ ကျွန်မ၏ ကြီးမားသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို မြင်၍ သင်သည် ကျွန်မအကျိုးအတွက် အဘယ်ကြောင့် မဆောင်ရွက်ဘဲ နေသနည်း။

Verse 45 (चौपाई)

कुबरीं करि कबुली कैकेई। कपट छुरी उर पाहन टेई।। लखइ न रानि निकट दुखु कैंसे। चरइ हरित तिन बलिपसु जैसें।। सुनत बात मृदु अंत कठोरी। देति मनहुँ मधु माहुर घोरी।। कहइ चेरि सुधि अहइ कि नाही। स्वामिनि कहिहु कथा मोहि पाहीं।। दुइ बरदान भूप सन थाती। मागहु आजु जुड़ावहु छाती।। सुतहि राजु रामहि बनवासू। देहु लेहु सब सवति हुलासु।। भूपति राम सपथ जब करई। तब मागेहु जेहिं बचनु न टरई।। होइ अकाजु आजु निसि बीतें। बचनु मोर प्रिय मानेहु जी तें।।

ကိကေယီကို နှိမ့်ချ လိုက်နာစေပြီးနောက် လိမ်လည်မှု၏ ဓားသည် သူမ၏နှလုံးအမြဲတံခါးကို ထိုးဖောက်ခဲ့သည်။ မိဖုရားကြီးသည် မျက်မှောက်တွင်ရှိသော စိုးရိမ်ပူဆွေးမှုကို မမြင်နိုင်ပါ၊ သူမသည် ယဇ်ပူဇော်ရန် ခေါ်ဆောင်လာသော တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ စားကျက်တွင် ရှင်သန်နေသည်။ အစတွင် ပျော့ပျောင်းသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော စကားများကို ကြားသိရသောအခါ သူမ၏စိတ်သည် အမှန်တကယ်တွင် အဆိပ်ငရဲသော ပျားရည်ကို ပေးခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အစေခံမယ်တော်က သူမသည် သတိရရှိပြီးမရှိ မေးမြန်းပြီး "အရှင်မ၊ သင်လိုချင်သည်ကို ပြောပါ" ဟု ဆိုသည်။ "မင်းကြီးမှ သင့်ကို ပေးထားသော ဆုနှစ်ခုကို ယနေ့တောင်းခံပြီး သူ့ကို သူ့ရင်ဘတ်ဖြင့် ကတိကဝတ် ချည်နှောင်ပါ။ ဘရတမင်းသားအား နိုင်ငံကို ပေးအပ်ပြီး ရာမမင်းသားကို တောထွက်စေပါ၊ ပေးယူပြီး သင့်အခြားရန်သူများအားလုံး ပျော်ရွှင်စေပါ။ မင်းကြီးသည် ရာမမင်းသားကို ကျိန်ဆိုပြီးသောအခါ ငြင်းပယ်၍ မရသော အကြောင်းကို တောင်းဆိုပါ။ ဤကိစ္စကို ယနေ့ညတွင် အဆုံးသတ်ပါ၊ ကျွန်မ၏ စကားကို သင့်စိတ်နှလုံးထဲတွင် ချစ်ခင်စွာ လက်ခံပါ။"

Verse 46 (दोहा/सोरठा)

बड़ कुघातु करि पातकिनि कहेसि कोपगृहँ जाहु। काजु सँवारेहु सजग सबु सहसा जनि पतिआहु।।22।।

မဟာပျက်စီးမှုကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ အပြစ်ရှိသူအား၊ သင်သည် 'အမျက်ဒေါသ၏ အိမ်သို့ သွားလော့' ဟု ဆိုသည်။ အမှုကိစ္စကို အလျင်အမြန် ဖြေရှင်းလော့၊ ရုတ်တရက် အရှက်ကွဲခြင်းသို့ မကျရောက်ပါလင့်။

Verse 47 (चौपाई)

कुबरिहि रानि प्रानप्रिय जानी। बार बार बड़ि बुद्धि बखानी।। तोहि सम हित न मोर संसारा। बहे जात कइ भइसि अधारा।। जौं बिधि पुरब मनोरथु काली। करौं तोहि चख पूतरि आली।। बहुबिधि चेरिहि आदरु देई। कोपभवन गवनि कैकेई।। बिपति बीजु बरषा रितु चेरी। भुइँ भइ कुमति कैकेई केरी।। पाइ कपट जलु अंकुर जामा। बर दोउ दल दुख फल परिनामा।। कोप समाजु साजि सबु सोई। राजु करत निज कुमति बिगोई।। राउर नगर कोलाहलु होई। यह कुचालि कछु जान न कोई।।

ကိကေယီမိဖုရားသည် မိမိအသက်ထက်ပင် ချစ်ခင်တော်မူသည်ကို သိ၍ မိမိ၏ လိမ်လည်သော အစီအစဉ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှင်းပြတော်မူသည်။ 'ဤလောကတွင် သင့်ကို ငါကဲ့သို့ ရိုသေသောသူ မရှိပါ။ သင်သည် ငါ့ကို အမှီအခိုကင်းစေ၍ ဖဲသွားပါပြီ။' 'အကယ်၍ ကံကောင်း၍ ငါ၏ဆန္ဒပြည့်စုံပါမူ၊ ငါသည် သင့်အား နိုင်ငံကို အုပ်စိုးမည့် သားတော်တစ်ပါး၏ မယ်တော်ကို ပြုလုပ်ပေးပါမူတော့။' အမျိုးမျိုးသော နည်းလမ်းများဖြင့် အလုပ်အကျွေးမယ်သည် ကိကေယီသည် အမျက်ဒေါသ၏ အိမ်သို့ သွားသည်ကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်သည်။ အလုပ်အကျွေးမယ်သည် မိုးရာသီတွင် မိုးရွာသကဲ့သို့ ဘေးဒုက္ခ၏အစေ့ကို ကြဲပျံ့စေသည်၊ ကိကေယီ၏စိတ်သည် မကောင်းသော အကြံဉာဏ်အတွက် မြေသားကောင်း ဖြစ်လာသည်။ လိမ်လည်မှု၏ ရေကို ရရှိသောအခါ အစေ့သည် ပေါက်ပွားလာသည်၊ ဆုနှစ်ခုသည် ဝေဒနာ၏အသီးကို သီးသည်။ သူမသည် အမျက်ဒေါသ၏ အခမ်းအနားများကို စီစဉ်သည်၊ မင်းကြီးသည် မကောင်းသော အကြံဉာဏ်ကို လိုက်နာ၍ မိမိကိုယ်ကို ပျက်စီးစေသည်။ သင့်မြို့တွင် ဆူဆူညံညံ ဖြစ်နေသော်လည်း ဤမကောင်းသော အစီအစဉ်ကို မည်သူမျှ မသိပါ။

Verse 48 (दोहा/सोरठा)

प्रमुदित पुर नर नारि। सब सजहिं सुमंगलचार। एक प्रबिसहिं एक निर्गमहिं भीर भूप दरबार।।23।।

မြို့တော်ရှိ ယောက်ျားမိန်းမတို့သည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြသည်၊ အားလုံးသည် မင်္ဂလာအခမ်းအနားများကို ပြင်ဆင်ကြသည်။ အချို့သည် ဝင်ရောက်ကြသည်၊ အချို့သည် ထွက်ခွာကြသည်၊ မင်းကြီး၏ နန်းတော်၌ လူအများအပြား ရှိကြသည်။

Verse 49 (चौपाई)

बाल सखा सुन हियँ हरषाहीं। मिलि दस पाँच राम पहिं जाहीं।। प्रभु आदरहिं प्रेमु पहिचानी। पूँछहिं कुसल खेम मृदु बानी।। फिरहिं भवन प्रिय आयसु पाई। करत परसपर राम बड़ाई।। को रघुबीर सरिस संसारा। सीलु सनेह निबाहनिहारा। जेंहि जेंहि जोनि करम बस भ्रमहीं। तहँ तहँ ईसु देउ यह हमहीं।। सेवक हम स्वामी सियनाहू। होउ नात यह ओर निबाहू।। अस अभिलाषु नगर सब काहू। कैकयसुता ह्दयँ अति दाहू।। को न कुसंगति पाइ नसाई। रहइ न नीच मतें चतुराई।।

သတင်းကို ကြားသိ၍ ငယ်စဉ်က သူငယ်ချင်းများသည် စိတ်နှလုံး၌ ဝမ်းမြောက်ကြသည်၊ ဆယ့်ငါးယောက်တစ်စု စုစည်း၍ ရာမထံသို့ သွားကြသည်။ ပြောင်းရွှေ့ဘုရားသခင်သည် သူတို့၏ ချစ်ခြင်းကို အသိအမှတ်ပြု၍ ဂုဏ်ပြုလက်ခံကာ နူးညံ့သော စကားလုံးများဖြင့် ကောင်းကင်းချမ်းသာကို မေးမြန်းတော်မူသည်။ သူတို့သည် ကောင်းသော အမိန့်တော်ကို ရရှိ၍ မိမိတို့အိမ်သို့ ပြန်ကြသည်၊ အချင်းချင်း ရာမ၏ ကျေးဇူးဂုဏ်ကို ချီးကျူးကြသည်။ 'ဤလောကတွင် ရာဂုဟူးမင်းသားကဲ့သို့ သီလ၊ ချစ်ခြင်း၊ မြင့်မြတ်သော အကျင့်၌ တူညီသူ မည်သူရှိပါအံ့နည်း။' 'ကံ၏ အစွမ်းဖြင့် အဘယ်သို့သော ဘဝ၌ ဖြစ်စေ ငါတို့သည် လှည့်လည်ပါစေ၊ ဘုရားသခင်သည် ဤကို ပေးတော်မူပါစေ၊ ငါတို့သည် သူ၏ ကျွန်များ ဖြစ်ပါစေ၊ သူသည် ငါတို့၏ အရှင် ဖြစ်ပါစေ။' 'ဤဆက်ဆံရေး၌ ငါတို့သည် အမြဲတမ်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်း ခံရပါစေ။' ဤသို့သော ဆန္ဒသည် မြို့တွင် အားလုံး၏ စိတ်နှလုံး၌ ရှိသည်၊ သို့သော် ကိကေယီ၏ သမီးတော်သည် စိတ်နှလုံး၌ ပြင်းထန်သော ပူပန်မှုဖြင့် ညှိုးနွမ်းနေသည်။ မကောင်းသော အပေါင်းအသင်းကြောင့် မည်သူမှ လမ်းမှားသွားသူ မရှိပါ၊ ယုတ်မာသော စိတ်ရှိသူများ၌ ပညာတရား မကျန်ရစ်ပါ။

Verse 50 (दोहा/सोरठा)

साँस समय सानंद नृपु गयउ कैकेई गेहँ। गवनु निठुरता निकट किय जनु धरि देह सनेहँ।।24।।

တစ်ခဏတစ်ရာ၌ပင် မင်းကြီးသည် ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် ကိကေယီ၏ အိမ်သို့ သွားတော်မူသည်။ သူ၏ သွားခြင်းသည် အလွန်လျင်မြန်သဖြင့် ချစ်ခြင်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆောင်ယူ၍ နီးကပ်မှုကိုယ်တိုင်ကို ရက်စက်စေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 51 (चौपाई)

कोपभवन सुनि सकुचेउ राउ। भय बस अगहुड़ परइ न पाऊ।। सुरपति बसइ बाहँबल जाके। नरपति सकल रहहिं रुख ताकें।। सो सुनि तिय रिस गयउ सुखाई। देखहु काम प्रताप बड़ाई।। सूल कुलिस असि अँगवनिहारे। ते रतिनाथ सुमन सर मारे।। सभय नरेसु प्रिया पहिं गयऊ। देखि दसा दुखु दारुन भयऊ।। भूमि सयन पटु मोट पुराना। दिए डारि तन भूषण नाना।। कुमतिहि कसि कुबेषता फाबी। अन अहिवातु सूच जनु भाबी।। जाइ निकट नृपु कह मृदु बानी। प्रानप्रिया केहि हेतु रिसानी।।

အမျက်ဒေါသ၏ အိမ်ကို ကြားသိ၍ မင်းကြီးသည် ရှက်ရွံ့ခြင်းသို့ ရောက်သည်၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းက နှိပ်စက်၍ ရှေ့သို့ ခြေလှမ်းမယူနိုင်ပါ။ နတ်များ၏ မင်းသည် သူ၏ အာဏာနှင့် ခွန်အား၌ နေထိုင်သည်၊ လောကီမင်းများအားလုံး သူ၏ အမိန့်အောက်၌ ရှိကြသည်။ ဤကို ကြားသိ၍ ထိုမိန်းမ၏ အမျက်ဒေါသသည် ခမ်းခြောက်သွားသည်၊ ချစ်ခြင်း၏ အာဏာနှင့် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားမှုကို ကြည့်ရှုလော့။ သုံးစွေး၊ မိုးကြိုး၊ ထီးသန်လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်သူများသည် ကာမဒေဝနတ်မင်း၏ ပန်းမြားများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်း ခံရသည်။ မင်းကြီးသည် ကြောက်ရွံ့စိတ်ဖြင့် ချစ်သူထံသို့ သွားသည်၊ သူမ၏ အခြေအနေကို မြင်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ဝေဒနာဖြင့် ပြည့်နှက်သည်။ သူမသည် မြေပေါ်တွင် အိုဟောင်းညစ်ညမ်းသော အဝတ်ထူပေါ်၌ အိပ်သည်၊ မိမိခန္ဓာကိုယ်နှင့် လက်ဝတ်ရတနာများစွာကို စွန့်ပစ်ထားသည်။ သူမသည် မကောင်းသော စိတ်နှလုံးကို ရက်စက်သော ကတိကဝတ်ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ထားသည်၊ ပြင်းထန်သော တရားကျင့်ခြင်းကို ကျင့်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ မင်းကြီးသည် သူမ၏ နီးကပ်ရာသို့ သွား၍ နူးညံ့သော စကားလုံးများဖြင့် ပြောသည်၊ 'ငါ၏အသက်ထက် ချစ်ခင်သူ၊ အဘယ်ကြောင့် အမျက်ဒေါသ ထွက်ဘိသနည်း။'

Verse 52 (छंद)

केहि हेतु रानि रिसानि परसत पानि पतिहि नेवारई। मानहुँ सरोष भुअंग भामिनि बिषम भाँति निहारई।। दोउ बासना रसना दसन बर मरम ठाहरु देखई। तुलसी नृपति भवतब्यता बस काम कौतुक लेखई।।

အဘယ်ကြောင့် အမျက်ဒေါသ ထွက်ဘိသနည်း၊ အိုမိဖုရား။ သင်သည် လင်ယောက်ျားအား လက်ဖြင့် ရင်ထက်၌ ထား၍ ယှဉ်းညို့သည်၊ အမျက်ဒေါသဖြင့် သူ့ကို ကြောက်မက်ဖွယ် ကြည့်ရှုသကဲ့သို့ ရှိသည်၊ အိုလှပသောသူ။ သင့်မျက်လုံးနှစ်လုံး၊ နှုတ်ခမ်း၊ သင့်သွားများသည် သင့်စိတ်နှလုံး၏ လျှို့ဝှက်သော အခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။ တုလသီဒါသ်သည် မင်းကြီးသည် ချစ်ခြင်း၏ ကစားခြင်း၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်၌ ရှိနေပြီး ချစ်သူ၏ စိတ်နှလုံး၏ လက္ခဏာများကို ဖတ်ရှုနေသည်ကို မှတ်သားသည်။

Verse 53 (दोहा/सोरठा)

बार बार कह राउ सुमुखि सुलोचिनि पिकबचनि। कारन मोहि सुनाउ गजगामिनि निज कोप कर।।25।।

အကြိမ်ကြိမ် မင်းကြီးသည် သူမအား ပြောဆိုသည်၊ သူမ၏ မျက်နှာသည် လှပပြီး သူမမျက်လုံးများသည် ကျေးဇူးငှက်၏ အသံကဲ့သို့ လှပသည်၊ 'အိုဆင်လမ်းလျှောက်သူ၊ သင့်အမျက်ဒေါသ၏ အကြောင်းရင်းကို ငါ့အား ပြောပြလော့၊ သင့်ကိုယ်ပိုင် အမျက်ဒေါသကို ငါ့အား ထုတ်ဖော်ပြလော့။'

Verse 54 (चौपाई)

अनहित तोर प्रिया केइँ कीन्हा। केहि दुइ सिर केहि जमु चह लीन्हा।। कहु केहि रंकहि करौ नरेसू। कहु केहि नृपहि निकासौं देसू।। सकउँ तोर अरि अमरउ मारी। काह कीट बपुरे नर नारी।। जानसि मोर सुभाउ बरोरू। मनु तव आनन चंद चकोरू।। प्रिया प्रान सुत सरबसु मोरें। परिजन प्रजा सकल बस तोरें।। जौं कछु कहौ कपटु करि तोही। भामिनि राम सपथ सत मोही।। बिहसि मागु मनभावति बाता। भूषन सजहि मनोहर गाता।। घरी कुघरी समुझि जियँ देखू। बेगि प्रिया परिहरहि कुबेषू।।

အဘယ်သူသည် သင့်အား နစ်နာစေခဲ့သနည်း၊ ငါ၏ချစ်သူ။ အဘယ်သူ၏ ဦးခေါင်းနှစ်ခုကို ငါယူသင့်သနည်း၊ သို့မဟုတ် အဘယ်သူ၏ အသက်ကို ငါသိမ်းသင့်သနည်း။ ငါ့အား ပြောပြလော့၊ အဘယ်သူကို ငါ ဆင်းရဲသား ပြုသင့်သနည်း။ ငါ့အား ပြောပြလော့၊ အဘယ်သူကို ငါ နိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်သင့်သနည်း။ ငါသည် သင့်ရန်သူများကို သတ်နိုင်သည်၊ သူတို့သည် သေမင်းကင်းသူများ ဖြစ်ငြားစေ၊ ဤသေးငယ်သော ယောက်ျားမိန်းမများသည် အဘယ်မျှ ဖြစ်ပါအံ့နည်း၊ ပိုးမွှားများကဲ့သို့။ သင်သည် ငါ၏ သဘောသဘာဝကို သိသည်၊ အိုလှပသောသူ၊ ငါ၏စိတ်နှလုံးသည် သင့်လကိုန်ကဲ့သို့ မျက်နှာကို ကြည့်သော စကောက်ငှက် ဖြစ်သည်။ ငါ၏ချစ်သူ၊ ငါ၏အသက်၊ ငါ၏သား၊ ငါ၏အရာခပ်သိမ်းသည် သင့်ပိုင်သည်၊ သင့်မိသားစုနှင့် သင့်ပြည်သူများသည် အားလုံး သင့်အာဏာအောက်၌ ရှိကြသည်။ အကယ်၍ ငါသည် သင့်အား မှားသောစကား ပြောငြားစေ၊ အိုလှပသောသူ၊ ရာမသည် ငါ၏သက်သေ ဖြစ်ပါစေ၊ မှန်ကန်မှုသည် ငါ၏ကျိန်ဆိုချက် ဖြစ်ပါစေ။ ပြုံးပြုံးနှင့် သင့်စိတ်နှလုံးကို ကျေနပ်စေသော အရာကို တောင်းပါ၊ သင့်လှပသော ခန္ဓာကိုယ်ကို လက်ဝတ်ရတနာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ပါ။ ဤအိမ်ကို သင့်စိတ်နှလုံး၌ ဆိုးရွားသောနေရာဟု စဉ်းစားပါ၊ အမြန်ဆုံး၊ ငါ၏ချစ်သူ၊ ဤရက်စက်သော ကတိကဝတ်ကို စွန့်ပစ်ပါ။

Verse 55 (दोहा/सोरठा)

यह सुनि मन गुनि सपथ बड़ि बिहसि उठी मतिमंद। भूषन सजति बिलोकि मृगु मनहुँ किरातिनि फंद।।26।।

ဤကို ကြားသိ၍ ရိုးရှင်းသော စိတ်ရှိသူ မန္ထရာသည် လိမ်လည်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်၍ ကြီးမားသော ကျိန်ဆိုချက်ကို ပြုလုပ်ပြီး ရယ်မောလိုက်သည်။ သမင်ကို လက်ဝတ်ရတနာများဖြင့် တန်ဆာဆင်သည်ကို ကြည့်ရှုရာ၌ ထိုသူသည် ကွင်းဆက်ချသော မုဆိုးမကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 56 (चौपाई)

पुनि कह राउ सुह्रद जियँ जानी। प्रेम पुलकि मृदु मंजुल बानी।। भामिनि भयउ तोर मनभावा। घर घर नगर अनंद बधावा।। रामहि देउँ कालि जुबराजू। सजहि सुलोचनि मंगल साजू।। दलकि उठेउ सुनि ह्रदउ कठोरू। जनु छुइ गयउ पाक बरतोरू।। ऐसिउ पीर बिहसि तेहि गोई। चोर नारि जिमि प्रगटि न रोई।। लखहिं न भूप कपट चतुराई। कोटि कुटिल मनि गुरू पढ़ाई।। जद्यपि नीति निपुन नरनाहू। नारिचरित जलनिधि अवगाहू।। कपट सनेहु बढ़ाइ बहोरी। बोली बिहसि नयन मुहु मोरी।।

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် သူမကို စိတ်နှလုံးသားထဲ၌ ကောင်းမွန်သော သူငယ်ချင်းဟု သိရှ်၍ ချစ်ခြင်းကြောင့် ပျော်ရွှင်ခြင်းဖြင့် တုန်လှုပ်လျက် နူးညံ့သာယာသော စကားလုံးများဖြင့် ပြောကြားခဲ့သည်။ အို မိဖုရား၊ သင်သည် ငါ၏စိတ်နှလုံး၌ ချစ်ခင်လှစွာ ဖြစ်လာပြီ၊ ဤမြို့တော်၏ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း၌ ပျော်ရွှင်မှုသည် တိုးပွားလာပြီ။ ငါသည် နောက်တစ်ရက်တွင် ရာမကို နန်းလျာအဖြစ် ပေးအပ်တော့မည်၊ အို လှပသော မျက်လုံးရှိသူ၊ သင်သည် မင်္ဂလာရှိသော လက်ဝတ်ရတနာများကို ဝတ်ဆင်လော့။ ဤသို့ ကြားသိရသောအခါ မန္ထရာသည် ထိုင်မှ ထကာ သူမ၏ စိတ်နှလုံးသည် မာကျော်သွားသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်၊ အသက်နုရင့်သော အနာတစ်ခုကို ထိတွေ့ရသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ဝေဒနာဖြင့် သူမသည် ထိုမိဖုရားရှေ့၌ ရယ်မောခဲ့သည်၊ ခိုးယူသော မိန်းမတစ်ဦးကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ မငိုကြွေးခဲ့ပါ။ မင်းကြီးသည် သူမ၏ လိမ်လည်သော ပရိယာယ်ကို မမြင်နိုင်ခဲ့ပါ၊ သူသည် လိမ်လည်သူ သန်းပေါင်းများစွာထံမှ သင်ယူခဲ့သော်လည်း မိန်းမတို့၏ အကျင့်စရိုက်များကို မတတ်မြောက်ခဲ့ပါ။ မင်းကြီးသည် နိုင်ငံရေးတွင် ကျွမ်းကျင်သော်လည်း မိန်းမတို့၏ အကျင့်စရိုက် သမုဒ္ဒရာထဲသို့ နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။ သူမ၏ အတုဆောင်းသော ချစ်ခြင်းကို တစ်ဖန်တိုးမြှင့်လျက် သူမသည် ပြုံုးရယ်လျက် မျက်လုံးများကို နိမ့်ကျိုးကာ ပြောဆိုခဲ့သည်။

Verse 57 (दोहा/सोरठा)

मागु मागु पै कहहु पिय कबहुँ न देहु न लेहु। देन कहेहु बरदान दुइ तेउ पावत संदेहु।।27।।

အို အရှင်မင်းကြီး၊ တောင်းဆိုပါ၊ တောင်းဆိုပါ၊ ပြောကြားပါ၊ မည်သည့်အခါမျှ မပေးပါနှင့်၊ မယူပါနှင့်။ အကယ်၍ သင်သည် ဆုနှစ်ခုကို ပေးအပ်မည်ဟု ပြောပါက၊ ထိုအခါ သံသယဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 58 (चौपाई)

जानेउँ मरमु राउ हँसि कहई। तुम्हहि कोहाब परम प्रिय अहई।। थाति राखि न मागिहु काऊ। बिसरि गयउ मोहि भोर सुभाऊ।। झूठेहुँ हमहि दोषु जनि देहू। दुइ कै चारि मागि मकु लेहू।। रघुकुल रीति सदा चलि आई। प्रान जाहुँ बरु बचनु न जाई।। नहिं असत्य सम पातक पुंजा। गिरि सम होहिं कि कोटिक गुंजा।। सत्यमूल सब सुकृत सुहाए। बेद पुरान बिदित मनु गाए।। तेहि पर राम सपथ करि आई। सुकृत सनेह अवधि रघुराई।। बात दृढ़ाइ कुमति हँसि बोली। कुमत कुबिहग कुलह जनु खोली।।

မင်းကြီးသည် ရယ်မောလျက် ပြောကြားခဲ့သည်၊ ငါသည် သင့်ကို နားလည်သည်၊ သင်သည် ငါ့အား အလွန်ချစ်ခင်လှသော သူငယ်ချင်းဖြစ်သည်။ ငါသည် မည်သူ့ကိုမျှ နေရာမှ မဖယ်ရှားပါ၊ ငါ၏ သဘာဝ ရှက်ရွံ့မှုကို မေ့ပျောက်ခဲ့ပြီ။ ငါ့အား မှားယွင်းစွာ အပြစ်မတင်ပါနှင့်၊ ဆုနှစ်ခု သို့မဟုတ် လေးခုကို တောင်းဆို၍ ယူလော့။ ရघုမင်းဆက်၏ အစဉ်အလာသည် အမြဲတမ်း ဤသို့ပင်ဖြစ်သည်၊ အသက်သည် ကွယ်ပါစေ၊ သို့သော် ပြောခဲ့သော စကားသည် မချိုးဖောက်ရပါ။ မဟုတ်မမှန်သော စကားထက် ကြီးမားသော အပြစ်အပုံသည် မရှိပါ၊ နှမ်းစေ့ သန်းပေါင်းများစွာသည် တောင်တစ်ခုနှင့် ညီမျှနိုင်ပါမည်လား။ ကောင်းမှုကောင်းကျိုးအားလုံးသည် မှန်ကန်မှု၌ အမြစ်တွယ်နေပါသည်၊ ဝေဒလကျမ်းများနှင့် ပုရာဏကျမ်းများသည် ဤအရာကို ကြေညာပြီး စိတ်နှလုံးသည် ဤအရာကို သီဆိုပါသည်။ ထိုကြောင့် ရာမသည် ကျိန်ဆိုလျက် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်၊ ရဃုမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကောင်းကျိုးအပေါ် သူ၏ ချစ်ခြင်းသည် ကျယ်ပြန့်လှသည်။ ဤကိစ္စကို အတည်ပြုပြီးနောက် ကိကေယီးသည် ရယ်မောလျက် ပြောကြားခဲ့သည်၊ သူမသည် သူမ၏ ဆိုးယုတ်သော စိတ်နှလုံး၏ သဘောသဘာဝကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်၊ ဆိုးယုတ်သော ငှက်တစ်ကောင်၏ အသိုက်ကို ဖွင့်လှစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 59 (दोहा/सोरठा)

भूप मनोरथ सुभग बनु सुख सुबिहंग समाजु। भिल्लनि जिमि छाड़न चहति बचनु भयंकरु बाजु।।28।।

မင်းကြီး၏ ဆန္ဒသည် လှပသော တောတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပျော်ရွှင်သော ငှက်များစွာ၏ စုဝေးမှုဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိကေယီးသည် မုဆိုးမတစ်ဦးကဲ့သို့ သူ၏ ပေးထားသော စကားကို စွန့်လွှတ်လိုခဲ့သည်၊ ထိုစကားသည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဆူညံသံတစ်ခုဖြစ်သည်။

Verse 60 (चौपाई)

सुनहु प्रानप्रिय भावत जी का। देहु एक बर भरतहि टीका।। मागउँ दूसर बर कर जोरी। पुरवहु नाथ मनोरथ मोरी।। तापस बेष बिसेषि उदासी। चौदह बरिस रामु बनबासी।। सुनि मृदु बचन भूप हियँ सोकू। ससि कर छुअत बिकल जिमि कोकू।। गयउ सहमि नहिं कछु कहि आवा। जनु सचान बन झपटेउ लावा।। बिबरन भयउ निपट नरपालू। दामिनि हनेउ मनहुँ तरु तालू।। माथे हाथ मूदि दोउ लोचन। तनु धरि सोचु लाग जनु सोचन।। मोर मनोरथु सुरतरु फूला। फरत करिनि जिमि हतेउ समूला।। अवध उजारि कीन्हि कैकेईं। दीन्हसि अचल बिपति कै नेईं।।

အို အရှင်မင်းကြီး၊ ငါ၏စိတ်နှလုံး၌ ရှိသောအရာကို နားထောင်ပါ၊ ဘရတအား ဆုတစ်ခုကို ပေးအပ်ပါ၊ ထိုဆုသည် ကျေးဇူးမှန်းဖြစ်ပါစေ။ ငါသည် လက်နှစ်ဖက် ယှက်ကာ ဒုတိယဆုကို တောင်းဆိုပါသည်၊ အို အရှင်မင်းကြီး၊ ငါ၏ဆန္ဒကို ပြည့်ဝစေပါ။ ရာမသည် တောထွက်သော ရသေ့တစ်ပါးကဲ့သို့ အထူးတလည် တပ်မက်မှုကင်းလျက် နှစ်ပေါင်းဆယ့်လေးနှစ်တိုင်အောင် တောတွင် နေထိုင်ပါစေ။ ဤနူးညံ့သော စကားများကို ကြားသိရသောအခါ မင်းကြီးသည် သူ၏စိတ်နှလုံး၌ ဝမ်းနည်းခြင်းကို ခံစားခဲ့ရသည်၊ လသည် ကိုကီလာငှက်ကို ထိတွေ့သောအခါ ထိုငှက်သည် စိတ်ပျက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ကြောက်ရွံ့လျက် မည်သည့်စကားမျှ မပြောနိုင်ဘဲ သွားခဲ့သည်၊ သလားတောမှာ မိုးကြိုးပျံသည် ရုတ်တရက် ထိခိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် လုံးဝ ဖြူဖတ်ဖတ်ဖြောက်ဖြောက် ဖြစ်သွားခဲ့သည်၊ မိုးကြိုးသည် အမြင့်မားသော ထန်းပင်ကို ထိခိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် လက်ကို နဖူးပေါ်တွင် တင်လျက် မျက်လုံးနှစ်လုံးလုံးကို ပိတ်လိုက်ပြီး သူ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဖိနှိပ်ခံထားရသကဲ့သို့ ပန်းချီကားချပ်တစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငါ၏ဆန္ဒသည် နတ်ပန်းပင်ကဲ့သို့ ပွင့်ဖူးနေပြီး ယခုအခါတွင် အမြစ်နှင့်တကွ နုတ်ထုတ်ခံရသကဲ့သို့ လှည့်လည်နေသည်၊ ဆင်တစ်ကောင်ကို ထိခိုက်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အို ကိကေယီး၊ သင်သည် အယောဓျာမြို့ကို ဖျက်ဆီးပြီး ငါ့ကို ဘေးဒုက္ခဆိုးရွားမှု၏ အနက်ဂယက်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ပါသည်။

Verse 61 (दोहा/सोरठा)

कवनें अवसर का भयउ गयउँ नारि बिस्वास। जोग सिद्धि फल समय जिमि जतिहि अबिद्या नास।।29।।

မည်သည့် အချိန်မဟုတ်သော အချိန်တွင် ဤအရာသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါသနည်း။ ငါသည် မိန်းမတစ်ဦးအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ထားခဲ့ပါသည်။ ဤသည်မှာ ယောဂ၊ အောင်မြင်မှုနှင့် အသီးအပွင့်တို့သည် ဆုံးရှုံးသွားသော အချိန်နှင့် တူသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်၊ အ无知သည် ရသေ့ကို ဖျက်ဆီးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။