Adhyaya 140: The Greatness of Kokāmukha (Badarī): Varāha’s Hidden Abode and the Sacred Waters

Verse 1

अथ कोकामुख(बदरी) माहात्म्यम्॥ धरण्युवाच॥ श्रुतानि देवस्थानानि त्वया प्रोक्तानि यान्युत॥ कस्मिंस्तिष्ठसि नित्यं त्वं तद्भवान्वक्तुमर्हति॥

Kemudian, kemuliaan Kokāmukha (Badarī). Dharaṇī berkata: “Aku telah mendengar tempat-tempat suci para dewa yang engkau jelaskan. Di tempat manakah engkau senantiasa menetap? Patutlah engkau menyatakannya.”

Verse 2

किं च ते परमं स्थानं यत्र मूर्त्याकृतिर्भवान्॥ कस्मिन्स्थाने कृतं कर्म येन यात्युत्तमां गतिम्॥

Dan apakah kediaman-Mu yang tertinggi, tempat Engkau hadir dalam rupa berarca? Di tempat manakah amalan (karma) dilakukan sehingga seseorang mencapai destinasi yang paling utama?

Verse 3

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि भक्तानां भक्तवत्सले॥ येषु स्थानेषु तिष्ठामि कथ्यमानानिमाञ्छृणु॥

Śrī Varāha bersabda: “Dengarlah dengan sebenar-benarnya, wahai Dewi yang penyayang kepada para bhakta. Dengarkanlah kisah tentang tempat-tempat di mana Aku bersemayam.”

Verse 4

तव कोकामुखं नाम यन्मया पूर्वभाषितम्॥ बदरीति च विख्यातं गिरिराजशिलातलम्॥

Tempat yang bernama Kokāmukha, yang telah Aku sebutkan dahulu, juga masyhur dengan nama Badarī—sebidang tanah berbatu pada gunung raja segala gunung.

Verse 5

स्थानं लोहर्गलं नाम म्लेच्छराजसमाश्रितम्॥ क्षणं चापि न मुञ्चामि एवमेतन्न संशयः॥

Ada suatu tempat bernama Lohārgala, yang terkait dengan seorang raja Mleccha. Aku tidak meninggalkannya walau sesaat; demikianlah hakikatnya, tanpa keraguan.

Verse 6

सचैत्यम् पश्य मे स्थानं जगदेतच्चराचरम्॥ सर्वत्राहं वरारोहे न मन्न्यूनं हि जानते॥

Lihatlah kediaman-Ku beserta caitya yang suci: seluruh jagat ini, yang bergerak dan yang tidak bergerak. Wahai yang elok anggota tubuhnya, Aku ada di mana-mana; maka janganlah menganggap-Ku kurang pada mana-mana tempat.

Verse 7

ये तु जानन्ति मां देवि गुह्यां कामगतिं मम॥ शीघ्रं कोकामुखं यान्तु मम कर्मपरायणाः॥

Wahai Dewi, mereka yang mengenal Aku—jalan rahsia kehendak-Ku—hendaklah segera pergi ke Kokāmukha, dengan tekun pada amalan dan tatacara yang ditetapkan bagi-Ku.

Verse 8

ततो देववचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत्॥ शिरस्यञ्जलिमाधाय निर्वृतेनान्तरात्मना॥

Kemudian, setelah mendengar sabda dewa itu, Pṛthivī pun berkata; meletakkan tangan beranjali di atas kepala, dengan batin yang tenang dan puas.

Verse 9

धरण्युवाच॥ सर्वतो लोकनाथेश परं कौतूहलं हि मे॥ कथं कोकामुखं श्रेष्ठं तद्भवान्वक्तुमर्हसि॥

Dharāṇī berkata: Wahai Lokanātheśa, pelindung segala dunia dari segenap arah—besar benar rasa ingin tahuku. Bagaimanakah Kokāmukha menjadi yang paling utama? Mohon jelaskan.

Verse 10

यस्तु कोकामुखं गत्वा भूयो विनिवर्तते॥ कर्माणि तत्र कुर्वीत चेष्टं भवति चात्मनि॥

Namun sesiapa yang telah pergi ke Kokāmukha lalu kembali semula, hendaklah melakukan amalan yang ditetapkan di sana; dan kesan rohani yang dihajati berlaku dalam dirinya sendiri.

Verse 11

यानि यानि च क्षेत्राणि त्वया पृष्टानि वै धरे। कोकामुखसमं स्थानं न भूतं न भविष्यति॥

Wahai Dharā, apa jua kawasan suci yang engkau tanyakan, tidak pernah ada dan tidak akan ada tempat yang setara dengan Kokāmukha.

Verse 12

मम सा परमा मूर्तिर्यां न जानन्ति गोपिताम्॥ स्थितं कोकामुखं नाम एतत्ते कथितं मया॥

Itulah penzahiran-Ku yang paling utama, tersembunyi dan tidak diketahui oleh semua. Di sana berdiri suatu tempat bernama “Kokāmukha”—hal ini telah Aku khabarkan kepadamu.

Verse 13

श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं परिपृच्छसि॥ तस्मिन्कोकामुखं रम्यं कथ्यमानं मया।अनघे॥

Śrī Varāha bersabda: Wahai Dewi, dengarkan daripada-Ku menurut kebenaran apa yang engkau tanyakan kepada-Ku. Wahai yang tidak bercela, tentang hal itu Aku sedang menghuraikan Kokāmukha yang indah.

Verse 14

जलबिन्दुरिति ख्यातात्पर्वतात्पत्तनाद्भुवि॥ तत्तु गुह्यतमं देवि कृत्वा कर्म महौजसम्॥

Dari gunung yang masyhur bernama Jalabindu, aliran itu jatuh ke bumi. Wahai Dewi, ini amat rahsia; di sana hendaklah dilaksanakan suatu amalan/ritus yang berdaya besar.

Verse 15

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोकं स गच्छति॥ विष्णुधारेति विख्याता कोकायां मम मण्डले॥

Dengan meninggalkan segala keterikatan, dia pergi ke alam-Ku. Di Kokā, dalam mandala suci-Ku, ia masyhur dengan nama “Viṣṇudhārā”.

Verse 16

पर्वतात्पतिता भूमौ धारा मुसलसन्निभा॥ अहोरात्रोषितो भूत्वा स्नायात्तत्र प्रयत्नतः॥

Suatu aliran yang jatuh dari gunung ke bumi, menyerupai alu pada bentuk dan kekuatannya. Setelah bermalam sehari semalam di sana, hendaklah dia mandi di situ dengan usaha bersungguh-sungguh.

Verse 17

जम्बूद्वीपे प्रजायेत जम्बूर्यत्र प्रतिष्ठिता ॥ जम्बूद्वीपं परित्यज्य जायते मम पार्श्वगः ॥

Seseorang dilahirkan di Jambūdvīpa, tempat pohon Jambū (jamun/rose-apple) ditegakkan; kemudian, setelah meninggalkan Jambūdvīpa, dia lahir sebagai yang berada di sisi-Ku, dalam kedekatan dengan-Ku.

Verse 18

अग्निष्टोमसहस्राणां फलं प्राप्नोति मानवः । न मुह्यति स कर्तव्ये फलं प्राप्नोति चोत्तमम् ॥

Seseorang memperoleh pahala setara ribuan upacara Agniṣṭoma; dia tidak keliru tentang kewajiban yang harus dilakukan, dan dia meraih hasil yang paling utama.

Verse 19

पश्यते परमां मूर्त्तिमेतां मम न संशयः ॥ तत्र विष्णुपदं नाम स्थानं कोकामुकाश्रितम् ॥

Dia menyaksikan rupa-Ku yang tertinggi ini—tiada keraguan. Di sana ada suatu tempat bernama Viṣṇupada, yang terletak (atau terkait) dengan Kokāmukā.

Verse 20

एतत्कश्चिन्न जानाति धरे वाराहसंश्रितम् ॥ तस्मिन्कृतोदको देवि नरो रात्रावुपोषितः ॥

Wahai Bumi, hampir tiada sesiapa mengetahui hal ini: bahawa ia berkaitan dengan (tradisi) Varāha. Wahai Dewi, seorang lelaki yang di sana melakukan upacara air (udaka) dan berpuasa sepanjang malam...

Verse 21

क्रौञ्चद्वीपे प्रजायेत मम भक्तिपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्गुह्यस्थाने परे मम ॥

Dengan sepenuh tumpuan pada bhakti kepada-Ku, dia dilahirkan di Krauñcadvīpa; dan di sana juga, di tempat rahsia-Ku yang tertinggi, dia melepaskan nafas kehidupannya.

Verse 22

सर्वसङ्गान्परित्यज्य मम लोके स गच्छति ॥ अस्ति विष्णुसरो नाम क्रीडितं यत्त्वया सह ॥

Setelah meninggalkan segala keterikatan, dia pergi ke loka-Ku. Ada sebuah tasik bernama Viṣṇusara—tempat berlakunya permainan suci (līlā) bersama engkau.

Verse 23

यत्र दंष्ट्राप्रहारेण चाहृतासि वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत प्रातःकाले वसुन्धरे ॥

Wahai Vasundharā (Bumi), di tempat engkau diangkat oleh hentakan taring, di situlah hendaknya seseorang mandi pada waktu pagi, wahai Bumi.

Verse 24

सर्वपापविशुद्धात्मा मम लोकं स गच्छति ॥ सोमतीर्थमिति ख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Dengan diri yang disucikan daripada segala dosa, dia pergi ke loka-Ku. Di Kokā, dalam mandala-Ku, tempat itu masyhur sebagai ‘Soma-tīrtha’.

Verse 25

यत्र पञ्चशिलाभूभिर्विष्णुनाम्ना तथाङ्किता ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Di tempat tanah ditandai dengan lima batu yang terukir nama Viṣṇu—sesiapa yang mandi di sana setelah menjalani niyama selama lima malam...

Verse 26

गोमेदे जायते द्वीपे मम मार्गानुसारकः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्यक्षेत्रे परे मम ॥

Sesiapa yang mengikuti jalan-Ku akan lahir di dvīpa bernama Gomeda; dan di sana juga, di guhya-kṣetra-Ku yang tertinggi, dia melepaskan nafas kehidupannya.

Verse 27

सर्वपापविनिर्मुक्तः शुद्धात्मा मां स पश्यति ॥ तुङ्गकूटेतिविख्यातं कोकायां मम मण्डले ॥

Sesiapa yang bebas daripada segala dosa dan berjiwa suci akan memandang-Ku. Dalam lingkungan suci-Ku, di Kokā, ada suatu tempat yang masyhur bernama Tuṅgakūṭa.

Verse 28

कुशद्वीपं समासाद्य मम लोकेषु तिष्ठति ॥ अनित्यमाश्रमं नाम क्षेत्रकर्मसुखावहम् ॥

Setelah mencapai Kuśadvīpa, dia menetap dalam alam-alam-Ku. Di sana ada sebuah āśrama bernama Anityamāśrama, suatu kṣetra suci yang membawa kebahagiaan daripada amal kebajikan yang dilakukan di situ.

Verse 29

देवाश्च यं न जानन्ति किंपुनर्मनुजादयः ॥ तत्र स्नात्वा वरारोहे अहोरात्रोषितो नरः ॥

Tempat itu yang bahkan para dewa pun tidak mengetahuinya—apalagi manusia dan yang lain—wahai yang berpinggul indah; setelah mandi di sana, seorang lelaki yang tinggal sehari semalam (di situ)…

Verse 30

जायते पुष्करद्वीपे मम कर्मपरायणः ॥ अथ तत्र मृतो भूमे पुण्यक्षेत्रे महाशुचिः ॥

Dia dilahirkan semula di Puṣkaradvīpa, dengan tekun pada amalan-amalan yang telah Aku tetapkan. Dan wahai Bumi, jika dia mati di sana, di kṣetra yang penuh pahala itu, dia menjadi sangat suci.

Verse 31

सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति ॥ अस्त्यत्राग्निसरो नाम परं गुह्यं मम स्थितम् ॥

Setelah bebas daripada segala dosa, dia pergi ke alam-Ku. Di sini ada suatu tempat bernama Agnisara, yang amat rahsia, ditetapkan sebagai tempat milik-Ku (tempat kehadiran-Ku).

Verse 32

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र गिरिकुञ्जसमाश्रिताः ॥ तत्र चापि कृतस्नानः पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Di sini lima aliran air jatuh, bernaung di rimbunan belukar gunung. Di sana juga, setelah mandi suci, seorang yang tinggal selama lima malam…

Verse 33

कुशद्वीपे च जायेत मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म महौजसम् ॥

Dia akan lahir semula di Kuśadvīpa, tekun pada amalan yang Aku tetapkan. Kemudian di sana, setelah melakukan perbuatan yang berdaya besar, dia melepaskan nafas kehidupannya.

Verse 34

कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो ब्रह्मलोकं स गच्छति ॥ अस्ति ब्रह्मसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Setelah tersisih dari Kuśadvīpa, dia pergi ke Brahmaloka. Di sana ada tempat bernama Brahmasara, sebuah kṣetra suci yang rahsia—tertinggi dan milik-Ku.

Verse 35

यत्र धारा पतत्येका पुण्या भूमिशिलातले ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Di tempat satu aliran suci jatuh ke permukaan batu di tanah—di sana, orang yang telah tinggal lima malam hendaklah melakukan mandi suci.

Verse 36

वसते सूर्यलोकेषु मम मार्गानुसारकः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्सूर्यधारां समाश्रितः ॥

Pengikut jalan-Ku tinggal di alam-alam Surya. Kemudian di sini, dengan bersandar pada ‘Sūryadhārā’ (Aliran Surya), dia melepaskan nafas kehidupannya.

Verse 37

एका धारा पतत्यत्र देवि पूर्णा शिलोच्चयात् ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकमेकं दिनं तथा

Wahai Dewi, di sini satu aliran air yang penuh mengalir jatuh dari puncak batu. Di sana hendaklah seseorang mandi, demikian juga hari demi hari, menurut giliran setiap hari.

Verse 38

सप्तरा‍त्रोषितो भूत्वा मम कर्म समाश्रितः ॥ स्नात्वा सप्तसमुद्रेषु लब्धसंज्ञः समाहितः

Setelah tinggal selama tujuh malam, bersandar pada amalan dan warta yang kuajarkan, serta setelah mandi di tujuh lautan, dia memperoleh kesedaran penuh dan menjadi tenang serta terpusat.

Verse 39

सप्तद्वीपेषु विहरेन् मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् मम भक्तिसमन्वितः

Hendaklah dia mengembara di tujuh benua, berpegang teguh pada amalan yang kuajarkan. Kemudian di sana, dengan bhakti kepadaku, dia melepaskan nafas kehidupannya.

Verse 40

सप्तद्वीपमत्क्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धर्मोद्भवं नाम तस्मिन् क्षेत्रे परे मम

Setelah melampaui tujuh benua, dia benar-benar pergi ke loka-Ku. Dalam wilayah suci tertinggi milik-Ku itu ada suatu tempat bernama ‘Dharmodbhava’.

Verse 41

गिरिकुञ्जात् पतत्येका धारा भूमितले शुभा ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत एकरात्रोषितो नरः

Dari rimbun gunung, satu aliran yang membawa keberkatan jatuh ke permukaan bumi. Setelah bermalam satu malam, seorang lelaki hendaklah mandi di sana.

Verse 42

स वैश्यो जायते शूद्रो मम कर्मपरायणः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान् गुह्ये देवि शिलोच्चये

Dia—walaupun seorang Waisya—lahir semula sebagai Sudra, kerana tekun pada amalan dan kewajipan yang Aku ajarkan. Lalu, wahai Dewi, di Śiloccaya yang rahsia itu dia melepaskan nafas hayatnya.

Verse 43

साङ्गयज्ञं सदक्षिण्यं भुक्त्वा मां प्रतिपद्यते ॥ अस्ति कोटिवटं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम

Setelah menikmati buah yang setara dengan yajña yang lengkap dengan segala angganya serta disertai pemberian dakṣiṇā yang wajar, dia mencapai-Ku. Ada suatu kṣetra suci bernama Koṭivaṭa—rahsia, tertinggi, dan milik-Ku.

Verse 44

एका धारा पतत्यत्र वटमूलमुपाश्रिता ॥ तत्र स्नानं तु कुरुते नरो रात्रावुपोषितः

Di sini ada satu aliran air yang jatuh, bertumpu pada akar pokok beringin. Seorang lelaki yang berpuasa sepanjang malam melakukan mandi suci (snāna) di sana.

Verse 45

यावन्ति वटपत्राणि तस्मिञ्छृङ्गे परे मम ॥ तावद्वर्षसहस्राणि रूपसम्पत्समन्वितः

Sebanyak mana daun pokok beringin di puncak itu—yang tertinggi dan milik-Ku—sebanyak itu ribuan tahun dia kekal dianugerahi keelokan rupa serta kemakmuran.

Verse 46

अग्निवर्णस्ततो भूत्वा मम लोकं स गच्छति॥ पापप्रमोचनं नाम गुह्यमस्मिन्परं मम

Kemudian, menjadi bercahaya seperti api, dia pergi ke loka-Ku. Di sini ada tempat rahsia dan tertinggi milik-Ku bernama Pāpamocana, yakni “Penghapus Dosa.”

Verse 47

पतत्येकतमा धारा स्थूला कुम्भसमा ततः॥ यस्तत्र कुरुते स्नानमहोरात्रोषितो नरः॥

Di sana hanya satu aliran air jatuh—tebal, seumpama sukatan sebuah tempayan. Sesiapa yang mandi di situ dan tinggal genap siang dan malam,

Verse 48

जायते च चतुर्वेदी मम कर्मपरायणः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कौशिकीमाश्रितो नदीम्॥

dia menjadi mahir dalam keempat-empat Veda dan tekun pada kewajiban yang diajarkan olehku. Kemudian, dengan bernaung di tepi sungai Kauśikī, di situlah dia melepaskan nafas hayatnya.

Verse 49

यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः॥ मोदते वासवे लोके मम मार्गानुसारिणि॥

Orang yang mandi di situ dan tinggal selama lima malam, bergembira di alam Vāsava (Indra), sebagai pengikut jalan-Ku.

Verse 50

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ वासवं लोकमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥

Kemudian di situ juga dia melepaskan nafas hayatnya, tekun pada kewajiban yang diajarkan olehku; dan setelah meninggalkan alam Vāsava, dia pergi ke alam-Ku.

Verse 51

यमव्यसनकं नाम गुह्यमस्ति परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैकं कौशिकीमाश्रितं नदीम्॥

Ada suatu tempat rahsia bernama Yamavyasanaka, yang amat dikasihi olehku. Di sana mengalir satu aliran sahaja, yang berhubung dengan sungai Kauśikī.

Verse 52

यस्तत्र कुरुते स्नानमेकऱात्रोषितो नरः॥ न स गच्छति दुर्गाणि यमस्य व्यसनं महत्॥

Sesiapa yang bermalam satu malam lalu mandi di sana, dia tidak akan melalui jalan-jalan sukar—yakni penderitaan besar yang berkaitan dengan Yama.

Verse 53

अथ तत्र त्यजेत्प्राणान्मम कर्मपरायणः॥ विशुद्धो मुक्तपापोऽसौ मम लोकं स गच्छति॥

Kemudian, jika di sana dia melepaskan nafas hayatnya dengan berpegang teguh pada kewajiban yang diajarkan oleh-Ku, maka dia menjadi suci, bebas dosa, dan pergi ke alam-Ku.

Verse 54

मातङ्गं नाम विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥ स्रोतॊ वहति तत्रैव आश्रितं कौशिकीं नदीम्॥

Di ksetra itu ada tempat masyhur bernama Mātaṅga, yang amat dikasihi oleh-Ku. Di situ juga mengalir suatu anak sungai yang bersambung dengan sungai Kauśikī.

Verse 55

विद्वाञ्छुचिश्च जायेत ममकामर्नुसारकः॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्गुह्ये देवि परे मम॥

Dia akan menjadi berilmu dan suci, menurut kehendak-Ku; kemudian, wahai Dewi, di tempat rahsia yang amat dikasihi oleh-Ku itu, dia melepaskan nafas hayatnya di sana.

Verse 56

मुक्त्वा किम्पुरुषं भेदं मम लोकं च गच्छति॥ अस्ति वज्रभवं नाम गुह्ये तस्मिन्परं मम॥

Setelah menanggalkan perbezaan sebagai kimpuruṣa, dia pergi ke alam-Ku. Di tempat tersembunyi yang amat dikasihi oleh-Ku itu ada sebuah tirtha bernama Vajrabhava.

Verse 57

स्रोतो वहति तत्रैकमाश्रितं कौशिकीं नदीम् ॥ स्नानं करोति यस्तत्र एकरात्रोषितो नरः ॥

Di sana mengalir satu arus sahaja, yang bersambung dengan sungai Kauśikī. Sesiapa yang bermalam satu malam lalu mandi di situ, memperoleh hasil seperti yang dinyatakan.

Verse 58

जायते शक्रलोके तु मम कर्मानुसारकः ॥ शरीरचक्रसङ्घाते वज्रहस्तस्वरूपकः ॥

Dia benar-benar lahir di alam Śakra menurut titah-Ku. Dalam himpunan daya dan indria jasmani, dia mengambil rupa yang dikenali sebagai ‘Vajra-bertangan’, yakni pemegang vajra.

Verse 59

तत्र स्नानप्रभावेण जायते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुच्यते प्राणान्मम चिन्तनतत्परः ॥

Dengan keberkesanan suci mandi di sana, dia dilahirkan (dalam keadaan yang ditentukan)—tiada keraguan. Kemudian, dengan tekun bertafakur mengingati-Ku, dia dilepaskan daripada nafas kehidupan di situ (yakni wafat dalam tumpuan tersebut).

Verse 60

शक्रलोकमतिच्रम्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्र त्रिक्रोशमात्रेण गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Setelah melampaui alam Śakra, dia mencapai alam-Ku. Di sana, dalam lingkungan tiga krośa, terdapat kṣetra suci-Ku yang tertinggi dan amat rahsia.

Verse 61

शक्ररुद्रेति विख्यातं तस्मिन्कोकाशिलातले ॥ स्नानं करोति यस्तत्र त्रिरात्रोपोषितो नरः ॥

Di permukaan batu bernama Kokāśilā, yang masyhur sebagai ‘Śakra-Rudra’, sesiapa yang berpuasa tiga malam lalu mandi di situ memperoleh hasil seperti yang dinyatakan.

Verse 62

अस्ति चान्यन्महद्भद्रे क्षेत्रे गुह्ये विशेषितम् ॥ मनुजा येन गच्छन्ति मुक्त्वा संसारसागरम् ॥

Wahai yang amat berbahagia, di wilayah suci yang rahsia itu ada lagi satu ciri agung yang ditetapkan secara khusus; dengannya manusia menyeberangi lautan saṃsāra lalu melangkah menuju mokṣa.

Verse 63

कृतोदकस्तत्र भद्रे अहोरात्रोषितो नरः ॥ जायते शाल्मलिद्वीपे मम कर्मानुसारिणि ॥

Di sana, wahai yang diberkati, lelaki yang telah melaksanakan upacara air (kṛtodaka) dan bermalam sehari semalam, akan lahir di Śālmalīdvīpa menurut ketetapan-Ku.

Verse 64

तत्राथ मुंचते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ शाल्मलिद्वीपमुत्सृज्य मम पार्श्वे स तिष्ठति ॥

Kemudian di sana juga, dia melepaskan nafas hayatnya, teguh dalam disiplin yang Aku tetapkan; dan setelah meninggalkan Śālmalīdvīpa, dia tetap berada di sisi-Ku.

Verse 65

तस्मिन्क्षेत्रे महागुह्ये परमस्ति फलोदयम् ॥ विष्णुतीर्थमिति ख्यातं मम भक्तसुखावहम् ॥

Dalam wilayah suci yang amat rahsia itu terdapat kemunculan buah pahala yang tertinggi. Ia masyhur sebagai ‘Viṣṇu-tīrtha’, pembawa kesejahteraan bagi para bhakta-Ku.

Verse 66

ततः पर्वतमध्यात्तु कोकायां पतते जलम् ॥ त्रिस्रोतसं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

Kemudian, wahai yang amat bernasib baik, dari tengah gunung air jatuh ke Kokā, membentuk ‘Tri-srotas’, pertemuan tiga aliran, yang dipuji sebagai pelepasan daripada seluruh saṃsāra.

Verse 67

तस्मिन् कृतोदको भूमे छित्त्वा संसारबन्धनम् ॥ वायोः स भवनं प्राप्य वायुभूतस्तु तिष्ठति ॥

Wahai Bumi, setelah melaksanakan upacara air (udaka-kriyā) di sana dan memutuskan ikatan saṃsāra, dia mencapai kediaman Vāyu lalu menetap di situ, menjadi bersifat angin.

Verse 68

तत्राथ मुंचते प्राणान् मम कर्मसु निष्ठितः ॥ वायुलोकमतिक्रंय मम लोकं स गच्छति ॥

Kemudian, dengan teguh berpegang pada amalan yang diperintahkan oleh-Ku, dia melepaskan prāṇa (nafas hayat) di sana; melampaui alam Vāyu, dia menuju ke alam-Ku.

Verse 69

अस्ति तत्र वरं स्थानं सङ्गमं कौशिकोकयोः ॥ सर्वकामिकेति विख्याता शिला तिष्ठति चोत्तरे ॥

Di sana ada tempat yang amat utama, iaitu pertemuan (saṅgama) Kauśikī dan Okā; dan di sebelah utara berdiri sebuah batu yang masyhur bernama ‘Sarvakāmikā’, pemenuh segala hajat.

Verse 70

तत्र यः कुरुते स्नानमहो रात्रोषितो नरः ॥ विस्तीर्णे जायते वंशे जातिं स्मरति चात्मनः ॥

Sesiapa yang mandi di sana dan bermalam sehari semalam, akan lahir dalam keturunan yang semakin luas, serta mengingati kelahirannya sendiri (asal-usul terdahulu).

Verse 71

स्वर्गे वा यदि वा भूमौ यं यं कामयते नरः ॥ तं तं प्राप्नोति वै कामं स्नातमात्रः शिलातले ॥

Sama ada di syurga atau di bumi, apa jua yang dihajati seseorang, dia benar-benar memperolehnya hanya dengan mandi di atas permukaan batu itu.

Verse 72

अस्ति मत्स्यशिला नाम गुह्यं कोकामुखे वरम् ॥ धाराः पतन्ति तिस्रो वै कौशिकीमाश्रिता नदीम् ॥

Di ‘mulut’ Koka terdapat sebuah tirtha rahsia yang unggul bernama Matsyaśilā. Di sana tiga aliran air benar-benar jatuh dan bersatu dengan sungai Kauśikī.

Verse 73

तत्र च स्नायमानस्तु यदि मत्स्यं प्रपश्यति ॥ ततो जानाम्यहं देवि प्राप्तो नारायणः स्वयम् ॥

Dan di sana, ketika sedang mandi, jika seseorang melihat seekor ikan, wahai Dewi, maka aku mengetahui bahawa Nārāyaṇa sendiri telah datang, yakni menzahirkan diri.

Verse 74

तत्र मत्स्यं पुनर्दृष्ट्वा यजमानस्तु सुन्दरि ॥ दद्यादर्घ्यं ततो भद्रे मधुलाजसमन्वितम् ॥

Wahai yang jelita, setelah melihat ikan itu sekali lagi di sana, si pelaksana yajña, wahai yang mulia, hendaklah mempersembahkan arghya disertai madu dan lāja (bijian sangai).

Verse 75

यस्तत्र कुरुते स्नानं देवि गुह्ये ततः परे ॥ तिष्ठते पद्मपत्रे तु सोत्तरे मेरुसंश्रिते ॥

Wahai Dewi, sesiapa yang mandi di sana, di tempat rahsia yang paling luhur itu, akan bersemayam di atas daun teratai di wilayah utara, bersandarkan Gunung Meru.

Verse 76

अथ संप्राप्य मुच्येत मत्स्यं गुह्यं परं मम ॥ मेरुशृङ्गं समुल्लङ्घ्य गम लोकं च गच्छति ॥

Kemudian, setelah mencapai ikan rahsia yang tertinggi milikku itu, seseorang dibebaskan; melampaui puncak Meru, dia pergi ke loka yang bernama ‘Gama’.

Verse 77

पञ्चयोजनविस्तारं क्षेत्रं कोकामुखं मम ।। यस्त्वेतत्तु विजानाति न स पापेन लिप्यते ॥

Kṣetra suci-Ku bernama Kokāmukha terbentang seluas lima yojana. Sesiapa yang benar-benar memahami hal ini tidak akan dicemari oleh dosa.

Verse 78

अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ।। तस्मिन्कोकामुखे रम्ये तिष्ठामि दक्षिणामुखः ॥

Dan lagi akan Aku jelaskan kepadamu—dengarlah, wahai Vasundharā. Di Kokāmukha yang indah itu Aku bersemayam menghadap ke selatan.

Verse 79

शिलाचन्दनसङ्काशं देवानामपि दुर्लभम् ।। वराहरूपमादाय तिष्ठामि पुरुषाकृतिः ॥

Laksana batu dan kayu cendana, jarang bahkan bagi para dewa—dengan menyandang rupa Varāha, Aku tetap bersemayam dalam wujud seakan-akan manusia.

Verse 80

वामोन्नतमुखं कृत्वा वामदंष्ट्रासमुन्नतम् ।। पश्यामि च जगत्सर्वं ये च भक्ताः मम प्रियाः ॥

Dengan mengangkat wajah-Ku ke kiri dan meninggikan taring kiri-Ku, Aku memandang seluruh jagat—juga para bhakta yang Kukasihi.

Verse 81

यदि कोकामुखं गच्छेत् कदाचित्कालपर्यये ।। मा ततो विनिवर्त्तेत यदीच्छेन्मम तुल्यताम् ॥

Jika seseorang pergi ke Kokāmukha pada suatu saat peralihan masa, janganlah ia berpaling pulang dari sana—jika ia menginginkan keserupaan dengan-Ku.

Verse 82

गुह्यानां परमं गुह्यमेतत्स्थानं परं महत् ।। सिद्धानां परमा सिद्धिर्गुह्यं कोकामुखं परम् ॥

Antara segala rahsia, inilah rahsia yang tertinggi—tempat ini melampaui dan maha agung. Bagi para siddha, inilah pencapaian paling utama; Kokāmukha ialah rahsia yang tertinggi.

Verse 83

न च सांख्येन योगेन सिद्धिं यान्ति महापराम् ।। याति कोकामुखं गत्वा रहस्यं कथितं मया ॥

Bukan dengan Sāṅkhya mahupun Yoga mereka mencapai siddhi yang maha agung. Dengan pergi ke Kokāmukha-lah ia diperoleh—rahsia ini telah aku nyatakan.

Verse 84

एवं श्रेष्ठे महाभागे यत्त्वया परिपृच्छिम् ।। परमं कथितं सर्वं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसे ॥

Demikianlah, wahai yang terbaik lagi bernasib mulia, apa yang engkau tanyakan telah dijawab. Segala perkara yang tertinggi telah dihuraikan—apa lagi yang engkau ingin dengar?

Verse 85

य एतत्कथितं भूमे कोकामुखमनुत्तमम् ।। तारिताḥ पितरस्तेन दश पूर्वास्तथा पराः ॥

Wahai Bumi, sesiapa yang kepadanya Kokāmukha yang tiada bandingan ini diajarkan, dengan sebabnya para leluhur diseberangkan—sepuluh keturunan terdahulu, dan juga yang melampauinya.

Verse 86

मृतो वा तत्र जायेत शुद्धे भागवते कुले ।। अनन्यमानसो भूत्वा मम मार्गप्रदर्शकः ॥

Atau setelah mati, dia boleh lahir di sana dalam keluarga Bhāgavata yang suci. Dengan hati yang tunggal, dia menjadi penunjuk jalan pada marga-Ku.

Verse 87

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं कल्य उत्थाय मानवः ॥ त्यक्त्वा पञ्चशतं जन्म मम भक्तश्च जायते ॥

Sesiapa yang bangun pada waktu fajar dan sentiasa mendengar ajaran ini, setelah melepaskan lima ratus kelahiran, dia menjadi bhakta-Ku.

Verse 88

य एतत्पठते नित्यं कोकाख्यानं तथोषसि ॥ गच्छते परमं स्थानमेवमेतन्न संशयः ॥

Sesiapa yang sentiasa melafazkan kisah Kokā ini, demikian juga pada waktu fajar, akan mencapai kediaman tertinggi—demikianlah, tiada keraguan.

Verse 89

श्रीवराह उवाच ॥ नास्ति कोकामुखात्क्षेत्रं श्रेष्ठं कोकामुखाच्छुचि ॥ नास्ति कोकामुखात्स्थानं नास्ति कोकामुखात्प्रियम् ॥

Śrī Varāha bersabda: Wahai yang suci, tiada kṣetra (tanah suci) yang lebih utama daripada Kokāmukha. Tiada dhāma melampaui Kokāmukha; tiada yang lebih dikasihi daripada Kokāmukha.

Verse 90

जायते विपुले शुद्धे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चति प्राणान्विष्णुधारां समाश्रितः ॥

Di wilayah yang luas dan suci itu, selaras dengan jalan-Ku, seseorang kemudian melepaskan nafas hayat di sana, setelah berlindung pada Viṣṇudhārā (aliran Viṣṇu).

Verse 91

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र पर्वतादुच्छ्रयं श्रिताः ॥ यस्तत्र कुरुते स्नानं पञ्चरात्रोषितो नरः ॥

Di sini empat aliran air jatuh, menuruni ketinggian gunung. Sesiapa yang mandi di sana setelah tinggal lima malam, memperoleh pahala sebagaimana dinyatakan.

Verse 92

सूर्यलोकमतिग्रम्य मम लोकं तु गच्छति ॥ अस्ति धेनुवटं नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Melampaui alam Surya, dia sesungguhnya menuju ke alam-Ku. Ada suatu wilayah suci tertinggi milik-Ku yang tersembunyi, bernama Dhenuvaṭa.

Verse 93

तिष्ठते तु वरारोहे मम मार्गानुसारिणि ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

Wahai yang berpinggul indah, dia tetap berada di sana, menuruti jalan-Ku. Di sana dia melepaskan nafas hayat setelah melaksanakan amalan yang amat sukar.

Verse 94

स्नानं कुर्वन्ति ये तत्र एकरात्रोषिता नराः ॥ भेदं किम्पुरुषं प्राप्य जायते नात्र संशयः ॥

Sesiapa yang mandi di sana dan bermalam satu malam, akan mencapai keadaan sebagai Kimpuruṣa; tiada keraguan tentang hal ini.

Verse 95

दंष्ट्राङ्कुरेति विख्यातं यत्र कोका विनिःसृता ॥ एतद्गुह्यं न जानन्ति यतो मुञ्चन्ति जन्तवः ॥

Tempat itu masyhur sebagai “Daṃṣṭrāṅkura”, tempat Kokā muncul. Makhluk-makhluk tidak mengetahui rahsia ini; sebab itulah mereka melepaskan nafas hayat di sana.

Verse 96

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम कर्मण्यवस्थितः ॥ सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥

Di sana dia melepaskan nafas hayat, teguh dalam amalan/tugas suci-Ku. Dengan meninggalkan segala keterikatan, dia pergi ke alam-Ku.

Verse 97

ये मां स्मरन्ति वै भूमे पुरुषा मुक्तकिल्बिषाः ॥ तत्र कुर्वन्ति कर्माणि शुद्धाः संसारमोक्षणे ॥

Wahai Bumi, sesiapa yang mengingati-Ku akan terbebas daripada dosa; setelah disucikan, mereka melakukan amalan di sana yang tertuju kepada mokṣa, pembebasan daripada putaran saṃsāra.