
Sukta 9.32
Soma Pavamāna
ही लघु सोम पवमान सूक्ती पिळलेला सोम उन्मेषक सामर्थ्याने प्रवाहित होत यज्ञसभेत प्रवेश करतो आणि यजमान व गायकांना कीर्ती, प्रेरित श्रवण, तसेच उन्नती प्रदान करतो, असे गौरविते. सोमाला तेजस्वी शक्ती म्हणून स्तुती केली आहे—जो दोन्ही लोकांना प्रकाशित करतो, वेगवान प्राण्यासारखा धावतो, आणि अखेरीस ऋत (विश्वव्यवस्था) यांच्या गर्भात ‘आसन’ घेतो. सूक्ताचा शेवट थेट विनंतीने होतो: उपासकांमध्ये प्रकाशमान गौरव स्थापन करावा, वाढ, मेधा (बुद्धिमत्ता), आणि चिरस्थायी यश (श्रवस्) प्राप्त करून द्यावे.
Mantra 1
प्र सोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोनः । सुता विदथे अक्रमुः ॥
पुढे निघतात सोम—मदच्युत, आनंदरस ओघळवित—आमच्या प्रेरित श्रवण, यश व कीर्तीकरिता, हे मघवन (दानशील) जनहो; सुत झालेले ते विदथ (यज्ञ-सभा) कडे अग्रसर होतात.
Mantra 2
आदीं त्रितस्य योषणो हरिं हिन्वन्त्यद्रिभिः । इन्दुमिन्द्राय पीतये ॥
तेव्हा त्रिताच्या कन्या दाबणाऱ्या दगडांनी हरितवर्ण सोमाला प्रवाहित करतात—तो तेजस्वी इन्दु—इंद्राच्या पानासाठी. जिंकणाऱ्या प्रकाशासाठी तो गुप्त आनंद वर आणला जातो.
Mantra 3
आदीं हंसो यथा गणं विश्वस्यावीवशन्मतिम् । अत्यो न गोभिरज्यते ॥
तेव्हा उंचीवरील हंस समूहाला जागवितो, सर्वांची मती जागृत करतो; प्रकाशकिरणांनी तो वेगवान अश्वाप्रमाणे अभिषिक्त होतो.
Mantra 4
उभे सोमावचाकशन्मृगो न तक्तो अर्षसि । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥
हे सोम, तू दोन्ही लोकांना उजळवितोस; नीट हाकलेल्या मृगाप्रमाणे तू वेगाने धावतोस; आणि बसून, ऋताच्या योनीत तू आपले आसन ग्रहण करतोस.
Mantra 5
अभि गावो अनूषत योषा जारमिव प्रियम् । अगन्नाजिं यथा हितम् ॥
गायींसारख्या (किरणां) आनंदघोष करीत त्याच्याकडे धावतात—जशी वधू आपल्या प्रिय जार (प्रेमी) कडे; त्या ध्येयाकडे सरकतात—जणू नियत व योग्य ठिकाणी ठेवलेल्या पारितोषिकाकडे.
Mantra 6
अस्मे धेहि द्युमद्यशो मघवद्भ्यश्च मह्यं च । सनिं मेधामुत श्रवः ॥
आमच्यात तेजस्वी यश-दीप्ती ठेव—दानशीलांमध्येही आणि माझ्यातही; तसेच मला विजयदायी लाभ, मेधा, आणि श्रवस् (विस्तृत कीर्ती)ही प्रदान कर.
The hymn praises Soma in his Pavamāna form—Soma as the purified, flowing juice during the pressing and filtering rites.
It means Soma, once purified, is established in cosmic order (Ṛta). The ritual act mirrors a deeper truth: clarity and rightness are the final seat of sacred power.
It asks for luminous glory (yaśas), winning increase (sanī), inspired intelligence (medhā), and wide, enduring fame (śravas) for the worshippers and patrons.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.