
Sukta 6.40
Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for 6.40)
Indra
Triṣṭubh (probable)
हे लघु इंद्र-स्तोत्र, अग्नी प्रज्वलित झाल्यावर आणि सोम पिळला गेल्यावर देवाने यज्ञाकडे तातडीने यावे, पान करून हर्षोल्लासाने प्रफुल्लित व्हावे—अशी उत्कट हाक देते. कवी इंद्राला जू सोडून भक्तांच्या मंडळीमध्ये येऊन बसावे, आणि बल, “सुगम मार्ग” (सुविता), तसेच संरक्षण द्यावे, अशी विनंती करतो. इंद्र जरी स्वर्गात दूर असला, किंवा आपल्या गुप्त आसनात असला, तरी मरुतांसह हा विधी रक्षण करावा, अशी त्याला प्रार्थना केली आहे.
Mantra 1
इन्द्र पिब तुभ्यं सुतो मदायाव स्य हरी वि मुचा सखाया । उत प्र गाय गण आ निषद्याथा यज्ञाय गृणते वयो धाः ॥
हे इन्द्रा, पान कर—तुझ्यासाठी सोम मादक आनंदासाठी पिळला आहे; हे सखा, तुझे दोन्ही हरि अश्व मोकळे कर. आणि गा; गणासह येऊन बस—मग यज्ञासाठी, स्तुती करणाऱ्यास देहधारी जीवनासाठी बल-समृद्धी प्रदान कर.
Mantra 2
अस्य पिब यस्य जज्ञान इन्द्र मदाय क्रत्वे अपिबो विरप्शिन् । तमु ते गावो नर आपो अद्रिरिन्दुं समह्यन्पीतये समस्मै ॥
याचाच पान कर—जो तुझ्यात जन्मला, हे इन्द्रा, जो तू मादासाठी आणि क्रतु (इच्छाशक्ती) साठी प्यायलास, हे व्यापककर्मन्. तुझ्यासाठी गो-रश्मी, नर-शक्ती, आपः (जल) आणि अद्रि (पेषणशिला) यांनी एकत्र हा सोमबिंदू हाकला आहे—एकत्र तुझ्या पानासाठी, एकत्र तुझ्यासाठी.
Mantra 3
समिद्धे अग्नौ सुत इन्द्र सोम आ त्वा वहन्तु हरयो वहिष्ठाः । त्वायता मनसा जोहवीमीन्द्रा याहि सुविताय महे नः ॥
समिद्ध अग्नीमध्ये आणि सुत (पिळलेल्या) सोमाच्या वेळी, हे इंद्रा, अत्यंत श्रेष्ठ वहन करणारे हरि अश्व तुला येथे आणोत. तुझ्याकडे पूर्णतः वळलेल्या मनाने मी तुला हाक देतो—हे इंद्रा, आमच्या महत् कल्याणासाठी, सुगम गमनासाठी आणि विजयमय प्रगतीसाठी ये.
Mantra 4
आ याहि शश्वदुशता ययाथेन्द्र महा मनसा सोमपेयम् । उप ब्रह्माणि शृणव इमा नोऽथा ते यज्ञस्तन्वे वयो धात् ॥
हे इंद्रा, तू ज्या प्रिय मार्गाने नेहमी येतोस, त्याच मार्गाने, महा-मनाने, सोमपानासाठी ये. आमची ही ‘ब्रह्म’ (प्रेरित स्तोत्रवचने) जवळून ऐक; मग तुझा हा यज्ञ तुझ्या स्वतःच्या प्राकट्य-तनूमध्ये बल व जीवनशक्ती स्थापो.
Mantra 5
यदिन्द्र दिवि पार्ये यदृधग्यद्वा स्वे सदने यत्र वासि । अतो नो यज्ञमवसे नियुत्वान्त्सजोषाः पाहि गिर्वणो मरुद्भिः ॥
हे इंद्रा, तू दिवीच्या पलीकडे असशील, किंवा वेगळा कुठे असशील, किंवा आपल्या सदनात—जिथेही तू वास करतोस—तिथूनच रक्षणासाठी आमच्या यज्ञाचे रक्षण कर. नियुत (जोडलेले रथ-अश्व) सहित, एकचित्ताने, हे गिर्वण (स्तोत्रप्रिय), मरुतांसह आमचे रक्षण कर.
It invites Indra to come to the Soma sacrifice, drink the pressed Soma, and then grant strength, successful progress (suvitā), and protection to the worshippers.
Because the hymn assumes a Soma-yajña setting: Agni is kindled to carry offerings, and Soma is pressed as Indra’s special drink that energizes his help.
The Maruts are storm-like powers allied to Indra; invoking them together asks for coordinated force—both protection of the ritual and victory over obstacles.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.