Sukta 11
Sukta 4.11
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.11)
Agni
Jagati or Trishtubh (uncertain from single verse; confirm by metrical scan of the whole sukta)
अग्नीला अर्पित हे सहा ऋचांचे सूक्त त्याच्या तेजस्वी उपस्थितीची स्तुती करते—दिवसा सूर्यसदृश आणि रात्रीही न क्षीण होणारी—आणि पोषण व संरक्षण करणारी प्रत्यक्ष शक्ती म्हणून त्याचे आवाहन करते. यात अग्नीला विजयदायी बळ, समृद्धी आणि शीघ्र ऊर्जा यांचा स्रोत मानले आहे; आणि शेवटी पाप, अपाय व कुटिल/विपरीत हेतू दूर हाकून कल्याण (स्वस्ति) सुनिश्चित करण्याची रक्षणप्रार्थना केली आहे।
Mantras
Mantra 1
भद्रं ते अग्ने सहसिन्ननीकमुपाक आ रोचते सूर्यस्य । रुशद्दृशे ददृशे नक्तया चिदरूक्षितं दृश आ रूपे अन्नम् ॥
हे अग्ने, सामर्थ्यवान, तुझे भद्र मुख सूर्याजवळच्या तेजासारखे प्रकाशते. ते रश्मिमय दर्शन रात्रीही दिसते; अक्षय राहून, रूपाने प्रकट होऊन, अस्तित्वाचे सत्य अन्न म्हणून दृष्टीस पडते.
Mantra 2
वि षाह्यग्ने गृणते मनीषां खं वेपसा तुविजात स्तवानः । विश्वेभिर्यद्वावनः शुक्र देवैस्तन्नो रास्व सुमहो भूरि मन्म ॥
हे अग्ने, स्तुती करणाऱ्याच्या मनीषेसाठी तू विजय मिळव; हे तुविजात, आम्ही तुझे स्तवन करीत आहोत—तुझ्या वेपस् (प्रचंड तेज) ने विस्तीर्ण खं (आकाश-प्रदेश) कंपित कर. हे शुक्र (दीप्तिमान), सर्व देवांसह तू जी विश्व-समृद्धी (वावनः) जिंकतोस—तीच आम्हाला दे: सुमहो, भूरि मन्म (महान व विपुल दिव्य विचार-दृष्टी)।
Mantra 3
त्वदग्ने काव्या त्वन्मनीषास्त्वदुक्था जायन्ते राध्यानि । त्वदेति द्रविणं वीरपेशा इत्थाधिये दाशुषे मर्त्याय ॥
हे अग्ने, तुझ्यापासून काव्या (कवि-शक्ती) उत्पन्न होते; तुझ्यापासून मनीषा; तुझ्यापासून राध्यानी (सिद्धिदायक) उक्थ (स्तुती-हिम्न) जन्माला येतात. तुझ्यापासून वीरपेशा (वीर-रूप घडविणारी) द्रविण (संपदा) येते; अशा रीतीने दान करणाऱ्या मर्त्याला कर्मासाठी तू इथाधिये (यथार्थ बुद्धी) देतोस।
Mantra 4
त्वद्वाजी वाजम्भरो विहाया अभिष्टिकृज्जायते सत्यशुष्मः । त्वद्रयिर्देवजूतो मयोभुस्त्वदाशुर्जूजुवाँ अग्ने अर्वा ॥
तुझ्यापासून, हे अग्ने, वाजी (बलवान) वाजम्भर (समृद्धि-बल वाहणारा) विहाया (विस्तीर्ण अवकाशात विचरणारा) जन्मतो—अभिष्टिकृत् (विजयी सहाय्य करणारा), सत्यशुष्म (सत्य-बलयुक्त)। तुझ्यापासून देवजूत (देवांनी प्रेरित) मयोभू (आनंददायक) रयि (धन) येते; तुझ्यापासूनच, हे अग्ने, जूजुवान् (सतत पुढे ढकलणारा) आशु (वेगवान) अर्वा (अश्व)ही येतो।
Mantra 5
त्वामग्ने प्रथमं देवयन्तो देवं मर्ता अमृत मन्द्रजिह्वम् । द्वेषोयुतमा विवासन्ति धीभिर्दमूनसं गृहपतिममूरम् ॥
हे अग्ने! देवत्वाची आकांक्षा करणारे मर्त्य सर्वप्रथम तुलाच निवडून प्रज्वलित करतात—हे देव, हे अमृत, आनंदमय जिह्वा (ज्वाला) असणाऱ्या! ते आपल्या धी (विचार-शक्ती) यांनी तुला वास करतात—द्वेष दूर करणारा, गृहपती, अमूढ (अभ्रमित), दमूनस् (गृहाधार) असा.
Mantra 6
आरे अस्मदमतिमारे अंह आरे विश्वां दुर्मतिं यन्निपासि । दोषा शिवः सहसः सूनो अग्ने यं देव आ चित्सचसे स्वस्ति ॥
आमच्यापासून दूर कर वाकडी मती; दूर कर अंह (संकट/पाप); दूर कर सर्व दुर्मती—कारण तू त्यांना आवरतोस व रक्षण करतोस. रात्री तू शिव (कल्याणकारी) हो, हे अग्ने, सहस (बल)चा सूनू; स्वस्ति (मंगल) मिळावे म्हणून देवही तुझ्याजवळ येतात.
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a radiant, sunlike power that nourishes life, brings strength and prosperity, and protects the worshipper—especially by driving away wrong thinking and harm.
Because Agni is not only the daytime brilliance of the sacrifice but also the guardian in darkness; the hymn asks him to be benignant at night and keep dangers and negative impulses away.
It can be recited during a simple lamp or fire offering with ghee, especially in the evening, as a prayer for clarity of mind, removal of harmful tendencies, and overall well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.