Sukta 11
Sukta 4.11
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.11)
Agni
Jagati or Trishtubh (uncertain from single verse; confirm by metrical scan of the whole sukta)
અગ્નિને અર્પિત આ છ ઋચાઓનું સૂક્ત તેના તેજસ્વી પ્રાગટ્યનું સ્તવન કરે છે—દિવસે સૂર્યસમાન પ્રકાશમાન અને રાત્રે પણ અક્ષય. તેને પોષણ અને રક્ષણ આપતી દૃશ્ય શક્તિ તરીકે આવાહન કરવામાં આવે છે. સૂક્ત અગ્નિને વિજયદાયી બળ, સમૃદ્ધિ અને ઝડપી ઊર્જાના સ્ત્રોત તરીકે માન આપે છે; અને અંતે પાપ, હાનિ તથા વિકૃત ઇરાદાને દૂર હાંકી, કલ્યાણ (સ્વસ્તિ) સુનિશ્ચિત કરવા માટે રક્ષાત્મક પ્રાર્થના કરે છે.
Mantras
Mantra 1
भद्रं ते अग्ने सहसिन्ननीकमुपाक आ रोचते सूर्यस्य । रुशद्दृशे ददृशे नक्तया चिदरूक्षितं दृश आ रूपे अन्नम् ॥
હે સહસ્વાન અગ્નિ, તારો ભદ્ર મુખ સૂર્યની જેમ નજીક તેજે ચમકે છે. રાત્રે પણ તે રુશદ્ દૃશ્ય રૂપે દેખાય છે; અક્ષીણ રહી, તે રૂપમાં પ્રગટ થઈ સત્તાનું સત્ય અન્ન બની દૃષ્ટિમાં આવે છે.
Mantra 2
वि षाह्यग्ने गृणते मनीषां खं वेपसा तुविजात स्तवानः । विश्वेभिर्यद्वावनः शुक्र देवैस्तन्नो रास्व सुमहो भूरि मन्म ॥
હે અગ્નિ, ગૃણતા (સ્તુતિ કરનાર)ની મનીષા માટે વિજયી બની આગળ વધ; હે તુવિજાત (વિસ્તૃત જન્મવાળા), અમે તને સ્તવતા હોઈએ ત્યારે તારા વેપાસા (કંપાવતી શક્તિ)થી વિશાળ આકાશને ધ્રુજાવી દે. હે શુક્ર (પ્રકાશમાન), સર્વ દેવો સાથે તું જે તેજસ્વી સમૃદ્ધિ જીતે છે—એ જ અમને આપ: મહાન, બહુલી મન્મ (વિશાળ અને પ્રચુર દૃષ્ટિ-વિચાર).
Mantra 3
त्वदग्ने काव्या त्वन्मनीषास्त्वदुक्था जायन्ते राध्यानि । त्वदेति द्रविणं वीरपेशा इत्थाधिये दाशुषे मर्त्याय ॥
હે અગ્નિ, તારા પાસેથી કાવ્યા (કવિશક્તિઓ) આવે છે; તારા પાસેથી મનીષા (પ્રેરિત અંતર્દૃષ્ટિ) આવે છે; તારા પાસેથી ઉકથા (સ્તુતિ-વચનો) જન્મે છે, જે રાધ્યાનિ (સિદ્ધિ આપનાર ફળો) સિદ્ધ કરે છે. તારા પાસેથી વીરપેશા (વીર-ઘડતરવાળી) દ્રવિણ (સંપત્તિ) આવે છે; આ રીતે યજ્ઞમાં દાન કરનાર મર્ત્યને તું કર્મ માટે યોગ્ય અધિ (સમજ/બુદ્ધિ) આપે છે.
Mantra 4
त्वद्वाजी वाजम्भरो विहाया अभिष्टिकृज्जायते सत्यशुष्मः । त्वद्रयिर्देवजूतो मयोभुस्त्वदाशुर्जूजुवाँ अग्ने अर्वा ॥
તારા પાસેથી વાજી (બળ-સમૃદ્ધિનો વહનકર્તા) વાજંભર (વાજ લાવનાર) જન્મે છે, જે વિશાળ અવકાશોમાં વિહાય છે, અભિષ્ટિકૃત્ (વિજયી સહાયનો કર્તા) છે, અને સત્યશુષ્મ (સત્ય બળવાળો) છે. તારા પાસેથી દેવજૂત (દેવોથી પ્રેરિત) મયોભુ (આનંદદાયક) રયિ (ધન) આવે છે; અને તારા પાસેથી, હે અગ્નિ, આશુ (ઝડપી) અર્વા (અશ્વ) — ઊર્જાનો ઘોડો — સતત આગળ ધસી જાય છે.
Mantra 5
त्वामग्ने प्रथमं देवयन्तो देवं मर्ता अमृत मन्द्रजिह्वम् । द्वेषोयुतमा विवासन्ति धीभिर्दमूनसं गृहपतिममूरम् ॥
હે અગ્નિ, દેવને ઇચ્છનારા મર્ત્યો સૌપ્રથમ તને જ પસંદ કરી પ્રજ્વલિત કરે છે—હે દેવ, હે અમૃત, આનંદમય જ્વાલાજિહ્વાવાળા. તેઓ પોતાની ધીઓ (વિચાર-બુદ્ધિ) વડે તને વસાવે છે—દ્વેષને દૂર કરનાર, ગૃહપતિ, અચકિત નહિ એવો, ઘરનાં આંતરિક વ્યવસ્થાનો માર્ગદર્શક.
Mantra 6
आरे अस्मदमतिमारे अंह आरे विश्वां दुर्मतिं यन्निपासि । दोषा शिवः सहसः सूनो अग्ने यं देव आ चित्सचसे स्वस्ति ॥
અમારા પાસેથી દૂર હાંકો કૂટિલ વિચાર, દૂર હાંકો સંકોચ અને પાપ; દરેક દુર્મતિને પણ દૂર હાંકો—કારણ કે તું તેમને રક્ષે છે અને નિયંત્રિત કરે છે. રાત્રે તું કલ્યાણકારી રહેજે, હે અગ્નિ, સહસ (બળ)ના સુંનુ; તને તો દેવો પણ સ્વસ્તિ માટે નજીક આવે છે.
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a radiant, sunlike power that nourishes life, brings strength and prosperity, and protects the worshipper—especially by driving away wrong thinking and harm.
Because Agni is not only the daytime brilliance of the sacrifice but also the guardian in darkness; the hymn asks him to be benignant at night and keep dangers and negative impulses away.
It can be recited during a simple lamp or fire offering with ghee, especially in the evening, as a prayer for clarity of mind, removal of harmful tendencies, and overall well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.