
Sukta 2.26
Gṛtsamada (Āṅgirasa) (traditional ascription for Mandala 2 hymns)
Brahmaṇaspati (Br̥haspati) as the power of the formative Word and right-discriminating will (implicit across RV 2.26)
Triṣṭubh (probable for RV 2.26; verse-length and cadence align with triṣṭubh usage in this hymn)
ऋग्वेद २.२६ मध्ये ब्रह्मणस्पती (बृहस्पती) यांचे पवित्र वाणीचे अधिपती म्हणून आवाहन केले आहे; ते उच्चाराला सरळ, विजयदायी आणि ‘अदेव’ (अर्पणरहित) प्रवृत्तीविरुद्ध प्रभावी करतात. हा सूक्त श्रद्धेने हविर्दान करणाऱ्या यजमानाला मिळणारी समृद्धी, सामाजिक आधार आणि अंतर्बळ यांची स्तुती करतो; आणि शेवटी बृहस्पती योग्य मार्गावर मार्गदर्शन करतात व दुःख आणि इजा/हानीपासून व्यापक संरक्षण देतात, असे सांगून समाप्त होतो.
Mantra 1
ऋजुरिच्छंसो वनवद्वनुष्यतो देवयन्निददेवयन्तमभ्यसत् । सुप्रावीरिद्वनवत्पृत्सु दुष्टरं यज्वेदयज्योर्वि भजाति भोजनम् ॥
ऋजु व सत्य अशी जी वाणी ध्येयाकडे वळून शोधते—ती प्रयत्नशीलासाठी विजेत्यासारखी विजय मिळवून देते; आणि देवयजनाची आकांक्षा-शक्तीच तिला अदेवयन्त (देवविमुख) वृत्तीवरही धडक देऊ देते. कठीण संग्रामांतही ती ‘सुप्रावीर’—उत्तम वीर-शक्ती—जिंकून देते; यज्वा (यज्ञकर्ता) यज्य व अयज्य यांमध्ये ‘भोजन’—पोषण/भाग—याचे विवेकाने विभाजन करतो.
Mantra 2
यजस्व वीर प्र विहि मनायतो भद्रं मनः कृणुष्व वृत्रतूर्ये । हविष्कृणुष्व सुभगो यथाससि ब्रह्मणस्पतेरव आ वृणीमहे ॥
हे वीरा, यजस्व; ध्येयाकडे धावणारा संकल्प पुढे ढकल—वृत्र-तूर्ये (आवरणभेदन) कर्मात मन भद्र, शुभ व प्रकाशमय साधन कर. हवि सिद्ध कर, जेणेकरून योग्य प्राप्ती-पथावर तू सु-भाग (सौभाग्यवान) होशील; ब्रह्मणस्पतीची रक्षणकारी मदत आम्ही निवडतो व आवाहन करून खाली आणतो.
Mantra 3
स इज्जनेन स विशा स जन्मना स पुत्रैर्वाजं भरते धना नृभिः । देवानां यः पितरमाविवासति श्रद्धामना हविषा ब्रह्मणस्पतिम् ॥
तोच जनांनी, विशा (समुदाय/कुळ) यांनी, जन्मानेही समर्थित होतो; पुत्रांद्वारे तो वाज (बल-समृद्धी) आणतो, आणि नरांद्वारे धना—अस्तित्वाची संपदा—मिळवतो. जो श्रद्धामन होऊन हविने देवांचा पिता ब्रह्मणस्पती याची सेवा करतो व त्याचे स्वागत करतो.
Mantra 4
यो अस्मै हव्यैर्घृतवद्भिरविधत्प्र तं प्राचा नयति ब्रह्मणस्पतिः । उरुष्यतीमंहसो रक्षती रिषोंऽहोश्चिदस्मा उरुचक्रिरद्भुतः ॥
जो या (देव)ासाठी घृतयुक्त हविर्भागांनी विधिपूर्वक अर्पण करतो, त्याला ब्रह्मणस्पती पुढे—सन्मार्गावर—नेतो. तो विस्तीर्ण अभय-स्थान वाढवितो; अंहस (क्लेश) व रिष (इजा/हानी) यांपासून रक्षण करतो; संकुचनापासूनही वाचवितो—अद्भुत, दूरवर कार्य करणारा, प्रभावी कर्माचा स्वामी.
Brahmaṇaspati (Br̥haspati) is the lord of brahman—sacred, effective speech and the guiding power that makes prayer and offering succeed.
It means speech aligned with truth (ṛta): words spoken with clarity, right intention, and faith, which become a force for victory and right discernment.
The hymn asks for forward guidance on the right path, strength and prosperity for the offerer, and broad protection from distress, harm, and inner constriction.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.