Anuvaka 4

Sukta 31

अथर्ववेद ५.३१ हे केंद्रित प्रतिवाय (उलटफेर/परतावणी) सूक्त आहे. यात शत्रुत्वपूर्ण कृत्या—कृत्रिमरीत्या घडवलेली जादूटोणा—अन्न, भांडी, पासे, शस्त्रे, ढोल, सेना अशा दैनंदिन व सार्वजनिक साधनांत रोवलेली/लपवलेली असल्याचे मागोवा घेतला जातो आणि ती विधिपूर्वक “उचलून” तिच्या निर्मात्यांवरच परत पाठवली जाते. ‘पकडणे–परत पाठवणे’ या पुनरुक्त सूत्रामुळे कृत्या ही स्थाननिर्धारित, हस्तांतरित होऊ शकणारी शक्ती म्हणून उभी राहते; आणि तिला ओळखून, निष्प्रभ करून, उलटवून वळवणारी यंत्रणा म्हणून अथर्वण वाक्शक्तीचे प्रतिपादन होते. समाजजीवन, युद्धक्षेत्र आणि गृहजीवन—जिथे गुप्त अपाय रोवला जातो असे मानले जाते—या सर्व क्षेत्रांचे सर्वसमावेशक आवरण हे या सूक्ताचे सामर्थ्य आहे.

Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/Angiras-type attribution in this kṛtyā cycle; varies by anukramaṇī) | Devata: Kṛtyā (as hostile entity) and the counteracting Atharvanic power of reversal | 12 Mantras