Adhyaya 2

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथाया लक्षणं ब्रूहि गुणदोषान्सविस्तरान् । आर्षेयपौरुषेयाणां काव्यचिह्नपरीक्षणम् । कथं ज्ञेयं महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामहे वयम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—കഥയുടെ ലക്ഷണം പറയുക; അതിന്റെ ഗുണദോഷങ്ങൾ വിശദമായി വിവരിക്കുക; ആർഷേയവും പൗരുഷേയവും ആയ രചനകളെ കാവ്യചിഹ്നങ്ങളാൽ എങ്ങനെ പരിശോധിക്കണം എന്നും പറയുക। ഹേ മഹാബുദ്ധിമാനേ, ഇത് യഥാർത്ഥമായി എങ്ങനെ അറിയാം? ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 2

सूत उवाच । अथ संक्षेपतो वक्ष्ये पुराणानामनुक्रमम् । लक्षणं चैव संख्यां च उक्तभेदांस्तथैव च

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പുരാണങ്ങളുടെ അനുക്രമം, അവയുടെ ലക്ഷണം, എണ്ണം, കൂടാതെ പ്രസിദ്ധമായ വിഭാഗഭേദങ്ങളും പറയും।

Verse 3

पुरा तपश्चचारोग्रममराणां पितामहः । आविर्भूतास्ततो वेदाः सषडंगपदक्रमाः

പുരാതനകാലത്ത് അമരന്മാരുടെ പിതാമഹനായ പ്രജാപതി ബ്രഹ്മാവ് ഘോരമായ തപസ്സു ചെയ്തു; തുടർന്ന് ഷഡ്വേദാംഗങ്ങളോടും പദക്രമസഹിതവുമായ വേദങ്ങൾ അവിർഭവിച്ചു।

Verse 4

ततः पुराणमखिलं सर्वशास्त्रमयं ध्रुवम् । नित्यशब्दमयं पुण्यं शत कोटिप्रविस्तरम्

തുടർന്ന് സർവശാസ്ത്രസാരമയമായ, ധ്രുവപ്രമാണമായ, നിത്യശബ്ദമയമായ, പുണ്യസ്വരൂപമായ, ശതകോടി വ്യാപ്തിയുള്ള അഖിലപുരാണം പ്രാദുര്ഭവിച്ചു।

Verse 5

निर्गतं ब्रह्मणो वक्त्राद्ब्राह्मं वैष्णवमेव च । शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു പുരാണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു—ബ്രാഹ്മം, വൈഷ്ണവം, ശൈവം, ഭാഗവതം, ഭവിഷ്യം, നാരദീയം।

Verse 6

मार्कण्डेयमथाग्नेयं ब्रह्मवैवर्तमेव च । लैङ्गं तथा च वाराहं स्कांदं वामनमेव च

അതുപോലെ മാർകണ്ഡേയം, ആഗ്നേയം, ബ്രഹ്മവൈവർത്തം, ലൈംഗം, വാരാഹം, സ്കാന്ദം, വാമനം—ഇവയും (പുരാണങ്ങൾ) ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 7

कौर्म्यं मात्स्यं गारुडं च वायवीयमनन्तरम् । अष्टादशं समुद्दिष्टं सर्वपातकनाशनम्

കൗർമം, മാത്സ്യം, ഗാരുഡം, തുടർന്ന് വായവീയം—ഇങ്ങനെ അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ പ്രസ്താവിതം; എല്ലാപാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവ।

Verse 8

एकमेव पुरा ह्यासीद्ब्रह्माण्डं शतकोटिधा

പുരാതനകാലത്ത് ബ്രഹ്മാണ്ഡം (ബ്രഹ്മാണ്ഡ-പുരാണം) ഒന്നേയുണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ വ്യാപ്തി ശതകോടി അളവായിരുന്നു।

Verse 9

ततोऽष्टादशधा कृत्वा वेदव्यासो युगेयुगे । प्रख्यापयति लोकेऽस्मिन्साक्षान्नारायणांशजः

അതിനുശേഷം അതിനെ അഷ്ടാദശ ഭാഗങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ച്, വേദവ്യാസൻ യുഗം യുഗമായി ഈ ലോകത്തിൽ അതിനെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു—അവൻ സാക്ഷാൽ നാരായണന്റെ അംശാവതാരമാണ്।

Verse 10

अन्यान्युपपुराणानि मुनिना कथितानि तु । तानि वः कथयिष्यामि संक्षेपादवधार्यताम्

മുനിവരൻ മറ്റു പല ഉപപുരാണങ്ങളും ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് സംക്ഷേപമായി പറയും—സാവധാനമായി ശ്രവിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ ധരിക്കുവിൻ.

Verse 11

आद्यं सनत्कुमारोक्तं नारसिंहमतः परम् । तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेणानुभाषितम्

ആദ്യത് സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞത്; തുടർന്ന് നാരസിംഹമതം. മൂന്നാമത് സ്കാന്ദമെന്നു പ്രഖ്യാപിതം; കുമാരൻ അതിനെ വീണ്ടും വിവరిచു.

Verse 12

चतुर्थं शिवधर्माख्यं साक्षान्नन्दीशभाषितम् । दुर्वाससोक्तमाश्चर्य्यं नारदोक्तमतः परम्

നാലാമത് ‘ശിവധർമ്മ’ എന്ന പേരിലുള്ളത്, അത് സാക്ഷാൽ നന്ദീശൻ പ്രസ്താവിച്ചു. തുടർന്ന് ദുർവാസസ് പറഞ്ഞ ‘ആശ്ചര്യം’; പിന്നെ നാരദൻ പറഞ്ഞത്.

Verse 13

कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम् । ब्रह्माण्डं वारुणं चान्यत्कालिकाह्वयमेव च

കാപിലം, മാനവം, ഉശനസ് ഉപദേശിച്ചതും; കൂടാതെ ബ്രഹ്മാണ്ഡം, വാരുണം, ‘കാലികാ’ എന്ന മറ്റൊന്നും ഉണ്ട്.

Verse 14

माहेश्वरं तथा सांबं सौरं सर्वार्थसंचयम् । पराशरोक्तं परमं मारीचं भार्गवाह्वयम्

മാഹേശ്വരം, സാംബം, സൗരം—ഇവ സകലാർത്ഥസഞ്ചയം; കൂടാതെ പരാശരൻ പ്രസ്താവിച്ച പരമം, മാരീചം, ‘ഭാർഗവ’ എന്ന പേരിലുള്ളതും ഉണ്ട്.

Verse 15

एतान्युपपुराणानि कथितानि द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഈ ഉപപുരാണങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 16

ऋषय ऊचुः । पुराणसंख्यामाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । दानधर्ममशेषज्ञ यथावदनुपूर्वशः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! പുരാണങ്ങളുടെ സംഖ്യ ക്രമമായി വിശദമായി പറയുക; ഹേ ദാനധർമ്മത്തിന്റെ അശേഷജ്ഞാ! യഥാവിധി അനുപൂർവമായി വിവരണം ചെയ്യുക।

Verse 17

सूत उवाच । इदमेव पुराणेऽस्मिन्पुराणपुरुषस्तदा । यदुक्तवान्स विश्वात्मा मनवे तन्निबोधत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഈ പുരാണത്തിൽ തന്നേ പൂർവകാലത്ത് പുരാണപുരുഷനായ വിശ്വാത്മാവ് മനുവിനോട് പറഞ്ഞതു കേട്ട് ഗ്രഹിക്കുവിൻ।

Verse 18

पुराणं सर्वशास्त्राणां ब्रह्माण्डं प्रथमं स्मृतम् । अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः

സകല ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം ആദ്യമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് അവന്റെ മുഖങ്ങളിൽ നിന്നു വേദങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 19

पुराणमेकमेवासीत्तस्मिन्कल्पान्तरेतथा । त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम्

ആ പൂർവ കല്പാന്തരത്തിൽ പുരാണം സത്യത്തിൽ ഒന്നേയുണ്ടായിരുന്നു; അത് പുണ്യമയം, ത്രിവർഗസാധനം, ശതകോടിവിസ്താരമുള്ളതായിരുന്നു।

Verse 20

विनिर्दग्धेषु लोकेषु कृष्णेनानन्तरूपिणा । साङ्गांश्च चतुरो वेदान्पुराणन्यायविस्तरम्

പ്രളയകാലത്ത് ലോകങ്ങൾ എല്ലാം പൂർണ്ണമായി ദഗ്ധമായപ്പോൾ, അനന്തരൂപനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സാംഗമായ നാലു വേദങ്ങളെയും, ന്യായവിധിപ്രകാരം വിപുലമായ പുരാണത്തെയും വീണ്ടും പ്രസിദ്ധമാക്കി।

Verse 21

मीमांसां धर्मशास्त्रं च परिगृह्यात्मसात्कृतम् । मत्स्यरूपेण च पुनः कल्पादावुदकार्णवे

അവൻ മീമാംസയും ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും സ്വീകരിച്ച് സ്വയം ആത്മസാത് ചെയ്തു; പിന്നെയും കല്പാരംഭത്തിൽ ആ ജലമയ മഹാസമുദ്രത്തിൽ മത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു।

Verse 22

अशेषमेव कथितं ब्रह्मणे दिव्यचक्षुषे । ब्रह्मा जगाद च मुनींस्त्रिकालज्ञानदर्शनः

ഇതെല്ലാം അവശേഷമില്ലാതെ ദിവ്യദൃഷ്ടിയുള്ള ബ്രഹ്മാവിന് ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ത്രികാലജ്ഞനായ ബ്രഹ്മാവ് അത് മുനിമാർക്ക് പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 23

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः

അതിനുശേഷം അവിടെ നിന്നുതന്നെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തി ഉദിച്ചു; പുരാണപരമ്പരയും ലോകമണ്ഡലത്തിൽ വ്യാപിച്ചു।

Verse 24

ततः कालक्रमेणासौ व्यासरूपधरो हरिः । अष्टादशपुराणानि संक्षेप्स्यति युगेयुगे

പിന്നീട് കാലക്രമത്തിൽ ആ ഹരി വ്യാസരൂപം ധരിച്ചു, യുഗം യുഗമായി അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങളെ സംക്ഷേപിക്കും।

Verse 25

चतुर्लक्षप्रमाणानि द्वापरेद्वापरे सदा । तदाष्टादशधा कृष्णा भूर्लोकेऽस्मिन्प्रभाषते

ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും ഇതിന്റെ പരിമാണം എപ്പോഴും നാല് ലക്ഷം (ശ്ലോകങ്ങൾ) ആകുന്നു; പിന്നെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇതിനെ ഈ ഭൂലോകത്തിൽ അഷ്ടാദശ വിഭാഗങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 26

अद्याऽपि देवलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् । तदर्थोऽत्र चतुर्लक्षः संक्षेपेण निवेशितः

ഇന്നും ദേവലോകത്തിൽ ഇതിന്റെ വിപുലത ശതകോടിവരെ വ്യാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഇവിടെ അതിന്റെ അർത്ഥം സംക്ഷേപമായി നാല് ലക്ഷം (ശ്ലോകങ്ങളിൽ) നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 27

पुराणानि दशाष्टौ च सांप्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि संख्यां च मुनिसत्तमाः

ഇപ്പോൾ ഇവിടെ അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ അവയുടെ നാമങ്ങളും ശ്ലോകസംഖ്യയും കൂടി പറയും।

Verse 28

ब्रह्मणाऽभिहितं पूर्वं यावन्मात्रं मरीचये । ब्राह्मं तद्दशसाहस्रं पुराणं तदिहोच्यते

മുമ്പ് ബ്രഹ്മാവ് മരീചിക്ക് ഏതു പരിമാണത്തിൽ ഉപദേശിച്ചുവോ, അതേ ഇവിടെ ‘ബ്രാഹ്മ പുരാണം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് ദശസഹസ്ര (ശ്ലോകങ്ങൾ) ഉള്ളതാണ്।

Verse 29

लिखित्वा तच्च यो दद्याज्जलधेनुसमन्वितम् । वैशाख्यां पौर्णमास्यां च ब्रह्मलोके महीयते

ആരെങ്കിലും ഇത് എഴുതിപ്പിച്ച് ‘ജലധേനം’ സഹിതം ദാനം ചെയ്ത് വൈശാഖ പൗർണ്ണമിയിൽ അർപ്പിച്ചാൽ, അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു।

Verse 30

एतदेव यदा पद्ममभूद्धैरण्मयं जगत् । तद्वृत्तांताश्रयांतं तत्पाद्ममित्युच्यते बुधैः

ഇതുതന്നെയാണ് ആ വൃത്താന്തം—പദ്മം ഉദ്ഭവിച്ചപ്പോൾ ജഗത്ത് ഹിരണ്മയമായി സ്വർണമയമായി. ആ കഥയുടെ ആശ്രയമായതിനാൽ പണ്ഡിതർ ഇതിനെ ‘പാദ്മം’ (പദ്മപുരാണം) എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 31

पाद्मं तत्पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणीह पठ्यते । तत्पुराणं च यो दद्यात्सुवर्णकमलान्वितम् । ज्येष्ठे मासि तिलैर्युक्तं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ഇവിടെ പാദ്മപുരാണം പഞ്ചപഞ്ചാശത് സഹസ്ര ശ്ലോകങ്ങളായി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സ്വർണ്ണകമലങ്ങളോടുകൂടി ആ പുരാണം ദാനം ചെയ്ത്, ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ തിലയുക്തമായി സമർപ്പിക്കുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗഫലത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 32

वाराहकल्पवृत्तान्तमधिकृत्य परात्परः । यत्राह धर्मानखिलांस्तदुक्तं वैष्णवं विदुः

വാരാഹകല്പത്തിന്റെ വൃത്താന്തം ആധാരമാക്കി, അതിൽ പരാത്പര പരമേശ്വരൻ സമസ്ത ധർമ്മങ്ങളെയും ഉപദേശിക്കുന്ന പുരാണത്തെ പണ്ഡിതർ ‘വൈഷ്ണവം’ എന്നു അറിയുന്നു.

Verse 33

चरितैरञ्चितं विष्णोस्तल्लोके वैष्णवं विदुः । त्रयोविंशतिसाहस्रं पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

വിഷ്ണുവിന്റെ ചരിതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട പുരാണം ലോകത്തിൽ ‘വൈഷ്ണവം’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ആ പുരാണം ഇരുപത്തിമൂന്ന് സഹസ്ര ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 34

तदाषाढे च यो दद्याद्घृतधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यां विशुद्धायां सं पदं याति वैष्णवम्

ആഷാഢ മാസത്തിലെ വിശുദ്ധ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ ഘൃതധേനു (നെയ്യ്-പശു) സഹിതം ആ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പരമ വൈഷ്ണവ പദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 35

श्रुतकल्पप्रसङ्गेन धर्मान्वायुरथाब्रवीत् । यत्र तद्वायवीयं स्याद्रुद्रमाहात्म्यसंयुतम्

ശ്രുതകൽപ്പപ്രസംഗത്തിൽ വായു ധർമ്മതത്ത്വങ്ങൾ ഉപദേശിച്ചു. രുദ്രമാഹാത്മ്യവുമായി ചേർന്ന ഈ വിവരണം ഉള്ള ഗ്രന്ഥം ‘വായവീയം’ (പുരാണം) എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 36

चतुर्विंशतिसाहस्रं नाना वृत्तान्तसंयुतम् । धर्मार्थकाममोक्षैश्च साधुवृत्तसमन्वितम्

ഇതിൽ ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നും, നാനാവിധ വൃത്താന്തങ്ങളാൽ സമ്പന്നമാണെന്നും പറയുന്നു. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ ഉപദേശങ്ങളും സദാചാരവും ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 37

श्रावण्यां श्रावणे मासि गुडधेनुसमन्वितम् । यो दद्याद्दधिसंयुक्तं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । शिवलोके स पूतात्मा कल्पमेकं वसेन्नरः

ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശ്രാവണീ (പൗർണ്ണമി) ദിനത്തിൽ ‘ഗുഡധേനം’ സഹിതം ദധിയുക്ത ദാനം ഗൃഹസ്ഥ ബ്രാഹ്മണനു നൽകുന്നവൻ, പവിത്രാത്മാവായി ശിവലോകത്തിൽ ഒരു കല്പം വസിക്കും.

Verse 38

पुनः संजायते मर्त्यो ब्राह्मणो वेदवित्तमः । वेदविद्यार्थतत्त्वज्ञो व्याख्यातत्त्वार्थवित्तमः

അവൻ വീണ്ടും മർത്ത്യലോകത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനായി ജന്മിക്കുന്നു; വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. വേദാർത്ഥതത്ത്വം അറിഞ്ഞ്, യഥാർത്ഥ അർത്ഥം നിർണ്ണയിച്ച് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിൽ അത്യുത്തമനാകും.

Verse 39

यत्राधिकृत्य गायत्रीं वर्ण्यते धर्मविस्तरः । वृत्रासुरवधोपेतं तद्भागवतमुच्यते

ഗായത്രിയെ ആധാരമാക്കി ധർമ്മവിസ്താരം വർണ്ണിക്കുകയും, വൃത്രാസുരവധപ്രസംഗവും ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്ന ഗ്രന്ഥം ‘ഭാഗവതം’ (പുരാണം) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 40

सारस्वतस्य कल्पस्य मध्ये ये स्युर्नरामराः । तद्वृत्तान्तोद्भवं पुण्यं पुण्योद्वाहसमन्वितम्

സാരസ്വത കല്പത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഉള്ള നരന്മാരും അമരന്മാരും—അവരുടെ വൃത്താന്തത്തിൽ നിന്നു പുണ്യദായകമായ കഥ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അത് മംഗളോദ്വാഹാദി പവിത്രാനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ സമന്വിതമാണ്.

Verse 41

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमसिंहसमन्वितम् । पौर्णमास्यां प्रौष्ठपद्यां स याति परमां गतिम्

ആ ഗ്രന്ഥം എഴുതിപ്പിച്ച്, സ്വർണ്ണസിംഹാസനത്തോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പ്രൗഷ്ഠപദ മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിയിൽ പരമഗതി—പരമോന്നത ആത്മീയ നില—പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 42

अष्टादशसहस्राणि पुराणं तत्प्रकीर्तितम्

ആ പുരാണം അഷ്ടാദശ സഹസ്രം (ശ്ലോകങ്ങൾ) ഉള്ളതെന്ന് പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 43

यत्राह नारदो धर्मान्बृहत्कल्पाश्रयांस्त्विह । पञ्चविंशत्सहस्राणि नारदीयं तदुच्यते

ഇവിടെ നാരദൻ ബൃഹത്-കല്പാശ്രിതമായ ധർമ്മങ്ങളെ ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്ന പുരാണം ‘നാരദീയം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത് പഞ്ചവിംശതി സഹസ്രം (ശ്ലോകങ്ങൾ) ഉള്ളതാണ്.

Verse 44

तदिषे पञ्चदश्यां तु यो दद्याद्धेनुसंयुतम् । उत्तमां सिद्धिमाप्नोति इह लोके परत्र च । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

ഇഷേ (ആശ്വിന) മാസത്തിലെ പഞ്ചദശിയിൽ, പശുവോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും ഉത്തമ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.

Verse 45

यत्राधिकृत्य शकुनीन्धर्माधर्मविचारणम् । पुराणं नवसाहस्रं मार्कण्डेयं तदुच्यते

പക്ഷികളെ ആധാരമാക്കി ധർമ്മാധർമ്മവിചാരം ചെയ്യുന്ന ആ പുരാണം ഒൻപതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള ‘മാർകണ്ഡേയം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 46

परिलिख्य च यो दद्यात्सौवर्णकरिसंयुतम् । कार्तिक्यां पौण्डरीकस्य यज्ञस्य फलभाग्भवेत्

അത് നിയമപ്രകാരം പകർത്തെഴുതിച്ച് സ്വർണ്ണഹസ്തിയോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ കാർത്തിക മാസത്തിൽ പൗണ്ഡരീക യാഗഫലത്തിൽ പങ്കാളിയാകും।

Verse 47

यत्तदीशानकल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । वशिष्ठायाऽग्निना प्रोक्तमाग्नेयं तत्प्रचक्षते

ഈശാനകല്പത്തിന്റെ വൃത്താന്തത്തെ വിഷയമാക്കി അഗ്നി വസിഷ്ഠനോട് ഉപദേശിച്ച ആ പുരാണം ‘ആഗ്നേയം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 48

लिखित्वा तच्च यो दद्याद्धेमपद्मसमन्वितम् । मार्गशीर्षे विधानेन तिलधेनुयुतं तथा । तच्च षोडशसाहस्रं सर्वक्रतुफलप्रदम्

ആ ഗ്രന്ഥം പകർത്തെഴുതിച്ച് സ്വർണ്ണപദ്മത്തോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുകയും, മാർഗശീർഷ മാസത്തിൽ വിധിപ്രകാരം തിലധേനുവോടുകൂടിയും അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവന്—അത് പതിനാറായിരം ശ്ലോകപരിമിതിയുള്ളതും സർവയാഗഫലപ്രദവുമെന്നു പ്രസിദ്ധം।

Verse 49

यत्राधिकृत्य माहात्म्यमादित्यस्य चतुर्मुखः । अघोरकल्पवृत्तान्तप्रसंगेन जगत्पतिः । मनवे कथयामास भूतग्रामस्य लक्षणम्

ഏത് പുരാണത്തിൽ ജഗത്പതിയായ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് ആദിത്യന്റെ മഹാത്മ്യം ആധാരമാക്കി, അഘോരകല്പവൃത്താന്തപ്രസംഗത്തിൽ മനുവിനോട് ഭൂതഗ്രാമത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ വിവരിച്ചുവോ—

Verse 50

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्चशतानि च । भविष्यचरितप्रायं भविष्यं तदिहोच्यते

പതിനാലായിരവും കൂടാതെ അഞ്ചുനൂറും (ശ്ലോകങ്ങൾ)—ഇതിനെ ഇവിടെ ‘ഭവിഷ്യ’മെന്നു പറയുന്നു; ഇത് പ്രധാനമായും വരാനിരിക്കുന്ന ചരിതവൃത്താന്തങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ളതാണ്।

Verse 51

तत्पौषमासि यो दद्यात्पौर्णमास्यां विमत्सरः । गुडकुम्भसमायुक्तमग्निष्टोमफलं लभेत्

പൗഷമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ അസൂയരഹിതനായി ശർക്കര (ഗുഡം) നിറഞ്ഞ കുംഭം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലത്തോടു തുല്യമായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 52

रथंतरस्य कल्पस्य वृत्तान्तमधिकृत्य च । सावर्णिना नारदाय कृष्णमाहात्म्यसंयुतम् । प्रोक्तं ब्रह्मवराहस्य चरितं वर्ण्यतेऽत्र च

രഥന്തരകല്പത്തിന്റെ വൃത്താന്തം ആധാരമാക്കി സാവർണി നാരദനോട് കൃഷ്ണമാഹാത്മ്യസഹിതം ഉപദേശിച്ചു; ഇവിടെ ബ്രഹ്മ-വരാഹന്റെ ചരിതവും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 53

तदष्टादशसाहस्रं ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । पुराणं ब्रह्मवैवर्तं यो दद्याद्ब्राह्मणोत्तमे । माघमासे पौर्णमास्यां ब्रह्मलोके महीयते

അത് പതിനെട്ടായിരം (ശ്ലോക)മുള്ള ഗ്രന്ഥം ‘ബ്രഹ്മവൈവർത്തം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു। മാഘമാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണനു ബ്രഹ്മവൈവർത്തപുരാണം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 54

यत्राग्निलिङ्गमध्यस्थः प्राह देवो महेश्वरः । धर्मार्थकाममोक्षार्थानाग्नेयमधिकृत्य च

അവിടെ അഗ്നിലിംഗത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം നൽകുന്ന ‘ആഗ്നേയം’ വിഷയമാക്കി।

Verse 55

कल्पं तल्लैङ्गमित्युक्तं पुराणं ब्रह्मणा स्वयम्

ആ കല്പത്തെ സ്വയം ബ്രഹ്മാവ് ‘ലൈംഗ’—അഥവാ ലിംഗപുരാണം—എന്ന് വിളിച്ചു.

Verse 56

तदेकादशसाहस्रं फाल्गुन्यां यः प्रयच्छति । तिलधेनुसमायुक्तं स याति शिवसात्म्यताम्

ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ ആ ഏകാദശ സഹസ്ര (ശ്ലോകങ്ങളുള്ള) ഗ്രന്ഥം തിലധേനുവോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവസാത്മ്യത—ശിവഭാവം—പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 57

महावराहस्य पुनर्माहात्म्यमधिकृत्य च । विष्णुनाऽभिहितं क्षोण्यै तद्वाराहमिहोच्यते

മഹാവരാഹത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ആസ്പദമാക്കി, വിഷ്ണു ഭൂമിയോട് പറഞ്ഞതുതന്നെ ഇവിടെ ‘വാരാഹ’ (പുരാണം/ഉപദേശം) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 58

मानवस्य प्रसंगेन धन्यस्य मुनिसत्तमाः । चतुर्विंशत्सहस्राणि तत्पुराणमिहोच्यते

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ധന്യമായ മാനവ (മനു-ബന്ധപ്പെട്ട) പ്രസംഗത്തിന്റെ സന്ദർഭത്തിൽ, ആ പുരാണം ഇവിടെ ചതുര്വിംശതി സഹസ്ര (ശ്ലോകങ്ങൾ) ഉള്ളതെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 59

काञ्चनं गरुडं कृत्वा तिलधेनुसमन्वितम् । पौर्णमास्यामथो दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने । वाराहस्यप्रसादेन पदमाप्नोति वैष्णवम्

സ്വർണ്ണഗരുഡനെ നിർമ്മിച്ച്, തിലധേനുവോടുകൂടി, പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ കുടുംബസ്ഥ ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം; വാരാഹന്റെ പ്രസാദത്താൽ വൈഷ്ണവപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 61

स्कांदं नाम पुराणं तदेकाशीति निगद्यते । सहस्राणि शतं चैकमिति मर्त्येषु पठ्यते

‘സ്കാന്ദ’ എന്ന പുരാണം എൺപത്തൊന്ന് ആയിരം (ശ്ലോകങ്ങൾ) എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ മർത്ത്യലോകത്തിൽ അത് ‘ഒരു ലക്ഷം ഒരു ആയിരം’ എന്നു പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു.

Verse 62

परिलेख्य च यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम् । शैवं स पदमाप्नोति मकरोपगमे रवेः

വിധിപൂർവ്വം ലേഖനം/പ്രതിമ അടയാളപ്പെടുത്തി, സ്വർണ്ണ ത്രിശൂലസഹിതം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—സൂര്യൻ മകരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ—പരമ ശൈവ പദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 63

त्रिविक्रमस्य माहात्म्यमधिकृत्य चतुर्मुखः । त्रिवर्गमभ्यधात्तत्तु वामनं परिकीर्तितम्

ത്രിവിക്രമന്റെ മഹാത്മ്യം സംബന്ധിച്ച് ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് ത്രിവർഗം (ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമ) ഉപദേശിച്ചു; ആ വിവരണം ‘വാമന’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 64

पुराणं दशसाहस्रं कौर्मकल्पानुगं शिवम्

ഇത് പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള പുരാണം; ശിവമംഗളകരവും കൂർമകല്പാനുസൃതവുമാണ്.

Verse 65

यः शरद्विषुवे दद्याद्धेमवस्त्रसमन्वितम् । क्षौमावृतं युतं धेन्वा स पदं याति वैष्णवम्

ശരദ്വിഷുവ ദിനത്തിൽ സ്വർണ്ണവസ്ത്രസഹിതം ദാനം ചെയ്ത്, ക്ഷൗമ (ചണ) വസ്ത്രം മൂടിയ ധേനുവും കൂടി അർപ്പിക്കുന്നവൻ—പരമ വൈഷ്ണവ പദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 66

यच्च धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च रसातले । माहात्म्यं कथयामास कूर्मरूपी जनार्दनः

രസാതലത്തിൽ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ മഹാത്മ്യം പറഞ്ഞത് കൂർമരൂപിയായ ജനാർദ്ദനൻ തന്നെയായിരുന്നു।

Verse 67

इन्द्रद्युम्नप्रसंगेन ऋषीणां शक्रसन्निधौ । सप्तदशसहस्राणि लक्ष्मीकल्पानुषङ्गिकम्

ഇന്ദ്രദ്യുമ്നപ്രസംഗത്തെ ആധാരമാക്കി, ശക്രസന്നിധിയിൽ ഋഷികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ലക്ഷ്മീകൽപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പതിനേഴായിരം (ശ്ലോകങ്ങളുടെ) വിവരണം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 68

यो दद्यादयने कौर्मं हेमकूर्मसमन्वितम् । गोसहस्रप्रदानस्य स फलं प्राप्नुयान्नरः

അയനകാലത്ത് സ്വർണ്ണകൂർമസഹിതമായ ‘കൗർമ’ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ആയിരം ഗോദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 69

श्रुतीनां यत्र कल्पादौ प्रवृत्त्यर्थं जनार्दनः । मत्स्यरूपी च मनवे नरसिंहोपवर्णनम्

കൽപ്പാരംഭത്തിൽ ശ്രുതികൾ പ്രവൃത്തിക്കേണ്ടതിനായി ജനാർദ്ദനൻ മത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു മനുവിനോട് നരസിംഹോപവൃത്താന്തം വിവരിച്ച സ്ഥലം അതാണ്।

Verse 70

अधिकृत्याब्रवीत्सप्तकल्पवृत्तं मुनिव्रताः । तन्मात्स्यमिति जानीध्वं सहस्राणि चतुदर्श

മുനിവ്രതികളേ! അദ്ദേഹം ഏഴ് കൽപ്പങ്ങളുടെ വൃത്താന്തം പ്രസ്താവിച്ചു; അതിനെ ‘മാത്സ്യം’ എന്നു അറിയുക—അത് പതിനാലായിരം (ശ്ലോകങ്ങൾ) അടങ്ങിയതാണ്।

Verse 71

विषुवे हैममत्स्येन धेन्वा क्षौमयुगान्वितम् । यो दद्यात्पृथिवी तेन दत्ता भवति चाखिला

വിഷുവകാലത്ത് സ്വർണമത്സ്യത്തോടുകൂടി, ക്ഷൗമവസ്ത്രയുഗം ധരിച്ച പശുവിനെ ആരെങ്കിലും ദാനം ചെയ്താൽ, അവനാൽ അഖില ഭൂമിയേയും ദാനം ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു।

Verse 72

यदा वा गरुडे कल्पे विश्वाण्डाद्गरुडोऽभवत् । अधिकृत्याब्रवीत्कृष्णो गारुडं तदिहोच्यते

ഗരുഡകൽപത്തിൽ വിശ്വാണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ഗരുഡൻ ഉദ്ഭവിച്ചപ്പോൾ, അവനെ വിഷയമാക്കി ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞ വൃത്താന്തം തന്നെയാണ് ഇവിടെ ‘ഗാരുഡം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 73

तदष्टादश चैकं च सहस्राणीह पठ्यते । स्वर्णहंससमायुक्तं यो दद्यादयने परे । स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

ഇത് ഇവിടെ പതിനെട്ടായിരത്തി ഒന്ന് (ശ്ലോകങ്ങൾ) ആയി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു। ശുഭമായ അയനസംക്രമണ സമയത്ത് സ്വർണഹംസസഹിതം ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ച് ശിവലോകത്തിൽ സ്ഥിരനില നേടുന്നു।

Verse 74

ब्रह्मा ब्रह्माण्डमाहात्म्यमधिकृत्याब्रवीत्पुनः । तच्च द्वादशसाहस्रं ब्रह्माण्डं द्विशताधिकम्

വീണ്ടും ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിഷയമാക്കി പ്രസ്താവിച്ചു; ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡ (പുരാണം) പന്ത്രണ്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളോടും, കൂടാതെ ഇരുനൂറ് ശ്ലോകങ്ങൾ അധികവുമുള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 76

यो दद्यात्तु व्यतीपात ऊर्णायुगसमन्वितम् । राजसूयसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

വ്യതീപാത സമയത്ത് ഊർണ്ണവസ്ത്രയുഗത്തോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, സഹസ്ര രാജസൂയ യാഗങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 77

हेमधेन्वायुतं तच्च ब्रह्मलोकफलप्रदम् । चतुर्लक्षमिदं प्रोक्तं व्यासेनाद्भुतकर्मणा

ആ ദാനം പത്തായിരം സ്വർണ്ണധേനുക്കൾക്കു തുല്യവും ബ്രഹ്മലോകഫലം നൽകുന്നതുമാകുന്നു. അത്ഭുതകർമ്മനായ വ്യാസൻ ഈ നാലുലക്ഷം (ശ്ലോകങ്ങളുടെ) സമാഹാരം പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 78

इदं लोकहितार्थाय संक्षिप्तं द्वापरे द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ലോകഹിതാർത്ഥമായി ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഇതിനെ സംക്ഷിപ്തമാക്കി.

Verse 79

भविष्याणां च कल्पानां श्रूयते यत्र विस्तरः । तद्ब्रह्माण्डं पुराणं तु ब्रह्मणा समुदाहृतम्

ഭാവിയിലെ കല്പങ്ങളുടെ വിശദമായ വിവരണം എവിടെ ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതുതന്നെ ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം; ബ്രഹ്മാവാണ് അതിനെ പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 80

पाद्मे पुराणे यत्प्रोक्तं नारसिंहोपवर्णनम् । तच्चाष्टादशसाहस्रं नारसिंहमिहोच्यते

പദ്മപുരാണത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ച നരസിംഹോപവൃത്താന്തം അഷ്ടാദശ സഹസ്ര (ശ്ലോക) പരിമാണമുള്ളത്; ഇവിടെ അതിനെ ‘നാരസിംഹ’ (പുരാണം/ഖണ്ഡം) എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 81

नन्दिने यत्र माहात्म्यं कार्तिकेयेन वर्णितम् । लोके नन्दिपुराणं वै ख्यातमेतद्द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നന്ദിയോടു കാർത്തികേയൻ മഹാത്മ്യം വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്ന ആ ഗ്രന്ഥം ലോകത്തിൽ ‘നന്ദിപുരാണം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 82

यत्र साम्बं पुरस्कृत्य भविष्यति कथानकम् । प्रोच्यते तत्पुनर्लोके सांबमेव मुनिव्रताः

ദൃഢവ്രത മുനിമാരേ! സാംബനെ മുൻനിർത്തി പറയപ്പെടുന്ന ആ കഥ വീണ്ടും ലോകത്തിൽ ‘സാംബ’ എന്ന പേരിൽ തന്നേ പ്രസിദ്ധമാകും।

Verse 83

एवमादित्यसंज्ञं तु तत्रैव परिपठ्यते । अष्टादशभ्यस्तु पृथक्पुराणं यच्च दृश्यते । विजानीध्वं द्विजश्रेष्ठास्तदेतेभ्यो विनिर्गतम्

ഇങ്ങനെ അവിടെ തന്നേ അത് ‘ആദിത്യ’ എന്ന നാമത്തിൽ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറെയായി കാണുന്ന ഏതൊരു പ്രത്യേക പുരാണവും—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ! അത് ഇവയിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിച്ചതെന്ന് അറിയുക।

Verse 84

पञ्चाङ्गानि पुराणस्य चाख्यानमितरत्स्मृतम् । सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुवंशचरितं पुराणं पञ्चलक्षणम्

പുരാണത്തിന് അഞ്ചു അംശങ്ങളുണ്ട്; ഇതിലുപരി ഉള്ള കഥനം ഉപാഖ്യാനമായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. സർഗം, പ്രതിസർഗം, വംശം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശാനുവംശചരിതം—ഇവയാണ് പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങൾ।

Verse 85

ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणां माहात्म्यं भुवनस्य च । संहारश्च प्रदृश्येत पुराणं पञ्चलक्षणम्

അതിൽ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, അർക (സൂര്യൻ) 그리고 രുദ്രൻ എന്നിവരുടെ മഹാത്മ്യവും, ഭുവനങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും അവയുടെ സംഹാരവും കാണപ്പെടുന്നു—അതുകൊണ്ട് പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 86

धर्मश्चार्थश्च कामश्च मोक्षश्च परिकीर्त्यते । सर्वेष्वपि पुराणेषु तद्विरूढे च यत्फलम्

ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം—ഇവയെല്ലാം എല്ലാ പുരാണങ്ങളിലും പരികീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ആ ഉപദേശങ്ങൾ ശരിയായി വളർത്തി ആചരിക്കുമ്പോൾ ഉദിക്കുന്ന ഫലവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 87

सात्विकेषु च कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः । राजसेषु च माहात्म्यमधिकं ब्रह्मणो विदुः

സാത്ത്വിക കല്പങ്ങളിൽ ഹരിയുടെ മഹാത്മ്യം അധികം; രാജസ കല്പങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മഹാത്മ്യം അധികമെന്നു പണ്ഡിതർ അറിയുന്നു।

Verse 88

तद्वदग्रे च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य हि । संकीर्णे च सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते

അതുപോലെ താമസ കല്പങ്ങളിൽ ശിവന്റെ മഹാത്മ്യമാണ് അഗ്രം; സംകീർണ്ണ കല്പത്തിൽ സരസ്വതിയുടെയും പിതൃകളുടെയും മഹിമയും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 89

चतुर्भिर्भगवान्विष्णुर्द्वाभ्यां ब्रह्मा तथा रविः । अष्टादशपुराणेषु शेषेषु भगवाञ्छिवः

പതിനെട്ടു പുരാണങ്ങളിൽ നാലിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രധാനസ്തുതി; രണ്ടിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെയും അതുപോലെ രണ്ടിൽ രവിയുടെ (സൂര്യന്റെ) മഹിമയും; ശേഷിക്കുന്നവയിൽ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ മഹിമയും.

Verse 90

वेदवन्निश्चलं मन्ये पुराणं वै द्विजोत्तमाः । वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणे नात्र संशयः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഞാൻ പുരാണത്തെ വേദംപോലെ അചലമായ പ്രമാണമായി കരുതുന്നു. എല്ലാ വേദങ്ങളും പുരാണത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 91

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं चालयिष्यति । इतिहासपुराणैस्तु निश्चलोऽयं कृतः पुरा

വേദം അല്പശ്രുതനെ ഭയപ്പെടുന്നു—‘ഇവൻ എന്നെ ചലിപ്പിക്കും’ എന്ന്. എന്നാൽ ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വഴി അത് പണ്ടേ ദൃഢവും അചലവും ആക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 92

यन्न दृष्टं हि वेदेषु न दृष्टं स्मृतिषु द्विजाः । उभयोर्यत्र दृष्टं च तत्पुराणेषु गीयते

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! വേദങ്ങളിൽ കാണാത്തതും സ്മൃതികളിലും കാണാത്തതും; എന്നാൽ ഇരുവരിലും ഉള്ളതായി ദൃശ്യമാകുന്നതും—അതേ പുരാണങ്ങളിൽ ഗീതമായി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 93

यो वेद चतुरो वेदान्सांगोपनिषदो द्विजः । पुराणं नैव जानाति न च स स्याद्विचक्षणः

സാംഗങ്ങളോടും ഉപനിഷത്തുകളോടും കൂടി നാലു വേദങ്ങൾ അറിയുന്ന ദ്വിജനും—പുരാണം അറിയാത്തപക്ഷം അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിവേകിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുകയില്ല।

Verse 94

अष्टादशपुराणानि कृत्वा सत्यवतीसुतः । भारताख्यानमकरोद्वेदार्थैरुपबृंहितम्

സത്യവതീസുതൻ (വ്യാസൻ) അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങൾ രചിച്ച ശേഷം, വേദാർത്ഥങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ‘ഭാരത’ എന്ന ആഖ്യാനം നിർമ്മിച്ചു।

Verse 95

लक्षेणैकेन तत्प्रोक्तं द्वापरान्ते महात्मना । वाल्मीकिना च यत्प्रोक्तं रामोपाख्यानमुत्तमम्

ആ മഹാത്മാവ് ദ്വാപരയുഗാന്തത്തിൽ അതിനെ ഒരു ലക്ഷം ശ്ലോകങ്ങളുടെ പരിമാണത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ചു; വാൽമീകിയും ഉത്തമമായ രാമോപാഖ്യാനം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 96

ब्रह्मणा विहितं यच्च शतकोटिप्रविस्तरम् । आह तन्नारदायैव तेन वाल्मीकये पुनः

ബ്രഹ്മാവ് ശതകോടി വിപുലതയിൽ ക്രമീകരിച്ചതിനെ അദ്ദേഹം നാരദനോട് പറഞ്ഞു; നാരദൻ പിന്നെയും അതേ വാൽമീകിയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 97

वाल्मीकिना च लोके तु धर्मकामार्थसाधकम्

വാൽമീകിയും ലോകഹിതാർത്ഥം അതിനെ ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവ സിദ്ധിപ്പിക്കുന്നതെന്നായി പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി.

Verse 98

एवं सपादाः पञ्चैते लक्षाः पुण्याः प्रकीर्तिताः । पुरातनस्य कल्पस्य पुराणे तु विदुर्बुधाः

ഇങ്ങനെ സവ്വാ അഞ്ചുലക്ഷം എന്ന സംഖ്യ പുണ്യമെന്നായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു; പുരാണത്തിൽ ജ്ഞാനികൾ അതിനെ പുരാതന കല്പത്തിന്റേതായി അറിയുന്നു.

Verse 99

इतिहासपुराणानि भिद्यन्ते काल गौरवात् । स्कान्दं तथा च ब्रह्माण्डं पुराणं लैङ्गमेव च

കാലത്തിന്റെ ഭാരത്താൽ ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ സ്കാന്ദം, ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം, ലൈംഗ (ലിംഗ) പുരാണവും വ്യത്യസ്ത വിഭാഗങ്ങളായി കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 100

वाराहकल्पे विप्रेन्द्रास्तेषां भेदः प्रवर्तते । अष्टादशप्रकारेण ब्रह्माण्डं भिन्नमेव हि

ഓ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! വാരാഹകല്പത്തിൽ അവയുടെ വിഭാഗങ്ങൾ പ്രചരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം തീർച്ചയായും പതിനെട്ടു രീതിയിൽ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 101

अष्टादशपुराणानि तेन जातानि भूतले । लैङ्गमेकादशविधं प्रभिन्नं द्वापरे शुभम्

അവനാൽ ഭൂതലത്തിൽ പതിനെട്ടു പുരാണങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു; മംഗളമായ ലൈംഗ (ലിംഗ) പുരാണം ദ്വാപരയുഗത്തിൽ പതിനൊന്ന് രീതിയിൽ വിപുലമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 102

स्कान्दं तु सप्तधा भिन्नं वेद व्यासेनधीमता । एकाशीतिसहस्राणि शतं चैकं तु संख्यया

ധീമാനായ വ്യാസന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ സ്കന്ദപുരാണം ഏഴ് വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിതമാണ്; എണ്ണത്തിൽ അതിൽ എൺപത്തൊന്ന് ആയിരത്തി നൂറ് ശ്ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്।

Verse 103

तस्याऽद्यो यो विभागस्तु स्कन्दमाहात्म्यसंयुतः । माहेश्वरः समाख्यातो द्वितीयो वैष्णवः स्मृतः

ആ പുരാണത്തിലെ ആദ്യ വിഭാഗം സ്കന്ദമാഹാത്മ്യസഹിതമായതിനാൽ ‘മാഹേശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; രണ്ടാം വിഭാഗം ‘വൈഷ്ണവ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 104

तृतीयो ब्रह्मणः प्रोक्तः सृष्टिसंक्षेपसूचकः । काशीमाहात्म्यसंयुक्तश्चतुर्थः परिपठ्यते

മൂന്നാം വിഭാഗം ബ്രഹ്മാവിനേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; അത് സൃഷ്ടിയുടെ സംക്ഷിപ്ത വിവരണം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നാലാം വിഭാഗം കാശീമാഹാത്മ്യസഹിതമായി പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു।

Verse 105

रेवायाः पञ्चमो भागः सोज्जयिन्याः प्रकीर्तितः । षष्ठः कल्पो नागरश्च तीर्थमाहात्म्यसूचकः

അഞ്ചാം ഭാഗം റേവാ (നർമദാ)യും ഉജ്ജയിനിയും സംബന്ധിച്ചതായി പ്രസിദ്ധം; ആറാം ഭാഗം ‘നാഗരകല്പം’, അത് തീർത്ഥമാഹാത്മ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 106

सप्तमो यो विभागोऽयं स्मृतः प्राभासिको द्विजाः । सर्वे द्वादशसाहस्रा विभागाः संप्रकीर्तिताः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ഏഴാം വിഭാഗം ‘പ്രാഭാസിക’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഇങ്ങനെ പന്ത്രണ്ടായിരം ശ്ലോകപരിമാണമുള്ള എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും യഥാവിധി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 107

अस्मिन्प्राभासिकः सर्वो वर्ण्यते क्षेत्रविस्तरः । तीर्थानां चैव माहात्म्यं माहात्म्यं शंकरस्य च

ഈ പ്രാഭാസിക ഖണ്ഡത്തിൽ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ സമഗ്രവിസ്താരം വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മഹിമയും ശങ്കരൻ (ശിവൻ) മഹാത്മ്യവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 108

अन्येषां चैव देवानां माहात्म्यं च प्रकीर्त्यते । इति भेदः पुराणानां संक्षेपात्कथितो द्विजाः

മറ്റു ദേവന്മാരുടെയും മഹിമയും ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പുരാണങ്ങളുടെ ഭേദം സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 109

इममष्टादशानां तु पुराणानामनुक्रमम् । यः पठेद्धव्यकव्येषु स याति भवनं हरेः

ദേവാർപ്പണങ്ങളിലും പിതൃകർമ്മങ്ങളായ ശ്രാദ്ധാദികളിലും അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങളുടെ ഈ അനുക്രമം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ഹരി (വിഷ്ണു)യുടെ ധാമത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।