Adhyaya 197

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु नागरो द्विजसत्तमाः । विश्वावसुरिति ख्यातो वेदवेदांगपारगः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരേ! ‘വിശ്വാവസു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു നാഗര ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായിരുന്നു.

Verse 2

पश्चिमे वयसि प्राप्ते तस्य पुत्रो बभूव ह । परावसुरिति ख्यातस्तस्य प्राणसमः सदा

അവൻ വാർദ്ധക്യത്തിലേക്കെത്തിയപ്പോൾ അവനൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു; ‘പരാവസു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ആ പുത്രൻ എപ്പോഴും അവനു പ്രാണസമാന പ്രിയനായിരുന്നു.

Verse 3

स वेदाध्ययनं चक्रे यौवने समुपस्थिते । वयस्यैः संमतैः सार्धं सदा हास्य परायणैः

യൗവനം വന്നപ്പോൾ അവൻ വേദാധ്യയനം ആരംഭിച്ചു—തന്നോടൊപ്പമുള്ള പ്രായക്കാരായ, ഇഷ്ടസുഹൃത്തുകളോടൊപ്പം; അവർ എപ്പോഴും ഹാസ്യവിനോദത്തിൽ പരായണരായിരുന്നു.

Verse 4

कस्यचित्त्वथ कालस्य माघमास उपस्थिते । रात्रौ सोऽध्ययनं चक्र उपाध्यायगृहं गतः

പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത്, മാഘമാസം എത്തിയപ്പോൾ, അവൻ രാത്രിയിൽ ഗുരുവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് ചെന്നു പഠനം നടത്തി।

Verse 5

निशीथे स समुत्थाय सर्वैर्मि त्रैश्च रक्षितः । वेश्यागृहं समासाद्य प्रसुप्तो वेश्यया सह

അർദ്ധരാത്രിയിൽ അവൻ എഴുന്നേറ്റ്, എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളാൽ കാവലോടെ, വേശ്യാഗൃഹത്തിലെത്തി അവളോടൊപ്പം ശയിച്ചു ഉറങ്ങി।

Verse 6

जलपूर्णं समाधाय जलपात्रं समीपगम् । निजाचमनयोग्यं च जलपानार्थमेव च

അവൻ സമീപത്ത് വെള്ളം നിറഞ്ഞ പാത്രം വെച്ചു—സ്വന്തം ആചമനത്തിന് യോജിച്ചതും, വെള്ളം കുടിക്കാനായി മാത്രം നിശ്ചയിച്ചതും।

Verse 7

निशाशेषे तु संप्राप्ते स पिपासासमाकुलः । निद्रालस्यसमोपेतः शय्यां त्यक्त्वा समुत्थितः

രാത്രി ഏതാണ്ട് അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ദാഹം കൊണ്ട് വ്യാകുലനായി, നിദ്രയും ആലസ്യവും നിറഞ്ഞവനായി, ശയ്യ വിട്ട് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 8

वेश्याया मद्यपात्रं तु ह्यधस्तात्सं व्यवस्थितम् । तदादाय पपौ मद्यं जलभ्रांत्या यदैव सः

എന്നാൽ താഴെ വേശ്യയുടെ മദ്യപാത്രം വെച്ചിരുന്നു; അത് എടുത്ത് വെള്ളമെന്ന ഭ്രമത്തിൽ അവൻ മദ്യം കുടിച്ചു।

Verse 9

तदा मद्यं परिज्ञाय पात्रं त्यक्त्वा सुदुःखितः । वैराग्यं परमं गत्वा प्रलापानकरो द्बहून्

അത് മദ്യമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ ഉടൻ അവൻ പാത്രം ഉപേക്ഷിച്ച് അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. പരമവൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് അനേകം വിലാപങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 10

अहो निद्रान्वितेनाद्य किं मया विकृतं कृतम् । यदद्य मद्यमापीतं जलभ्रांत्या विगर्हितम्

“അയ്യോ! നിദ്രാവശനായിട്ട് ഇന്ന് ഞാൻ എത്ര ഭീകരമായ ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്തു! ജലമെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചു നിന്ദ്യമായ മദ്യം കുടിച്ചു.”

Verse 11

किं करोमि क्व गच्छामि कथं शुद्धिर्भवेन्मम । प्रायश्चित्तं करिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम्

“ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം? എനിക്ക് ശുദ്ധി എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അത്യന്തം ദുഷ്കരമായാലും ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും.”

Verse 12

एवं निश्चित्य मनसा प्रभाते समुपस्थिते । शंखतीर्थं समासाद्य कृत्वा स्नानं तथा परम्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച് പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ അവൻ ശംഖതീർത്ഥത്തിലെത്തി അവിടെ ഉത്തമമായ ശുദ്ധികര സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 13

सशिखं वपनं पश्चात्कारयित्वा त्वरावितः । गतश्च तिष्ठते यत्र ब्रह्मघोषपरायणः

പിന്നീട് ശിഖ നിലനിർത്തി വപനം ചെയ്യിച്ച്, അവൻ വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മഘോഷപരായണനായവൻ പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.

Verse 14

उपाध्यायः सशिष्यश्च ब्रह्मस्थानं समाश्रितः । स गत्वा दूरतः स्थित्वा संनिविष्टो यथान्त्यजः

ഉപാധ്യായൻ ശിഷ്യനോടുകൂടെ ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിൽ വസിച്ചു. അവൻ അവിടെ ചെന്നു ദൂരത്ത് നിന്നു, തന്റെ ദോഷത്തിൽ ലജ്ജിച്ചു, അന്ത്യജനെന്നപോലെ ഇരുന്നുവു.

Verse 15

श्मश्रुमूर्धजहीनस्तु यदा मित्रैर्विलोकितः । तदा हास्याद्धतो मूर्ध्नि हस्ताग्रैश्च मुहुर्मुहुः

സുഹൃത്തുകൾ അവനെ താടി-തലമുടിയില്ലാത്തവനായി കണ്ടപ്പോൾ അവർ പൊട്ടിച്ചിരിച്ചു; പരിഹാസത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും വിരൽത്തുമ്പുകളാൽ തലമുടിയുടെ മുകളിൽ തട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 16

उपाध्यायस्तु तं दृष्ट्वा दीनं बाष्पपरिप्लुतम् । श्मश्रुमूर्धजसंत्यक्तं ततः प्रोवाच सादरम्

ഉപാധ്യായൻ അവനെ ദീനനായി, കണ്ണീരിൽ നനഞ്ഞവനായി, താടിയും തലമുടിയും ഉപേക്ഷിച്ചവനായി കണ്ടു; പിന്നെ സാദരമായി സ്നേഹത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 17

किमद्य वत्स दूरे त्वमुपविष्टस्तु दैन्यधृक् । एहि मे संनिधौ ब्रूहि पराभूतोऽसि केन वा

“വത്സാ, ഇന്ന് എന്തു സംഭവിച്ചു? ഇങ്ങനെ ദൈന്യം ധരിച്ചു ദൂരത്ത് എന്തിന് ഇരിക്കുന്നു? എന്റെ അടുത്തേക്ക് വാ; പറയൂ—ആരാണ് നിന്നെ അപമാനിച്ചത്?”

Verse 18

परावसुरुवाच । अयोग्योऽहं गुरो जातः सेवायास्तव सांप्रतम् । वेश्याया मंदिरस्थेन ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

പരാവസു പറഞ്ഞു—“ഗുരുദേവാ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സേവയ്ക്ക് അയോഗ്യനായിരിക്കുന്നു. വേശ്യാഗൃഹത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കെ എന്റെ സ്വന്തം കമണ്ഡലുവിന്റെ കാര്യത്തിൽ (ദോഷം) ഞാൻ അറിഞ്ഞു.”

Verse 19

वेश्याया मद्यपात्रं तु मद्यपूर्णं प्रगृह्य च । तस्माद्देहि विभो मह्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

ഞാൻ വേശ്യയുടെ മദ്യത്തോടെ നിറഞ്ഞ മദ്യപാത്രം എടുത്തു. അതിനാൽ ഹേ വിഭോ, എന്റെ ശുദ്ധിക്കായി എനിക്ക് പ്രായശ്ചിത്തം നൽകണമേ.

Verse 20

धर्मद्रोणेषु यत्प्रोक्तं तत्करिष्याम्यसंशयम्

ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെല്ലാം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ അനുഷ്ഠിക്കും.

Verse 21

अथ तं बटवः प्रोचुर्वयस्यास्तस्य ये स्थिताः । हास्यं कृत्वा प्रकामाश्च वेश्या या गुरुसंनिधौ

അപ്പോൾ അവന്റെ സമീപത്ത് നിന്നിരുന്ന കൂട്ടുകാരായ ബാലന്മാർ ഏറെ പരിഹസിച്ച്, ഗുരുസന്നിധിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന ആ വേശ്യയെക്കുറിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 22

या एषा नृपतेः कन्या ख्याता रत्नावती जने । अस्याः स्तनौ गृहीत्वा त्वमधरं पिबसि द्रुतम् । ततस्ते स्याद्विशुद्धिश्च नान्यथा प्रभविष्यति

ഇവൾ രാജാവിന്റെ പുത്രി; ജനങ്ങളിൽ ‘രത്നാവതി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ. അവളുടെ സ്തനങ്ങൾ പിടിച്ച് നീ വേഗത്തിൽ അവളുടെ അധരം പാനംചെയ്യുക; അപ്പോൾ നിനക്ക് ശുദ്ധി ലഭിക്കും, മറ്റെങ്ങനെക്കും സംഭവിക്കില്ല.

Verse 23

परावसुरुवाच । न वयस्या नर्मकालो विषमे मम संस्थिते । ममोपरि यदि स्नेहो वालमित्रत्वसंभवः । तदानीय द्विजानन्यान्वदध्वं निष्कृतिं मम

പരാവസു പറഞ്ഞു— സുഹൃത്തുക്കളേ, ഞാൻ ഗുരുതര പ്രതിസന്ധിയിലാണ്; ഇത് പരിഹാസത്തിനുള്ള സമയം അല്ല. ബാല്യസൗഹൃദത്തിൽ നിന്നുള്ള സ്നേഹം എനിക്കു മേൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ, മറ്റു ബ്രാഹ്മണരെ കൊണ്ടുവന്ന് എന്റെ മോചനത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം പറഞ്ഞുതരൂ.

Verse 24

अथ ते नर्ममुत्सृज्य तद्दुःखेन च दुःखिताः । विश्वावसुं समासाद्य तद्वृत्तांतमथाब्रुवन्

അപ്പോൾ അവർ പരിഹാസം ഉപേക്ഷിച്ചു; അവന്റെ ദുഃഖത്തിൽ തങ്ങളുമെല്ലാം ദുഃഖിതരായി. വിശ്വാവസുവിനെ സമീപിച്ച് സംഭവിച്ച എല്ലാറ്റിന്റെയും പൂർണ്ണവൃത്താന്തം അറിയിച്ചു.

Verse 25

सोऽपि तेषां समाकर्ण्य तत्कर्णकटुकं वचः । सभार्यः प्रययौ तत्र यत्र पुत्रो व्यवस्थितः

അവരുടെ ചെവിക്ക് കഠിനവും കയ്പുമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവനും ഭാര്യയോടുകൂടെ മകൻ പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 26

दुःखेन महता युक्तः स्खलमानः पदेपदे । वृद्धभावात्तथा शोकात्पुत्राकृत्यसमुद्भवात्

അവൻ മഹാദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, ഓരോ പടിയിലും ഇടറിക്കൊണ്ട് നടന്നു—വാർദ്ധക്യത്താലും, മകന്റെ ദുഷ്കൃത്യത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ശോകത്താലും.

Verse 27

ततस्तौ प्रोचतुः पुत्रं बाष्पगद्गदया गिरा । दंपती बहुशोकार्तौ हा पुत्र किमिदं कृतम् । सोऽपि सर्वं समाचख्यौ ताभ्यां वृतांतमात्मनः

പിന്നീട് ഏറെ ശോകത്തിൽ വിങ്ങിയ ദമ്പതികൾ കണ്ണീരാൽ ഗദ്ഗദമായ ശബ്ദത്തിൽ മകനോട് പറഞ്ഞു—“ഹാ പുത്രാ! ഇതെന്താണ് നീ ചെയ്തത്?” അവനും തനിക്കുണ്ടായ സംഭവങ്ങളുടെ മുഴുവൻ വൃത്താന്തം അവർക്കു പറഞ്ഞു.

Verse 28

प्रायश्चित्तं करिष्यामि तस्मादात्मविशुद्धये । ततो विश्वावसुर्विप्रान्स्मार्ताञ्छ्रुतिसमन्वितान् । तदर्थमानयामास वेदविद्याविचक्षणान्

അവൻ പറഞ്ഞു—“അതുകൊണ്ട് ആത്മശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കും.” തുടർന്ന് വിശ്വാവസു അതിനായി ശ്രുതിസമന്വിതരും സ്മൃതിശാസ്ത്രപ്രമാണികളും വേദവിദ്യയിൽ നിപുണരുമായ ബ്രാഹ്മണരെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 29

ततः परावसुस्तेषां पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । प्रोवाच स्वादितं मद्यं मया रात्रावजानता । वेश्या भांडं समादाय ज्ञात्वा निजकमंडलुम्

അപ്പോൾ പരാവസു അവരുടെ മുമ്പിൽ കയ്യുകൂപ്പി നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു— “രാത്രിയിൽ അറിയാതെ ഞാൻ മദ്യത്തെ രുചിച്ചു. ഒരു വേശ്യ ഒരു പാത്രം എടുത്തുകൊണ്ട്, അത് എന്റെ സ്വന്തം കമണ്ഡലുവെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്…”

Verse 31

एवमुक्तास्ततस्तेन विप्रास्ते स्मृतिवादिनः । धर्मशास्त्रं समालोक्य ततः प्रोचुश्च तं द्विजाः

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്മൃതിവാദികളായ ആ വിപ്രന്മാർ ധർമ്മശാസ്ത്രം പരിശോധിച്ച്, പിന്നെ ആ ദ്വിജനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 32

अतिमानादतिक्रोधात्स्नेहाद्वा यदि वा भयात् । प्रायश्चित्तमनर्हं तु ददत्तत्पापमश्नुते

അതിമാനം, അതിക്രോധം, സ്നേഹം അല്ലെങ്കിൽ ഭയം മൂലം—അർഹതയില്ലാത്തവന് പ്രായശ്ചിത്തം നിശ്ചയിക്കുന്നവൻ തന്നേ ആ പാപം അനുഭവിക്കും.

Verse 33

प्रायश्चित्तं प्रदास्यामस्तस्माद्युक्तं वयं तव । यदि शक्नोषि तत्कर्तुं तत्कुरुष्व समाहितः

അതുകൊണ്ട് നിനക്കു യുക്തമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഞങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കും. നീ അതു ചെയ്യാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, സമാഹിതനായി സ്ഥിരചിത്തത്തോടെ അതു അനുഷ്ഠിക്കു.

Verse 34

परावसुरुवाच । करोमि वो न चेद्वाक्यं तत्पृच्छामि कुतो द्विजाः । नाहं केनापि संदृष्टो मद्यपानं समाचरन्

പരാവസു പറഞ്ഞു— “ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കും; എങ്കിലും, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ചോദിക്കുന്നു—ഇത് എങ്ങനെ അറിഞ്ഞു? മദ്യപാനം ചെയ്യുമ്പോൾ എന്നെ ആരും കണ്ടിട്ടില്ല।”

Verse 35

तस्माद्ब्रूत यथार्हं मे प्रायश्चित्तं विशुद्धये । अपि प्राणहरं रौद्रं नो चेत्पापमवाप्स्यथ

അതിനാൽ എന്റെ ശുദ്ധിക്കായി യഥോചിതമായ പ്രായശ്ചിത്തം എനിക്ക് പറയുക—അത് ഉഗ്രവും പ്രാണഹരവും ആയാലും ശരി; അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് പാപം ലഭിക്കും.

Verse 36

ब्राह्मणा ऊचुः । बुध्यमानो द्विजो यस्तु मद्यपानं समाचरेत् । तावन्मात्रं हिरण्यं च तप्तं पीत्वा विशुध्यति

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ബോധപൂർവ്വം ഒരു ദ്വിജൻ മദ്യപാനം ചെയ്താൽ, അതേ അളവിൽ ഉരുക്കി ചൂടാക്കിയ സ്വർണം കുടിച്ചാൽ അവൻ ശുദ്ധനാകും.

Verse 37

अज्ञानतो यदा पीतं मद्यं विप्रेण कर्हिचित् । अग्नितुल्यं घृतं पीत्वा तावन्मात्रं विशुध्यति

എന്നാൽ ഏതെങ്കിലും സമയത്ത് ഒരു വിപ്രൻ അജ്ഞാനവശാൽ മദ്യം കുടിച്ചാൽ, അതേ അളവിൽ അഗ്നിസമമായ ചൂടുള്ള നെയ്യ് കുടിച്ച് ശുദ്ധനാകും.

Verse 38

एवं ते सर्वमाख्यातं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । यदि शक्तोषि चेत्कर्तुं कुरुष्व त्वं द्विजोत्तम

ഇങ്ങനെ ശുദ്ധിക്കായുള്ള മുഴുവൻ പ്രായശ്ചിത്തവും നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു. നീ അത് ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണെങ്കിൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമ, അത് അനുഷ്ഠിക്കു.

Verse 39

परावसुरुवाच । गंडूषमेकं मद्यस्य मया पीतं द्विजोत्तमाः । तावन्मात्रं पिबाम्येव घृतं वह्निसमं कृतम्

പരാവസു പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഞാൻ മദ്യം ഒരു ഗണ്ഡൂഷം (ഒരു വായ് നിറയെ) മാത്രം കുടിച്ചു. അതിനാൽ അതേ അളവിൽ അഗ്നിസമമായ ചൂടുള്ള നെയ്യ് തന്നെയാകും ഞാൻ കുടിക്കുക.

Verse 40

युष्मदादेशतोऽद्यैव स्वशरीरविशुद्धये । विश्वावसुश्च तच्छ्रुत्वा वज्रपातोपमं वचः

“നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഇന്നുതന്നെ, എന്റെ ദേഹശുദ്ധിക്കായി…” എന്നു. ആ വാക്കുകൾ കേട്ട വിശ്വാവസുവിന് വജ്രപാതംപോലെ പ്രഹരം തോന്നി।

Verse 41

विप्राणां चाथ पुत्रस्य तदोवाच सुदुःखितः । कृत्वाश्रुमोक्षणं भूरि बाष्पगद्गदया गिरा

അപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും തന്റെ പുത്രനോടും പറഞ്ഞു. ധാരാളം കണ്ണീർ ചൊരിഞ്ഞ്, വിങ്ങലാൽ മുട്ടിയ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു।

Verse 42

सर्वस्वमपि दास्यामि पुत्रस्यास्य विशुद्धये । प्रायश्चित्तं समाचर्तुं न दास्यामि कथंचन

“ഈ പുത്രന്റെ ശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ എന്റെ സർവ്വസ്വവും നൽകും; എന്നാൽ പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കാൻ ഞാൻ ഒരിക്കലും അനുമതി നൽകുകയില്ല।”

Verse 43

अश्राद्धेयो विपांक्तेयः सपुत्रो वा भवाम्यहम् । स्थानं वा संत्यजाम्येतत्पुत्र मैवं समाचर

“ഞാൻ പുത്രനോടുകൂടെ ശ്രാദ്ധത്തിന് അയോഗ്യനും ബ്രാഹ്മണപങ്ക്തിയിൽ ഇരിക്കാൻ അയോഗ്യനും ആകാം; അല്ലെങ്കിൽ ഈ സ്ഥലം തന്നെ വിട്ടുപോകാം. മകനേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്।”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पितुर्विघ्नकरं परम् । प्रायश्चित्तस्य सस्नेहं पुत्रो वचनमब्रवीत्

പ്രായശ്ചിത്തത്തിന് മഹാ തടസ്സമായ പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പുത്രൻ സ്നേഹത്തോടെ പ്രായശ്ചിത്തത്തെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 45

त्यज तात मम स्नेहं मा विघ्नं मे समाचर । प्रायश्चित्तं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

പുത്രൻ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, എന്നോടുള്ള സ്നേഹം വിട്ടേക്കുക; എനിക്ക് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്. ഞാൻ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യും—ഈ നിശ്ചയം ഞാൻ എടുത്തിരിക്കുന്നു.

Verse 46

मातोवाच । यदि पुत्र त्वया कार्यं प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तदहं पतिना सार्धं प्रवेक्ष्यामि पुरोऽनलम्

മാതാവ് പറഞ്ഞു—മകനേ, ശുദ്ധിക്കായി നീ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നിന്റെ പിതാവിനോടൊപ്പം നിനക്കുമുമ്പേ ആ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും.

Verse 47

त्वां द्रष्टुं नैव शक्रोमि पिबंतमग्निवद्घृतम् । पश्चात्प्राणपरित्यक्तं सत्येना त्मानमालभे

അഗ്നിപോലെ നെയ്യ് കുടിക്കുന്ന നിന്നെ ഞാൻ കാണാൻ കഴിയില്ല. നീ പ്രാണം വിട്ടശേഷം, സത്യത്തിന്റെ ബലത്തോടെ ഞാനും എന്റെ ജീവൻ ത്യജിക്കും.

Verse 48

पितोवाच । युक्तं पुत्रानया प्रोक्तं मात्रा तव हितं तथा । ममापि संमतं ह्येतत्करिष्यामि न संशयः

പിതാവ് പറഞ്ഞു—മകനേ, നിന്റെ മാതാവ് പറഞ്ഞത് യുക്തമാണ്; അത് നിന്റെ ഹിതത്തിനായാണ്. എനിക്കും ഇത് സമ്മതമാണ്; ഞാനും അത് ചെയ്യും—സംശയമില്ല.

Verse 49

तच्छ्रुत्वा तं समायाता वृत्तांतं दुःखसंयुताः

ആ വൃത്താന്തം കേട്ട് അവർ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി എത്തി.

Verse 51

पुत्रं प्रबोधयामासुः प्रायश्चित्तनिवृत्तये । तदा न शक्नुवंति स्म निवर्तयितुमं जसा

പ്രായശ്ചിത്തം ഉപേക്ഷിക്കണമെന്നു അവർ പുത്രനെ ഉപദേശിച്ചു; എങ്കിലും അപ്പോൾ പോലും അവനെ എളുപ്പത്തിൽ തിരിച്ചു കൊണ്ടുവരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 52

तावुभौ च पितापुत्रौ प्राणत्यागकृतादरौ

അങ്ങനെ പിതാവും പുത്രനും ഇരുവരും പ്രാണത്യാഗത്തിന് दृഢനിശ്ചയത്തോടെ ഒരുങ്ങി।

Verse 53

ततो वास्तुपदं जग्मुः सर्वज्ञो यत्र तिष्ठति । भर्तृयज्ञो महाभागः सर्वसंदेह वारकः

പിന്നീട് അവർ വാസ്തുപദത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ സർവ്വജ്ഞനായ മഹാഭാഗൻ ഭർത്തൃയജ്ഞൻ വസിച്ചിരുന്നു—എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്നവൻ।

Verse 54

तस्य सर्वं समाचख्युः परावसुसमुद्भवम् । वृत्तांतं मद्यपानोत्थं यन्मित्रैस्तस्य कीर्तितम्

അവർ അവനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു—പരാവസുവിൽ നിന്നുയർന്ന സമസ്ത സംഭവവിവരം, മദ്യപാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ വൃത്താന്തം, അവന്റെ സുഹൃത്തുകൾ പറഞ്ഞതുപോലെ।

Verse 55

प्रायश्चित्तं तु हास्येन यच्च स्मार्तैः प्रकीर्तितम् । विश्वावसोश्च संकल्पं वह्निसाधनसंभवम्

സ്മാർത്തർ പരിഹാസത്തോടെ പറഞ്ഞ പ്രായശ്ചിത്തവും അവർ അറിയിച്ചു; കൂടാതെ വഹ്നിസാധനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന വിശ്വാവസുവിന്റെ സംकल्पവും।

Verse 56

सपत्नीकस्य मित्राणां यच्च दुःखमुपस्थितम् । निवेद्य तत्तथा प्रोचुर्भू योऽपिविनयान्वितम्

ഭാര്യകളോടുകൂടിയ സുഹൃത്തുക്കൾക്കു വന്ന ദുഃഖവും അവർ അറിയിച്ചു; പിന്നെ വിനയത്തോടെ വീണ്ടും പറഞ്ഞു।

Verse 57

अतीतं वर्तमानं च भविष्यद्वापि यद्भवेत् । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सर्वं जानीमहे वयम्

ഭൂതം, വർത്തമാനം, ഭാവിയിൽ എന്തു സംഭവിച്ചാലും—നിനക്കൊന്നും അജ്ഞാതമല്ല; ഞങ്ങൾ നിന്നെ സർവ്വജ്ഞനായി അറിയുന്നു।

Verse 58

एतच्च नगरं सर्वं विश्वावसुकृतेऽधुना । संशयं परमं प्राप्तं तेन प्राप्तास्तवांतिकम्

ഇപ്പോൾ വിശ്വാവസു ചെയ്ത പ്രവൃത്തിയാൽ ഈ മുഴുവൻ നഗരം ഗുരുതര സംശയത്തിലായി; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 59

तस्माद्ब्रूहि महाभाग यद्यस्त्यपरमेव हि । प्रायश्चित्तं द्विजस्यास्य मद्यपानविशुद्धये

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാഭാഗ, ഏതെങ്കിലും പരമപരിഹാരം ഉണ്ടെങ്കിൽ പറയുക—ഈ ദ്വിജനെ മദ്യപാനദോഷത്തിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്രായശ്ചിത്തം ഏത്?

Verse 60

न ते ह्यविदितं किंचित्तव वेदसमुद्भवम् । भर्तृयज्ञो विहस्योच्चैस्ततो वचनमब्रवीत्

വേദത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ഒന്നും നിനക്കു അജ്ഞാതമല്ല. അപ്പോൾ ഭർത്തൃയജ്ഞൻ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 61

ब्राह्मणस्यास्य शुद्ध्यर्थमप्ययुपायः सुखावहः । विद्यमानोऽपि नास्त्येव मतिरेषा स्थिता मम

ഈ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശുദ്ധിക്കായി സുഖപ്രദമായൊരു ഉപായം തീർച്ചയായും ഉണ്ട്; എങ്കിലും അത് ഉണ്ടായിട്ടും ഇല്ലാത്തതുപോലെ—ഇതാണ് എന്റെ ദൃഢമായ ധാരണ.

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः पूर्वापरविरोधे नवाक्यमेतन्महामते । कथमस्ति कथं नास्ति तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि । विस्मयोऽयं महाञ्जातः सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! ഈ വാക്ക് പുതുതാണ്; മുൻപും പിന്നെയും ഉള്ളതോടു വിരോധമുള്ളതായി തോന്നുന്നു. എങ്ങനെ ഉണ്ട്, എങ്ങനെ ഇല്ല? അതിനാൽ നിങ്ങൾ വിശദീകരിക്കണം. എല്ലാ ദ്വിജന്മാരിലും മഹാ വിസ്മയം ഉണർന്നു.

Verse 63

भर्तृयज्ञ उवाच । जपच्छिद्रं तपश्छिद्रं यच्छिद्रं यज्ञकर्मणि । सर्वं भवति निश्छिद्रं यस्य चेच्छंति ब्राह्मणाः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ജപത്തിലെ ദോഷം, തപസ്സിലെ ദോഷം, യജ്ഞകർമ്മത്തിലെ ഏതു പിഴവുമാകട്ടെ—ബ്രാഹ്മണർ ഇച്ഛിച്ച് അംഗീകരിക്കുന്നവനു അവയെല്ലാം ദോഷരഹിതമാകുന്നു.

Verse 64

अच्छिद्रमिति यद्वाक्यं वदंति क्षितिदेवताः । विशेषान्नागरोद्भूतास्तत्तथैव न चान्यथा

‘അച്ചിദ്രം’ എന്നു ക്ഷിതിദേവതകൾ (ബ്രാഹ്മണർ) പറയുന്നു; എന്നാൽ നാഗരപരമ്പരയിൽ ഉദ്ഭവിച്ചവർ പ്രത്യേകമാണ്—അതുകൊണ്ട് കാര്യം അങ്ങനെ തന്നേ, മറ്റെങ്ങനെല്ല.

Verse 65

तथा च ब्रह्मशालायां संस्थितैर्यदुदाहृतम् । नान्यथा तत्परिज्ञेयं हास्येनापि स्मृतिं विना

കൂടാതെ ബ്രഹ്മശാലയിൽ ഇരുന്നവർ ഉച്ചരിച്ചതെല്ലാം അതേ അർത്ഥത്തിൽ തന്നേ ഗ്രഹിക്കണം, മറ്റെങ്ങനെല്ല; അത് തമാശയായി പറഞ്ഞാലും സ്മൃതി-പ്രമാണമില്ലാതെ സ്വീകരിക്കരുത്.

Verse 66

स एष हास्यभावेन प्रोक्तो मित्रैः परावसुः

ഈ പരാവസുവിനെ അവന്റെ സുഹൃത്തുകൾ ഹാസ്യഭാവത്തോടെ പറഞ്ഞുപറഞ്ഞു.

Verse 67

रत्नवत्याः स्तनौ गृह्य यद्यास्वादयतेऽधरम् । तद्भविष्यति मे शुद्धिर्मद्यपान समुद्भवा

അവൻ രത്നവതിയുടെ സ്തനങ്ങൾ പിടിച്ച് അവളുടെ അധരം ആസ്വദിച്ചാൽ, മദ്യപാനത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ എന്റെ അശുദ്ധി ശുദ്ധിയാകും.

Verse 68

तदुपायो मया प्रोक्तो विप्रस्यास्य सुखावहः । पराशरमतेनैव करोति यदि शुध्यति

ഈ ബ്രാഹ്മണന്റെ സുഖത്തിനായി ഞാൻ ഈ പരിഹാരം പറഞ്ഞു; പരാശരമതപ്രകാരം ചെയ്താൽ അവൻ ശുദ്ധനാകും.

Verse 69

ब्राह्मणा ऊचुः । यद्येतच्छुणुते राजा वाक्यमीर्ष्यापरायणः । तत्सर्वेषां वधं कुर्याद्विप्राणामन्यथा भवेत्

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഇർഷ്യയിൽ മുങ്ങിയ രാജാവ് ഈ വാക്ക് കേട്ടാൽ, ഞങ്ങളൊക്കെയുള്ള ബ്രാഹ്മണരെ വധിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ ഫലം വേറെയാകും.

Verse 70

तस्मात्करोतु चाभीष्टमेष विप्रः परावसुः । मातापितृसमोपेतो वयं यास्यामहे गृहम्

അതുകൊണ്ട് ഈ ബ്രാഹ്മണൻ പരാവസു തനിക്കിഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യട്ടെ; ഞങ്ങൾ മാതാപിതാക്കളോടൊപ്പം വീട്ടിലേക്കു പോകും.

Verse 71

भर्तृयज्ञ उवाच । स राजा नीतिमान्विज्ञः सर्वधर्मपरायणः । भक्तो देवद्विजानां च सर्वशास्त्र विचक्षणः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ആ രാജാവ് നീതിമാൻ, വിവേകി, സർവ്വധർമ്മപരായണൻ. ദേവന്മാരുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും ഭക്തൻ; സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിപുണൻ.

Verse 72

तस्मान्मया समं सर्वे नागरायांतु तद्ग्रहे

അതുകൊണ്ട് എന്റെ കൂടെ നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും നഗരത്തിലുള്ള അവന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകട്ടെ.

Verse 73

मध्यगं पुरतः कृत्वा तद्वक्त्रेण च तत्पुरः । कथयंतु च वृत्तांतं मद्यपान समुद्भवम्

അവനെ നടുവിൽ നിർത്തി മുന്നിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന്, രാജസന്നിധിയിൽ അവന്റെ തന്നെ വായിലൂടെ മദ്യപാനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന വൃത്താന്തം മുഴുവനും പറയിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 74

परावसोश्च यत्प्रोक्तं वयस्यैर्हास्यमाश्रितैः । पराशरसमुत्थं च यद्वाक्यं तत्स्मृतेः परम्

പരാവസുവിനോട് കൂട്ടുകാർ തമാശയായി പറഞ്ഞതും, പരാശരനിൽ നിന്നുയർന്ന വചനവും—അത് വെറും സ്മൃതിയെക്കാൾ ഉന്നതമായ പ്രമാണമാണ്.

Verse 75

तच्छ्रुत्वा यदि भूपाल ईर्ष्या लोभसमन्वितः । भविष्यति ततोऽहं तं धारयिष्यामि सत्पथे

ഇത് കേട്ട് രാജാവ് അസൂയയും ലോഭവും പിടിപെട്ടാൽ, ഞാൻ അവനെ നിയന്ത്രിച്ച് സത്പഥത്തിൽ നിലനിർത്തും.

Verse 76

सूतौवाच । ततस्ते नागराः सर्वे सन्तोषं परमं गताः । साधुवादैः समभ्यर्च्य भर्तृयज्ञं पृथग्विधैः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും പരമസന്തോഷം പ്രാപിച്ചു. നാനാവിധ ‘സാധു സാധു’ ജയഘോഷങ്ങളാലും ആശീർവചനങ്ങളാലും ഭർത്തൃയജ്ഞനെ സമ്യക്‌ ആരാധിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 77

तेनैव सहितं तूर्णं मध्ये कृत्वा च मध्यगम् । गर्त्तातीर्थसमुद्भूतं वेदवेदांगपारगम्

അവനെ കൂടെ ചേർത്ത് വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഇരുത്തി അവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. ഗർത്ത്താ-തീർത്ഥവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഉദ്ഭവിച്ച, വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനായ ആ മഹാത്മാവിനെ അവർ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 78

स्मृतिज्ञं लक्षणज्ञं तमाहिताग्निं यशस्विनम् । यष्टारं बहुयज्ञानां भर्तृयज्ञमते स्थितम्

അവൻ സ്മൃതി-ശാസ്ത്രജ്ഞനും ശുഭലക്ഷണജ്ഞനും, ആഹിതാഗ്നിയും യശസ്വിയും ആയിരുന്നു. അനേകം യജ്ഞങ്ങളുടെ കർത്താവും ഭർത്തൃയജ്ഞന്റെ യജ്ഞശാസനത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമായിരുന്നു.

Verse 79

आनर्तेनापि भूपेन स्वर्गभ्रष्टेन वै पुरा । कर्णोत्पलाजनित्रेण यश्च पूर्वं चिरन्तनः

പൂർവകാലത്ത് സ്വർഗ്ഗഭ്രഷ്ടനായ ആനർത്തദേശരാജാവും ഈ ചിരപ്രസിദ്ധനും വന്ദനീയനുമായ മഹാത്മാവിനെ ആദരിച്ചു/പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അദ്ദേഹം കർണോത്പലാജനിത്രാ-വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനായിരുന്നു.

Verse 80

चमत्कारपुरे न्यस्तः स्थानेऽस्मिन्विप्रगौरवात् । येन सिध्यंति कार्याणि सर्वेषां च द्विजन्मनाम्

വിപ്രഗൗരവാർത്ഥം ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ ചമത്കാരപുരത്തിൽ അവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അവനാൽ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരുടെയും കാര്യങ്ങൾ സിദ്ധിയാകുന്നു.

Verse 81

तथा चैव तु चान्यानि चमत्कारपुरस्य च । हरिभद्राभिधानं तं भर्तृयज्ञसमन्वितम्

അതുപോലെ ചമത്കാരപുരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു വൃത്താന്തങ്ങളിലും അവൻ ‘ഹരിഭദ്ര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ—ഭർത്തൃയജ്ഞവ്രതസമന്വിതൻ.

Verse 82

कृत्वा ते नागराः सर्वे राजद्वारमुपागताः । परावसुं समादाय मातापितृसमन्वितम्

അങ്ങനെ ചെയ്ത ശേഷം ആ നഗരവാസികൾ എല്ലാവരും രാജദ്വാരത്തിലെത്തി; മാതാപിതാക്കളോടുകൂടിയ പരാവസുവിനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 83

अथ द्वाःस्थो द्रुतं गत्वा भूपतेस्तान्न्यवेदयत् । ब्राह्मणान्भर्तृयज्ञेन हरिभद्रेण संयुतान्

അപ്പോൾ ദ്വാരപാലകൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു രാജാവിനെ അറിയിച്ചു—“ഭർത്തൃയജ്ഞബന്ധമുള്ള ഹരിഭദ്രനോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണർ എത്തിയിരിക്കുന്നു.”

Verse 84

आनर्तोऽपि च ताञ्छ्रुत्वा राजद्वारसमागतान् । पुरोधसा समायुक्तः संमुखं प्रययौ तदा

അവർ രാജദ്വാരത്തിലെത്തിയെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ആനർത്ത രാജാവും രാജപുരോഹിതനോടുകൂടെ അപ്പോൾ നേരിൽ ചെന്നു അവരെ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 85

दत्त्वार्घं मधुपर्कं च विष्टरं गां तथा नृपः । प्रथमं भर्तृयज्ञाय हरिभद्राय वै ततः

രാജാവ് അർഘ്യം, മധുപർക്കം, ആസനം, ഗാവും അർപ്പിച്ചു—ആദ്യം ഭർത്തൃയജ്ഞാനുഷ്ഠാതാവായ ഹരിഭദ്രനു, പിന്നെ മറ്റുള്ളവർക്ക്.

Verse 86

चतुर्णां मुद्गहस्तानां तथान्येषां द्विजन्मनाम् । आद्यऋग्यजुःसाम्नां च प्रगृह्याशीर्वचः परम्

നാലു ‘മുദ്ഗഹസ്ത’ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്നും, മറ്റു ദ്വിജന്മാരിൽ നിന്നും—ഋഗ്, യജുസ്, സാമ ശാഖകളിലെ ശ്രേഷ്ഠരിൽ നിന്നും—അവൻ പരമ ആശീർവാദവചനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 88

तथा तेषूपविष्टेषु सर्वेषु पृथिवीपतिः । उपविश्य धरापृष्ठे कृतांजलिर भाषत

അവർ എല്ലാവരും ഇങ്ങനെ ഉപവിഷ്ടരായപ്പോൾ, ഭൂമിപതി രാജാവും നിലത്ത് ഇരുന്ന് കൃതാഞ്ജലിയോടെ വിനയമായി സംസാരിച്ചു.

Verse 89

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यन्मे गृहमुपागतः । सर्वोऽयं नागरो लोको भर्तृयज्ञसमन्वितः

“ഞാൻ ധന്യൻ, അനുഗൃഹീതൻ—നിങ്ങൾ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വന്നതുകൊണ്ട്. ഈ സമസ്ത നാഗര ജനസമൂഹം ഭർത്തൃ-യജ്ഞാനുഷ്ഠാനത്തിൽ ഏകമനസ്സായി ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 90

तदादिशतु मां लोको यत्कृत्यं प्रकरोमि वः । अदेयमपि यच्छामि गृहायातस्य सांप्रतम्

“സഭ എന്നോട് കല്പിക്കട്ടെ—നിങ്ങൾക്കായി ഞാൻ ഏത് കർത്തവ്യം ചെയ്യണം? ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ ഗൃഹത്തിലെത്തിയതിനാൽ, അദേയമായതുപോലും ഞാൻ ദാനമായി നൽകും.”

Verse 91

अगम्यमपि यास्यामि करिष्येऽकृत्यमेव च । तच्छ्रुत्वा हरिभद्रः स समुत्थाय त्वरान्वितः

“അഗമ്യസ്ഥാനത്തേക്കും ഞാൻ പോകും; അകർത്യമായതുപോലും ചെയ്യും.” ഇതുകേട്ട് ഹരിഭദ്രൻ അതിവേഗം എഴുന്നേറ്റ് ത്വരിതനായി നിന്നു.

Verse 92

पप्रच्छाद्यांस्तदर्थं च बह्वृचांस्तदनंतरम् । अध्वर्यूंश्चैव छांदोग्याननुज्ञातश्च तैस्तदा

അവൻ ആ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ബഹ്വൃചന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരോട് ചോദിച്ചു. തുടർന്ന് അധ്വര്യുക്കളെയും ഛാന്ദോഗ്യരെയും ആലോചിച്ച്, അവരുടെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 93

प्राणरुद्रान्वदंत्वाद्या जीवसूक्तं च बह्वृचाः । एषां चैव पृथिव्यादिसवनं यत्पुरा कृतम्

“അഗ്രഗണ്യർ പ്രാണ-രുദ്രങ്ങളെ പാരായണം ചെയ്യട്ടെ; ബഹ്വൃചർ ജീവ-സൂക്തം പാരായണം ചെയ്യട്ടെ. കൂടാതെ ഈ കർമ്മങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ചെയ്തതുപോലെ ‘പൃഥിവീ-ആദി’ സവനവും നടത്തപ്പെടട്ടെ.”

Verse 94

पठन्त्वध्वर्यवः सर्वे छांदोग्याश्च पृथक्पृथक् । मधुच्युतेन संयुक्तं प्रपठन्तु च सिद्धये

“എല്ലാ അധ്വര്യുക്കളും ഛാന്ദോഗ്യരും തത്തത്തായ രീതിയിൽ വേർതിരിച്ച് പാരായണം ചെയ്യട്ടെ. വിജയസിദ്ധിക്കായി ‘മധുച്യുത’വുമായി ചേർത്ത് കൂടി പാരായണം ചെയ്യട്ടെ.”

Verse 95

भर्तृयज्ञमतेनैवं तेन प्रोक्ता द्विजोत्तमाः । पप्रच्छुश्चैव तत्सर्वं यत्प्रोक्तं तेन धीमता

ഇങ്ങനെ ഭർത്തൃ-യജ്ഞമതപ്രകാരം ആ ധീമാൻ ദ്വിജോത്തമന്മാരെ ഉപദേശിച്ചു. അവൻ പ്രസ്താവിച്ച എല്ലാം കാര്യങ്ങളും അവർ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

Verse 96

ततः पाठावसाने तु मध्यगः प्राह सादरम् । परावसुसमुद्भूतं वृत्तांतं तस्य भूपतेः

പാരായണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ, നടുവിൽ ഇരുന്നവൻ ആദരപൂർവ്വം പറഞ്ഞു—പരാവസുവിൽ നിന്നുയർന്ന ആ രാജാവിന്റെ വൃത്താന്തം.

Verse 97

सभामंडपमासाद्य सर्वान्समुपवेशयत् । वरासनेषु हैमेषु यथावदनुपूर्वशः

സഭാമണ്ഡപത്തിലെത്തി, അവൻ എല്ലാവരെയും യഥാവിധി ക്രമാനുസാരമായി ഉത്തമമായ സ്വർണ്ണാസനങ്ങളിൽ ഇരുത്തി।

Verse 98

भर्तृयज्ञेन चानीता यथा सर्वे द्विजातयः । तच्छ्रुत्वा पार्थिवो हृष्टः कृतांजलिपुटोऽब्रवीत्

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ അവളെയും എല്ലാ ദ്വിജന്മാരെയും ഇങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നുവെന്ന് കേട്ട് രാജാവ് ഹർഷിച്ച് കരംകൂപ്പി പറഞ്ഞു।

Verse 99

धन्योहं कृतपुण्योऽस्मि यस्य मे नागरैर्द्विजैः । विप्रत्रयप्ररक्षार्थं प्रसादोऽयं महान्कृतः

ഞാൻ ധന്യൻ, പുണ്യവാൻ; കാരണം നാഗര ദ്വിജന്മാർ എന്റെ വേണ്ടി മൂന്ന് ബ്രാഹ്മണരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ഈ മഹാനുഗ്രഹം ചെയ്തു।

Verse 100

धन्या मे कन्यका चेयं रक्षयिष्यति च स्वयम् । ब्राह्मणत्रितयं ह्येतन्मरणे कृतनिश्चयम्

എന്റെ ഈ കന്യയും ധന്യയാണ്; മരണനിശ്ചയം ചെയ്തിരിക്കുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണത്രയത്തെ അവൾ സ്വയം രക്ഷിക്കും।

Verse 101

अथाऽसावानयामास तां कन्यां तत्क्षणाद्द्विजाः । उपविष्टं सभामध्ये ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत्

പിന്നീട് അവൻ ഉടൻ തന്നെ ആ കന്യയെ കൊണ്ടുവന്ന്, സഭാമധ്യേ ഇരുന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ആ കാര്യം അറിയിച്ചു।

Verse 102

एषा कन्या मयानीता युष्मद्वाक्याद्द्विजोत्तमाः । भर्तृयज्ञेन यत्प्रोक्तं तत्करोतु च स द्विजः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാന്‍ ഈ കന്യകയെ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു. ഭര്‍തൃയജ്ഞന്‍ പറഞ്ഞതുപോലെ ആ ബ്രാഹ്മണന്‍ ചെയ്യട്ടെ.

Verse 103

ततस्तत्र समानीय ब्राह्मण तं परावसुम् । भर्तृयज्ञ इदं वाक्यं कन्यायाः पुरतोऽब्रवीत्

പിന്നീട് ആ ബ്രാഹ്മണനായ പരാവസുവിനെ അവിടെ കൊണ്ടുവന്ന്, ഭര്‍തൃയജ്ഞന്‍ കന്യകയുടെ മുന്നില്‍ വെച്ച് ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.

Verse 104

इमां त्वं कन्यकां चित्ते जननीं यदि मन्यसे । अधरास्वादनं कुर्वंस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

നീ നിന്‍റെ മനസ്സില്‍ ഈ കന്യകയെ അമ്മയായി കരുതുന്നുവെങ്കില്‍, ഇവളുടെ അധരപാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ നിനക്ക് സിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 105

अनुरागपरो भूत्वा यद्यास्वादनतत्परः । भविष्यति ततो रक्तं तव वक्त्रे परावसो

ഹേ പരാവസോ, നീ കാമവികാരത്തിന് അടിപ്പെട്ട് ആസ്വദിക്കാന്‍ തുനിയുകയാണെങ്കില്‍, നിന്‍റെ വായില്‍ രക്തം നിറയും.

Verse 106

शुद्धस्य त्वथ दुग्धं च भविष्यति न संशयः

എന്നാല്‍ നീ ശുദ്ധനാണെങ്കില്‍, സംശയമില്ലാതെ പാല്‍ ഉണ്ടാകും.

Verse 107

स्तनाभ्यां तव हस्ताभ्यां स्पर्शात्क्षीरं भवेद्यदि । तत्ते शुद्धिः परिज्ञेया रक्तं वा न भविष्यति

നിന്റെ കൈകളുടെ സ്പർശത്താൽ അവളുടെ സ്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് പാൽ ഒഴുകുകയാണെങ്കിൽ, നിന്റെ ശുദ്ധി നിശ്ചയമായി അറിയപ്പെടണം; രക്തം ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 108

एवमुक्त्वाथ तं कन्यां ततः प्रोवाच स द्विजः । एनं त्वं पुत्रवत्पश्य पुत्रि ब्राह्मणसत्तमम्

ഇങ്ങനെ കന്യയോട് പറഞ്ഞ ശേഷം ആ ദ്വിജൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—മകളേ, ഈ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനെ നീ പുത്രനെന്നപോലെ കാണുക.

Verse 109

येन शुद्धिमवाप्नोति त्वदोष्ठास्वादने कृते । स्पर्शिताभ्यां स्तनाभ्यां च प्रायश्चित्तं यतः स्मृतम्

നിന്റെ അധരാസ്വാദനം ചെയ്തും സ്തനസ്പർശം ചെയ്തും കഴിഞ്ഞാൽ, ഇതിലൂടെ അവൻ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു; കാരണം ഇതിന് പ്രായശ്ചിത്തം സ്മൃതികളിൽ വിധിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 110

एतदस्य द्विजेंद्रस्य वयस्यैर्हास्यसंयुतैः । येन शुद्धिमवाप्नोति नो चेन्मृत्युमवाप्स्यति

പരിഹാസത്തോടെ കൂടിയ കൂട്ടുകാർ ഈ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനിൽ ഇതേ ചുമത്തിയിരിക്കുന്നു—ഇതിലൂടെ അവൻ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ മരണം പ്രാപിക്കും.

Verse 111

सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय सव्रीडं तमुवाच ह । एहि वत्स कुरुष्व त्वं प्रायश्चित्तं विशुद्धये

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൾ ‘അങ്ങനെ തന്നേ’ എന്ന് സമ്മതിച്ച് ലജ്ജയോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു—വാ വത്സാ, പൂർണ്ണ ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യുക.

Verse 112

मातृभावं समाधाय मया त्वं कल्पितः सुतः । सोऽपि तां मातृवन्मत्वा तस्याः सांनिध्यमागतः

മാതൃഭാവം സ്വീകരിച്ച് ഞാൻ നിന്നെ പുത്രനായി നിയോഗിച്ചു; അവനും അവളെ മാതാവെന്നു കരുതി അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് വന്നു.

Verse 113

स्पृष्टवांश्च स्तनौ तस्याः सर्वलोकस्य पश्यतः । स्पृष्टाभ्यां च स्तनाभ्यां च तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

സകലരും നോക്കിനിൽക്കെ അവൻ അവളുടെ സ്തനദ്വയം സ്പർശിച്ചു; ആ സ്പർശം സംഭവിച്ച നിമിഷം തന്നെ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—

Verse 114

क्षीरधारे विनिष्क्रांते कुन्देंदुहिमसंनिभे

ഉടൻ കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രൻ, ഹിമം എന്നിവപോലെ വെളുത്ത ക്ഷീരധാര പുറപ്പെട്ടു.

Verse 115

अथौष्ठास्वादनं यावत्तस्याः स कुरुते द्विजः । तावत्क्षीरं विनिष्क्रांतं तादृग्रूपं तदाननात्

പിന്നെ ആ ദ്വിജൻ അവളുടെ അധരങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചിരുന്നത്രയും സമയം, അതേ രൂപത്തിലുള്ള ക്ഷീരം അവളുടെ വായിൽ നിന്ന് ഒഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 116

एतस्मिन्नंतरे सर्वैस्ताला दत्ता द्विजातिभिः । राज्ञाऽयं ब्राह्मणः शुद्धो वदमानैर्मुहुर्मुहुः

ഇതിനിടയിൽ എല്ലാ ദ്വിജരും വീണ്ടും വീണ്ടും കൈയടിച്ച്—“രാജാജ്ഞയാൽ ഈ ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധനായി!” എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 117

सोऽपि प्रदक्षिणीकृत्य तां च कन्यां मुहुर्मुहुः । नमस्कृत्य क्षमस्वेति त्वं मातः पुत्रवत्सले

അവനും ആ കന്യയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് നമസ്കരിച്ചു— “ഹേ മാതാവേ, പുത്രവത്സലേ, എന്നെ ക്ഷമിക്കണമേ” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 118

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यमानर्तो विस्मयान्वितः । शशंस भतृयज्ञं तं प्रायश्चित्तप्रदायकम्

ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ടു വിസ്മയഭരിതനായ ആനർത്തൻ, പാപശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നൽകുന്ന ആ ഭതൃയജ്ഞത്തെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 119

अहोऽतीव सुभा ग्योऽहं यस्य मे गृहमागताः । ईदृशा ब्राह्मणाः सर्वे चमत्कारपुरोद्भवाः

അഹോ! ഞാൻ അത്യന്തം സൗഭാഗ്യവാൻ; ചമത്കാരത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവരായി, സന്നിധിമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അത്ഭുതകരമായ ഇത്തരത്തിലുള്ള ബ്രാഹ്മണർ എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 120

तथा चैतादृशी कन्या ह्यसामान्यप्रवर्तिनी । रत्नावती महाभागा सत्यशौचसमन्विता

അതുപോലെ ഈ രത്നാവതി കന്യയും സാധാരണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവളല്ല; മഹാഭാഗ്യവതി, സത്യവും ശൗചവും സമന്വിതയായവൾ.

Verse 121

तथाऽयं नैव सामान्यो ब्राह्मणश्च परावसुः । यश्चेदृशीं समासाद्य कन्यां नो विकृतः स्थितः

അതുപോലെ ഈ ബ്രാഹ്മണൻ പരാവസുവും സാധാരണക്കാരനല്ല; ഇത്തരത്തിലുള്ള കന്യയെ കണ്ടിട്ടും അവൻ വികൃതനാകാതെ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 122

एवमुक्त्वा विसृज्याथ तान्विप्रान्पार्थिवोत्तमाः । तां च कन्यां समादाय ततश्चांतःपुरं ययौ

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിടവാങ്ങിച്ചു; ആ കന്യയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പിന്നെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 123

अथ ते नागराः सर्वे मर्यादां चक्रिरे ततः । अद्यप्रभृति या वेश्या स्थानेऽस्मिन्वासमेष्यति

അപ്പോൾ എല്ലാ നഗരവാസികളും ഒരു നിയമം സ്ഥാപിച്ചു— “ഇന്നുമുതൽ ഏതു വേശ്യ ഈ സ്ഥലത്ത് താമസിക്കാൻ വന്നാലും—”

Verse 124

तया नैव गृहे धार्यं सुरामांसं कथंचन । दूषयंति सदा दुष्टा नागराणां सुतानिह

അവൾ മൂലം വീട്ടിൽ യാതൊരു വിധത്തിലും മദ്യവും മാംസവും സൂക്ഷിക്കരുത്; കാരണം അത്തരം ദുഷ്ട സ്ത്രീകൾ ഇവിടെ നഗരവാസികളുടെ പുത്രന്മാരെ എപ്പോഴും ദൂഷിക്കുന്നു।

Verse 125

अथ व्यवस्थामुत्क्रम्य या हि तद्धारयिष्यति । सा दण्ड्यास्माच्च निर्वास्या प्रेत्य स्यात्पापभागिनी

ഈ നിയമം ലംഘിച്ച് അവയെ സൂക്ഷിക്കുന്ന ഏതു സ്ത്രീയും ശിക്ഷാർഹയാകും; ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെടും; മരണാനന്തരം പാപഭാഗിനിയാകും।

Verse 126

औदुम्बर्या मध्यगेन दत्तं तालत्रयं तदा

അപ്പോൾ നടുവിൽ നിന്നിരുന്ന ഔദുംബര (അത്തി) വൃക്ഷത്തോടുകൂടി മൂന്നു താലമരങ്ങളുടെ കൂട്ടം ആ സമയത്ത് ദാനമായി/വേർതിരിച്ച് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 197

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये परावसुप्रायश्चित्तविधानवृत्तांतवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായ ‘പരാവസുവിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തവിധാനവൃത്താന്തവർണ്ണനം’ എന്ന 197-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।