Adhyaya 63

Verse 1

सूत उवाच । अश्वत्थलाक्षावह्नौ च सर्षपान्केसरप्लुतान् । जुह्वतो मंत्रमुख्यैश्च बलातिबलसंज्ञकैः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അശ്വത്ഥകാഷ്ഠവും ലാക്ഷയും പോഷിപ്പിച്ച അഗ്നിയിൽ അവർ കുങ്കുമരസത്തിൽ നനച്ച കടുകുവിത്തുകൾ ആഹുതിയായി അർപ്പിച്ചു, ‘ബലാ’ ‘അതിബലാ’ എന്ന പ്രധാന മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച് ഹോമം ചെയ്തു.

Verse 2

यामे तु प्रथमे याते काचिन्नारी समाययौ । शोणिताक्तैकवसना महोच्चोर्ध्वशिरोरुहा

രാത്രിയുടെ ആദ്യ യാമം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീ അവിടെ എത്തി—രക്തം പുരണ്ട ഒരേയൊരു വസ്ത്രം ധരിച്ചവൾ; അവളുടെ മുടി വളരെ ഉയർന്ന് മേലോട്ടു കുത്തിനിന്നു.

Verse 3

दारुणाक्षी शुक्लदन्ती भयस्यापि भयंकरी । सा रुरोद महारावं प्राप्य तां होमभूमिकाम्

അവളുടെ കണ്ണുകൾ ഭീകരം, പല്ലുകൾ ശ്വേതം; ഭയത്തെയും ഭയപ്പെടുത്തുന്നത്ര ഭയങ്കരി. ഹോമഭൂമിയിലെത്തിയപ്പോൾ അവൾ ഇടിമുഴക്കംപോലെ മഹാവിലാപം ചെയ്തു.

Verse 4

तां दृष्ट्वा चुक्षुभे सद्यो विजयो भीतिमानिव । बर्बरीकश्च निर्भीतिस्तस्याः संमुखमाययौ

അവളെ കണ്ട ഉടനെ വിജയൻ ഭയഗ്രസ്തനായതുപോലെ വിറച്ചു കലങ്ങി; എന്നാൽ നിർഭയനായ ബർബരീകൻ അവളുടെ മുന്നിലേക്ക് നേരെ ചെന്നു.

Verse 5

ततः कण्ठं समाश्लिष्य तस्या मतिमतां वरः । रुरोद द्विगुणं वीरो मेघवन्नादयन्बहु

അപ്പോൾ ആ വീരൻ—ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അവളുടെ കണ്ഠം മുറുകെ പിടിച്ച് ഇരട്ടിയായി വിലപിച്ചു; മേഘഗർജനപോലെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയങ്കരമായി നാദിച്ചു।

Verse 6

तं दृष्ट्वा विस्मिता सा च यावन्मुंचति कर्तिकाम् । तावन्निष्पीडिते कंठे मोक्तुं तस्मिन्न चाशकत्

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ വിസ്മയിച്ചു; അവൻ കാർത്തികയെ വിട്ടുകളയാത്തിടത്തോളം, കണ്ഠം മുറുകെ ഞെരിഞ്ഞതിനാൽ അവൾക്ക് അവനിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിപ്പിക്കാനായില്ല।

Verse 7

पीड्यमाने च बलिना कंठे तस्या मुहुर्मुहुः । मुमुोच विविधाञ्छब्दान्वज्राहत इवाचलः

ബലവാൻ അവളുടെ കണ്ഠം വീണ്ടും വീണ്ടും ഞെരിച്ചപ്പോൾ, അവൾ പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് പുറപ്പെടുവിച്ചു—ഇടിമിന്നലാൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട പർവ്വതംപോലെ।

Verse 8

क्षणं रावांस्ततो मुक्त्वा त्राहि मुञ्चेति वक्त्यणु । ततः कृपालुना मुक्ता पादयोः पतिताऽब्रवीत्

ഒരു നിമിഷം നിലവിളിച്ച ശേഷം അവൾ ക്ഷീണസ്വരത്തിൽ “ത്രാഹി, വിട്ടയക്കേണമേ!” എന്നു പറഞ്ഞു; പിന്നെ കരുണാമയൻ അവളെ മോചിപ്പിച്ചു; അവൾ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു പറഞ്ഞു।

Verse 9

शरणं ते प्रपन्नास्मि दासी कर्मकरी तव । महाजिह्वेति मां विद्धि राक्षसीं कामरूपिणीम्

“ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ദാസി, നിങ്ങളുടെ സേവിക. എന്നെ ‘മഹാജിഹ്വാ’ എന്നു അറിയുക—ഞാൻ ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രാക്ഷസി.”

Verse 10

काशीश्मशाननिलयां देवदानवदर्पहाम् । ददासि यदि मे वीर दुर्लभां प्राणदक्षिणाम्

ഹേ വീരാ! നീ എനിക്ക് ദുർലഭമായ പ്രാണദക്ഷിണയായി ജീവദാനം നൽകിയാൽ, ദേവദാനവദർപ്പം ഹരിക്കുന്ന ശ്മശാനനിലയായ കാശിയിൽ ഞാൻ വസിക്കും।

Verse 11

ततस्तपश्चरिष्यामि सर्वभूताभयप्रदा । अस्मिन्नर्थे स्वदेवस्य शपथा मे तथात्मनः

അതിനുശേഷം ഞാൻ തപശ്ചര്യം അനുഷ്ഠിച്ച് സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അഭയം നൽകുന്നവളാകും. ഈ കാര്യത്തിൽ എന്റെ ഇഷ്ടദേവനെയും എന്റെ ആത്മാവിനെയും സാക്ഷിയായി ശപഥം ചെയ്യുന്നു।

Verse 12

यद्येतद्व्यत्ययं कुर्यां भस्मीभूयां ततः क्षणम् । एवं ब्रुवाणां तां वीरो निगृह्य शपथैर्दृढम्

ഞാൻ ഇതിൽ വ്യത്യയം വരുത്തിയാൽ, ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭസ്മമായിപ്പോകട്ടെ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ അവളെ ആ വീരൻ ദൃഢമായ ശപഥങ്ങളാൽ ബന്ധിച്ച് കർശനമായി തടഞ്ഞു।

Verse 13

मुमोच सापि संहृष्टा कृच्छ्रान्मुक्ता ययौ वनम् । सोऽपि वीरः खङ्गधारी तत्रैवावस्थितोऽभवत्

അവൻ അവളെ വിട്ടയച്ചു; അവളും സന്തോഷത്തോടെ, കഷ്ടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതയായി, വനത്തിലേക്ക് പോയി. ഖഡ്ഗധാരിയായ ആ വീരനും അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു।

Verse 14

ततो मध्यमरात्रौ च गर्जितं श्रूयते महत् । अन्धकारं च संजज्ञे तमोंऽधनरकप्रभम्

പിന്നീട് അർദ്ധരാത്രിയിൽ മഹത്തായ ഗർജ്ജനം കേട്ടു; അന്ധകാരം പടർന്നു—അന്ധനരകപ്രഭപോലെ ഘോര തമസ്.

Verse 15

ददृशे च ततः शैलः शतशृंगोऽतिविस्तरः । नानाशिलाः प्रमुमुचे नानावृक्षांश्च सोच्छ्रयान्

അപ്പോൾ നൂറു ശിഖരങ്ങളുള്ള അതിവിസ്തൃതമായ ഒരു പർവ്വതം ദൃശ്യമായി. അത് പലവിധ ശിലകൾ എറിഞ്ഞു, ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്ന അനേകം വൃക്ഷങ്ങളെയും പുറന്തള്ളി.

Verse 16

नानानिर्झर संघोषं ववृषे शोणितं वहु । तं तथा नगमालोक्य निर्भीतो भैमिनंदनः

പല വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളുടെ ഘോഷംപോലെ മഹാകലഹത്തോടെ ധാരാളം രക്തം മഴയായി പെയ്തു. അങ്ങനെ ആയിരുന്ന പർവ്വതത്തെ കണ്ടിട്ടും ഭീമയുടെ പുത്രൻ നിർഭയനായി നിന്നു.

Verse 17

पर्वतो द्विगुणो भूत्वा पर्वतं सहसाप्लुतः । तदाभिजघ्ने संहृत्य पर्वतं स्वेन भूभृता

പർവ്വതം ഇരട്ടിയായി പെട്ടെന്ന് മറ്റൊരു പർവ്വതത്തിന്മേൽ ചാടി വീണു. പിന്നെ സ്വന്തം ഭാരത്താൽ അതിനെ പിടിച്ചു ഞെരിച്ച് പ്രഹരിച്ചു.

Verse 18

तदा विशीर्णः सोऽभूच्च पर्वतो भूमिमंडले । ततो योजनदेहात्मा शतशीर्षः शतोदरः

അപ്പോൾ ആ പർവ്വതം ഭൂമിമണ്ഡലത്തിൽ തകർന്നു ചിതറിക്കിടന്നു. തുടർന്ന് അതിൽ നിന്ന് ഒരു യോജനമാത്ര ദേഹമുള്ള, നൂറു തലയും നൂറു ഉദരവും ഉള്ള ഒരു സത്ത്വം ഉദിച്ചു.

Verse 19

वक्त्रैर्मुंचन्महाज्वालां रेपलेन्द्रोऽभ्यधावत । तं धावमानं दृष्ट्वैव बर्बरीको महाबलः

പല വായുകളിൽ നിന്ന് മഹാജ്വാലകൾ ഉഗിർന്നു റേപലേന്ദ്രൻ പാഞ്ഞുവന്നു. അവൻ ധാവിക്കുന്നതു കണ്ട മഹാബലൻ ബർബരീകനും നേരെ മുന്നേറി ഏറ്റുമുട്ടാൻ ചെന്നു.

Verse 20

विधाय तादृशं रूपं नर्दन्तं चाप्यधावत । ततो मध्यमरात्रौ ती लघु चित्रं च सुष्ठु च

അത്തരം രൂപം ധരിച്ചു ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് അവനും മുന്നോട്ട് ഓടി. തുടർന്ന് അർദ്ധരാത്രിയിൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അതിവേഗവും അത്ഭുതകരവും അത്യന്തം മനോഹരവുമായൊരു സംഭവം സംഭവിച്ചു.

Verse 21

युयुधाते बाणजालैर्यथा प्रावृषि तोयदौ । छिन्नचापौ च खङ्गाभ्यां छिन्नखड्गौ च मुष्टिभिः

മഴക്കാലത്ത് മേഘങ്ങൾ ജലവർഷം ചൊരിയുന്നതുപോലെ അവർ അമ്പുകളുടെ വലകളാൽ യുദ്ധം ചെയ്തു. വാളുകളാൽ അവരുടെ വില്ലുകൾ മുറിഞ്ഞു; മുഷ്ടിപ്രഹാരങ്ങളാൽ അവരുടെ വാളുകളും തകർന്നു പോയി.

Verse 22

पर्वताविव सत्पक्षौ चिरं युयुधतुः स्थिरम् । ततः कक्षे समुत्पाट्य भ्रामयित्वा मुहूर्तकम्

ശക്തമായ ചിറകുകളുള്ള രണ്ടു പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ അവർ ദീർഘകാലം ഉറച്ചുനിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു. പിന്നെ അരയിൽ പിടിച്ച് ശത്രുവിനെ പിഴുതുയർത്തി, ക്ഷണനേരം ചുറ്റിച്ചുഴറ്റി.

Verse 23

भूमौ प्रधर्षयामास प्रसृतं च मुमोच ह । चिक्षेप चाग्निकोणे तं महीसागररोधसि

അവൻ അവനെ ഭൂമിയിൽ ശക്തിയായി അടിച്ചുവീഴ്ത്തി, നിലത്ത് പരന്നുകിടന്നവനെ വിട്ടുകളഞ്ഞു. പിന്നെ അഗ്നികോണമായ തെക്കുകിഴക്കോട്ട്, ഭൂമി സമുദ്രത്തെ തൊടുന്ന അതിരിലേക്കു അവനെ എറിഞ്ഞു.

Verse 24

तद्दूरे रेपलेन्द्राख्यं ग्राममद्यापि वर्तते । एवं स रेपलोनाम वृत्रतुल्यपराक्रमः

ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരമല്ലാതെ ‘രേപലേന്ദ്ര’ എന്ന ഗ്രാമം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ‘രേപല’ എന്ന ആ വീരൻ വൃത്രനോടു തുല്യമായ പരാക്രമം ഉള്ളവനായിരുന്നു.

Verse 25

नाथः श्मशानस्यावन्त्या विघ्नकृन्निहतोऽभवत् । तं निहत्य पुनर्वीरो बर्बरीकः स्थितोऽभवत्

അവന്തിയിലെ ശ്മശാനാധിപൻ, വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, വധിക്കപ്പെട്ടു. അവനെ വധിച്ച ശേഷം വീരൻ ബർബരീകൻ വീണ്ടും അചഞ്ചലമായി ഉറച്ചു നിന്നു.

Verse 26

ततस्तृतीययामे च प्रतीच्या दिश आययौ । पर्वताभा महानादा पादैः कम्पयतीव भूः

അതിനുശേഷം രാത്രിയുടെ മൂന്നാം യാമത്തിൽ പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ നിന്ന് പർവ്വതസദൃശ രൂപമുള്ള ഒരുത്തി വന്നു; മഹാഗർജ്ജനം ചെയ്തു, പാദങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ കുലുക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 27

दुहद्रुहाख्याश्वतरी मेघभ्रष्टा तडिद्यथा । तामायांतीं तथा दृष्ट्वा सूर्यवैश्वानरप्रभाम्

ദുഹദ്രുഹാ എന്ന പേരുള്ള ഒരു ശ്വതരി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; മേഘത്തിൽ നിന്ന് വീണ മിന്നലുപോലെ. സൂര്യന്റെയും വൈശ്വാനരാഗ്നിയുടെയും പ്രഭപോലെ ദീപ്തിയായി അവൾ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ (അവൻ ജാഗ്രതനായി).

Verse 28

उपसृत्य जवाद्भैमी रुरोह प्रहसन्निव । वेगात्ततः प्रद्रवतीं तुण्डे प्राहत्य मुष्टिभिः

അത്യന്ത വേഗത്തിൽ അടുത്തെത്തി ഭൈരവീ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവന്റെ മേൽ കയറി. പിന്നെ അവൾ ശക്തിയായി പാഞ്ഞോടുമ്പോൾ, അവൻ മുഷ്ടികളാൽ അവളുടെ മുഖത്ത് പ്രഹരിച്ചു.

Verse 29

स्थापयामास तत्रैव तस्थौ सा चातिपीडिता । ततः क्रुद्धा महारावं कृत्वाप्लुत्य दुहद्रुहा

അവൻ അവളെ അവിടെയേ തന്നെ അമർത്തി നിർത്തി; അവൾ അത്യന്തം പീഡിതയായി നിന്നു. തുടർന്ന് ക്രോധത്തോടെ ദുഹദ്രുഹാ മഹാരവം മുഴക്കി ചാടി ഉയർന്നു.

Verse 30

जगत्यामाशु चिक्षेप बर्बरीकं तथेच्छकम् । ततो नदित्वा चातीव पादघातममुंचत

അവൾ തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം ബർബരീകനെ വേഗത്തിൽ തറയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. പിന്നീട് ഉഗ്രമായി ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് അവനെ ചവിട്ടി.

Verse 31

पादौ च वीरः संगृह्य चिक्षेप भुवि लीलया । ततः पुनः समुत्थाय धावंतीं तां निगृह्य सः

ആ വീരൻ അവളുടെ കാലുകൾ പിടിച്ച്, കളിയിലെന്നപോലെ അവളെ തറയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു. പിന്നീട് അവൾ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ് ഓടിയപ്പോൾ അവൻ അവളെ പിടിച്ചുനിർത്തി.

Verse 32

मुष्टिना पातयित्वैव दंतान्कंठमपीडयत् । क्लिन्नं वास इवापीड्य प्राणानत्याजयद्द्रुतम्

മുഷ്ടികൊണ്ട് അവളെ വീഴ്ത്തി, പല്ലുകൾ തകർത്ത് കഴുത്ത് ഞെരിച്ചു. നനഞ്ഞ വസ്ത്രം പിഴിയുന്നതുപോലെ പിഴിഞ്ഞ്, അവൻ വേഗത്തിൽ അവളുടെ ജീവനെടുത്തു.

Verse 33

एवं सीकोत्तरस्थाने स्मशानैकपदो द्भवा । शाकिनीनामधीशा सा बर्बरीकेण सूदिता

ഇപ്രകാരം സീക്കയുടെ വടക്കുള്ള ഏകപദ ശ്മശാനത്തിൽ ജനിച്ച ശാകിനികളുടെ അധിപതിയായ അവൾ ബർബരീകനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 34

हत्वा तां चापि चिक्षेप प्रतीच्यामेव लीलया । दुहद्रुहाख्यमद्यापि तत्र ग्रामं स्म वर्तते

അവളെ കൊന്നശേഷം, അവൻ കളിയിലെന്നപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് എറിഞ്ഞു. ഇന്നും അവിടെ 'ദുഹദ്രുഹ' എന്ന പേരിൽ ഒരു ഗ്രാമം നിലനിൽക്കുന്നു.

Verse 35

ततस्तथैव संतस्थौ बर्बरीकोऽभिरक्षणे । ततश्चतुर्थे यामे च प्राप्तः क्षपणकोऽद्भुतः

അപ്പോൾ ബർബരീകൻ മുൻപുപോലെ തന്നെ കാവലായി അവിടെ സ്ഥിരമായി നിന്നു. തുടർന്ന് രാത്രിയുടെ നാലാം യാമത്തിൽ അത്ഭുതമായ ഒരു ക്ഷപണക തപസ്വി അവിടെ എത്തി.

Verse 36

मुंडी नग्नो मयूराणां पिच्छधारी महाव्रतः । प्रोवाच चेदं वचनं हाहा कष्टमतीव भोः

മുണ്ഡിതശിരസ്സും നഗ്നനുമായ, മയൂരപ്പീലി ധരിച്ച മഹാവ്രതധാരി അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹാഹാ! ഭോ, ഇത് അത്യന്തം കഷ്ടകരം!”

Verse 37

अहिंसा परमो धर्मस्तदग्निर्ज्वाल्यते कुतः । हूयमाने यतो वह्नौ सूक्ष्मजीववधो महान्

“അഹിംസയാണ് പരമധർമ്മം; എങ്കിൽ ഈ അഗ്നി എങ്ങനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു? അഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ സൂക്ഷ്മജീവികളുടെ മഹാവധം സംഭവിക്കുന്നു।”

Verse 38

श्रुत्वेदं वचनं तस्य बर्बरीकोऽब्रवीत्स्मयन् । वदने सर्वदेवानां हूयमाने स्म पावके

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബർബരീകൻ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ പാവകത്തിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുകയും സർവദേവന്മാരുടെ ആവാഹനം നടക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 39

अनृतं भाषसे पाप शिक्षायोग्योऽसि दुर्मते । इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य कक्षामध्ये स्थिरोऽस्य च

“പാപി! നീ അസത്യം പറയുന്നു; ദുർമതി, നീ ശിക്ഷയ്ക്ക് യോഗ്യൻ.” എന്ന് പറഞ്ഞ് അവൻ പെട്ടെന്ന് ചാടി, അവന്റെ കക്ഷമദ്ധ്യേ (അരക്കെട്ടിൽ) ദൃഢമായി നിന്നു.

Verse 40

दन्तान्मुष्टिप्रहारैश्च समाहत्याभ्यपातयत् । रुधिराविलवक्त्रं तं मुमोच पतितं भुवि

പല്ലുകളിൽ മുഷ്ടിപ്രഹാരങ്ങളാൽ അടിച്ചു അവനെ നിലത്തടിച്ചു വീഴ്ത്തി. രക്തം പുരണ്ട മുഖത്തോടെ ശത്രു ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു വീണു.

Verse 41

स क्षणाच्चेतनां प्राप्य घोरदैत्यवपुर्धरः । भयाद्भैमेः प्रदुद्राव गुहाविवरमाविशत्

ക്ഷണത്തിൽ ബോധം വീണ്ടെടുത്ത ആ ഭീകര ദൈത്യരൂപധാരി, ഭീമപുത്രന്റെ ഭയത്തിൽ ഓടി ഗുഹയുടെ വിള്ളലിൽ കയറി.

Verse 42

बहुप्रभेति नगरी षष्टियोजनमायता । तस्यां विवेश सहसा तं चानु बर्बरीककः

ബഹുപ്രഭാ എന്നൊരു നഗരം അറുപത് യോജന വ്യാപ്തിയായിരുന്നു. അവൻ പെട്ടെന്ന് അതിൽ കയറി; ബർബരീകനും പിന്നാലെ ചെന്നു.

Verse 43

बर्बरीकं ततो दृष्ट्वा नादोऽभूच्च पलाशिनाम् । धावध्वं हन्यतामेष छिद्यतां भिद्यतामिति

അപ്പോൾ ബർബരീകനെ കണ്ടതോടെ പലാശിനുകളിൽ മഹാകോലാഹലം ഉയർന്നു—“ഓടൂ! ഇവനെ കൊല്ലൂ! വെട്ടൂ! കുത്തി ചിതറിക്കൂ!”

Verse 44

तच्छ्रुत्वा दैत्यवीराणां कोटयो नव भीषणाः । नानायुधधरा वीरं बर्बरीकमुपाद्रवन्

അത് കേട്ടപ്പോൾ, നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച ഭീകരമായ ഒമ്പത് കോടി ദൈത്യവീരർ വീരൻ ബർബരീകന്റെ മേൽ പാഞ്ഞുകയറി.

Verse 45

दृष्ट्वा तान्कोटिशो दैत्यान्क्रुद्धो भीमात्मजात्मजः । निमील्य सहसा नेत्रे तेषां मध्यमधावत

കോടിക്കണക്കിന് ദൈത്യരെ കണ്ടപ്പോൾ ഭീമന്റെ പൗത്രൻ ക്രോധാഗ്നിയിൽ ജ്വലിച്ചു. ക്ഷണമാത്രം കണ്ണടച്ച്, പെട്ടെന്ന് അവരുടെ നടുവിലേക്ക് പാഞ്ഞുകയറി.

Verse 46

पादघातैस्ततः कांश्चिद्भुजाघातैस्तथापरान् । हृदयस्याभिघातैश्च क्षणान्निन्ये यमक्षयम्

അപ്പോൾ ചിലരെ പാദാഘാതങ്ങളാൽ, ചിലരെ ഭുജാഘാതങ്ങളാൽ വീഴ്ത്തി; ഹൃദയം തകർക്കുന്ന പ്രഹാരങ്ങളാൽ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവരെ യമധാമത്തിലേക്ക് അയച്ചു.

Verse 47

यथा नलवनं क्र्रुद्धः कुर्याद्भूमिसमं करी । नवकोटीस्तथा जघ्ने सह तेन पलाशिना

ക്രുദ്ധനായ ആന നലവനം നിലംപൊത്തിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ആ പാലാശിയോടുകൂടെ ഒമ്പത് കോടി പേരെ സംഹരിച്ചു.

Verse 48

ततो नागाः समागम्य वासुकिप्रमुखास्तदा । तुष्टुबुर्विविधैर्वाक्यैरूचुः सुहृदयं च ते

പിന്നീട് വാസുകി-പ്രമുഖനായ നാഗങ്ങൾ അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടി. സന്തോഷത്തോടെ അവർ പലവിധ വാക്കുകളാൽ സുഹൃദയനെ സ്തുതിച്ച്, ഹൃദയപൂർവം അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 49

नागानां परमं कृत्यं कृतं ते भैमिनंदन । पलाशीनाम दैत्योयं नीतो यत्सानुगो यमम्

“ഹേ ഭൈമിനന്ദനാ! നീ നാഗങ്ങൾക്ക് പരമമായ ഉപകാരം ചെയ്തു; ‘പാലാശീ’ എന്ന ഈ ദൈത്യൻ തന്റെ അനുചരന്മാരോടുകൂടെ യമധാമത്തിലേക്ക് അയക്കപ്പെട്ടു.”

Verse 50

अनेन हि वयं वीर सानुगेन दुरात्मना । पीडिता विविधोपायैः पातालादप्यधः कृताः

ഹേ വീരാ! ഈ ദുഷ്ടാത്മാവ് അനുചരന്മാരോടുകൂടെ ഞങ്ങളെ പല ക്രൂര ഉപായങ്ങളാൽ പീഡിപ്പിച്ചു; പാതാളത്തേക്കാളും താഴേക്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു।

Verse 51

वरं वृणीष्व त्वं तस्मान्नागेभ्योऽभिमतं परम् । वरदाः सर्व एव स्म वयं तुभ्यं सुतोषिताः

അതുകൊണ്ട് നാഗന്മാരിൽ നിന്ന് നിനക്കിഷ്ടമായ പരമ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വരദാതാക്കളാണ്; നിനക്കാൽ അത്യന്തം പ്രസന്നരാണ്।

Verse 52

सुहृदय उवाच । यदि देयो वरो मह्यं तदेनं प्रवृणोम्यहम् । सर्वविघ्नविनिर्मुक्तो विजयः सिद्धिमाप्नुयात्

സുഹൃദയൻ പറഞ്ഞു—എനിക്ക് വരം നൽകുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ ഇതേ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു: വിജയൻ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനായി പൂർണ്ണ സിദ്ധി പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 53

ततस्तथेति तं प्रोचुः प्रहृष्टा वायुभोजनाः । स च तेभ्यः पुरीं दत्त्वा निवृत्तो नागपूजितः

അപ്പോൾ ആനന്ദിച്ച വായുഭോജി നാഗങ്ങൾ അവനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു. അവൻ അവർക്കൊരു പുരി നൽകി, നാഗന്മാർ പൂജിച്ചു ആദരിച്ച നിലയിൽ മടങ്ങി।

Verse 54

विवरस्य च मध्येन समागच्छन्महाप्रभम् । सर्वरत्नमयं लिंगं स्थितं कल्पतरोरधः

വിള്ളലിന്റെ നടുവിലൂടെ കടന്നപ്പോൾ അവൻ മഹാപ്രഭ കണ്ടു—കൽപതരുവിന്റെ കീഴിൽ സർവരത്നമയമായ ലിംഗം സ്ഥാപിതമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 55

अर्च्यमानं सुवह्नीभिर्नागकन्याभिरैक्षत । ततोऽसौ विस्मयाविष्टो नागकन्या ह्यपृच्छत

ദീപ്തിമതികളായ നാഗകന്യകൾ അതിനെ (ലിംഗത്തെ) അർച്ചിച്ച് ആരാധിക്കുന്നതു അവൻ കണ്ടു. പിന്നെ വിസ്മയാവിഷ്ടനായി നാഗകന്യയോടു ചോദിച്ചു.

Verse 56

केनेदं स्थापितं लिंगं सूर्यवैश्वानरप्रभम् । लिंगादपि चतुर्दिक्षु मार्गाश्चेमे तु कीदृशाः

സൂര്യനും വൈശ്വാനരാഗ്നിയും പോലെ ദീപ്തിയുള്ള ഈ ലിംഗം ആരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? കൂടാതെ ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് നാലുദിക്കുകളിലേക്കു നീളുന്ന ഈ മാർഗങ്ങൾ എങ്ങനെയുള്ളവ?

Verse 57

इति वीरवचः श्रुत्वा बृहत्कटिपयोधरा । सव्रीडं सस्मितापांगनिर्मोक्षमिदमब्रवीत्

വീരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വിശാല നിതംബവും പുഷ്ടസ്തനങ്ങളും ഉള്ള ആ കന്യ, ലജ്ജയോടെ മന്ദഹാസവും പാർശ്വദൃഷ്ടിയുടെ മൃദുത്വവും ചേർത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 58

सर्वपन्नगराजेन शेषेण सुमहात्मना । तप स्तप्त्वा महालिंगमिदमत्र प्रतिष्ठितम्

സകല പന്നഗരാജന്മാരുടെയും രാജാവായ മഹാത്മാവ് ശേഷൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്ത് ഇവിടെ ഈ മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 59

दर्शनात्स्पर्शनाद्ध्यानादर्चनात्सर्वसिद्धिदम् । लिंगात्पूर्वेण मार्गोयं याति श्रीपर्वतं भुवि

ഇതിന്റെ ദർശനം, സ്പർശനം, ധ്യാനം, അർച്ചനം എന്നിവകൊണ്ട് ഇത് സർവ്വസിദ്ധികളും നൽകുന്നു. ഈ ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് കിഴക്കോട്ടുള്ള ഈ മാർഗം ഭൂമിയിൽ ശ്രീപർവതത്തിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 60

एलापत्रेण विहितो नागानां तत्र प्राप्तये । दक्षिणेन च मार्गोऽयं याति शूर्पारकं भुवि

നാഗന്മാർ അവിടെ എത്തുന്നതിനായി ഏലാപത്രൻ ഈ മാർഗം ക്രമീകരിച്ചു. ഈ ദക്ഷിണപഥം ഭൂമിയിൽ ശൂർപ്പാരകത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു.

Verse 61

कर्कोटकेन नागेन कृतोऽयं तत्र प्राप्तये । पश्चिमेन च मार्गोऽयं प्रभासं याति सुप्रभम्

അവിടെ എത്തുന്നതിനായി നാഗനായ കർക്കോടകൻ ഈ മാർഗം നിർമ്മിച്ചു. ഈ പടിഞ്ഞാറൻ പഥം ദീപ്തമായ പ്രഭാസത്തിലേക്കു നയിക്കുന്നു.

Verse 62

ऐरावतेन विहितो नागानां गमनाय च । उत्तरेण च मार्गोयं येन यातुं भवान्स्थितः

നാഗന്മാരുടെ ഗമനത്തിനായി ഐരാവതൻ ഈ മാർഗം ക്രമപ്പെടുത്തി. ഇതാണ് ഉത്തരപഥം; ഇതിലൂടെ നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പോകാൻ സന്നദ്ധനാണ്.

Verse 63

गुप्तक्षेत्रे सिद्धलिंगं याति शक्तिगुहाऽकृतः । विहितस्तक्षकेणासौ यातुं तत्र महात्मना

ഗുപ്തക്ഷേത്രത്തിലെ സിദ്ധലിംഗത്തിലേക്കുള്ള ഈ മാർഗം ശക്തിഗുഹ നിർമ്മിച്ചതാണ്. അവിടെ പോകുന്നതിനായി മഹാത്മാവായ തക്ഷകൻ അതേ പഥം ക്രമപ്പെടുത്തി.

Verse 64

इतीदं वर्णितं वीर विज्ञप्तिः श्रूयतां मम । को भवानधुनैवेतो दैत्यपृष्ठ गतोऽभवत् । अधुनैव तथैकाकी समायातोऽत्र नो वद

വീരനേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ വർണ്ണിച്ചു; ഇനി എന്റെ അപേക്ഷ കേൾക്കുക. നീ ആരാണ്, ഇപ്പോഴേ ദൈത്യത്തിന്റെ പുറത്ത് കയറി വന്നവൻ? പിന്നെ നീ എങ്ങനെ ഇപ്പോൾ ഒറ്റയ്ക്കായി ഇവിടെ എത്തി—ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 65

वयं च सर्वास्ते दास्यस्त्वां पतिं प्रवृणीमहे । अस्माभिः सहितः क्रीड विविधास्वत्र भूमिषु

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ ദാസിമാരാണ്; നിങ്ങളെയേ പതി-പ്രഭുവായി വരണിക്കുന്നു. ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഇവിടെ പല മനോഹര സ്ഥലങ്ങളിൽ ക്രീഡിച്ചു വിഹരിക്കണമേ.

Verse 66

बर्बरीक उवाच । अहं कुरुकुलोत्पन्नः पांडुपुत्रस्य पौत्रकः । बर्बरीक इति ख्यातस्तं दैत्यं हंतुमागतः

ബർബരീകൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ കുരുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, പാണ്ഡുപുത്രന്റെ പൗത്രൻ. ‘ബർബരീക’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഞാൻ ആ ദൈത്യനെ വധിക്കാനായി വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 67

स च दैत्यो हतः पापः पुनर्यास्ये महीतलम् । भवतीभिश्च मे नास्ति कृत्यं भोभोः कथंचन

ആ പാപിയായ ദൈത്യൻ വധിക്കപ്പെട്ടു; ഇനി ഞാൻ വീണ്ടും ഭൂമിതലത്തിലേക്ക് മടങ്ങും. ഹേ ദേവിമാരേ, നിങ്ങളോടൊപ്പം എനിക്ക് ഇനി യാതൊരു കാര്യവും ഇല്ല.

Verse 68

ब्रह्मचारिव्रतं यस्मादहं सततमास्थितः । इत्युक्त्वाभ्यर्च्य तल्लिंगं प्रणिपत्य च दण्डवत्

‘ഞാൻ സദാ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ സ്ഥിരനായിരിക്കുന്നു’ എന്നു പറഞ്ഞു, അവൻ ആ ലിംഗത്തെ അർച്ചിച്ചു ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 69

ऊर्ध्वमाचक्रमे वीरः कातरं ताभिरीक्षितः । ततो बहिः समागत्य सप्रकाशं मुखं तदा

അപ്പോൾ ആ വീരൻ ഊർദ്ധ്വദിശയിൽ നീങ്ങി; അവർ ആശങ്കാഭരിതമായ ദൃഷ്ടിയോടെ അവനെ നോക്കി. പിന്നെ അവൻ പുറത്തുവന്നു, ആ നിമിഷം അവന്റെ മുഖം പ്രകാശത്തോടെ ദീപ്തമായി.

Verse 70

प्रहर्षेणैव पूर्वस्या विजयं ददृशे दिशः । तस्मिन्काले च विजयः कर्म सर्वं समाप्तवान्

മഹാനന്ദത്തോടെ അവൻ കിഴക്കുദിക്കിൽ നിന്നു വന്ന വിജയം ദർശിച്ചു. അതേ സമയത്ത് വിജയൻ സമസ്ത കര്‍മ്മവും സമാപ്തമാക്കി.

Verse 71

कांत्या सूर्यसमाभास ऊर्ध्वमाचक्रमे क्षणात् । ततो वियद्गतं देवैः पुष्पवर्षमभून्महत्

സൂര്യസമാനമായ കാന്തിയോടെ ദീപ്തനായി അവൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഊർദ്ധ്വത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു. തുടർന്ന് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാർ മഹാപുഷ്പവർഷം ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 72

जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । विजयो बर्बरीकं च ततो वचनमब्रवीत्

പ്രമുഖ ഗന്ധർവന്മാർ പാടി, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘം നൃത്തം ചെയ്തു. തുടർന്ന് വിജയൻ ബർബരീകനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 73

तव प्रसादाद्वीरेश सिद्धिः प्राप्ता मयातुला । चिरं जीव चिरं नंद चिरं वस चिरं जय

ഹേ വീരേശാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് അതുല്യസിദ്ധി ലഭിച്ചു. ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്ക, ദീർഘകാലം ആനന്ദിക്ക, ദീർഘകാലം വസിക്ക, ദീർഘകാലം ജയിക്ക.

Verse 74

अत एव हि साधृनां संगमिच्छंति साधवः । औषधं सर्वदोषाणां भवेत्सत्यं गमो यतः

അതുകൊണ്ടുതന്നെ സജ്ജനർ സജ്ജനരുടെ സംഗമം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കാരണം ആ സത്സംഗത്തിൽ നിന്ന് സത്യമായ ജീവിതമാർഗം ഉദിക്കുന്നു, അത് എല്ലാ ദോഷങ്ങൾക്കും ഔഷധമാകുന്നു.

Verse 75

त्वं च होमस्थितं भस्म सिंदूरसदृशप्रभम् । निःशल्यं सविवरकं पूर्यमाणं गृहाण च

നീയും ഹോമാഗ്നിയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഈ ഭസ്മം സ്വീകരിക്കൂ—സിന്ദൂരസമമായ ദീപ്തിയോടെ; കുത്തുപാടില്ലെങ്കിലും ഒരു രന്ധ്രമുള്ളതും നിറയ്ക്കാവുന്നതുമാണ്.

Verse 76

अक्षय्यमेतत्संग्रामे प्रथमं ते प्रमुंचतः । शत्रूणां स्थानकं मृत्योर्देहं ध्वस्तं करिष्यति

ഇത് യുദ്ധത്തിൽ അക്ഷയമാണ്. നീ ഇതിനെ ആദ്യം പ്രയോഗിച്ചാൽ, ശത്രുക്കളുടെ ദുർഗസ്ഥാനം തകർത്തും, മൃത്യുവിന്റെ ദേഹവും ധ്വംസിപ്പിച്ചും തീർക്കും.

Verse 77

एवं सुखेन विजयः शत्रूणां ते भविष्यति

ഇങ്ങനെ സുഖേന ശത്രുക്കളിൽ നിനക്കു വിജയം ലഭിക്കും.

Verse 78

बर्बरीक उवाच । उपकुर्यान्निराकांक्षो यः स साधुरितीर्यते । साकांक्षमुपकुर्याद्यः साधुत्वे तस्य को गुणः

ബർബരീകൻ പറഞ്ഞു: യാതൊരു പ്രതീക്ഷയും കൂടാതെ ഉപകാരം ചെയ്യുന്നവനെയാണ് ‘സാധു’ എന്നു പറയുന്നത്. പ്രതിഫലം ആഗ്രഹിച്ച് ഉപകാരം ചെയ്യുന്നവന്റെ സാധുതയിൽ പിന്നെ എന്ത് ഗുണം?

Verse 79

तद्देहि भस्म चान्यस्मै केनाप्यर्थो न मेऽण्वपि । प्रसादसुमुखां दृष्टिं विना नान्यद्वृणोमि ते

ആ ഭസ്മം മറ്റൊരാൾക്കു കൊടുക്കുക; എനിക്കു ആരിൽ നിന്നുമെങ്കിലും അണുമാത്രം പോലും ലൗകികലാഭം വേണ്ട. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദപൂർണ്ണമായ സുമുഖദൃഷ്ടി ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 80

देवा ऊचुः । कुरूणां पांडवानां च भविष्यति महान्रणः । ततो भूमिस्थितं भस्म प्राप्स्यंति यदि कौरवाः

ദേവന്മാർ അരുളിച്ചെയ്തു—കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം സംഭവിക്കും. അതിനുശേഷം കൗരവർ ഭൂമിയിൽ കിടക്കുന്ന ഭസ്മം ലഭിച്ചാൽ…

Verse 81

महाननर्थो भविता पांडवानां ततः स्फुटम् । तस्माद्गृहाण त्वं भस्म सोपि चक्रे तथो वचः

അപ്പോൾ പാണ്ഡവർക്ക് വ്യക്തമായി മഹാ ദുരന്തം സംഭവിക്കും. അതുകൊണ്ട് നീ ഈ ഭസ്മം സ്വീകരിക്ക. അവനും ആ വചനപ്രകാരം തന്നേ ചെയ്തു.

Verse 82

देवीभिः सहिता देवाः संमान्य विजयं च ते । सिद्धैश्वर्यं ददुस्तस्मै सिद्धसेनेति नाम च

ദേവിമാരോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ വിജയനെ ആദരിച്ചു. അവനു സിദ്ധ ഐശ്വര്യവും സമൃദ്ധിയും നൽകി, ‘സിദ്ധസേന’ എന്ന നാമവും നൽകി.

Verse 83

एवं स विजयो विप्रः सिद्धिं लेभे सुदुर्लभाम् । बर्बरीकश्च कृत्वैतद्देवीभक्तिरतोऽवसत्

ഇങ്ങനെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ വിജയൻ അത്യന്തം ദുർലഭമായ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. ബർബരീകൻ ഇതു ചെയ്തു ദേവീഭക്തിയിൽ നിരതനായി വസിച്ചു.