Adhyaya 3

Verse 1

। व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल कथां पौराणिकीं शुभाम् । यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു - ഹേ രാജശ്രേഷ്ഠാ! മംഗളകരമായ ഈ പൗരാണിക കഥ കേൾക്കൂ; ഇത് കേൾക്കുന്നതിലൂടെ സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 2

एकदा धर्मराजो वै तपस्तेपे सुदुष्करम् । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यैर्जलवर्षांतपादिषाट्

ഒരിക്കൽ ധർമ്മരാജാവ് അതികഠിനമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു. ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മഴ, വെയിൽ തുടങ്ങിയ കഷ്ടപ്പാടുകൾ അദ്ദേഹം സഹിച്ചു.

Verse 3

आदौ त्रेतायुगे राजन्वर्षाणामयुतत्रयम् । मध्येवनं तपस्यंतमशोकतरुमूलगम्

ഹേ രാജാവേ! ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, വനമധ്യത്തിൽ അശോക വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിലിരുന്ന് അദ്ദേഹം മുപ്പതിനായിരം വർഷം തപസ്സ് ചെയ്തു.

Verse 4

शुष्कस्नायुपिनद्धास्थिसंचयं निश्चलाकृतिम् । वल्मीककीटिकाकोटिशोषिताशेषशोणितम्

ഉണങ്ങിയ ഞരമ്പുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട അസ്ഥികൂടം പോലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശരീരം നിശ്ചലമായിരുന്നു. ചിതലുകൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തം മുഴുവൻ വലിച്ചുകുടിച്ചിരുന്നു.

Verse 5

निर्मांसकीकसचयं स्फटिकोपलनिश्चलम् । शंखकुदेंदुतहिनमहाशंखलसच्छ्रियम्

അത് മാംസരഹിതമായ അസ്ഥികൂട്ടമായി, സ്ഫടികശിലപോലെ അചഞ്ചലമായി നിന്നു; ശംഖം, കുന്ദപുഷ്പം, ചന്ദ്രപ്രഭ, ഹിമം എന്നിവപോലെ ദീപ്തമായ ശോഭയാൽ മഹാശംഖമാലപോലെ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 6

सत्त्वावलंबितप्राणमायुःशेषेण रक्षितम् । निश्वासोच्छ्वास पवनवृत्तिसूचितजीवितम्

അവന്റെ പ്രാണൻ ഉള്ളിലെ ദൃഢനിശ്ചയത്തിന്റെ ആശ്രയത്തിലേ നിലനിന്നു; ശേഷിച്ച ആയുസ്സ് എങ്ങനെയോ കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് അറിയാൻ കഴിഞ്ഞത് ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തിലെ അതിസൂക്ഷ്മമായ വായുചലനത്തിലൂടെയായിരുന്നു.

Verse 7

निमेषोन्मेषसंचारपशुनीकृतजन्तुकम् । पिशंगितस्फुरद्रश्मिनेत्रदीपितदिङ्मुखम्

അവന്റെ കണ്ണിമയ്ക്കലിന്റെ (നിമേഷോന്മേഷ) താളത്തിൽ തന്നെ ജീവികൾ വശപ്പെട്ടതുപോലെ ആയിരുന്നു; അവന്റെ പിംഗളനേത്രങ്ങളിൽ നിന്നു മിന്നുന്ന കിരണങ്ങൾ ദിക്കുകളുടെ മുഖങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 8

तत्तपोग्निशिखादाव चुंबितम्लानकाननम् । तच्छांत्युदसुधावर्षसंसिक्ताखिलभूरुहम

ആ വനമൊട്ടാകെ അവന്റെ തപോഅഗ്നിശിഖകൾ ചുംബിച്ചതുപോലെ ചുട്ടു വാടിപ്പോയിരുന്നു; എന്നാൽ അവന്റെ ശാന്തിയിൽ നിന്നുയർന്ന അമൃതവർഷംപോലെ എല്ലാമരങ്ങളും വീണ്ടും സിഞ്ചിതമായി.

Verse 9

साक्षात्तपस्यंतमिव तपो धृत्वा नराकृतिम् । निराकृतिं निराकाशं कृत्वा भक्तिं च कांचनम्

തപസ്സുതന്നെ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു സാക്ഷാൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതുപോലെ അത് തോന്നി. നിരാകാരവും ആകാശസദൃശവുമായ സർവ്വവ്യാപി തത്ത്വത്തെ സമീപ്യമാക്കി, ഭക്തിയെയും സ്വർണ്ണംപോലെ സാകാരവും സ്പർശ്യവുമായി മാറ്റി.

Verse 10

कुरंगशावैर्गणशो भ्रमद्भिः परिवारितम् । निनादभीषणास्यैश्च वनजैः परिरक्षितम्

ആ വനം കൂട്ടംകൂട്ടമായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മാൻകുട്ടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; ഭയങ്കര മുഖങ്ങളോടും ഭീതിജനക നിനാദങ്ങളോടും കൂടിയ വനചര ജീവികൾ അതിനെ എല്ലാടവും കാത്തുരക്ഷിച്ചു.

Verse 11

एतादृशं महाभीमं दृष्ट्वा देवाः सवासवाः । ध्यायंतं च महादेवं सर्वेषां चाभयप्रदम्

ഇത്ര മഹാഭീതിജനകമായ ദൃശ്യം കണ്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ സമാധിയിൽ ലീനനായ മഹാദേവനെ ദർശിച്ചു—അവൻ സർവ്വർക്കും അഭയം നൽകുന്നവൻ.

Verse 12

ब्रह्माद्या दैवता सर्वे कैलासं प्रति जग्मिरे । पारिजाततरुच्छायामासीनं च सहोमया

ബ്രഹ്മാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി; അവിടെ അദ്ദേഹം പാരിജാതവൃക്ഷത്തിന്റെ നിഴലിൽ ഉമയോടുകൂടെ ആസീനനായിരുന്നു.

Verse 13

नदिर्भृंगिर्महाकालस्तथान्ये च महागणाः । स्कन्दस्वामी च भगवान्गणपश्च तथैव च । तत्र देवाः सब्रह्माद्याः स्वस्वस्थानेषु तस्थिरे

അവിടെ നന്ദി, ഭൃംഗി, മഹാകാലൻ എന്നിവരും മറ്റു മഹാഗണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഭഗവാൻ സ്കന്ദസ്വാമിയും ഗണപനും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 14

ब्रह्मोवाच । नमोस्त्वनंतरूपाय नीलश्च नमोऽस्तु ते । अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അനന്തരൂപനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ നീലകണ്ഠനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ആരുടെ സ്വരൂപം അവിജ്ഞേയമോ, ആ കൈവല്യസ്വരൂപനും അമൃതസ്വരൂപനും ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 15

नांतं देवा विजानंति यस्य तस्मै नमोनमः । यं न वाचः प्रशंसंति नमस्तस्मै चिदात्मने

യാരുടെ അറ്റം ദേവന്മാർക്കും അറിയാനാകുന്നില്ല, ആ പരമേശ്വരനു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. വാക്കുകൾ യഥാർത്ഥമായി പുകഴ്ത്താൻ കഴിയാത്ത ആ ചിദാത്മാവിനു നമസ്കാരം.

Verse 16

योगिनो यं हृदः कोशे प्रणिधानेन निश्चलाः । ज्योतीरूपं प्रपश्यति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः

ഗാഢധ്യാനത്തിൽ നിശ്ചലരായ യോഗികൾ ഹൃദയ-കോശത്തിനുള്ളിൽ ജ്യോതിരൂപമായി ദർശിക്കുന്ന ആ ശ്രീബ്രഹ്മനു നമസ്കാരം.

Verse 17

कालात्पराय कालाय स्वेच्छया पुरुषाय च । गुणत्रयस्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

കാലമായിട്ടും കാലാതീതനായവനു, സ്വേച്ഛയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പുരുഷനു; ത്രിഗുണസ്വരൂപനും പ്രകൃതിരൂപമായും പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവനു നമസ്കാരം.

Verse 18

विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे । तमोरूपाय रुद्राय स्थितिसर्गांतकारिणे

സത്ത്വരൂപനായ വിഷ്ണുവിനും, രജോരൂപനായ വേധസ് (ബ്രഹ്മാവിനും), തമോരൂപനായ രുദ്രനുമു നമസ്കാരം—സ്ഥിതി, സൃഷ്ടി, പ്രളയം നടത്തുന്നവനു.

Verse 19

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकाररूपिणे । पंचतन्मात्ररूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

ബുദ്ധിസ്വരൂപനും, ത്രിവിധ അഹങ്കാരസ്വരൂപനും, പഞ്ച തന്മാത്രാസ്വരൂപനും ആയ പ്രഭുവിനു നമസ്കാരം; പ്രകൃതിരൂപം ധരിക്കുന്നവനു നമസ്കാരം.

Verse 20

नमो नमः स्वरूपाय पंचबुद्धींद्रियात्मने । क्षित्यादिपंचरूपाय नमस्ते विषयात्मने

പഞ്ച ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ സ്വരൂപനായ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ഭൂമി മുതലായ പഞ്ചരൂപവും വിഷയാത്മാവുമായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 21

नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः । अर्वाचीनपराचीनविश्वरूपाय ते नमः

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സ്വരൂപനും അതിനകത്ത് അന്തർവർത്തിയായി വസിക്കുന്നവനുമായ നിനക്കു നമസ്കാരം. സമീപവും ദൂരവും, മുമ്പും അപ്പുറവും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിശ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 22

अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः । नमस्ते भक्तकृपया स्वेच्छावि ष्कृतविग्रह

അനിത്യവും നിത്യവും ആയ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവനേ, സത്-അസത്‌കളുടെ അധിപതേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഭക്തകരുണയാൽ സ്വേച്ഛയായി വിഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 23

तव निश्वसितं वेदास्तव वेदोऽखिलं जगत् । विश्वाभूतानि ते पादः शिरो द्यौः समवर्तत

വേദങ്ങൾ നിന്റെ നിശ്വാസം തന്നേ; അഖില ലോകവും നിന്റെ വേദം തന്നേ. സർവ്വഭൂതങ്ങളും നിന്റെ പാദങ്ങൾ; ദ്യുലോകം നിന്റെ ശിരസ്സായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 24

नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः । चंद्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷം ഉദ്ഭവിച്ചു; നിന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്ന് വനസ്പതികൾ. നിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ജനിച്ചു; നിന്റെ കണ്ണിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 25

त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं सर्वस्तुति स्तव्य इह त्वमेव । ईश त्वया वास्यमिदं हि सर्वं नमोऽस्तु भूयोऽपि नमो नमस्ते

ഹേ ദേവാ! നീയേ സർവ്വവും; നിനക്കുള്ളിൽ തന്നേ സർവ്വവും നിലകൊള്ളുന്നു. ഇഹലോകത്തിൽ സ്തുതിക്കു യോഗ്യൻ നീ ഒരുത്തൻ മാത്രം. ഹേ ഈശ്വരാ! നിനാൽ തന്നേ ഈ സർവ്വജഗത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു—നമസ്കാരം; വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ, നിനക്കേ വന്ദനം।

Verse 26

इति स्तुत्वा महादेवं निपेतुर्दंडवत्क्षितौ । प्रत्युवाच तदा शंभुर्वरदोऽस्मि किमिच्छति

ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ച് അവർ ദണ്ഡവത് ആയി ഭൂമിയിൽ വീണു. അപ്പോൾ ശംഭു മറുപടി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; നിങ്ങൾക്ക് എന്താണ് ആഗ്രഹം?”

Verse 27

महादेव उवाच । कथं व्यग्राः सुराः सर्वे बृहस्पतिपुरोगमाः । तत्समाचक्ष्व मां ब्रह्मन्भवतां दुःखकारणम्

മഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ബൃഹസ്പതിയെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്തുകൊണ്ട് വ്യാകുലരാണ്? ഹേ ബ്രഹ്മൻ (ബ്രഹ്മാ), നിങ്ങളുടെ ദുഃഖകാരണം എനിക്കു പറയുക।”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । नीलकंठ महादेव दुःखनाशाभयप्रद । शृणु त्वं दुःखमस्माकं भवतो यद्वदाम्यहम्

ബ്രഹ്മാ പറഞ്ഞു—“ഹേ നീലകണ്ഠ മഹാദേവ, ദുഃഖനാശകനേ, അഭയദായകനേ! ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക—ഇത് ഞങ്ങളുടെയെല്ലാം ദുഃഖമാണ്।”

Verse 29

धर्मराजोऽपि धर्मात्मा तपस्तेपे सुदुःसहम् । न जानेऽसौ किमिच्छति देवानां पदमुत्तमम्

ധർമ്മാത്മാവായ ധർമ്മരാജനും അത്യന്തം ദുസ്സഹമായ തപസ്സു ചെയ്തു. അവൻ എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എനിക്കറിയില്ല—ശയദ ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമമായ പദവി।

Verse 30

तेन त्रस्तास्तत्तपसा सर्व इंद्रपुरोगमाः । भवतोंघ्रौ चिरेणैव मनस्तेन समर्पितम् । तमुत्थापय देवेश किमिच्छति स धर्मराट्

ആ തപസ്സാൽ ഭീതരായ ഇന്ദ്രപ്രമുഖ സർവ്വദേവന്മാരും ഏറെക്കാലത്തിന് ശേഷം തങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവേശ്വരാ, അവനെ തപസ്സിൽ നിന്ന് എഴുന്നേൽപ്പിച്ച് ധർമ്മരാജൻ എന്ത് ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയുക.

Verse 31

ईश्वर उवाच । भवतां नास्ति नु भयं धर्मात्सत्यं ब्रवीम्यहम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് നിങ്ങള്ക്ക് യാതൊരു ഭയവും ഇല്ല.

Verse 32

तत उत्थाय ते सर्वे देवाः सह दिवौकसः । रुद्रं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्कृत्वा पुनःपुनः

അതിനുശേഷം ആ സർവ്വദേവന്മാരും ദിവ്യലോകവാസികളോടൊപ്പം എഴുന്നേറ്റ്, രുദ്രനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു.

Verse 33

इन्द्रेण सहिताः सर्वे कैलात्पुनरागताः । स्वस्वस्थाने तदा शीघ्रं गताः सर्वे दिवौकसः

ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അവർ എല്ലാവരും കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു. തുടർന്ന് ദിവ്യലോകവാസികൾ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു പോയി.

Verse 34

इन्द्रोऽपि वै सुधर्मायां गतवान्प्रभुरीश्वरः । न निद्रां लब्धवांस्तत्र न सुखं न च निर्वृतिम्

പ്രഭുവും ഈശ്വരസമനുമായ ഇന്ദ്രനും സുദർമ്മാ സഭയിലേക്കു പോയി; എന്നാൽ അവിടെ അവന് നിദ്രയും ഇല്ല, സുഖവും ഇല്ല, ആശ്വാസമായ ശാന്തിയും ഇല്ല.

Verse 35

मनसा चिंतयामास विघ्नं मे समुपस्थितम् । अवाप महतीं चितां तदा देवः शचीपतिः

അപ്പോൾ ശചീപതി ഇന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“എന്റെ മുമ്പിൽ ഒരു വിഘ്നം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.” അതേ നിമിഷം ദേവൻ മഹാ ആശങ്കയും വ്യാകുലതയും അനുഭവിച്ചു.

Verse 36

मम स्थानं पराहर्तुं स्तपस्तेपे सुदुश्चरम् । सर्वान्देवान्समाहूय इदं वचनमब्रवीत्

എന്റെ സ്ഥാനം അപഹരിക്കുവാൻ അവൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തു. പിന്നെ സർവ്വ ദേവന്മാരെയും വിളിച്ചു ചേർത്ത് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 37

इन्द्र उवाच । शृण्वंतु देवताः सर्वा मम दुःखस्य कारणम् । दुःखेन मम यल्लब्धं तत्किं वा प्रार्थयेद्यमः । बृहस्पतिः समालोक्य सर्वान्दे वानथाब्रवीत्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—“എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്റെ ദുഃഖത്തിന്റെ കാരണം കേൾക്കുക. ഞാൻ കഷ്ടത്തോടെ നേടിയതു യമൻ എന്തിന് ആഗ്രഹിക്കണം?” അപ്പോൾ ബൃഹസ്പതി സർവ്വ ദേവന്മാരെയും നോക്കി മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 38

बृहस्पतिरुवाच । तपसे नास्ति सामर्थ्यं विघ्नं कर्तुं दिवौकसः । उर्वश्याद्या समाहूय संप्रेष्यंतां च तत्र वै

ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു—“ഇത്തരത്തിലുള്ള തപസ്സിൽ ബലപ്രയോഗത്തോടെ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കാൻ സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് സാമർത്ഥ്യമില്ല. അതിനാൽ ഉർവശി മുതലായ അപ്സരസ്സുകളെ വിളിച്ചു അവിടേക്ക് അയക്കുക.”

Verse 39

तासामाकारणार्थाय प्रतिद्वारं प्रतस्थिवान् । स गत्वा ताः समादाय सभायां शीघ्रमाययौ

അവരെ വിളിക്കാനായി അവൻ ഓരോ വാതിലിലേക്കും പോയി. ചെന്നു അവരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് വേഗത്തിൽ സഭാമണ്ഡപത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 40

आगतास्ता हरिः प्राह महत्कार्यमुपस्थितम् । गच्छन्तु त्वरिताः सर्वा धर्मारण्यं प्रति द्रुतम्

അവർ എത്തിയപ്പോൾ ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—“മഹത്തായ കാര്യം സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളൊക്കെയും വേഗത്തിൽ പോകുവിൻ; ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് ഓടിച്ചെന്നെത്തുവിൻ.”

Verse 41

यत्र वै धर्मराजोसौ तपश्चक्रे सुदुष्करम् । हास्यभावकटाक्षैश्च गीतनृत्यादिभिस्तथा

ആ ധർമരാജൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്തിരുന്ന സ്ഥലത്ത്, അവർ കളിയുള്ള പുഞ്ചിരിയും വക്രദൃഷ്ടിയും, ഗാനം-നൃത്തം മുതലായ കലകളും കൂട്ടി സമീപിച്ചു.

Verse 42

तं लोभयध्वं यमिनं तपःस्थानाच्च्युतिर्भवेत् । देवस्य वचनं श्रुत्वा तथा अप्सरसां गणाः

“ആ യതിയെ മോഹിപ്പിക്കുവിൻ; അവൻ തപസ്സിന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനാകട്ടെ.” ദേവന്റെ വചനം കേട്ട് അപ്സരാഗണങ്ങൾ അതുപോലെ ഒരുക്കപ്പെട്ടു.

Verse 43

मिथः संरेभिरे कर्तुं विचार्य च परस्परम् । धर्मारण्यं प्रतस्थेसावुर्वशी स्वर्वरांगना

പരസ്പരം ആലോചിച്ച് ചെയ്യേണ്ടത് നിശ്ചയിച്ച ശേഷം, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠസുന്ദരി ഉർവശി ധർമാരണ്യത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 44

तुष्टुवुः पुष्पवर्षाश्च ससृजुस्तच्छिरस्यमी । ततस्तु देवैर्विप्रैश्च स्तूयमानः समंततः

അവർ സ്തുതിച്ചു; അവന്റെ ശിരസ്സിൽ പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ചൊരിഞ്ഞു. തുടർന്ന് ദേവന്മാരും വിപ്രന്മാരും ചുറ്റുമെല്ലാം പുകഴ്ത്തിയതിനാൽ അവൻ സർവത്ര ആദരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 45

निर्ययौ परमप्रीत्या वनं परमपावनम् । बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम्

അവൻ പരമപ്രീതിയോടെ ആ പരമപാവനമായ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ബിൽവ, അർക്ക, ഖദിര വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും കപിത്തവും ധവവും കൊണ്ട് കൂടി സാന്ദ്രമായതുമായിരുന്നു അത്।

Verse 46

न सूर्यो भाति तत्रैव महांधकार संयुतम् । निर्जनं निर्मनुष्यं च बहुयोजनमायतम्

അവിടെ സൂര്യനും ഒട്ടും പ്രകാശിച്ചില്ല; മഹാ അന്ധകാരത്തോടെ യുക്തമായ, നിർജനമായ, മനുഷ്യരഹിതമായ, പല യോജന വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്ന സ്ഥലമായിരുന്നു അത്।

Verse 47

मृगैः सिंहैर्वृतं घोरेरन्यैश्चापि वनेचरैः । पुष्पितैः पादपैः कीर्णं सुमनोहरशाद्वलम्

ആ വനം മൃഗങ്ങളും സിംഹങ്ങളും മറ്റു ഭയങ്കര വനചരങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു; എങ്കിലും പുഷ്പിതമായ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും മനോഹരമായ പച്ചപ്പുല്ലാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു അത്।

Verse 48

विपुलं मधुरानादैर्नादितं विहगैस्तथा । पुंस्कोकिलनिनादाढ्यं झिल्लीकगणनादितम्

ആ വിശാല വനം പക്ഷികളുടെ മധുരനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ആൺകുയിലുകളുടെ ഗാനം സമൃദ്ധമായും ഝില്ലീകകളുടെ കൂട്ടധ്വനിയിൽ നിറഞ്ഞുമിരുന്നു।

Verse 49

प्रवृद्धविकटैर्वृक्षैः सुखच्छायैः समावृतम् । वृक्षैराच्छादिततलं लक्ष्म्या परमया युतम्

ആ സ്ഥലം വളർന്ന വമ്പൻ വൃക്ഷങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; അവ സുഖകരമായ നിഴൽ പകർന്നു. നിലവും വൃക്ഷങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ആ ദേശം പരമലക്ഷ്മി—ഉന്നത ശോഭയും സമൃദ്ധിയും—കൊണ്ട് യുക്തമായിരുന്നു।

Verse 50

नापुष्पः पादपः कश्चिन्नाफलो नापि कंटकी । षट्पदैरप्यनाकीर्णं नास्मिन्वै काननेभवेत्

ആ പുണ്യവനത്തിൽ പുഷ്പമില്ലാത്ത വൃക്ഷമൊന്നുമില്ല, ഫലമില്ലാത്തതുമില്ല, മുള്ളുള്ളതുമില്ല; തേൻചീറ്റകളാൽ നിറയാത്ത ഇടം അവിടെ എവിടെയും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല।

Verse 51

विहंगैर्नादितं पुष्पैरलंकृतमतीव हि । सर्वर्तुकुसमैर्वृक्षैः सुखच्छायैः समावृतम्

ആ വനം പക്ഷികളുടെ മധുരനാദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുകയും പുഷ്പങ്ങളാൽ അത്യന്തം അലങ്കരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു; എല്ലാ ഋതുക്കളിലും പൂക്കുന്ന കുസുമധാരികളായ, സുഖകരമായ നിഴൽ നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ അതിനെ എല്ലാടവും മൂടിയിരുന്നു।

Verse 52

मारुताकलितास्तत्र द्रुमाः कुसुमशाखिनः । पुष्पवृष्टिं विचित्रां तु विसृजंति च पादपाः

അവിടെ കാറ്റാൽ ഇളകിയ പുഷ്പശാഖകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ അത്ഭുതകരമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു; പാദപങ്ങൾ വിചിത്രമായി പൂമഴ പടർത്തി।

Verse 53

दिवस्पृशोऽथ संपुष्टाः पक्षिभिर्मधुरस्वनैः । विरेजुः पादपास्तत्र सुगन्धकुसुमैर्वृताः

അപ്പോൾ ആകാശം തൊടുന്നവണ്ണം ഉയർന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ സമൃദ്ധിയായി വളർന്നു; മധുരസ്വരമുള്ള പക്ഷികൾ ചുറ്റിനിൽക്കേ, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളാൽ മാല്യിതരായി അവ പ്രകാശിച്ചു।

Verse 54

तिष्ठंति च प्रवालेषु पुष्पभारावनादिषु । रुवंति मधुरालापाः षट्पदा मधुलिप्सवः

അവ কোমല പല്ലവങ്ങളിലും പുഷ്പഭാരമുള്ള ഉപവനങ്ങളിലും തങ്ങിനിന്നു; തേൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന തേൻചീറ്റകൾ മധുരാലാപത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 55

तत्र प्रदेशांश्च बहूनामोदांकुरमंडितान् । लतागृह परिक्षिप्तान्मनसः प्रीतिवर्द्धनान्

അവിടെ അവൾ അനേകം മനോഹര പ്രദേശങ്ങൾ കണ്ടു—ആനന്ദകരമായ നവാങ്കുരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ലതാഗൃഹങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, മനസ്സിന്റെ പ്രീതിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നവ।

Verse 56

संपश्यंती महातेजा बभूव मुदिता तदा । परस्पराश्लिष्टशाखैः पादपैः कुसमाचितैः

അത് കണ്ട ആ മഹാതേജസ്വിനി അപ്പോൾ ആനന്ദിതയായി; പുഷ്പഭാരമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളുടെ ശാഖകൾ പരസ്പരം ചേർന്നു പിണഞ്ഞുനിന്നു।

Verse 57

अशोभत वनं तत्तु महेंद्रध्वजसन्निभैः । सुखशीतसुगन्धी च पुष्परेणुवहोऽनिलः

ആ വനം മഹേന്ദ്രധ്വജങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു; പുഷ്പരേണു വഹിക്കുന്ന സുഖകരവും ശീതളവും സുഗന്ധമുള്ളതുമായ കാറ്റ് വീശി।

Verse 58

एवंगुणसमायुक्तं ददर्श सा वनं तदा । तदा सूर्योद्भवां तत्र पवित्रां परिशोभिताम्

ഇങ്ങനെ അനേകം ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതമായ ആ വനത്തെ അവൾ അപ്പോൾ കണ്ടു; അവിടെ തന്നെ മനോഹരമായി ശോഭിച്ച, പവിത്രത നൽകുന്ന ‘സൂര്യോദ്ഭവാ’ നദിയെയും കണ്ടു।

Verse 59

आश्रमप्रवरं तत्र ददर्श च मनोरमम् । पतिभिर्वालखिल्यैश्च वृतं मुनिगणा वृतम्

അവിടെ അവൾ ഒരു ശ്രേഷ്ഠവും മനോഹരവുമായ ആശ്രമം കണ്ടു; അത് പൂജ്യ വാലഖില്യ ഋഷിമാരാലും മുനിഗണങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 60

अग्न्यगारैश्च बहुभिर्वृक्षशाखावलंबितैः । धूगम्रपानकणैस्तत्र दिग्वासोयतिभिस्तथा

ആ സ്ഥലം അനേകം അഗ്ന്യാഗാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവ വൃക്ഷശാഖകളിൽ തൂങ്ങിയിരുന്നു. യജ്ഞാഗ്നിയുടെ പുകകണങ്ങൾ ചുറ്റിനിൽക്കേ ദിഗംബര യതികളും അവിടെ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 61

पाल्या वन्या मृगास्तत्र सौम्या भूयो बभूविरे । मार्जारा मूषकैस्तत्र सर्पैश्च नकुलास्तथा

അവിടെ വന്യമൃഗങ്ങളും സൗമ്യസ്വഭാവികളായി, സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരെന്നപോലെ തോന്നി. അവിടെ പൂച്ചകൾ എലികളോടും, നകുലങ്ങൾ സർപ്പങ്ങളോടും കൂടി ഒരുമിച്ച് താമസിച്ചു.

Verse 62

मृगशावैस्तथा सिंहाः सत्त्वरूपा बभूविरे । परस्परं चिक्रीडुस्ते यथा चैव सहोदराः । दूराद्ददर्श च वनं तत्र देवोऽब्रवीत्तदा

മൃഗശാവകങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സിംഹങ്ങളും ശാന്തസ്വഭാവം ധരിച്ചു. അവർ പരസ്പരം സഹോദരന്മാരെന്നപോലെ കളിച്ചു. ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ആ വനത്തെ കണ്ട ദേവൻ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു.

Verse 63

इन्द्र उवाच । अयं च खलु धर्मराड् तपस्तुग्रेवतिष्ठते । मम राज्याभिकांक्षोऽसावतोर्थे यत्यतामिह

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഈ ധർമരാട് നിശ്ചയമായും ഉഗ്രതപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ എന്റെ രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ കാര്യമെന്നോണം ഇവിടെ ശ്രമം നടത്തുക.

Verse 64

तपोविघ्नं प्रकुर्वंतु ममाज्ञा तत्र गम्यताम् । इन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा उर्वशी च तिलोत्तमा

“അവന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തുക—ഇത് എന്റെ ആജ്ഞ; അവിടെ പോകുക.” ഇന്ദ്രവചനം കേട്ട് ഉർവശിയും തിലോത്തമയും (തയ്യാറായി).

Verse 65

सुकेशी मंजुघोषा च घृताची मेनका तथा । विश्वाची चैव रंभा च प्रम्लोचा चारुभाषिणी

അവിടെ സുകേശീയും മഞ്ജുഘോഷയും, ഘൃതാചിയും മേനകയും; കൂടാതെ വിശ്വാചീ, രംഭ, മധുരഭാഷിണിയായ പ്രമ്ലോചാ—ഈ പ്രസിദ്ധ അപ്സരസ്സുകൾ സന്നിഹിതരായിരുന്നു।

Verse 66

पूर्वचित्तिः सुरूपा च अनुम्लोचा यशस्विनी । एताश्चान्याश्च बहुशस्तत्र संस्था व्यचिंतयन्

പൂർവചിത്തി, സുരൂപാ, യശസ്വിനിയായ അനുമ്ലോചാ—ഇവരും മറ്റു പല അപ്സരസ്സുകളും അവിടെ കൂടിയിരുന്നു; ആ ദൗത്യത്തിനായി അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 67

परस्परं विलोक्यैव शंकमाना भयेन हि । यमश्चैव तथा शक्र उभौ वायतनं हि वः

അവർ പരസ്പരം നോക്കി ഭയസന്ദേഹത്തോടെ മടിച്ചു നിന്നു; കാരണം അവിടെ യമനും ശക്രനും (ഇന്ദ്രനും)—ഈ ഇരുവരും ആ കാര്യത്തിൽ അധികാരവും ആശ്രയവും ആയി സന്നിഹിതരായിരുന്നു।

Verse 68

एवं विचार्य बहुधा वर्द्धनी नाम भारत । सर्वासामप्सरसां श्रेष्ठा सर्वाभरणभूषिता

ഇങ്ങനെ പലവിധം ആലോചിച്ച്, ഹേ ഭാരതാ, അവർ ‘വർദ്ധനീ’ എന്ന പേരുള്ളവളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു—അവൾ എല്ലാ അപ്സരസ്സുകളിലും ശ്രേഷ്ഠയും സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയും ആയിരുന്നു।

Verse 69

उवाचैवोर्वशी तत्र किं खिद्यसि शुभानने । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मायारूपबलेन च । वर्णधर्मो यथा भूयात्करिष्ये पाकशासन

അപ്പോൾ അവിടെ ഉർവശി പറഞ്ഞു—“ഹേ ശുഭാനനേ, നീ എന്തിന് ഖിന്നയാകുന്നു? ദേവന്മാരുടെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി, മായയും രൂപബലവും ആശ്രയിച്ച്, ഹേ പാകശാസന (ഇന്ദ്ര), വർണധർമ്മം യഥാവിധി സ്ഥാപിതമാകുവാൻ ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കും।”

Verse 70

इन्द्र उवाच । साधुसाधु महाभागे वर्द्धनी नाम सुव्रता । शीघ्रं गच्छ स्वयं भद्रे कुरु कार्यं कृशोदरि

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു— സാധു സാധു, മഹാഭാഗ്യവതീ! സുവ്രതേ, ‘വർദ്ധനീ’ എന്ന നാമമുള്ളവളേ. ഹേ ഭദ്രേ, ശീഘ്രം നീ തന്നേ പോകുക; ഹേ കൃശോദരീ, കാര്യം സാധിപ്പിക്കൂ.

Verse 71

धीराणामवने शक्ता नान्या सुभ्रु त्वया विना । वर्द्धनी च तथेत्युक्त्वा गता यत्र स धर्मराट्

ഹേ സുഭ്രൂ, ധീരന്മാരെ വശപ്പെടുത്താൻ നിനക്കല്ലാതെ മറ്റാരും ശേഷിയില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വർദ്ധനീ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു, ധർമ്മരാട് (യമൻ) ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി.

Verse 72

महता भूषणेनैव रूपं कृत्वा मनोरमम् । कुंकुमैः कज्जलैर्वस्त्रैर्भूषणैश्चैव भूषिता

മഹത്തായ ആഭരണങ്ങളാൽ അവൾ മനോഹരമായ രൂപം ധരിച്ചു; കുങ്കുമം, കാജൽ, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 73

कुसुमं च तथा वस्त्रं किंकिणीकटिराजिता । झणत्कारैस्तथा कष्टैर्भूषिता च पदद्वये

പുഷ്പങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും കൊണ്ട് അവൾ സുസജ്ജിതയായി; കട്ടിഭാഗം കിങ്കിണികളാൽ രാജിച്ചു. ഝണഝണ മുഴങ്ങുന്ന നൂപുരങ്ങളാൽ ഇരുപാദങ്ങളും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 74

नानाभूषणभूषाढ्या नानाचंदनचर्चिता । नानाकुसुम मालाढ्या दुकूलेनावृता शुभा

നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയായി, നാനാ ചന്ദനലേപങ്ങളാൽ അനുലിപ്തയായി, നാനാ പുഷ്പമാലകളാൽ വിഭൂഷിതയായി—ശുഭയായ അവൾ—സൂക്ഷ്മമായ പാറ്റുദുകൂലത്തിൽ ആവൃതയായി.

Verse 75

प्रगृह्य वीणां संशुद्धां करे सर्वांगसुन्दरी । नर्तनं त्रिविधं तत्र चक्रे लोकमनोरमम्

ആ സർവാംഗസുന്ദരി കൈയിൽ ശുദ്ധവും സുസ്വരവുമായ വീണ എടുത്ത് അവിടെ ലോകമനോഹരമായ ത്രിവിധ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 76

तारस्वरेण मधुरैर्वंशनादेन मिश्रितम्

അത് മധുരമായ ഉയർന്ന സ്വരങ്ങളോടും വംശിയുടെ മനോഹര നാദത്തോടും ചേർന്ന് മിശ്രിതമായി।

Verse 77

मूर्च्छनातालसंयुक्तं तंत्रीलयसमन्वितम् । क्षणेन सहसा देवो धर्मराजो जितात्मवान् । विमनाः स तदा जातो धर्मराजो नृपात्मजः

മൂർഛനയും താളവും ചേർന്ന്, തന്ത്രീലയം നിറഞ്ഞ ആ സംഗീതം കേട്ടതോടെ, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ജിതാത്മാവായ ദേവ ധർമ്മരാജനും പെട്ടെന്ന് വിഷണ്ണനായി, ഹേ രാജപുത്രാ।

Verse 78

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यं परमं ब्रह्मञ्जातं मे ब्रह्मसत्तम । कथं ब्रह्मोपपन्नस्य तपश्छेदो बभूव ह

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഹേ ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! എനിക്കു പരമ അത്ഭുതം തോന്നുന്നു. ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനായവന്റെ തപസ്സിന് ഭംഗം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?

Verse 79

धर्मे धरा च नाकश्च धर्मे पातालमेव च । धर्मे चंद्रार्कमापश्च धर्मे च पवनोऽनलः

ധർമ്മത്തിൽ തന്നെയാണ് ഭൂമിയും സ്വർഗവും നിലകൊള്ളുന്നത്; ധർമ്മത്തിൽ പാതാളവും. ധർമ്മത്തിൽ ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരും ജലവും; ധർമ്മത്തിൽ വായുവും അഗ്നിയും.

Verse 80

धर्मे चैवाखिलं विश्वं स धर्मो व्यग्रतां कथम् । गतः स्वामिंस्तद्वैयग्र्यं तथ्यं कथय सुव्रत

ധർമ്മത്തിലേയാണ് ഈ സമസ്ത വിശ്വവും പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്; എന്നാൽ അതേ ധർമ്മം എങ്ങനെ വ്യഗ്രതയിൽപ്പെട്ടു? സ്വാമീ, ആ വ്യഗ്രതയുടെ സത്യകാരണം എനിക്ക് പറയുക, സുവ്രതാ.

Verse 81

व्यास उवाच । पतनं साहसानां च नरकस्यैव कारणम् । योनिकुण्डमिदं सृष्टं कुंभीपाकसमं भुवि

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—അവിവേകസാഹസികളുടെ പതനമാണ് നരകത്തിന് കാരണമാകുന്നത്. ഭൂമിയിൽ ഈ ‘യോനി-കുണ്ഡം’ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇത് കുംഭീപാക നരകസമം.

Verse 82

नेत्ररज्ज्वा दृढं बद्ध्वा धर्षयंति मनस्विनः । कुचरूपैर्महादंडैस्ताड्यमानमचेतसम्

കണ്ണുകളിൽ കയറു മുറുകെ കെട്ടി അവർ അവനെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; അവൻ അചേതനനായി, ഭീകരമായ ഭാരമുള്ള ദണ്ഡുകളാൽ അടിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 83

कृत्वा वै पातयंत्याशु नरकं नृपसत्तम । मोहनं सर्वभूतानां नारी चैवं विनिर्मिता

ഇങ്ങനെ ചെയ്തു അവർ വേഗത്തിൽ (മനുഷ്യനെ) നരകത്തിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ. ഇപ്രകാരം തന്നെയാണ് സ്ത്രീയെ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കുള്ള മോഹിനിയായി നിർമ്മിച്ചത്.

Verse 85

तावत्तपोभिवृद्धिस्तु तावद्दानं दया दमः । तावत्स्वाध्यायवृत्तं च तावच्छौचं धृतं व्रतम्

എത്രകാലം അത്രകാലം തന്നെയാണ് തപസ്സിന്റെ വർദ്ധന; അത്രകാലം ദാനം, ദയ, ദമം നിലനിൽക്കും; അത്രകാലം സ്വാധ്യായവും സദാചാരവും തുടരും; അത്രകാലം ശൗചവും ധൃതവ്രതവും അചഞ്ചലമാകും.

Verse 86

यावत्त्रस्तमृगीदृष्टिं चपलां न विलोकयेत् । तावन्माता पिता तावद्धाता तावत्ससुहृज्जनः

മനസ്സിനെ കലക്കിക്കുന്ന ചപലമായ ഭീതമൃഗീസദൃശ ദൃഷ്ടിയെ നോക്കാതിരിക്കുന്നതോളം, മാതാപിതാക്കൾ തന്നെയാണ് സത്യരക്ഷകർ; അതോളം വിധാതാവും സഹായിയായി നിൽക്കും, സുഹൃദ്ജനങ്ങളും അചഞ്ചലരായിരിക്കും।

Verse 87

तावल्लज्जा भयं तावत्स्वाचारस्तावदेव हि । ज्ञानमौदार्यमैश्वर्यं तावदेव हि भासते । यावन्मत्तांगनापाशैः पातितो नैव बन्धनैः

ലജ്ജയും പാപഭയവും അതോളം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ; സ്വാചാരവും അതോളം മാത്രമേ തുടരു. ജ്ഞാനം, ഔദാര്യം, ഐശ്വര്യവും അതോളം മാത്രമേ പ്രകാശിക്കൂ—ഉന്മത്ത (അവിവേക) സ്ത്രീയുടെ പാശബന്ധനങ്ങളിൽ വീണ് മനുഷ്യൻ പതിതനാകുന്നതിന് മുമ്പുവരെ।