Sukta 164

Mantra 1

अस्य वामस्य पलितस्य होतुस्तस्य भ्राता मध्यमो अस्त्यश्नः । तृतीयो भ्राता घृतपृष्ठो अस्यात्रापश्यं विश्पतिं सप्तपुत्रम् ॥

ഈ പ്രിയ, പ്രാചീന ഹോതൃ (ഹോതാർ)ന്റെ ഒരു മധ്യമ സഹോദരൻ ഉണ്ട്—അശ്നഃ, ഭോജകൻ; മൂന്നാമൻ ഘൃതപൃഷ്ഠഃ—ഘൃത/തേജസ്സായ സമൃദ്ധിയുടെ പൃഷ്ഠമുള്ളവൻ. ഇവിടെ ഞാൻ വിശ്പതിം—വാസസ്ഥലത്തിന്റെ സ്വാമി, കുലാധിപതി—ഏഴ് പുത്രന്മാരോടുകൂടെ കണ്ടു; ഒരേ ദർശനത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശക്തികൾ.

Mantra 2

सप्त युञ्जन्ति रथमेकचक्रमेको अश्वो वहति सप्तनामा । त्रिनाभि चक्रमजरमनर्वं यत्रेमा विश्वा भुवनाधि तस्थुः ॥

സപ്തർ ഏകചക്രരഥത്തെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; ഏക അശ്വൻ അതിനെ വഹിക്കുന്നു—സപ്തനാമം ധരിച്ച്. ആ ചക്രം ത്രിനാഭിയുള്ളത്—അജര, അനർവ; അതിന്മേലാണ് ഈ സർവ്വ ഭുവനങ്ങളും ആധാരമായി നിലകൊള്ളുന്നത്.

Mantra 3

इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥

ഈ രഥത്തിന്മേൽ സപ്തർ നിലകൊള്ളുന്നു; അത് സപ്തചക്രം, സപ്ത അശ്വങ്ങൾ അതിനെ വഹിക്കുന്നു. സപ്ത സ്വസാരർ ഒരുമിച്ച് അതിലേക്കു ചായുന്നു—എവിടെ ഗവാം (കിരണം/ജ്ഞാനം) എന്നതിന്റെ സപ്ത നാമങ്ങൾ ഗൂഢമായി നിഹിതമായിരിക്കുന്നു.

Mantra 4

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

ജന്മിക്കുന്ന പ്രഥമജനനെ ആരാണ് കണ്ടത്—അസ്ഥിയുള്ളവനായിട്ടും, അവനെ അനസ്ഥാ (അസ്ഥിരഹിതം) തന്നെയാണു ധരിക്കുന്നത്? ഭൂമിയിൽ നിന്ന്—അസു, അസൃഗ്, ആത്മ—അവ എവിടെയുണ്ട്? ആരാണ് ഒരു വിദ്വാന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഇതിനെ ചോദിക്കുക?

Mantra 5

पाकः पृच्छामि मनसाविजानन्देवानामेना निहिता पदानि । वत्से बष्कयेऽधि सप्त तन्तून्वि तत्निरे कवय ओतवा उ ॥

അപക്വനായ ഞാൻ, ഇനിയും അറിയാത്ത മനസ്സോടെ ചോദിക്കുന്നു: ഇവ ദേവന്മാരുടെ നിഹിതമായ പദചിഹ്നങ്ങളാണ്. വത്സത്തിന്മേൽ, ഭവനത്തിന്റെ ഗർഭത്തിന്മേൽ, കവികൾ ഏഴ് തന്തുക്കൾ വിരിച്ചു—യാത്രയുടെ തുണി നെയ്യുന്നു.

Mantra 6

अचिकित्वाञ्चिकितुषश्चिदत्र कवीन्पृच्छामि विद्मने न विद्वान् । वि यस्तस्तम्भ षळिमा रजांस्यजस्य रूपे किमपि स्विदेकम् ॥

അറിയാത്ത ഞാൻ, ഇവിടെ അറിയുന്നവരായ കവികളോടും ചോദിക്കുന്നു—ഞാൻ ഇനിയും വിദ്വാനല്ലെങ്കിലും അറിവിലേക്കു കടക്കാൻ. ആരാണ് ഈ ആറു പ്രദേശങ്ങളെ വേർതിരിച്ച് താങ്ങി നിർത്തിയത്—അജ (അജന്മ)ന്റെ രൂപത്തിൽ ആ ഏകമായത് എന്താകാം?

Mantra 7

इह ब्रवीतु य ईमङ्ग वेदास्य वामस्य निहितं पदं वेः । शीर्ष्णः क्षीरं दुह्रते गावो अस्य वव्रिं वसाना उदकं पदापुः ॥

ഇവിടെ അവൻ പറയട്ടെ—ഈ പ്രിയന്റെ നിഹിതമായ പദം യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവൻ. അതിന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പശുക്കൾ പാൽ കറക്കുന്നു; ആവരണം ധരിച്ച്, പദം വഴിയായി അവർ ജലത്തിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Mantra 8

माता पितरमृत आ बभाज धीत्यग्रे मनसा सं हि जग्मे । सा बीभत्सुर्गर्भरसा निविद्धा नमस्वन्त इदुपवाकमीयुः ॥

മാതാവ് ഋതം—സത്യക്രമം ലംഘിക്കാതെ പിതാവിനെ പങ്കിട്ടു; ആദിയിൽ ധീ—രൂപം തീർക്കുന്ന ദർശനം മനസ്സിനോടൊപ്പം ചേർന്നു. അവൾ ഭീതിജനകമായ മഹിമയുള്ളവൾ, ഗർഭ-രസത്തിൽ സമൃദ്ധ, ദൃഢമായി സ്ഥാപിത; നമസ്കാരികൾ അവളുടെ അടുക്കൽ വന്നു—വാക്കിന്റെ സമീപ-ഉച്ചാരത്തിലേക്ക് എത്താൻ.

Mantra 9

युक्ता मातासीद्धुरि दक्षिणाया अतिष्ठद्गर्भो वृजनीष्वन्तः । अमीमेद्वत्सो अनु गामपश्यद्विश्वरूप्यं त्रिषु योजनेषु ॥

മാതാ-ശക്തി വലതുഭാഗത്തെ യുഗദണ്ഡത്തിൽ യുക്തയായി; ഉള്ളിലെ വേലികളിൽ മറഞ്ഞ ഗർഭം എഴുന്നേറ്റു നിന്നു. കിടാവ് പശുവിനെ അനുഗമിച്ച് മുഴക്കി; യാത്രയുടെ മൂന്നു യോജനങ്ങളായ വിശാല പാദങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായ സർവ്വരൂപ തേജസ്സിനെ കണ്ടു.

Mantra 10

तिस्रो मातॄस्त्रीन्पितॄन्बिभ्रदेक ऊर्ध्वस्तस्थौ नेमव ग्लापयन्ति । मन्त्रयन्ते दिवो अमुष्य पृष्ठे विश्वविदं वाचमविश्वमिन्वाम् ॥

മൂന്നു മാതാക്കളെയും മൂന്നു പിതാക്കളെയും ധരിച്ച് ഒരുത്തൻ ഊർദ്ധ്വമായി നില്ക്കുന്നു; അവർ അവനെ ക്ഷീണിപ്പിക്കുകയുമില്ല, താഴേക്ക് അമർത്തുകയുമില്ല. ആ ദിവത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ അവർ മന്ത്രിക്കുന്നു—സർവ്വവിദ വാക്കിനെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു; അത് ലോകങ്ങളെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നില്ല.

Mantra 11

द्वादशारं नहि तज्जराय वर्वर्ति चक्रं परि द्यामृतस्य । आ पुत्रा अग्ने मिथुनासो अत्र सप्त शतानि विंशतिश्च तस्थुः ॥

പന്ത്രണ്ടു അറകളുള്ള ചക്രം ജരയാൽ ക്ഷയിക്കുന്നില്ല; അത് ഋതത്തിന്റെ ദ്യൗ (ആകാശം) ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇവിടെ, ഹേ അഗ്നേ, യുഗ്മരൂപമായ പുത്രന്മാർ സ്ഥാനമേറ്റിരിക്കുന്നു—ക്രമബദ്ധമായി ഏഴുനൂറ് ഇരുപത് നിലകൊള്ളുന്നു.

Mantra 12

पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उपरे विचक्षणं सप्तचक्रे षळर आहुरर्पितम् ॥

അവർ ദിവ്യപിതാവിനെ പഞ്ചപാദനും ദ്വാദശരൂപനും എന്നു വിളിക്കുന്നു—അപ്പുറത്തെ അർദ്ധത്തിൽ പരിപൂർണ്ണനും സമൃദ്ധനും. മറ്റുള്ളവർ മുകളിൽ ഉള്ള അവനെ സുവിചക്ഷണൻ (സുസ്പഷ്ടദർശി) എന്നു പറയുന്നു; ഏഴു ചക്രങ്ങളുള്ള, ആറു അറകളുള്ള ക്രമത്തിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതനായവൻ.

Mantra 13

पञ्चारे चक्रे परिवर्तमाने तस्मिन्ना तस्थुर्भुवनानि विश्वा । तस्य नाक्षस्तप्यते भूरिभारः सनादेव न शीर्यते सनाभिः ॥

അഞ്ചു അറകളുള്ള ചക്രം തിരിയുമ്പോൾ, അതിൽ സർവ്വ ഭുവനങ്ങളും സ്ഥാനമേറ്റിരിക്കുന്നു. മഹാഭാരം വഹിച്ചാലും അതിന്റെ അക്ഷം ചൂടുപിടിക്കുകയില്ല; ആദികാലം മുതൽ അതിന്റെ നാഭി പൊട്ടുന്നില്ല—ശാശ്വതത്തിൽ സ്ഥാപിതമായതിനാൽ.

Mantra 14

सनेमि चक्रमजरं वि वावृत उत्तानायां दश युक्ता वहन्ति । सूर्यस्य चक्षू रजसैत्यावृतं तस्मिन्नार्पिता भुवनानि विश्वा ॥

അജരവും ക്ഷയമില്ലാത്ത വക്കുള്ള ചക്രം തുറന്നുവെച്ച് ചുറ്റുന്നു; നീണ്ടു വിരിഞ്ഞ തലത്തിൽ യുക്തമായ പത്ത് ശക്തികൾ അതിനെ വഹിക്കുന്നു. സൂര്യന്റെ ചക്ഷു (കണ്ണ്) തേജോമയ രജസ്‌ (അന്തരിക്ഷ-പ്രകാശം) കൊണ്ട് ആവൃതമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിൽ തന്നെയാണ് സർവ്വ ഭുവനങ്ങളും ഉറച്ചുനില്ക്കുന്നത്.

Mantra 15

साकंजानां सप्तथमाहुरेकजं षळिद्यमा ऋषयो देवजा इति । तेषामिष्टानि विहितानि धामशः स्थात्रे रेजन्ते विकृतानि रूपशः ॥

ഒരുമിച്ച് ജനിച്ചവരിൽ ഏഴാമനെ അവർ ‘ഏകജ’ (ഏകജന്മ) എന്നു വിളിക്കുന്നു; ആറുപേർ യುಗ്മങ്ങൾ—എന്ന് ദേവജ ഋഷികൾ പറയുന്നു. അവരുടെ ഇഷ്ടസ്ഥാനങ്ങൾ ധാമശഃ (തത്തത് മണ്ഡലങ്ങളിൽ) ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സ്ഥിരസ്ഥാനത്തിൽ അവർ ദീപ്തരാകുന്നു, രൂപശഃ പലവിധ വ്യത്യാസങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

Mantra 16

स्त्रियः सतीस्ताँ उ मे पुंस आहुः पश्यदक्षण्वान्न वि चेतदन्धः । कविर्यः पुत्रः स ईमा चिकेत यस्ता विजानात्स पितुष्पितासत् ॥

അവർ സത്യത്തിൽ സ്ത്രീശക്തികളായിരിക്കെ, പുരുഷന്മാർ അവരെ പുംസ് (പുരുഷ) എന്നു വിളിക്കുന്നു; കാണുന്നവനും തിരിച്ചറിയുന്നില്ല—അന്ധത സത്യത്തെ പിടിക്കുകയില്ല. എന്നാൽ കവി, ആ പുത്രൻ, ഇവയെല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു; അവരെ അറിയുന്നവൻ പിതാവിന്റെ പിതാവായിത്തീരുന്നു.

Mantra 17

अवः परेण पर एनावरेण पदा वत्सं बिभ्रती गौरुदस्थात् । सा कद्रीची कं स्विदर्धं परागात्क्व स्वित्सूते नहि यूथे अन्तः ॥

ദൂരെയുള്ള പാദം താഴെ, സമീപമുള്ള പാദം മുകളിൽ—കിടാവിനെ ധരിച്ച ഗാവ് എഴുന്നേറ്റു. അവൾ മറഞ്ഞ വഴിയിലൂടെ എവിടേക്ക് പോയി? ഏത് അർദ്ധം അവൾ അതീതമായി കടന്നു? അവൾ എവിടെയാണ് പ്രസവിക്കുന്നത്—കാരണം അവൾ യൂഥം (കൂട്ടം) അകത്ത് ഇല്ല.

Mantra 18

अवः परेण पितरं यो अस्यानुवेद पर एनावरेण । कवीयमानः क इह प्र वोचद्देवं मनः कुतो अधि प्रजातम् ॥

ദൂരെയുള്ള താഴെയിലും സമീപമുള്ള മുകളിലും നിന്ന്—ഇതിന്റേ പിതാവിനെ ആര് അറിയുന്നു? കവിയായി മാറി ഇവിടെ ആര് പ്രസ്താവിക്കും: ദേവമനസ് എവിടെ നിന്ന്, ഏത് ആധാരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായി, ജനിച്ചു?

Mantra 19

ये अर्वाञ्चस्ताँ उ पराच आहुर्ये पराञ्चस्ताँ उ अर्वाच आहुः । इन्द्रश्च या चक्रथुः सोम तानि धुरा न युक्ता रजसो वहन्ति ॥

അകത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നവരെ അവർ പുറത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞവരെന്നു വിളിക്കുന്നു; പുറത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നവരെ അവർ അകത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞവരെന്നു വിളിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ദ്രനും സോമനും നിർമ്മിച്ച ആ ക്രമീകരണങ്ങൾ—യോക്തരായ വഹകരെപ്പോലെ—തേജോമയമായ രജസ്സിന്റെ ഗതികളെ മുന്നോട്ടു വഹിക്കുന്നു.

Mantra 20

द्वा सुपर्णा सयुजा सखाया समानं वृक्षं परि षस्वजाते । तयोरन्यः पिप्पलं स्वाद्वत्त्यनश्नन्नन्यो अभि चाकशीति ॥

രണ്ട് സുപർണങ്ങൾ, ഒരുമിച്ച് യുക്തരായ സഖാക്കൾ, ഒരേ വൃക്ഷത്തെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നു. അവരിൽ ഒരാൾ മധുരമായ പിപ്പല-ഫലം (അത്തി) ആസ്വദിക്കുന്നു; മറ്റൊന്ന് ഭക്ഷിക്കാതെ, പ്രകാശമയമായ ബോധത്തിൽ മാത്രം നിരീക്ഷിക്കുന്നു.

Mantra 21

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भागमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । इनो विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥

എവിടെ സുപർണശക്തികൾ അമൃതത്തിന്റെ ഭാഗത്തിനായി—അനിമേഷമായ—വിദഥസഭകളിൽ സ്വരം ഉയർത്തുന്നു, അവിടെ സർവ്വഭവനത്തിന്റെ മഹാബലവാൻ ഗോപൻ പ്രവേശിക്കുന്നു; ആ ധീര ദർശി ഇവിടെ എനിക്കുള്ളിലും പ്രവേശിക്കട്ടെ—ഞാൻ ഇനിയും അപാകനായിരുന്നാലും.

Mantra 22

यस्मिन्वृक्षे मध्वदः सुपर्णा निविशन्ते सुवते चाधि विश्वे । तस्येदाहुः पिप्पलं स्वाद्वग्रे तन्नोन्नशद्यः पितरं न वेद ॥

ഏത് വൃക്ഷത്തിൽ മധുഭോജി സുപർണങ്ങൾ വസിക്കുന്നു, അതിന്മേൽ സർവ്വഭവനങ്ങളും പ്രേരിതമാകുന്നു—അതിന്റെ പിപ്പല-ഫലം ശിഖരത്തിൽ മധുരമാണെന്ന് അവർ പറയുന്നു; എന്നാൽ പിതാവിനെ അറിയാത്തവൻ അതിനെ സത്യമായി പ്രാപിക്കുന്നില്ല.

Mantra 23

यद्गायत्रे अधि गायत्रमाहितं त्रैष्टुभाद्वा त्रैष्टुभं निरतक्षत । यद्वा जगज्जगत्याहितं पदं य इत्तद्विदुस्ते अमृतत्वमानशुः ॥

ഗായത്രിയിൽ ഗായത്രിയെ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, അല്ലെങ്കിൽ ത്രിഷ്ടുഭിൽ നിന്ന് ത്രിഷ്ടുഭത്തെ രൂപപ്പെടുത്തി പുറത്തെടുക്കുമ്പോൾ; അല്ലെങ്കിൽ ചലിക്കുന്ന ജഗത്തിൽ (ജഗതിയിൽ) പദം—ആ പടി—സ്ഥാപിതമാകുമ്പോൾ; അതിനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നവർ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Mantra 24

गायत्रेण प्रति मिमीते अर्कमर्केण साम त्रैष्टुभेन वाकम् । वाकेन वाकं द्विपदा चतुष्पदाक्षरेण मिमते सप्त वाणीः ॥

ഗായത്രിയാൽ അവൻ അർക്ക്—സ്തുതിഗാനം—അളക്കുന്നു; അർക്കാൽ സാമ—ഗാനം—അളക്കുന്നു; ത്രിഷ്ടുഭാൽ വാക്—ഉച്ചരിതവാണി—അളക്കുന്നു. വാണിയാൽ വാണിയെ തന്നെ അളക്കുന്നു—ദ്വിപദയും ചതുഷ്പദയും; അക്ഷരം—അവിനാശി അക്ഷരം—കൊണ്ട് അവർ ഏഴ് വാണികൾ (വാണിശക്തികൾ) അളക്കുന്നു.

Mantra 25

जगता सिन्धुं दिव्यस्तभायद्रथंतरे सूर्यं पर्यपश्यत् । गायत्रस्य समिधस्तिस्र आहुस्ततो मह्ना प्र रिरिचे महित्वा ॥

ജഗതീ ഛന്ദസ്സാൽ അവൻ ദിവ്യ സിന്ധു—ആകാശീയ നദി—യെ താങ്ങിനിർത്തി; രഥന്തരത്തിൽ അവൻ സർവ്വത്ര പരിവ്യാപ്തനായ സൂര്യനെ ദർശിച്ചു. ഗായത്രിക്ക് മൂന്നു സമിധുകൾ (ഇന്ധനകഷ്ഠങ്ങൾ) ഉണ്ടെന്ന് അവർ പറയുന്നു; അതിൽ നിന്ന്, മഹിമയാൽ, അവൻ മഹത്ത്വത്തിലേക്ക് ഒഴുകി വ്യാപിച്ചു.

Mantra 26

उप ह्वये सुदुघां धेनुमेतां सुहस्तो गोधुगुत दोहदेनाम् । श्रेष्ठं सवं सविता साविषन्नोऽभीद्धो घर्मस्तदु षु प्र वोचम् ॥

ഈ സുദുഘാ—അത്യധികം പാൽ തരുന്ന ധേനുവിനെ ഞാൻ സമീപത്തേക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; സുഹസ്തരായി, ഗോധുഗുത്—പ്രകാശം ദോഹിക്കുന്നവരായി—നാം അവളെ ദോഹിക്കട്ടെ. സവിതൃ ഞങ്ങൾക്ക് ശ്രേഷ്ഠ സവനം (സോമ-പ്രസവനം) പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ; ഘർമം (താപം/ഉഷ്ണത) ജ്വലിച്ചിരിക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Mantra 27

हिङ्कृण्वती वसुपत्नी वसूनां वत्समिच्छन्ती मनसाभ्यागात् । दुहामश्विभ्यां पयो अघ्न्येयं सा वर्धतां महते सौभगाय ॥

ഹിങ്കാരം മുഴക്കി, വസുക്കളുടെ വസുപത്നി—ധനനിധികളുടെ അധിപതി—കിടാവിനെ തേടി മനസ്സോടെ സമീപത്തേക്ക് വന്നു. ഈ അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ/അവിഓലിത) ധേനു അശ്വിന്മാർക്കായി പയഃ ദോഹിക്കുന്നു; അവൾ മഹത്തായ സൗഭാഗ്യത്തിലേക്ക് വർധിക്കട്ടെ.

Mantra 28

गौरमीमेदनु वत्सं मिषन्तं मूर्धानं हिङ्ङकृणोन्मातवा उ । सृक्वाणं घर्ममभि वावशाना मिमाति मायुं पयते पयोभिः ॥

ഗാവ് മിഴിയിറുക്കുന്ന കിടാവിനെ പിന്തുടർന്ന് അളന്നു; അമ്മപോലെ തലക്കൽ ‘ഹിങ്’ എന്ന ശബ്ദം മുഴക്കി. ജ്വലിച്ച ഘർമത്തോടു അഭിലാഷത്തോടെ, അവൾ തന്റെ മായു (വിളി/കരച്ചിൽ) അളക്കുന്നു; പയോഭിഃ—പാൽസാരങ്ങളാൽ—അവൾ നിറഞ്ഞുയർന്ന് ഒഴുകുന്നു.

Mantra 29

अयं स शिङ्क्ते येन गौरभीवृता मिमाति मायुं ध्वसनावधि श्रिता । सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यं विद्युद्भवन्ती प्रति वव्रिमौहत ॥

ഇതുതന്നെ ആ ശക്തി; അതിനാൽ ഗൗ (ചൈതന്യത്തിന്റെ ദീപ്തകിരണം) ആവൃതയായിരിക്കുമ്പോൾ, തന്റെ ആകാംക്ഷാഭരിതമായ വിളിയെ അളക്കുന്നു—ധ്വസനാ (അമർത്തുന്ന രണ്ടു കല്ലുകൾ) മേൽ ആശ്രയിച്ച്. അവൾ പ്രജ്ഞയുടെ മിന്നൽപ്പൊലിയായി മാറി, തന്റെ ചിത്തികളാൽ/ജാഗരണങ്ങളാൽ മർത്ത്യനെ രൂപപ്പെടുത്തി, അവനെ ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്ന മറയെ പിന്നോട്ടടിക്കുന്നു.

Mantra 30

अनच्छये तुरगातु जीवमेजद्ध्रुवं मध्य आ पस्त्यानाम् । जीवो मृतस्य चरति स्वधाभिरमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः ॥

അചലമായ ആധാരത്തിൽ (ധ്രുവത്തിൽ) തുരഗഗതിയുള്ള ജീവൻ—ചലിക്കുന്നവൻ—വാസസ്ഥാനങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു. സ്വധാ (സ്വനിയമം/സ്വഭാവം) കൊണ്ടു ജീവശക്തി മരിച്ചതിനുള്ളിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു; അമർത്ത്യൻ മർത്ത്യനോടൊപ്പം ഒരേ യോനിയിൽ യുക്തനാകുന്നു.

Mantra 31

अपश्यं गोपामनिपद्यमानमा च परा च पथिभिश्चरन्तम् । स सध्रीचीः स विषूचीर्वसान आ वरीवर्ति भुवनेष्वन्तः ॥

ഞാൻ ഗോപനെ കണ്ടു—അവൻ ഒരിക്കലും ഇടറുന്നില്ല—പാതകളിലൂടെ മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും സഞ്ചരിക്കുന്നവനായി. നേരായതും വ്യത്യസ്തവുമായ വഴികളെ അവൻ ഒരുമിച്ച് ധരിക്കുന്നു; ലോകങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ അവൻ തിരിഞ്ഞും മടങ്ങിയും വരുന്നു, ആത്മയാത്രയ്ക്ക് ഇടം ഒരുക്കി.

Mantra 32

य ईं चकार न सो अस्य वेद य ईं ददर्श हिरुगिन्नु तस्मात् । स मातुर्योना परिवीतो अन्तर्बहुप्रजा निॠतिमा विवेश ॥

ഇതു രൂപപ്പെടുത്തിയവന്‍ അതിനെ അറിയുന്നില്ല; അതിനെ കണ്ടവന്‍ അതില്‍നിന്ന് വിമുഖനായിരിക്കുന്നു. മാതാവിന്റെ യോനിയില്‍ അകത്തും പുറത്തും പൊതിഞ്ഞവനായി, അനേകം ജന്മങ്ങളാല്‍ സമൃദ്ധനായി, അവന്‍ നിരൃതി—ലയ/വിലയം—യിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നു; അത്ര ഗൂഢമാണ് ഭവത്തിന്റെ നിയമം.

Mantra 33

द्यौर्मे पिता जनिता नाभिरत्र बन्धुर्मे माता पृथिवी महीयम् । उत्तानयोश्चम्वोर्योनिरन्तरत्रा पिता दुहितुर्गर्भमाधात् ॥

ദ്യൗസ് എന്റെ പിതാവാണ്—ജനകന്‍; ഇവിടെ നാഭി-കേന്ദ്രം. മഹത്തായ പൃഥിവി എന്റെ മാതാവ്, എന്റെ ബന്ധു. രണ്ടു ഉത്താന ചമ്വോ (വിരിച്ച പാത്രങ്ങള്‍) തമ്മില്‍ യോനി; അവിടെ പിതാവ് പുത്രിയുടെ ഗര്‍ഭത്തില്‍ ഭ്രൂണം സ്ഥാപിച്ചു—അങ്ങനെ ലോകങ്ങള്‍ ഗൂഢജനനത്താല്‍ ബന്ധിതമാകുന്നു.

Mantra 34

पृच्छामि त्वा परमन्तं पृथिव्याः पृच्छामि यत्र भुवनस्य नाभिः । पृच्छामि त्वा वृष्णो अश्वस्य रेतः पृच्छामि वाचः परमं व्योम ॥

ഞാന്‍ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു—പൃഥിവിയുടെ പരമ അറ്റത്തെക്കുറിച്ച്; ഭുവനത്തിന്റെ നാഭി എവിടെയെന്ന് ചോദിക്കുന്നു. ബലവാനായ വൃഷ്ണ അശ്വത്തിന്റെ രേതസ് (ബീജം) കുറിച്ചും ചോദിക്കുന്നു; വാചയുടെ പരമ വ്യോമം—പരമാകാശം—കുറിച്ചും ചോദിക്കുന്നു.

Mantra 35

इयं वेदिः परो अन्तः पृथिव्या अयं यज्ञो भुवनस्य नाभिः । अयं सोमो वृष्णो अश्वस्य रेतो ब्रह्मायं वाचः परमं व्योम ॥

ഈ വേദി ഭൂമിയുടെ പരമ അറ്റമാണ്; ഈ യജ്ഞം ലോകത്തിന്റെ നാഭിയാണ്. ഈ സോമം ബലവാനായ അശ്വത്തിന്റെ (വൃഷണ) രേതസ്—ബീജമാണ്; ഈ ബ്രഹ്മം വാണിയുടെ പരമ വ്യോമം—സർവ്വോന്നത ആകാശമാണ്.

Mantra 36

सप्तार्धगर्भा भुवनस्य रेतो विष्णोस्तिष्ठन्ति प्रदिशा विधर्मणि । ते धीतिभिर्मनसा ते विपश्चितः परिभुवः परि भवन्ति विश्वतः ॥

ഏഴ് അർദ്ധഗർഭങ്ങൾ—ലോകത്തിന്റെ രേതസ്—വിഷ്ണുവിന്റെ വിശാല ധർമ്മത്തിൽ ദിക്കുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവർ ധീതിയാലും മനസ്സാലും വിപശ്ചിത് ഋഷികൾ; പരിഭൂകളായി അവർ എല്ലാതിക്കിലും ചുറ്റിപ്പറ്റി വ്യാപിക്കുന്നു.

Mantra 37

न वि जानामि यदिवेदमस्मि निण्यः संनद्धो मनसा चरामि । यदा मागन्प्रथमजा ऋतस्यादिद्वाचो अश्नुवे भागमस्याः ॥

ഞാൻ വ്യക്തമായി അറിയുന്നില്ല—ഞാൻ എന്താണെന്ന്, അറിയുന്നതുപോലെ തോന്നിയാലും; മറഞ്ഞ്, ബന്ധിതനായി, ഞാൻ മനസ്സിലൂടെ മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഋതത്തിന്റെ ആദ്യജാതൻ എനിക്ക് വന്നപ്പോൾ, അപ്പോൾ ഞാൻ ഈ വാണിയുടെ ഒരു പങ്ക് പ്രാപിച്ചു.

Mantra 38

अपाङ्प्राङेति स्वधया गृभीतोऽमर्त्यो मर्त्येना सयोनिः । ता शश्वन्ता विषूचीना वियन्ता न्यन्यं चिक्युर्न नि चिक्युरन्यम् ॥

പിന്നോട്ടും മുന്നോട്ടും അവൻ പോകുന്നു—സ്വധാ (സ്വ-നിയമം) കൊണ്ട് പിടിക്കപ്പെട്ടവൻ; അമരൻ, മർത്ത്യനോടൊപ്പം ഒരേ യോനി (ഒരേ ഗർഭം) പങ്കിടുന്നു. ആ രണ്ടും ശാശ്വതങ്ങൾ, വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലായി വേർപിരിഞ്ഞ് സഞ്ചരിക്കുന്നവ—പരസ്പരം തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പരമ ‘അന്യ’നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല.

Mantra 39

ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्यस्मिन्देवा अधि विश्वे निषेदुः । यस्तन्न वेद किमृचा करिष्यति य इत्तद्विदुस्त इमे समासते ॥

ഋചാ (മന്ത്രം) അക്ഷരത്തിൽ (അവിനാശിയിൽ) പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്—പരമ വ്യോമൻ, പരമ വിശാലമായ ആകാശത്തിൽ; അവിടെ സർവ ദേവന്മാരും അധി നിഷേദുഃ—ആസനം എടുക്കുന്നു. അതിനെ അറിയാത്തവൻ—ഋചയാൽ എന്ത് നേടും? എന്നാൽ അതിനെ അറിയുന്നവർ, അവർ തന്നെയാണ് ഇവിടെ സമാസതേ—സത്യസമന്വയത്തിൽ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നത്.

Mantra 40

सूयवसाद्भगवती हि भूया अथो वयं भगवन्तः स्याम । अद्धि तृणमघ्न्ये विश्वदानीं पिब शुद्धमुदकमाचरन्ती ॥

ഹേ അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ ഗോവേ), സുയവസ (നല്ല മേച്ചിൽ) കൊണ്ടു നീ നിശ്ചയമായും ഭഗവതീ—സമൃദ്ധിയാൽ പരിപൂർണ്ണയാകുക; ഞങ്ങളും ഭഗവന്തഃ—ആ പൂർണ്ണതയുടെ ഉടമകളാകട്ടെ. ഹേ അഘ്ന്യേ, സദാ സത്യരൂപമായ പുല്ല് തിന്നുക; ശരിയായ പഥത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ശുദ്ധജലം കുടിക്കുക.

Mantra 41

गौरीर्मिमाय सलिलानि तक्षत्येकपदी द्विपदी सा चतुष्पदी । अष्टापदी नवपदी बभूवुषी सहस्राक्षरा परमे व्योमन् ॥

ഗൗരീ (പ്രകാശമയി) ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങളെ അളക്കുകയും രൂപപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു; ഏകപദി, ദ്വിപദി—അവൾ ചതുഷ്പദിയായി മാറുന്നു. അഷ്ടാപദി, നവപദിയായി—പരമ വ്യോമത്തിൽ സഹസ്രാക്ഷരാ (ആയിരം അക്ഷരങ്ങളുള്ളവൾ) ആയി വിരാജിക്കുന്നു.

Mantra 42

तस्याः समुद्रा अधि वि क्षरन्ति तेन जीवन्ति प्रदिशश्चतस्रः । ततः क्षरत्यक्षरं तद्विश्वमुप जीवति ॥

അവളിൽ നിന്നു സമുദ്രങ്ങൾ മേലിൽ നിന്നു ഒഴുകി പുറത്തേക്കു ചൊരിയുന്നു; ആ പ്രവാഹം കൊണ്ടു നാലു ദിക്കുകളും ജീവിക്കുന്നു. അതേ ഉറവിടത്തിൽ നിന്നു അക്ഷര (അവിനാശി) ചൊരിയുന്നു; അതിനാൽ തന്നെയാണ് സർവ്വലോകവും ആശ്രയിച്ചു ജീവിക്കുന്നത്.

Mantra 43

शकमयं धूममारादपश्यं विषूवता पर एनावरेण । उक्षाणं पृश्निमपचन्त वीरास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ശക്തിയുള്ള ധൂമത്തെ കണ്ടു—വിഷൂവത് (ധുരി/അക്ഷം) എന്ന തിരിയുന്ന കേന്ദ്രം വഴി, മുകളിലും താഴെയും. വീരന്മാർ പുള്ളികളുള്ള (പൃശ്നി) വൃഷഭത്തെ പാകം ചെയ്തു; അവയായിരുന്നു ധർമ്മത്തിന്റെ ആദ്യ അധിഷ്ഠാനങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായത്.

Mantra 44

त्रयः केशिन ऋतुथा वि चक्षते संवत्सरे वपत एक एषाम् । विश्वमेको अभि चष्टे शचीभिर्ध्राजिरेकस्य ददृशे न रूपम् ॥

ഋതുക്കളനുസരിച്ച് മൂന്നു കേശവാനായ ശക്തികൾ ദർശിക്കുന്നു; സംവത്സരത്തിൽ അവരിൽ ഒരാൾ മുടി മുറിക്കുന്നു. ഒരുത്തൻ മാത്രം തന്റെ ശചീ-ശക്തികളാൽ സർവ്വത്തെയും നിരീക്ഷിക്കുന്നു; ഏകന്റെ ധ്രാജി എന്ന ജ്വലിക്കുന്ന വേഗം കാണപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ അവന്റെ രൂപം കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Mantra 45

चत्वारि वाक्परिमिता पदानि तानि विदुर्ब्राह्मणा ये मनीषिणः । गुहा त्रीणि निहिता नेङ्गयन्ति तुरीयं वाचो मनुष्या वदन्ति ॥

വാക്കിന് അളക്കപ്പെട്ട നാല് പദങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയെ മനീഷികളായ ബ്രാഹ്മണർ അറിയുന്നു. മൂന്നു ഗുഹയിൽ നിഹിതമായി ചലിക്കാതെ നിലകൊള്ളുന്നു; വാക്കിന്റെ നാലാമത്തെ പദം മനുഷ്യർ സംസാരിക്കുന്നതാണ്.

Mantra 46

इन्द्रं मित्रं वरुणमग्निमाहुरथो दिव्यः स सुपर्णो गरुत्मान् । एकं सद्विप्रा बहुधा वदन्त्यग्निं यमं मातरिश्वानमाहुः ॥

അവനെ ഇന്ദ്രൻ, മിത്രൻ, വരുണൻ, അഗ്നി എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവൻ ദിവ്യസുപർണൻ—ശക്തിപക്ഷിയായ ഗരുത്മാൻ. സത് ഒന്നേ ഉള്ളു; വിപ്രർ അതിനെ പലവിധമായി പറയുന്നു—അഗ്നി, യമൻ, മാതരിശ്വാൻ എന്നു നാമകരണം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 47

कृष्णं नियानं हरयः सुपर्णा अपो वसाना दिवमुत्पतन्ति । त आववृत्रन्त्सदनादृतस्यादिद्घृतेन पृथिवी व्युद्यते ॥

കൃഷ്ണ നിയാനം—ഇരുളിന്റെ ഇറക്കത്തിൽ നിന്ന്—ഹരയഃ സുപർണാഃ (സുന്ദരചിറകുള്ള ശക്തികൾ), അപഃ (ജലങ്ങളെ) വസ്ത്രമായി ധരിച്ചു, ദിവത്തിലേക്ക് പറന്നു ഉയരുന്നു. അവർ ഋതസ്യ സദനത്തിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞു മടങ്ങി; അപ്പോൾ ഘൃതം (ശുദ്ധ തേജസ്/പ്രകാശം) കൊണ്ടു അഭിഷിക്തയായി പൃഥിവി പ്രകാശിച്ചു ഉയിർക്കുന്നു.

Mantra 48

द्वादश प्रधयश्चक्रमेकं त्रीणि नभ्यानि क उ तच्चिकेत । तस्मिन्त्साकं त्रिशता न शङ्कवोऽर्पिताः षष्टिर्न चलाचलासः ॥

ഒരേയൊരു ചക്രത്തിന് പന്ത്രണ്ട് പ്രധയഃ (അരകൾ/സ്പോക്കുകൾ) ഉണ്ട്; അതിന് മൂന്ന് നാഭ്യാനി (ഹബുകൾ) ഉണ്ട്—ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് ഗ്രഹിച്ചത്? അതിൽ ഒരുമിച്ച് മൂന്നു നൂറ് അറുപത് (ദിന-രാത്രികളുപോലെ) ആണികളുപോലെ പതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു—ചലിക്കുന്നതുപോലെയും അചലം.

Mantra 49

यस्ते स्तनः शशयो यो मयोभूर्येन विश्वा पुष्यसि वार्याणि । यो रत्नधा वसुविद्यः सुदत्रः सरस्वति तमिह धातवे कः ॥

ഹേ സരസ്വതി! നിന്റെ ഏത് സ്തനം പോഷണം ചൊരിയുന്നു, ഏത് മയോഭൂഃ (ആനന്ദമയ) ആകുന്നു—അതിലൂടെ നീ എല്ലാ ഇഷ്ടധനങ്ങളെയും പോഷിക്കുന്നു; നീ രത്നധാ, വസുവിദ്യഃ (സത്യധനം കണ്ടെത്തുന്നവൾ), സുദത്രഃ (ശോഭനദായിനി) —ഇവിടെ ആരാണ് ആ ‘തത്’ ഞങ്ങളിലേക്കു സ്ഥാപിക്കുവാൻ കഴിയുക, ധാരണമാകുവാൻ?

Mantra 50

यज्ञेन यज्ञमयजन्त देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् । ते ह नाकं महिमानः सचन्त यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ॥

യജ്ഞംകൊണ്ടു ദേവന്മാർ യജ്ഞത്തെയേ യജ്ഞമായി അർപ്പിച്ചു; അതുതന്നെ ധർമ്മത്തിന്റെ ആദ്യ അടിത്തറകളായി. ആ മഹിമയാൽ അവർ പരമ നാകം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിച്ചു; അവിടെ പുരാതന സാധ്യ ദേവന്മാർ വസിക്കുന്നു.

Mantra 51

समानमेतदुदकमुच्चैत्यव चाहभिः । भूमिं पर्जन्या जिन्वन्ति दिवं जिन्वन्त्यग्नयः ॥

ഇതുതന്നെ ഒരേ ജലം—ദിവസങ്ങളോടൊപ്പം ഉയരുകയും താഴെയിറങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നത്. പർജന്യശക്തികൾ ഭൂമിയെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു; അഗ്നികൾ ദ്യൗവിനെ (ആകാശത്തെ) ജീവിപ്പിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ഒരേ പരിവർത്തനം ഇരുലോകങ്ങളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 52

दिव्यं सुपर्णं वायसं बृहन्तमपां गर्भं दर्शतमोषधीनाम् । अभीपतो वृष्टिभिस्तर्पयन्तं सरस्वन्तमवसे जोहवीमि ॥

സഹായത്തിനായി ഞാൻ സരസ്വന്തനെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു—ദിവ്യ സൂപർണൻ, വിശാല പക്ഷി; അപാം ഗർഭം, ഔഷധികളിൽ ദൃശ്യമാകുന്നവൻ. സദാ ജാഗരൂകനായി, അവൻ വൃഷ്ടികളാൽ അവയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ആ തേജോമയ ശക്തി ഞങ്ങളെ സത്യത്തിലേക്ക് വളർത്താൻ സഹായിക്കട്ടെ.