Adhyaya 34: Madālāsā’s Instruction on Sadācāra (Householder Conduct, Purity, and Daily Rites)

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे काम्यश्राद्धफलाकथनं नाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः । चतुस्त्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच एवम् पुत्र ! गृहस्थेन देवताः पितरस्तथा । संपूज्या हव्यकव्याभ्यामन्नेनातिथिबान्धवाः ॥

ഇങ്ങനെ ‘കാമ്യ-ശ്രാദ്ധഫലവിവരണം’ എന്ന മുപ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി മുപ്പത്തിനാലാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മദാലസ പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട്, മകനേ! ഗൃഹസ്ഥൻ വിധിപൂർവ്വം ദേവതകളെ പൂജിക്കണം; അതുപോലെ പിതൃകളെയും—ദേവർക്കായി ഹവിസും പിതൃകൾക്കായി കവ്യവും അർപ്പിച്ച്; കൂടാതെ അന്നംകൊണ്ട് അതിഥികളെയും ബന്ധുക്കളെയും ആദരിക്കണം.

Verse 2

भूतानि भृत्याः सकलाः पशुपक्षिपिपीलिकाः । भिक्षवो याचमानाश्च ये चान्ये वसता गृहे ॥

അവൻ എല്ലാ ജീവികളെയും, എല്ലാ ആശ്രിതരെയും/സേവകരെയും പരിപാലിക്കണം—മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പുഴുക്കൾ, ഉറുമ്പുകൾ വരെ; കൂടാതെ ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്ന യതികൾ/ഭിക്ഷുക്കൾ, വീട്ടിൽ വസിക്കുന്ന മറ്റു എല്ലാവരും കൂടി.

Verse 3

सदाचारवता तात ! साधुना गृहमेदिना । पापं भुङ्क्ते समुल्लङ्घ्य नित्यनैमित्तिकीः क्रियाः ॥

വത്സാ, സദാചാരസമ്പന്നനായ ഗൃഹസ്ഥനും നിത്യവും നൈമിത്തികവുമായ കര്‍ത്തവ്യങ്ങള്‍ ലംഘിച്ച് അവഗണിച്ചാല്‍ പാപം പ്രാപിക്കുകയും അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കയും വേണം।

Verse 4

अलर्क उवाच कथितं मे त्वया मातर्नित्य नैमित्तिकञ्च यत् । नित्यनैमित्तिकञ्चैव त्रिविधं कर्म पौरुषम् ॥

അലർക്കൻ പറഞ്ഞു—അമ്മേ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് നിത്യകർമ്മവും നൈമിത്തികകർമ്മവും വിശദീകരിച്ചു; അതിനാൽ മനുഷ്യകർമ്മം ത്രിവിധം—നിത്യം, നൈമിത്തികം, ഉഭയാത്മകം।

Verse 5

सदाचारमहं श्रोतुमिच्छामि कुलनन्दिनि । यत् कुर्वन् सुखमाप्रोति परत्रेह च मानवः ॥

കുലാനന്ദാ, സദാചാരത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—അതിന്റെ ആചരണത്തിലൂടെ മനുഷ്യൻ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 6

मदालसोवाच गृहस्थेन सदा कार्यमाचारपरिपालनम् । न ह्याचारविहीनस्य सुखमत्र परत्र वा ॥

മദാലസ പറഞ്ഞു—ഗൃഹസ്ഥൻ എപ്പോഴും സദാചാരം പാലിക്കണം; ആചാരഹീനന് ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖമില്ല।

Verse 7

यज्ञदानतपांसीह पुरुषस्य च भूतये । भवन्ति यः सदाचारं समुल्लङ्घ्य प्रवर्तते ॥

യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ്—ഇവ ഈ ലോകത്ത് മനുഷ്യന്റെ സമൃദ്ധിക്ക് ഉപാധികളാകുന്നത് അവൻ സദാചാരം ലംഘിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കുമ്പോഴേ; സദാചാരം അതിക്രമിച്ച് നടക്കുന്നവൻ അവയുടെ ഫലവും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 8

दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते महत् । कार्यॊ यत्नः सदाचारॆ आचारो हन्त्यलक्षणम् ॥

ദുഷ്ടാചാരമുള്ള മനുഷ്യന്‍ ഇവിടെ ദീര്‍ഘായുസ്സ് ലഭിക്കുകയില്ല. അതിനാല്‍ സദാചാരത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം; സദാചാരം ദുര്ഭാഗ്യവും അശുഭവും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 9

तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि सदाचारस्य पुत्रक । तन्ममैकमनाः श्रुत्वा तथैव परिपालय ॥

പ്രിയ ബാലാ, സദാചാരത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ വിശദീകരിക്കും. ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക; പിന്നെ അതിനെ അതുപോലെ തന്നെ ആചരിക്കുക.

Verse 10

त्रिवर्गसाधने यत्नः कर्तव्यो गृहमॆधिना । तत्संसिद्धो गृहस्थस्य सिद्धिरत्र परत्र च ॥

ഗൃഹസ്ഥന്‍ ധര്‍മം, അര്‍ഥം, കാമം എന്നീ മൂന്ന് പുരുഷാര്‍ഥങ്ങള്‍ സാധിപ്പാന്‍ പരിശ്രമിക്കണം. അവ ശരിയായി നിറവേറ്റപ്പെടുമ്പോള്‍ ഗൃഹസ്ഥന്‍ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും വിജയമുണ്ടാകും.

Verse 11

पादेनार्थस्य पारत्र्यं कुर्यात् सञ्चयमात्मवान् । अर्धेन चात्मभरणं नित्यनैमित्तिकान्वितम् ॥

സംയമമുള്ള മനുഷ്യന്‍ തന്റെ ധനത്തിന്റെ നാലിലൊന്ന് പരലോകത്തിനായി പുണ്യസാധനങ്ങളായി (ദാനാദി) വിനിയോഗിച്ച് സഞ്ചയിക്കണം. പകുതിയാൽ താനും കുടുംബവും പോഷിപ്പിച്ച് നിത്യ-നൈമിത്തിക കര്‍ത്തവ്യങ്ങളും നിർവഹിക്കണം.

Verse 12

पादं चात्मार्थमायस्य मूलभूतं विवर्धयेत् । एवमाचरतः पुत्र अर्थः साफल्यमर्हति ॥

മറ്റൊരു നാലിലൊന്ന് കൊണ്ട് സ്വന്തം ഉപജീവനത്തിനായുള്ള വരുമാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തെ തന്നെ വർധിപ്പിക്കണം. മകനേ, ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവന് ധനം സത്യമായും ഫലപ്രദമാകുന്നു.

Verse 13

तद्वत् पापनिषेधार्थं धर्मः कार्यो विपश्चिता । परत्रार्थं तथैवान्यः काम्योऽत्रैव फलप्रदः ॥

അതുപോലെ പാപനിയന്ത്രണാർത്ഥം ജ്ഞാനികൾ ധർമ്മം ആചരിക്കണം. മറ്റൊരു ധർമ്മം പരലോകഹേതുവാണ്; കാമ്യ (ഇച്ഛാപ്രേരിത) ധർമ്മം ഫലം ഇഹലോകത്തിൽ തന്നേ നൽകുന്നു.

Verse 14

प्रत्यवायभयात् काम्यस्तथान्यश्चाविरोधवान् । द्विधा कामोऽपि गदितस्त्रिवर्गस्याविरोधतः ॥

കാമ്യ (ഇച്ഛാപ്രേരിത) കർമ്മം പ്രാത്യവായ (അനിഷ്ടഫലം) എന്ന ഭയത്താൽ ആരംഭിക്കുന്നു; മറ്റൊരു വിധം ധർമ്മത്തോട് അവിരോധിയാണ്. ഇങ്ങനെ ത്രിവർഗ്ഗത്തെ വിരോധിക്കാതെ കാമവും ദ്വിവിധമെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 15

परम्परानुबन्धान् च धर्मादीन् तान् शृणुष्व मे ॥

ധർമ്മം മുതലായ—അർത്ഥവും കാമവും—ഇവയുടെ ക്രമാനുസൃത പരസ്പരബന്ധങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക.

Verse 16

धर्मो धर्मानुबन्धार्थो धर्मो नात्मार्थबाधकः । उभाभ्यां च द्विधा कामस्तेन तौ च द्विधा पुनः ॥

ധർമ്മം പിന്നെയും ധർമ്മത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നതാണ്; ധർമ്മം ആത്മഹിതത്തെ തടയുന്നില്ല. ധർമ്മവും അർത്ഥവും—ഇരുവരോടും ബന്ധപ്പെട്ട്—കാമം ദ്വിവിധമാകുന്നു; അതിനാൽ ആ രണ്ടു (ധർമ്മ, അർത്ഥ)യും (കാമബന്ധത്തിൽ) വീണ്ടും ദ്വിവിധമെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 17

ब्राह्मे मुहूर्ते बुध्येत धर्मार्थौ चापि चिन्तयेत् । समुत्थाय तथाचम्य प्राङ्मुखो नियतः शुचिः ॥

ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ ഉണർന്ന് ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചിന്തിക്കണം. തുടർന്ന് എഴുന്നേറ്റ് ആചമനം ചെയ്ത്, നിയന്ത്രിതനും ശുചിയുമായിട്ട്, കിഴക്കോട്ട് മുഖം തിരിക്കണം.

Verse 18

पूर्वां सन्ध्यां सनक्षत्रां पश्चिमां सदिवाकराम् । उपासीत यथान्यायं नैनां जह्यादनापदि ॥

നക്ഷത്രങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുമ്പോൾ വിധിപൂർവ്വം പ്രാതഃസന്ധ്യ നിർവ്വഹിക്കണം; സൂര്യൻ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ സായംസന്ധ്യയും ചെയ്യണം. ആപത്തുകാലം ഒഴികെ സന്ധ്യ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 19

असत्प्रलापमनृतं वाक्पारुष्यञ्च वर्जयेत् । असच्छास्त्रमसद्वादमसत्सेवाञ्च पुत्रक ॥

ഹിതമല്ലാത്ത വ്യർത്ഥവാക്ക്, അസത്യം, കഠിനവാക്ക് എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം; കൂടാതെ മകനേ, തെറ്റായ ഉപദേശം, ദുഷ്ട സിദ്ധാന്തങ്ങൾ, അധർമ്മികളുടെ കൂട്ടായ്മ/സേവനം എന്നിവയും വിട്ടുനിൽക്കണം.

Verse 20

सायं प्रापतस्तथा होमं कुर्वोत नियतात्मवान् । नोदयास्तमने बिम्बमुदीक्षेत विवस्वतः ॥

വൈകുന്നേരം മടങ്ങിയ ശേഷം ഇന്ദ്രിയസംയമനമുള്ളവൻ ഹോമം ചെയ്യണം. സൂര്യോദയത്തിലും സൂര്യാസ്തമയത്തിലും സൂര്യബിംബത്തെ നോക്കരുത്.

Verse 21

केशप्रसाधनादर्शदर्शनं दन्तधावनम् । पूर्वाह्न एव कार्याणि देवतानाञ्च तर्पणम् ॥

മുടി ക്രമപ്പെടുത്തൽ, കണ്ണാടിയിൽ നോക്കൽ, പല്ലുതേയ്ക്കൽ—ഇവയെല്ലാം മുൻപകൽ മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ; അതുപോലെ ദേവന്മാർക്കുള്ള തർപ്പണവും.

Verse 22

ग्रामावसथतीर्थानां क्षेत्राणाञ्चैव वर्त्मनि । विण्मूत्रं नानुतिष्ठेत न कृष्टे न च गोव्रजे ॥

ഗ്രാമപാതകളിലും വാസസ്ഥലങ്ങളിലും തീർത്ഥസ്നാനസ്ഥാനങ്ങളിലും വയലുകളിലും—അതുപോലെ ഉഴുത നിലത്തിലും ഗോശാല/കന്നുകാലിവേലിയിലും—മലമൂത്രം വിസർജിക്കരുത്.

Verse 23

नग्नां परस्त्रियां नेक्षेन्न पश्येदात्मनः सकृत् । उदक्यादर्शनं स्पर्शो वर्ज्यं सम्भाषणं तथा ॥

മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ നഗ്നാവസ്ഥയിൽ നോക്കരുത്; സ്വന്തം നഗ്നതയും നോക്കരുത്. രജസ്വലായ സ്ത്രീയെ കാണുന്നതും സ്പർശിക്കുന്നതും സംസാരിക്കുന്നതും പോലും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 24

नाप्सु मूत्रं पुरीषं वा मैथुनं वा समाचरेत् । नाधितिष्ठेच्छकृन्मूत्रकेशभस्मकपालिकाः ॥

വെള്ളത്തിൽ മൂത്രമോ മലമോ വിസർജിക്കരുത്; അവിടെ തന്നെ മൈഥുനവും ആചരിക്കരുത്. മല, മൂത്രം, മുടി, ഭസ്മം, കുടത്തിന്റെ ചില്ലുകൾ/ഖണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയ്‌മേൽ കാൽവയ്ക്കരുത്.

Verse 25

तुषाङ्गारास्थिशीर्णानि रज्जुवस्त्रादिकानि च । नाधितिष्ठेत्तथा प्राज्ञः पथि चैव तथाऽपि भुवि ॥

അതുപോലെ ജ്ഞാനിയായവൻ വഴിയിലോ നിലത്തോ കിടക്കുന്ന തൂസ്/വൈക്കോൽചുരണ്ടുകൾ, കത്തുന്ന കനൽ, ചിതറിക്കിടക്കുന്ന അസ്ഥികൾ, കയറുകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ മുതലായവയ്‌മേൽ കാൽവയ്ക്കരുത്.

Verse 26

पितृदेवमनुष्याणां भूतानाञ्च तथाऽर्च्चनम् । कृत्वा विभवतः पश्चाद् गृहस्थो भोक्तुमर्हति ॥

പിതൃകൾ, ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, കൂടാതെ ഭൂത-ജീവികൾ മുതലായവർക്കായി സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് വിധിപൂർവം പൂജ നടത്തി, അതിനുശേഷം ഗൃഹസ്ഥൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.

Verse 27

प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि स्वाचान्तो वाग्यतः शुचिः । भुञ्जीतान्नञ्च तच्चित्तो ह्यन्तर्जानुः सदा नरः ॥

കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ മുഖം തിരിച്ച് ഇരുന്നു, ആചമനം ചെയ്ത്, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, ശുചിയായി, യഥോചിതമായ ആസനത്തിൽ (മുട്ടുകൾ ചേർത്ത്) ഇരുന്ന്, മനസ്സിനെ ആഹാരത്തിൽ ഏകാഗ്രമാക്കി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.

Verse 28

उपगातादृते दोषं नान्यस्योदीरयेद् बुधः । प्रत्यक्षलवणं वर्ज्यमन्नमत्युष्णमेव च ॥

ജ്ഞാനി, സ്വയം പ്രത്യക്ഷമായി അറിഞ്ഞിട്ടില്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരാളുടെ ദോഷം പറയരുത്. തുറന്നുവെച്ച് അത്യധികം ഉപ്പുള്ളതും അത്യന്തം ചൂടുള്ളതുമായ ആഹാരവും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 29

न गच्छन्न च तिष्ठन् वै विण्मूत्रोत्सर्गमात्मवान् । कुर्वोत नैव चाचामन् यत् किञ्चिदपि भक्षयेत् ॥

ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവൻ നടക്കുമ്പോഴും നിൽക്കുമ്പോഴും മലമൂത്രവിസർജനം ചെയ്യരുത്. ആചമനം (ശുദ്ധീകരണമായി ജലം സിപ്പ് ചെയ്യൽ) ചെയ്യാതെ ഒന്നും ഭക്ഷിക്കരുത്.

Verse 30

उच्छिष्टो नालपेत् किञ्चित् स्वाध्यायञ्च विवर्जयेत् । गां ब्राह्मणं तथा चाग्निं स्वमूर्धानञ्च न स्पृशेत् ॥

ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ ഒന്നും സംസാരിക്കരുത്; വേദാധ്യയനവും ഒഴിവാക്കണം. പശുവിനെയും ബ്രാഹ്മണനെയും അഗ്നിയെയും സ്വന്തം തലയും സ്പർശിക്കരുത്.

Verse 31

न च पश्येद्रवीं नेन्दुं न नक्षत्राणि कामतः । भिन्नासनं तथा शय्यां भाजनञ्च विवर्जयेत् ॥

വെറും കൗതുകത്താൽ സൂര്യനെയും ചന്ദ്രനെയും നക്ഷത്രങ്ങളെയും നോക്കി നിൽക്കരുത്. പൊട്ടിയ ഇരിപ്പിടം, പൊട്ടിയ കിടക്ക, കേടായ പാത്രം എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 32

गुरूणामासनं देयमभ्युत्थानादिसत्कृतम् । अनुकूलं तथालापमभिवादनपूर्वकम् ॥

ഗുരുക്കന്മാർക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഇരിപ്പിടം നൽകുകയും എഴുന്നേൽക്കൽ മുതലായ ആദരകർമ്മങ്ങളാൽ അവരെ സത്കരിക്കുകയും വേണം. നമസ്കാരത്തോടെ ആരംഭിച്ച് മധുരമായി സംസാരിക്കണം.

Verse 33

तथानुगमनं कुर्यात् प्रतिकूलं न संजयेत् । नैकवस्त्रश्च भुञ्जीत न कुर्याद्देवतार्चनम् ॥

ഗുരുക്കന്മാരെയും മുതിർന്നവരെയും യഥോചിതമായി അനുഗമിക്കണം; അവരുടെ വിരോധത്തിലാകരുത്. ഒറ്റവസ്ത്രമാത്രം ധരിച്ചു ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്; അത്തരം അയോഗ്യാവസ്ഥയിൽ ദേവപൂജയും ചെയ്യരുത്.

Verse 34

न वाहयेद् द्विजान्नाग्नौ मेहं कुर्वोत् बुद्धिमान् । स्नायीत न नरो नग्नो न शयीत कदाचन ॥

ജ്ഞാനി ബ്രാഹ്മണരെ ഭാരമോ വാഹനമോ ആയി ചുമക്കരുത്; അഗ്നിയിലേക്കു മൂത്രം വിസർജിക്കരുത്. പുരുഷൻ നഗ്നനായി കുളിക്കരുത്; ഒരിക്കലും നഗ്നനായി ഉറങ്ങരുത്.

Verse 35

न पाणिभ्यामुभाभ्याञ्च कण्डूयेत शिरस्तथा । न चाभीक्ष्णं शिरः स्नानं कार्यं निष्कारणं नरैः ॥

രണ്ടുകൈകളും ഉപയോഗിച്ച് തല ചൊറിയരുത്. അതുപോലെ പുരുഷന്മാർ കാരണമില്ലാതെ ഇടയ്ക്കിടെ ശിരസ്സ്നാനം ചെയ്യരുത്.

Verse 36

शिरः स्नातश्च तैलेन नाङ्गं किञ्चिदपि स्पृशेत् । अनध्यायेषु सर्वेषु स्वाध्यायञ्च विवर्जयेत् ॥

എണ്ണ തേച്ച് ശിരസ്സ്നാനം ചെയ്ത ശേഷം ശരീരാവയവങ്ങളെ അനാവശ്യമായോ അശുദ്ധഭാവത്തോടെയോ സ്പർശിക്കരുത്. കൂടാതെ അനധ്യായദിനങ്ങളിലൊക്കെയും സ്വാധ്യായം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 37

ब्राह्मणानिलगोसूर्यान् न मेहेत कदाचन । उदङ्मुखो दिवा रात्रावुत्सर्गं दक्षिणामुखः ॥

ബ്രാഹ്മണനെ, വായുവിനെ (തുറന്ന ആകാശത്തെ), പശുവിനെ, സൂര്യനെ എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ഒരിക്കലും മൂത്രം വിസർജിക്കരുത്. പകൽ ഉത്തരമുഖമായി, രാത്രി ദക്ഷിണമുഖമായി മലം-മൂത്രം വിസർജിക്കണം.

Verse 38

आबाधासु यथाकामं कुर्यान्मूत्रपुरीषयोः । दुष्कृतं न गुरोर् ब्रूयात् क्रुद्धं चैनं प्रसादयेत् ॥

രോഗമോ ദുരിതമോ വന്നാൽ ആവശ്യത്തിന് മൂത്ര‑പുരീഷ വിസർജനം ചെയ്യാം. ഗുരുവിന്റെ ദോഷം പറയരുത്; ഗുരു കോപിച്ചാൽ അദ്ദേഹത്തെ ശമിപ്പിക്കണം.

Verse 39

परिवादं न शृणुयादन्येषामपि कुर्वताम् । पन्था देयो ब्राह्मणानां राज्ञो दुःखातुरस्य च ॥

മറ്റുള്ളവർ അപവാദം പറയുകയായാലും അപവാദവാക്കുകൾ കേൾക്കരുത്. വഴിയിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കും രാജാവിനും ദുഃഖപീഡിതനുമുൾപ്പെടെ വഴിവിടണം.

Verse 40

विद्याधिकस्य गुर्विण्या भारार्तस्य यवीयसः । मूकान्धबधिराणाञ्च मत्तस्योन्मत्तकस्य च ॥

വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവന്‍, ഗർഭിണിക്ക്, ഭാരബാധിതന്‍, കനിഷ്ഠന്‍ (പരിഗണനീയന്‍), കൂടാതെ മൂക‑അന്ധ‑ബധിരർ, മദ്യമത്തർ, ഉന്മത്തരുകൾ—ഇവർക്കു മുൻഗണന നൽകി വഴിവിടണം.

Verse 41

पुंश्चल्याः कृतवैरस्य बालस्य पतितस्य च । देवालयं चैत्यतरुं तथैव च चतुष्पथम् ॥

അശ്ലീലാചാരിണിയായ സ്ത്രീ, വൈരം ചെയ്തവൻ, കുട്ടി, പതിതൻ—ഇവരോടു സംബന്ധിച്ച് ജാഗ്രതയും യോജ്യമായ അകലം പാലിക്കണം; ദേവാലയം, പുണ്യവൃക്ഷം, ചതുര്‍മുഖവഴി (ചൗക്ക) സമീപത്തും ശിഷ്ടാചാരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.

Verse 42

विद्याधिकं गुरुं देवं बुधः कुर्यात् प्रदक्षिणम् । उपानद्वस्त्रमाल्यादि धृतमन्यैर्न धारयेत् ॥

ബുദ്ധിമാൻ വിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ, ഗുരുവിനെ, ദേവതയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം. മറ്റുള്ളവർ ധരിച്ച പാദരക്ഷ, വസ്ത്രം, മാല മുതലായവ ധരിക്കരുത്.

Verse 43

उपवीतमलङ्कारं करकञ्चैव वर्जयेत् । चतुर्दश्यां तथाष्टम्यां पञ्चदश्याञ्च पर्वसु ॥

ചതുര്ദശി, അഷ്ടമി, പൗർണ്ണമി എന്നിവയിലും വ്രത‑ഉത്സവദിനങ്ങളിലും യജ്ഞോപവീതം പ്രദർശിപ്പിക്കൽ, ആഭരണങ്ങളും കങ്കണങ്ങളും ധരിക്കൽ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 44

तैलाभ्यङ्गं तथा भोगं योषितश्च विवर्जयेत् । न क्षिप्तपादजङ्घश्च प्राज्ञस्तिष्ठेत् कदाचन ॥

എണ്ണയഭ്യംഗം, ഭോഗവിലാസം, സ്ത്രീകളോടുള്ള അനുപയോഗ്യസംഗം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. ജ്ഞാനി ഒരിക്കലും കാലും പാദവും ചാച്ചി അശിഷ്ടഭാവത്തിൽ നിൽക്കരുത്।

Verse 45

न चापि विक्षिपेत् पादौ पादं पादेन नाक्रमेत् । मर्माभिघातमाक्रोशं पैशुन्यञ्च विवर्जयेत् ॥

പാദങ്ങൾ ആട്ടുകയോ തള്ളിവിടുകയോ ചെയ്യരുത്; ഒരു പാദം മറ്റൊന്നിന്മേൽ അവമാനമായി വെക്കരുത്. മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രഹരം, കടുത്ത ശകാര‑വിളിച്ചുപറയൽ, ദുഷ്ടചാടി എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം।

Verse 46

दम्भाभिमानतीक्ष्णानि न कुर्वोत विचक्षणः । मूर्खोन्मत्तव्यसनिनो विरूपान्मायिनस्तथा ॥

വിവേകമുള്ളവൻ കപടത, അഹങ്കാരം, ക്രൂരത എന്നിവകൊണ്ട് പ്രവർത്തിക്കരുത്—പ്രത്യേകിച്ച് മൂഢർ, ഉന്മത്തര, ആസക്തർ, വികൃതർ, വഞ്ചകർ എന്നിവരോടു।

Verse 47

न्यूनाङ्गांश्चाधिकाङ्गांश्च नोपहासैर्विदूषयेत् । परस्य दण्डं नॊद्यच्छेच्छिक्षार्थं पुत्रशिष्ययोः ॥

അംഗക്കുറവുള്ളവരെയോ അധികാംഗമുള്ളവരെയോ പരിഹസിച്ച് അപമാനിക്കരുത്. മറ്റൊരാളുടെ മേൽ ദണ്ഡം ഉയർത്തരുത്—മകൻ അല്ലെങ്കിൽ ശിഷ്യൻ എന്നിവരെ ശിക്ഷണാർത്ഥം ഉപദേശിക്കുമ്പോൾ മാത്രം അപവാദം।

Verse 48

तद्वन्नोपविशेत्प्राज्ञः पादेनाक्रम्य चासनम् । संयावं कृसरं मांसं नात्मार्थमुपसाधयेत् ॥

അതുപോലെ ജ്ഞാനി പാദംകൊണ്ട് ആസനം സ്പർശിച്ച ശേഷം അതിൽ ഇരിക്കരുത്. സ്വന്തം കാര്യം മാത്രമായി സഞ്ജ്യാവം, കൃസരാ അല്ലെങ്കിൽ മാംസം പാകം ചെയ്യരുത്.

Verse 49

सायं प्रातश्च भोक्तव्यं कृत्वा चातिथिपूजनम् । प्राङ्मुखोदङ्मुको वापि वाग्यतो दन्तधावनम् ॥

അതിഥിയെ പൂജിച്ച്/സത്കരിച്ച് പ്രഭാതത്തിലും സന്ധ്യയിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് മുഖമായി പല്ലുകൾ ശുദ്ധീകരിക്കണം.

Verse 50

कुर्वोत सततं वत्स ! वर्जयेद्वर्ज्यवीरुधः । नोदक्शिराः स्वपेज्जातु न चप्रत्यक्शिरा नरः ॥

പ്രിയകുഞ്ഞേ, എപ്പോഴും ഇങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക; ഒഴിവാക്കേണ്ട സസ്യങ്ങളെ വിട്ടുനിൽക്കുക. മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും വടക്കോട്ടോ പടിഞ്ഞാറോട്ടോ തലവെച്ച് ഉറങ്ങരുത്.

Verse 51

शिरस्यगस्त्यमास्थाय शयीताथ पुरंदरम् । न तु गन्धवतीष्वप्सु स्नायीत न तथा निशि ॥

അഗസ്ത്യ (തെക്ക്) ദിശയിലേക്കു തലവെച്ച് ഉറങ്ങണം; തുടർന്ന് പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ സ്മരിക്കണം/പൂജിക്കണം. സുഗന്ധജലത്തിൽ കുളിക്കരുത്; രാത്രിയിൽ കുളിക്കയും അരുത്.

Verse 52

उपरागे परं स्नानमृते दिनमुदाहृतम् । अपमृज्यान्न चास्नातो गात्राण्यंबरपाणिभिः ॥

ഉപരാഗം (ഗ്രഹണം) സമയത്തെ സ്നാനം പരമ പുണ്യമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ നിഷിദ്ധ ദിനത്തിൽ (ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം) അത് ഒഴിവാക്കണം. കുളിച്ചതിന് ശേഷം ശരീരം തുടയ്ക്കണം; കുളിക്കാത്തവൻ വസ്ത്രവും കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് അവയവങ്ങൾ തുടയ്ക്കരുത്.

Verse 53

न चापि धूनयेत्केशान् वाससी न च धूनयेत् । नानुलेपनमादद्यादस्नातः कर्हिचिद्बुधः ॥

മുടി കുലുക്കി ചിതറിക്കരുത്; വസ്ത്രങ്ങളും കുലുക്കി തട്ടിക്കളയരുത്. സ്നാനം ചെയ്യാത്ത ജ്ഞാനി ഒരിക്കലും ലേപനം/അനുലേപനം (ഉബ്ടൻ മുതലായവ) പുരട്ടരുത്.

Verse 54

न चापि रक्तवासाः स्याच्चित्रासितधरोऽपि वा । न च कुर्याद्विपर्यासं वाससोर्नापि भूषणे ॥

ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിക്കരുത്; വർണ്ണവസ്ത്രവും കറുത്ത വസ്ത്രവും പോലും ധരിക്കരുത്. വസ്ത്രം മറിച്ചോ അശുദ്ധമായോ ധരിക്കരുത്; ആഭരണവും അനുപയോഗ്യമായി ധരിക്കരുത്.

Verse 55

वर्ज्यञ्च विदशं वस्त्रमत्यन्तोपहतञ्च यत् । केशकीटावपन्नञ्च क्षुण्णं श्वभिरवेक्षितम् ॥

കീറിപ്പോയതും അതിയായി കേടായതുമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; പുഴു/പേൻ പിടിച്ചതും, ചതഞ്ഞു മലിനമായതും, നായയുടെ ദൃഷ്ടി/അപവിത്രതകൊണ്ട് ദൂഷിതമായതുമായ വസ്ത്രങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 56

अवलीढावपन्नञ्च सारोद्धरणदूषितम् । पृष्ठमांसं वृथामांसं वर्ज्यमांसञ्च पुत्रक ! ॥

നക്കപ്പെട്ടതിനാൽ മലിനമായ മാംസം, കൂടാതെ രസം/സാരം എടുത്തുമാറ്റി നശിച്ച മാംസം ഒഴിവാക്കണം; അതുപോലെ പിൻഭാഗത്തെ മാംസം, ഉപകാരമില്ലാത്ത മാംസം, നിഷിദ്ധമായ മാംസം എന്നിവയും—പ്രിയ പുത്രാ—പരിഹരിക്കണം.

Verse 57

न भक्षयीत सततं प्रत्यक्षलवणानि च । वर्ज्यं चिरोषितं पुत्र ! भक्तं पर्युषितञ्च यत् ॥

അതിയായി ഉപ്പുള്ള ഭക്ഷണം നിരന്തരം കഴിക്കരുത്. കൂടാതെ, പ്രിയ പുത്രാ, ദീർഘകാലം വെച്ചതും പഴകിയ/രാത്രി ശേഷിച്ച ഭക്ഷണവും ഒഴിവാക്കണം.

Verse 58

पिष्टशाकेक्षुपयसां विकारान्नृपनन्दन । तथा मांसविकारांश्च ते च वर्ज्याश्चिरोषिताः ॥

ഹേ രാജകുമാരാ, മാവിൽ നിന്നുണ്ടാക്കുന്ന ലേപ്യപാകങ്ങൾ, ഇലക്കറികൾ, കരിമ്പിൻ നീർ, പാലിൽ നിന്നുള്ള വിഭവങ്ങൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. മാംസവിഭവങ്ങളും, പ്രത്യേകിച്ച് ദീർഘകാലം സൂക്ഷിച്ച പഴകിയ ആഹാരവും, വെടിയണം.

Verse 59

उदयास्तमने भानोः शयनञ्च विवर्जयेत् । नास्नातो नैव संविष्टो न चैवान्यमना नरः ॥

സൂര്യോദയത്തിലും സൂര്യാസ്തമയത്തിലും കിടക്കരുത്. സ്നാനം ചെയ്യാതെ ഭക്ഷണത്തിന് ഇരിക്കരുത്; ശരിയായ ഇരിപ്പില്ലാതെ അല്ല, ചിത്തം ചിതറിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ഭക്ഷിക്കയും അരുത്.

Verse 60

न चैव शयने नोर्व्यामुपविष्टो न शब्दवत् । न चैैकवस्त्रो न वदन् प्रेक्षतामप्रदाय च ॥

കിടക്കയിൽ ഇരുന്നോ വെറും നിലത്ത് ഇരുന്നോ ശബ്ദമുണ്ടാക്കി ഭക്ഷിക്കരുത്. ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ച്, സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, കൂടാതെ സമീപമുള്ളവർക്കു പങ്ക് അർപ്പിക്കാതെ ഭക്ഷിക്കയും അരുത്.

Verse 61

भुञ्जीत पुरुषः स्नातः सायं प्रातर्यथाविधि । परदाराः न गन्तव्याः पुरुषेण विपश्चिता ॥

മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം, പ്രഭാതത്തിലും സായാഹ്നത്തിലും ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ജ്ഞാനിയായ പുരുഷൻ പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കരുത്.

Verse 62

इष्टापूर्तायुषां हन्त्री परदारगतिर् नृणाम् । न हीदृशमनायुष्यं लोके किञ्चन विद्यते ॥

പുരുഷന്മാർക്ക് പരസ്ത്രീഗമനം യജ്ഞപുണ്യകർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം നശിപ്പിക്കുകയും ആയുസ്സും ക്ഷയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ലോകത്ത് ദീർഘായുസ്സിന് ഇതിലധികം ഹാനികരം മറ്റൊന്നുമില്ല.

Verse 63

यादृशं पुरुषस्येह परदाराभिमर्षणम् । देवार्चनाग्निकार्याणां तथा गुर्‍वभिवादनम् ॥

ഇവിടെ പരസ്ത്രീഗമനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്ന പുരുഷന് മഹാദോഷവും പതനവും സംഭവിക്കുന്നു; അതുപോലെ ദേവപൂജ, അഗ്നികർമങ്ങൾ, ഗുരു‑വൃദ്ധന്മാർക്ക് പ്രണാമം എന്നിവ അവഗണിക്കുന്നവനും അതേ ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 64

कुर्वोत सम्यगाचम्य तद्वदन्नभुजिक्रियाम् । अफेनाभिरगन्धाभिरद्भिरच्छाभिरादरात् ॥

ആചമനം ശരിയായി നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് നുരയില്ലാത്തതും ദുർഗന്ധമില്ലാത്തതുമായ ശുദ്ധജലം എടുത്ത് ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപ്രകാരം ഭോജനകർമ്മം ചെയ്യണം.

Verse 65

आचामेत् पुत्र ! पुण्याभिः प्राङ्मुखोदङ्मुखोऽपि वा । अन्तर्जलादावसथाद्वल्मीकान्मूषिकस्थलात् ॥

മകനേ, ശുദ്ധജലത്തോടെ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച്—അല്ലെങ്കിൽ വടക്കോട്ടും—ആചമനം ചെയ്യണം. അടഞ്ഞ/നിലച്ച വെള്ളം, വീടുകളിലെ വെള്ളം, വല്മീകം (ചീമുട്ടി) എന്നിവിടങ്ങളിലെയും എലികളുടെ സ്ഥലങ്ങളിലെയും വെള്ളം ഒഴിവാക്കണം.

Verse 66

कृतशौचावशिष्टाश्च वर्जयेत् पञ्च वै मृदः । प्रक्षाल्य हस्तौ पादौ च समभ्युक्ष्य समाहितः ॥

ശൗചത്തിനു ശേഷം അഞ്ചുവിധ മണ്ണ് (അശുദ്ധ/ഉപയോഗിച്ച/ശേഷിച്ച മുതലായ) ഒഴിവാക്കണം. കൈ‑കാലുകൾ കഴുകി, സ്വയം ജലം തളിച്ച്, മനസ്സിനെ ശാന്തമായി സമാഹിതമാക്കണം.

Verse 67

अन्तर्जानुस्तथाऽचामेत् त्रिश्चतुर्वा पिबेदपः । परिमृज्य द्विरास्यान्तं खानि मूर्धानमेव च ॥

മുട്ടുകൾ മടക്കി യോജ്യമായ ഭംഗിയിൽ സമാഹിതനായി മൂന്നു പ്രാവശ്യം—അല്ലെങ്കിൽ നാലു പ്രാവശ്യം—ജലം സിപ്പ് ചെയ്ത് ആചമനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് വായിന്റെ അകത്ത് രണ്ടുതവണ തുടച്ച്, ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങളും ശിരസ്സും കൂടി തുടയ്ക്കണം.

Verse 68

सम्यगाचम्य तोयेन क्रियां कुर्वोत वै शुचिः । देवतानामृषीणाञ्च पितॄणाञ्चैव यत्नतः ॥

ആചമനം ചെയ്ത് ശുചിയായി, ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃകൾക്കും വേണ്ടി വിധിക്കപ്പെട്ട കര്‍മ്മങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കണം।

Verse 69

समाहितमना भूत्वा कुर्वोत सततं नरः । क्षुत्वा निष्ठीव्य वासश्च परिधायाचमेद् बुधः ॥

മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും സംയതചിത്തനായി പ്രവർത്തിക്കണം. തുമ്മിയതിനു ശേഷം അല്ലെങ്കിൽ തുപ്പിയതിനു ശേഷം ജ്ഞാനി വസ്ത്രം ശരിയാക്കി പിന്നെ ആചമനം ചെയ്യണം।

Verse 70

क्षुतेऽवलीढे वान्ते च तथा निष्ठीवनादिषु । कुर्यादाचमनं स्पर्शं गोपृष्ठस्यार्कदर्शनम् ॥

തുമ്മിയ ശേഷം, അശുദ്ധം നക്കിയ ശേഷം, ഛർദ്ദിച്ച ശേഷം, തുപ്പിയ ശേഷം മുതലായവയ്ക്കു ശേഷം ആചമനം ചെയ്ത്, പശുവിന്റെ പുറം സ്പർശിച്ച്, സൂര്യനെ ദർശിക്കണം।

Verse 71

कुर्वोतालम्बनं चापि दक्षिणश्रवणस्य वै । यथाविभवतो ह्येतत् पूर्वाभावे ततः परम् ॥

വലതുകാതും സ്പർശിക്കണം. ഈ കര്‍മ്മങ്ങൾ യഥാശക്തി ചെയ്യേണ്ടതാണ്; മുമ്പ് പറഞ്ഞത് സാധ്യമല്ലെങ്കിൽ അടുത്തത് സ്വീകരിക്കണം।

Verse 72

अविद्यमाने पूर्वोक्ते उत्तरप्राप्तिरिष्यते । न कुर्याद् दन्तसङ्घर्षं नात्मनो देहताडनम् ॥

മുമ്പ് പറഞ്ഞത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ അടുത്തതിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. പല്ലുകൾ കടിച്ചുരയ്ക്കരുത്; സ്വന്തം ശരീരത്തെ അടിക്കരുത്।

Verse 73

स्वप्नाध्ययनभोज्यानि सन्ध्ययोश्च विवर्जयेत् । सन्ध्यायां मैथुनञ्चापि तथा प्रस्थानमेव च ॥

രണ്ട് സന്ധ്യാസമയങ്ങളിലും ഉറക്കം, പഠനം, ഭക്ഷണം എന്നിവ ഒഴിവാക്കണം. സന്ധ്യാസമയത്ത് ലൈംഗികബന്ധവും യാത്രയും ഒഴിവാക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 74

पूर्वाह्ने तात ! देवानां मनुष्याणाञ्च मध्यमे । भक्त्या तथापराह्ने च कुर्वोत पितृपूजनम् ॥

പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, പൂർവ്വാഹ്നത്തിൽ ദേവന്മാരെയും മധ്യാഹ്നത്തിൽ മനുഷ്യരെയും അപരാഹ്നത്തിൽ പിതൃക്കളെയും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 75

शिरः स्नातश्च कुर्वोत दैवं पैत्र्यमथापि वा । प्राङ्मुखोदङ्मुखो वापि श्मश्रुकर्म च कारयेत् ॥

കുളികഴിഞ്ഞ് ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക. കിഴക്കോട്ടോ വടക്കോട്ടോ അഭിമുഖമായി നിന്ന് ക്ഷൗരം ചെയ്യുക.

Verse 76

व्यङ्गिनीं वर्जयेत् कन्यां कुलजामपि रोगिणीम् । विकृतां पिङ्गलाञ्चैव वाचाटां सर्वदूषिताम् ॥

അംഗവൈകല്യമുള്ളവളും, രോഗിയും, വിരൂപയും, തവിട്ടുനിറമുള്ള കണ്ണുകളുള്ളവളും, അധികം സംസാരിക്കുന്നവളും, കുറ്റമുള്ളവളുമായ കന്യകയെ, അവൾ നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവളാണെങ്കിൽ കൂടി വിവാഹം കഴിക്കരുത്.

Verse 77

अव्यङ्गीं सौम्यनासाञ्च स्रवलक्षणलक्षिताम् । तादृशीमुद्वहेत् कन्यां श्रेयः कामो नरः सदा ॥

എപ്പോഴും നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ ശാരീരിക വൈകല്യങ്ങളില്ലാത്തവളും, പ്രസന്നമായ മുഖമുള്ളവളും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവളുമായ കന്യകയെ വിവാഹം കഴിക്കണം.

Verse 78

उद्वहेत् पितृमात्रोश्च सप्तमीं पञ्चमीं तथा । रक्षेद्दारान् त्यजेद् ईर्ष्यां दिवा च स्वप्नमैथुने ॥

ഭാര്യയുടെ രജസ്സാരംഭത്തിൽ നിന്ന് എണ്ണുന്ന അഞ്ചാം, ഏഴാം രാത്രികളിൽ സഹവാസം ഒഴിവാക്കണം. ഭാര്യയെ സംരക്ഷിക്കണം, അസൂയ ഉപേക്ഷിക്കണം, പകലിലും സ്വപ്നത്തിലും കാമസംബന്ധം ഒഴിവാക്കണം।

Verse 79

परोपतापकं कर्म जन्तुपीडां च वर्जयेत् । उदक्या सर्ववर्णानां वर्ज्या रात्रिचतुष्टयम् ॥

മറ്റുള്ളവർക്ക് ദുഃഖം വരുത്തുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കണം; ജീവഹിംസയും വെടിയണം. രജസ്വല (ഉദക്യാ) സ്ത്രീയെ നാലു രാത്രികൾ വരെ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങളിലെ പുരുഷന്മാരും സഹവാസത്തിനായി ഒഴിവാക്കണം।

Verse 80

स्त्रीजन्मपरिहारार्थं पञ्चमीमपि वर्जयेत् । ततः षष्ठ्यां व्रजेन्नात्र्याṃ श्रेष्ठा युगमासु पुत्रक ॥

ഇവിടെ പറഞ്ഞ ലക്ഷ്യപ്രകാരം പുത്രിജനനം ഒഴിവാക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അഞ്ചാം രാത്രിയും ഒഴിവാക്കണം. തുടർന്ന് ആറാം രാത്രിയിൽ സമീപിക്കണം; സമസംഖ്യയായ രാത്രികളിൽ അവയേ ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പറയുന്നു, പ്രിയ ശിശുവേ।

Verse 81

युग्मासु पुत्रा जायन्ते स्त्रियो 'युग्मासु रात्रिषु । तस्माद् युग्मासु पुत्रार्थो संविशेत सदा नरः ॥

സമസംഖ്യയായ രാത്രികളിൽ പുത്രന്മാർ ജനിക്കുന്നു; വിഷമ രാത്രികളിൽ പുത്രിമാർ. അതിനാൽ പുത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്ന പുരുഷൻ എപ്പോഴും സമ രാത്രികളിൽ മാത്രമേ സഹവാസം ചെയ്യൂ।

Verse 82

विधर्मिणो 'ह्नि पूर्वाख्ये सन्ध्याकाले च षण्डकाः । क्षुरकर्मणि वान्ते च स्त्रीसम्भोगे च पुत्रक ॥

പകൽ (മുമ്പ് ഉപദേശിച്ചതുപോലെ)യും സന്ധ്യാകാലവും സഹവാസം ചെയ്താൽ ‘വിധർമി’ (ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വഴുതിയ) സന്തതി ജനിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു. കൂടാതെ ക്ഷൗരം/മുണ്ഡനം സംബന്ധിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ, ഛർദ്ദിക്കു ശേഷം, മറ്റ് അനുപയോഗ്യാവസ്ഥകളിൽ സഹവാസം ചെയ്താൽ ‘ഷണ്ഡക’ (നപുംസക-സ്വഭാവ) സന്തതി ഉണ്ടാകും, പ്രിയ ശിശുവേ।

Verse 83

स्नायीत चेलवान् प्राज्ञः कटभूमिमुपेत्य च । देववेदद्विजातीनां साधुसत्यमहात्मनाम् ॥

വിദ്വാൻ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചു, ശുദ്ധസ്ഥാനത്തെ സമീപിച്ച് ദേവന്മാർ, വേദം, ദ്വിജർ, സത്യവാദികളായ മഹാത്മ സാദുക്കൾ എന്നിവരോടു ഭക്തിയോടും ആദരവോടും പെരുമാറണം।

Verse 84

गुरोः पतिव्रतानाञ्च तथा यज्वितपस्विनाम् । परिवादं न कुर्वीत परिहासं च पुत्रक ॥

പ്രിയകുമാരാ! ഗുരുവിനെയും പതിവ്രതകളായ സ്ത്രീകളെയും യജ്ഞകർതാക്കളെയും തപസ്വികളെയും നിന്ദിക്കുകയോ പരിഹസിക്കുകയോ ചെയ്യരുത്।

Verse 85

कुर्वतामविनीतानां न श्रोतव्यं कथञ्चन । नोत्कृष्टशय्यासनयोर्नापकृष्टस्य चारुहेत् ॥

അവിനീതരായവരുടെ വാക്കുകൾ ഒരുവിധത്തിലും കേൾക്കരുത്. അത്യധികം ഉയർന്ന ശയ്യയോ ആസനമോ സ്വീകരിക്കരുത്; തനിക്കു താഴ്ന്ന നിലയിലുള്ളവരുടെ വസ്തുവിൽ കയറുകയോ കാൽവയ്ക്കുകയോ ചെയ്യരുത്।

Verse 86

न चामङ्गल्यवेषः स्यान्न चामङ्गल्यवाग्भवेत् । धवलाम्बरसंवीतः सितपुष्पविभूषितः ॥

അശുഭമായ വസ്ത്രം ധരിക്കരുത്; അശുഭവാക്കുകൾ പറയരുത്. വെളുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു വെളുത്ത പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കണം।

Verse 87

नोद्धूतोन्मत्तमूढैश्च नाविनीतैश्च पण्डितः । गच्छेन्मैत्रीं न चाशीलेर्न च चौर्यादिदूषितैः ॥

പണ്ഡിതൻ അഹങ്കാരികളുമായോ ഉന്മത്തരുമായോ മൂഢരുമായോ അവിനീതരുമായോ സങ്കടം പുലർത്തരുത്. ദുഷ്ടരോടും മോഷണം മുതലായ ദോഷങ്ങളാൽ മലിനരായവരോടും സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കരുത്।

Verse 88

न चातिव्ययशीलैश्च न लुब्धैर्नापि वैरिभिः । न बन्धकीभिर्न न्यूनैर्बन्धकीपतिभिस्तथा ॥

അത്യധിക ചെലവുകാർ, ലാഭികൾ, ശത്രുക്കൾ; കൂടാതെ വേശ്യകൾ, നീചർ, വേശ്യകളുടെ ഭർത്താക്കൾ/രക്ഷകർ എന്നിവരോടും കൂട്ടുകൂടരുത്।

Verse 89

सार्धं न बलिभिः कुर्यान्न च न्यूनैर्न निन्दितैः । न सर्वशङ्किभिर्नित्यं न च दैवपरैर्नरैः ॥

അത്യധിക ശക്തിയുള്ള/അടിച്ചമർത്തുന്നവരോടും, ഹീനരോടും, നിന്ദ്യരോടും ഇടപാട്/പങ്കാളിത്തം ചെയ്യരുത്; എല്ലായ്പ്പോഴും സംശയിക്കുന്നവരോടും അല്ല, വെറും ഭാഗ്യാധീനരായ പുരുഷന്മാരോടും അല്ല।

Verse 90

कुर्वीत साधुभिर्मैत्रीं सदाचारावलम्बिभिः । प्राज्ञैरपिशुनैः शक्तैः कर्मण्युद्योगभागिभिः ॥

സജ്ജനരോടൊപ്പം—സദാചാരനിഷ്ഠർ, പ്രാജ്ഞർ, അപവാദം പറയാത്തവർ, കഴിവുള്ളവർ, കൂടാതെ പ്രവർത്തിയിൽ പരിശ്രമവും ഉദ്യമവും പങ്കിടുന്നവർ—ഇവരോടുള്ള സൗഹൃദം വളർത്തണം।

Verse 91

सुहृद्दीक्षितभूपालस्नातकश्वशुरैः सह । ऋत्विगादीन् षडर्घार्हानर्चयेच्च गृहागतान् ॥

മിത്രങ്ങളോടൊപ്പം, ദീക്ഷിതർ, രാജാക്കന്മാർ, സ്നാതകർ, ശ്വശുരന്മാർ എന്നിവരോടും—ഗൃഹത്തിൽ വന്നപ്പോൾ ഷഡർഘ്യയോഗ്യർ (ആറ് വിധ അർഘ്യത്തിന് അർഹർ) ആയ ഋത്വിജാദി പൂജ്യരെ യഥോചിതമായി ആദരിക്കണം।

Verse 92

यथाविभवतः पुत्र ! द्विजान् संवत्सरोषितान् । अर्चयेन मधुपर्केण यथाकालमतन्द्रितः ॥

മകനേ, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച്, ഒരു വർഷം താമസിച്ച ദ്വിജ അതിഥികളെ മധുപർക അർപ്പിച്ച് സമയബന്ധിതമായി, അശ്രദ്ധയില്ലാതെ ആദരിക്കണം।

Verse 93

तिष्ठेच्च शासने तेषां श्रेयस्कामो द्विजोत्तमः । न च तान् विवदेद्वीमानाक्रुष्टश्चापि तैः सदा ॥

ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ അവരുടെ ഉപദേശപ്രകാരം വസിക്കണം. അവരോടു വാദിക്കരുത്; അവർ ശാസിച്ചാലും കോപമോ വിരോധമോ മനസ്സിൽ വെക്കരുത്.

Verse 94

सम्यग्गृहाचनं कृत्वा यथास्थानमनुक्रमात् । संपूजयेत् ततो वह्निं दद्याच्चैवाहुतीः क्रमात् ॥

ഗൃഹത്തിൽ ക്രമപ്രകാരം യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജ നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ, തുടർന്ന് പവിത്ര അഗ്നിയെ പൂജിക്കുകയും പിന്നെ ക്രമമായി ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കുകയും വേണം.

Verse 95

प्रथमां ब्रह्मणे दद्यात् प्रजानांपतये ततः । तृतीयाञ्चैव गुह्येभ्यः कश्यपाय तथापराम् ॥

ആദ്യ ആഹുതി ബ്രഹ്മാവിന് നൽകണം; രണ്ടാമത് പ്രജാപതിക്ക് (സൃഷ്ടികളുടെ അധിപതിക്ക്). മൂന്നാമത് ഗുഹ്യന്മാർക്ക്, അതുപോലെ മറ്റൊന്ന് കശ്യപനു അർപ്പിക്കണം.

Verse 96

ततोऽनुमतये दत्त्वा दद्याद् गृहबलिं ततः । पूर्वाख्यातं मया यत्ते नित्यकर्मक्रियाविधौ ॥

അതിനുശേഷം അനുമതീ ദേവിയ്ക്ക് ആഹുതി അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ ഗൃഹ-ബലി നടത്തണം. നിത്യകർമ്മവിധിയിൽ ഞാൻ മുമ്പേ നിന്നോട് ഇതു വിശദീകരിച്ചതുതന്നെ.

Verse 97

वैश्वदेवन्ततः कुर्याद्धलयस्तत्र मे शृणु । यथास्थानविभागन्तु देवानुद्दिश्य वै पृथक् ॥

അതിനുശേഷം വൈശ്വദേവ അർപ്പണം നടത്തണം; അവിടെയുള്ള ഭാഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് എന്നോട് കേൾക്കുക. യഥാസ്ഥാനമായി, ദേവതകളെ ഓരോന്നായി പ്രത്യേകം അഭിസംബോധന ചെയ്ത് വിഭജിച്ച് അർപ്പിക്കണം.

Verse 98

पर्जन्याय धरित्रीणां दद्याच्च माणके त्रयम् । वायवे च प्रतिदिशं दिग्भ्यः प्राच्यादितः क्रमात् ॥

അവൻ പർജന്യനു (മഴാദേവൻ)യും ഭൂമിക്കും മൂന്ന് മാണക-അളവ് അർപ്പിക്കണം; കൂടാതെ ഓരോ ദിക്കിലും വായുവിനും നിവേദ്യം ചെയ്യണം—കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി ദിക്കുകളിൽ ഹവിസ് അർപ്പിക്കണം।

Verse 99

ब्रह्मणे चान्तरीक्षाय सूर्याय च यथाक्रमम् । विश्वेभ्यश्चैव देवेभ्यो विश्वभूतभ्य एव च ॥

കൂടാതെ അവൻ ബ്രഹ്മാവിനും അന്തരിക്ഷത്തിനും സൂര്യനുമെല്ലാം അവരുടെ യഥാക്രമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം; വിശ്വേദേവന്മാർക്കും, സത്യമായും സർവ്വസാമാന്യമായ എല്ലാ ജീവഭൂതങ്ങൾക്കും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 100

उषसे भूतपतये दद्याच्चोत्तरतो ततः । स्वधा नम इतीत्युक्त्वा पितृभ्यश्चापि दक्षिणे ॥

പിന്നീട് ഉഷസ്സിനും (പ്രഭാതം) ഭൂതപതിക്കും (ജീവികളുടെ അധിപൻ) വടക്കോട്ടു അർപ്പിക്കണം. ‘സ്വധാ, നമഃ’ എന്നു പറഞ്ഞു പിതൃകൾക്കു തെക്കോട്ടും അർപ്പിക്കണം।

Verse 101

कृत्वापसव्यं वायव्यां यक्ष्मैतत्तेति भाजनात् । अन्नावशेषमिच्छन् वै तोयं दद्याद्यथाविधि ॥

പിന്നീട് വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിശയിൽ യജ്ഞോപവീതം മറിച്ച് ധരിച്ചു അപസവ്യനായി, ‘യക്ഷ്മ ഏതത് തേ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് പാത്രത്തിൽ നിന്ന് (ക്രിയ നടത്തണം). തുടർന്ന് ശേഷിച്ച ആഹാരം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ വിധിപ്രകാരം ജലം നൽകണം।

Verse 102

ततोऽन्नाग्रं समुद्धृत्य हन्तकारोपकल्पनम् । यथाविधि यथान्यायं ब्राह्मणायोपपादयेत् ॥

പിന്നീട് ആഹാരത്തിന്റെ മുൻഭാഗം ഉയർത്തി, നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഹവിസിന്റെ വിന്യാസം ചെയ്ത്, യഥാവിധിയും യഥോചിതവും ആയി അത് ഒരു ബ്രാഹ്മണനു സമർപ്പിക്കണം।

Verse 103

कुर्यात्कर्माणि तीर्थेन स्वेन स्वेन यथाविधि । देवादीनां तथा कुर्याद् ब्राह्मेणाचमनक्रियाम् ॥

യോജ്യമായ ഹസ്ത-തീർത്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ഓരോ കർമ്മവും അതത് വിധിപ്രകാരം നിർവഹിക്കണം. അതുപോലെ ദേവതാദികൾക്കായി ബ്രാഹ്മ-തീർത്ഥം കൊണ്ടുതന്നെ ആചമനം ചെയ്യണം.

Verse 104

अङ्गुष्ठोत्तरतो रेखा पाणेर्या दक्षिणस्य तु । एतद् ब्राह्ममिति ख्यातं तीर्थमाचमनाय वै ॥

വലങ്കയ്യിലെ കൈത്തളത്തിൽ അങ്കുഷ്ഠത്തിന്റെ മുകളിലുള്ള രേഖ—അതുതന്നെ ആചമനാർത്ഥമായി ‘ബ്രാഹ്മ-തീർത്ഥം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 105

तर्जन्यङ्गुष्ठयोरन्तः पैत्र्यं तीर्थमुदाहृतम् । पितॄणां तेन तोयादि दद्याद् नान्दीमुखादृते ॥

ചൂണ്ടുവിരലിനും അങ്കുഷ്ഠത്തിനും ഇടയിലെ സ്ഥലം ‘പൈതൃയ-തീർത്ഥം’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് പിതൃകൾക്ക് ജലാദി അർപ്പിക്കണം—എന്നാൽ നാന്ദീമുഖവിധിയിൽ അല്ല.

Verse 106

अङ्गुल्यग्रे तथा दैवं तेन दिव्यक्रियाविधिः । तीर्थं कनिष्ठिकामूले कायं तेन प्रजापतेः ॥

വിരലുകളുടെ അഗ്രങ്ങളിൽ ‘ദൈവ-തീർത്ഥം’ ഉണ്ട്; അതിനാൽ ദൈവകർമ്മങ്ങളുടെ യഥാവിധി ക്രമം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ചെറുവിരലിന്റെ മൂലത്തിലുള്ള തീർത്ഥം ‘പ്രാജാപത്യ’; അതുകൊണ്ട് പ്രജാപതിക്കായുള്ള കർമ്മം ചെയ്യുന്നു.

Verse 107

एवमेभिः सदा तीर्थैर्देवानां पितृभिः सह । सदा कार्याणि कुर्वोत नान्यतीर्थेन कर्हिचित् ॥

ഇങ്ങനെ ഈ നിർദ്ദിഷ്ട തീർത്ഥങ്ങളാൽ മാത്രം ദേവതകൾക്കായും പിതൃകളോടുകൂടിയും എപ്പോഴും കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം; മറ്റൊരു തീർത്ഥംകൊണ്ട് ഒരിക്കലും അല്ല.

Verse 108

ब्राह्मेणाचमनं शस्तं पित्र्यं पैत्र्येण सर्वदा । देवतीर्थेन देवानां प्राजापत्यं निजेन च ॥

ആചമനം ബ്രാഹ്മ-തീർത്ഥംകൊണ്ട് വിധിപൂർവ്വം ചെയ്യണം; പിതൃകർമ്മം എപ്പോഴും പൈത്ര്യ-തീർത്ഥംകൊണ്ട് ചെയ്യണം. ദേവകർമ്മത്തിന് ദേവ-തീർത്ഥം, പ്രജാപതിക്കായി പ്രാജാപത്യ-തീർത്ഥം—ഓരോന്നും അതത് വിധിപ്രകാരം.

Verse 109

नान्दीमुखानां कुर्वोत प्राज्ञः पिण्डोदकक्रियाम् । प्राजापत्येन तीर्थेन यच्च किञ्चित् प्रजापतेः ॥

നാന്ദീമുഖങ്ങളോട് ബന്ധപ്പെട്ട പിണ്ഡവും ഉദകദാനവും ജ്ഞാനി പ്രാജാപത്യ-തീർത്ഥംകൊണ്ട് ചെയ്യണം; അതുപോലെ പ്രജാപതിയോട് ബന്ധപ്പെട്ട ഏതു കർമ്മവും അതേ വിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം.

Verse 110

युगपज्जलमग्निं च बिभृयान्न विचक्षणः । गुरुदेवान् प्रति तथा न च पादौ प्रसारयेत् ॥

വിവേകി ഒരേ സമയത്ത് വെള്ളവും അഗ്നിയും ഒരുമിച്ച് കൊണ്ടുപോകരുത്. അതുപോലെ ഗുരുവിന്റെയോ ദേവന്മാരുടെയോ സന്നിധിയിൽ കാലുകൾ നീട്ടരുത്.

Verse 111

नाचक्षीत धयन्तीं गां जलं नाञ्जलिना पिबेत् । शौचकालेषु सर्वेषु गुरुṣ्वल्पेषु वा पुनः ॥

പശു കിടാവിനെ പാലൂട്ടുന്ന സമയത്ത് അതിനെ നോക്കരുത്; കൂടാതെ കൂപ്പിയ കൈകളിലെ വെള്ളം കുടിക്കരുത്. എല്ലാ ശൗചകാലങ്ങളിലും, കൂടാതെ മുതിർന്നവർ/ഗുരുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ—അവർ പ്രായത്തിൽ ചെറുപ്പമായാലും—ഇത്തരം സംയമം പാലിക്കണം.

Verse 112

न विलम्बेत शौचार्थं न मुखेनानलं धमेत् । तत्र पुत्र ! न वस्तव्यं यत्र नास्ति चतुष्टयम् ॥

ശുദ്ധി ആവശ്യമായപ്പോൾ വൈകിക്കരുത്; വായുകൊണ്ട് അഗ്നിയെ ഊതരുത്. മകനേ, ആവശ്യമായ നാലുവിധ പിന്തുണകൾ/സാധനങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വസിക്കരുത്.

Verse 113

ऋणप्रदाता वैद्यश्च श्रोत्रियः सजला नदी । जितामित्रो नृपो यत्र बलवान् धर्मतत्परः ॥

എവിടെ കടം നൽകുന്നവൻ, വൈദ്യൻ, പണ്ഡിതനായ ശ്രോത്രിയൻ, ജലസമ്പന്നമായ നദി എന്നിവ ഉണ്ടോ, കൂടാതെ രാജാവ് ശക്തിമാൻ, ധർമ്മനിഷ്ഠൻ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച/വശപ്പെടുത്തിയവൻ ആണോ—അവിടം വാസയോഗ്യമായ ദേശമാണ്।

Verse 114

तत्र नित्यं वसेत् प्राज्ञः कुतः कुनृपतौ सुखम् । यत्राप्रधृष्यो नृपतिर्यत्र शस्यवती मही ॥

അത്തരം ദേശത്തിൽ ജ്ഞാനി എപ്പോഴും വസിക്കണം; ദുഷ്ടരാജാവിന്റെ കീഴിൽ സുഖം എവിടെ? എവിടെ ഭരണാധികാരി എളുപ്പത്തിൽ ആക്രമിക്കപ്പെടാത്തവനും ഭൂമി വിളസമൃദ്ധവുമാണോ—അവിടെയാണു വാസം ശ്രേയസ്കരം।

Verse 115

पौराः सुसंयता यत्र सततं न्यायवर्तिनः । यत्रामत्सरिणो लोकास्तत्र वासः सुखोदयः ॥

എവിടെ നഗരവാസികൾ സംയമിതരായി സദാ നീതിയെ അനുസരിക്കുന്നവരായിരിക്കയും, ജനങ്ങൾ അസൂയരഹിതരായിരിക്കയും ചെയ്യുമോ—അവിടെ വസിക്കുന്നത് സുഖം ജനിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 116

यस्मिन् कृषीबला राष्ट्रे प्रायशो नातिभोगिनः । यत्रौषधन्यशेषाणि वसेत्तत्र विचक्षणः ॥

കൃഷിബലം ശക്തമായ രാജ്യത്തിൽ, ജനങ്ങൾ സാധാരണയായി അതിഭോഗത്തിൽ മുങ്ങാത്തിടത്ത്, ഔഷധസസ്യങ്ങളും ധാന്യങ്ങളും ധാരാളമായിടത്ത്—അവിടെ വിവേകി വസിക്കണം।

Verse 117

तत्र पुत्र न ! वस्तव्यं यत्रैतत् त्रितयं सदा । जिगीषुः पूर्ववैरश्च जनश्च सततोत्सवः ॥

എന്നാൽ, മകനേ, എവിടെ ഈ മൂന്നു എപ്പോഴും ഉണ്ടോ—വിജയലോലനായ ഭരണാധികാരി (അഥവാ ജനങ്ങൾ), ദീർഘകാല വൈരം, കൂടാതെ നിത്യോത്സവങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ പ്രജകൾ—അവിടെ വസിക്കരുത്।

Verse 118

वसेन्नित्यं सुशीलेषु सहवासिषु पण्डितः । इत्येतत् कथितं पुत्र ! मया ते हितकाम्यया ॥

ജ്ഞാനി എപ്പോഴും സദാചാരമുള്ള, സുസ്വഭാവമുള്ള നല്ല സഹവാസികളോടൊപ്പം വസിക്കണം. മകനേ, നിന്റെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചാണ് ഞാൻ ഇത് പറഞ്ഞത്.