Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्माहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः नैमिषीया ऊचुः देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम् / उत्पत्तिं विस्तरात् सूत ब्रूहि वैवस्वते ऽन्तरे

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്മാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിലെ പതിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! വൈവസ്വത മന്വന്തരത്തിൽ ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, നാഗന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരുടെ ഉത്ഭവം വിശദമായി പറയുക।

Verse 2

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / किमकार्षोन्महाबुद्धे श्रोतुमिच्छाम सांप्रतम्

ഹേ രാജാവേ! പ്രാചേതസപുത്രനായ ദക്ഷനെ മുമ്പ് ശംഭു (ശിവൻ) ശപിച്ചിരുന്നു. ഹേ മഹാബുദ്ധിമാനേ! അതിനുശേഷം അവൻ എന്തു ചെയ്തു? അത് ഇപ്പോൾ കേൾക്കാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 3

सूत उवाच वक्ष्ये नारायणेनोक्तं पूर्वकल्पानुषङ्गिकम् / त्रिकालबद्धं पापघ्नं प्रजासर्गस्य विस्तरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—നാരായണൻ അരുളിച്ചെയ്ത, പൂർവകല്പകഥകളോട് അനുബന്ധമായ, ത്രികാലബന്ധിതമായ, പാപനാശകമായ, പ്രജാസൃഷ്ടിയുടെ വിപുലവിവരണം ഞാൻ യഥാവിധി പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 4

स शप्तः शंभुना पूर्वं दक्षः प्राचेतसो नृपः / विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्

പ്രാചേതസന്റെ പുത്രനായ രാജാവ് ദക്ഷൻ, മുൻപ് ശംഭുവാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടവൻ; പിന്നെയും പഴയ വൈരത്താൽ നിന്ദിച്ചു കൊണ്ടു ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ ഭവൻ (ശിവൻ)നെ ആരാധിച്ചു।

Verse 5

देवाश्च सर्वे भागार्थमाहूता विष्णुना सह / सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः

തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഭാഗത്തിനായി വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ട എല്ലാ ദേവന്മാരും വന്നു; എല്ലാ മുനികളോടൊപ്പം മുനിപുങ്ഗവന്മാരും അവിടെ എത്തി।

Verse 6

दृष्ट्वा देवकुलं कृत्स्नं शङ्करेण विनागतम् / दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

ശങ്കരനില്ലാതെ സമസ്ത ദേവകുലവും വന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ദധീചി എന്ന വിപ്രർഷി അപ്പോൾ പ്രാചേതസൻ (ദക്ഷൻ)നോട് പറഞ്ഞു।

Verse 7

दधीच उवाच ब्रह्मादयः पिशाचान्ता यस्याज्ञानुविधायिनः / स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

ദധീചി പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാദികളിൽ നിന്ന് പിശാചാന്തം വരെ എല്ലാവരും ആരുടെ ആജ്ഞയെ അനുസരിക്കുന്നുവോ, ആ ദേവൻ തന്നെയാണ് ഇപ്പോൾ രുദ്രനായി പ്രത്യക്ഷനായിരിക്കുന്നത്; അതിനാൽ വിധിപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തെ എന്തുകൊണ്ട് പൂജിക്കരുത്?

Verse 8

दक्ष उवाच सर्वेष्वेव हि यज्ञेषु न भागः परिकल्पितः / न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ശങ്കരനു വേണ്ടി ഒരു പങ്കും നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല; ഭാര്യയോടുകൂടെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ശങ്കരനെ പൂജിക്കുന്നതുമില്ല।

Verse 9

विहस्य दक्षं कुपितो वचः प्राह महामुनिः / शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

അപ്പോൾ മഹാമുനി—ചിരിച്ചിട്ടും ക്രോധത്തോടെ—ദക്ഷനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; സർവ്വദേവന്മാരും കേൾക്കുകയായിരുന്നു. അവൻ സ്വയം സർവ്വജ്ഞാനമയനായി പ്രസംഗിച്ചു।

Verse 10

दधीच उवाच यतः प्रवृत्तिर्विश्वेषां यश्चास्य परमेश्वरः / संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः

ദധീചി പറഞ്ഞു—എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തി ആരിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, അവയുടെ പരമേശ്വരൻ ആരാണോ; അവനെ ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് ജനങ്ങൾ സകല യാഗങ്ങളാലും ശങ്കരനെ സമ്യകായി പൂജിക്കുന്നു।

Verse 11

न ह्यं शङ्करो रुद्रः संहर्ता तामसो हरः / नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते

കാരണം ഞാൻ (മാത്രം) സംഹാരകനായ രുദ്ര-ശങ്കരൻ, താമസ ‘ഹരൻ’ മാത്രമല്ല. വിശ്വാത്മാവിനെ നഗ്നൻ, കപാലധാരി, വികൃതരൂപൻ എന്നു കരുതുന്നത് യുക്തമല്ല।

Verse 12

ईश्वरो हि जगत्स्त्रष्टा प्रभुर्नारायणः स्वराट् / सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

നാരായണനാണ് ഈശ്വരൻ—ജഗത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവ്, പ്രഭു, സ്വരാട്. ആ ഭഗവാൻ സത്ത്വസ്വരൂപൻ; എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും വിധികളിലും അവനെയാണ് പൂജിക്കുന്നത്।

Verse 13

दधीच उवाच किं त्वया भगवानेष सहस्त्रांशुर्न दृश्यते / सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

ദധീചൻ പറഞ്ഞു—നിനക്ക് ഈ സഹസ്രകിരണങ്ങളുള്ള ഭഗവാൻ സൂര്യൻ എന്തുകൊണ്ട് ദൃശ്യമാകുന്നില്ല? അവൻ തന്നെയാണ് കാലാത്മാവായ പരമേശ്വരൻ, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഏകസംഹർത്താവ്।

Verse 14

यं गृणन्तीह विद्वांसो धार्मिका ब्रह्मवादिनः / सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः

ഇവിടെ പണ്ഡിതരും ധാർമ്മികരും ബ്രഹ്മവാദികളും ആരെ നിരന്തരം സ്തുതിക്കുന്നുവോ—അവൻ തന്നെയാണ് സാക്ഷി; തീക്ഷ്ണപ്രഭയുള്ളവൻ, കാലാത്മാവ്, ശാങ്കരീ-തനു (ശിവസ്വരൂപം) ധരിച്ചവൻ।

Verse 15

एष रुद्रो महादेवः कपर्दे च घृणी हरः / आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

ഇവൻ തന്നെയാണ് രുദ്ര മഹാദേവൻ—കപർദി, ഘൃണീ, ഹരൻ. ഇവൻ തന്നെയാണ് ആദിത്യൻ, ഭഗവാൻ സൂര്യൻ—നീലഗ്രീവനും വിലോഹിതനും।

Verse 16

संस्तूयते सहस्त्रांशुः सामगाध्वर्युहोतृभिः / पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्

സഹസ്രാംശു (സൂര്യൻ)നെ സാമഗായകരും അധ്വര്യുക്കളും ഹോതൃകളും സ്തുതിക്കുന്നു. അവനെ കാണുക—വിശ്വകർമ്മാവ്, രുദ്രമൂർത്തി, വേദത്രയീമയൻ।

Verse 17

दक्ष उवाच य एते द्वादशादित्या आगता यज्ञभागिनः / सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः

ദക്ഷൻ പറഞ്ഞു—യജ്ഞഭാഗം ലഭിക്കുവാൻ വന്ന ഈ പന്ത്രണ്ടു ആദിത്യന്മാരെല്ലാം ‘സൂര്യൻ’ എന്നുതന്നെ അറിയണം; അവനെക്കാൾ വേറെ രവി ഇല്ല।

Verse 18

एवमुक्ते तु मुनयः समायाता दिदृक्षवः / बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച മുനിമാർ ഒന്നിച്ചു വന്നു. അവർ “ബാഢം—തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു അവന്റെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ച് സഹായികളായി.

Verse 19

तमसाविष्टमनसो न पश्यन्ति वृषध्वजम् / सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

തമസ്സാൽ ആവൃതമായ മനസ്സുള്ളവർ വൃഷധ്വജനായ (ശിവനെ) ദർശിക്കുന്നില്ല. പകരം അദ്ദേഹം വീണ്ടും വീണ്ടും—ആയിരങ്ങളായും നൂറുകളായും—നിന്ദിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 20

निन्दन्तो वैदिकान् मन्त्रान् सर्वभूतपतिं हरम् / अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया

വിഷ്ണുമായയിൽ മോഹിതരായി അവർ വൈദിക മന്ത്രങ്ങളെ നിന്ദിച്ചു; സർവ്വഭൂതപതിയായ ഹരനെ (ശിവനെ) പൂജിച്ചില്ല. ദക്ഷന്റെ വാക്ക് പിന്തുടർന്ന് ആരാധന തടഞ്ഞു.

Verse 21

देवाश्च सर्वे भागार्थमागता वासवादयः / नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

ഇന്ദ്രാദികളായ എല്ലാ ദേവന്മാരും തങ്ങളുടെ ഭാഗത്തിനായി വന്നു; എന്നാൽ നാരായണഹരിയെ ഒഴികെ മറ്റൊരു പരമേശ്വരനായ ഈശാനനെ അവർ കണ്ടില്ല.

Verse 22

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः / पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत

ഹിരണ്യഗർഭനായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാ, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കേ ഒരു ക്ഷണത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 23

अन्तर्हिते भगवति दक्षो नारायणं हरिम् / रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम्

ഭഗവാൻ അന്തർഹിതനായപ്പോൾ ദക്ഷൻ സ്വയം ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ ദേവൻ—നാരായണ ഹരി—യുടെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 24

प्रवर्तयामास च तं यज्ञं दक्षो ऽथ निर्भयः / रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः

അപ്പോൾ നിർഭയനായി ദക്ഷൻ ആ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു; ശരണാഗതരക്ഷകനായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്.

Verse 25

पुनः प्राह च तं दक्षं दधीचो भगवानृषिः / संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः

പിന്നീട് ഭഗവാൻ ഋഷി ദധീചി വീണ്ടും ദക്ഷനോട് പറഞ്ഞു; ഋഷിഗണങ്ങളെയും ദേവന്മാരെയുമെല്ലാം നോക്കി ബ്രഹ്മദ്വേഷികളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 26

अपूज्यपूजने चैव पूज्यानां चाप्यपूजने / नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः

അപൂജ്യനെ പൂജിക്കുകയും പൂജ്യരെ പൂജിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ മഹാപാപം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 27

असतां प्रग्रहो यत्र सतां चैव विमानना / दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

എവിടെ ദുഷ്ടർക്ക് പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുകയും സജ്ജന്മാർ അപമാനിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നുവോ, അവിടെ ദേവകൃതമായ ഭീകരദണ്ഡം ഉടൻ തന്നെ പതിക്കുന്നു.

Verse 28

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिः शशापेश्वरविद्विषः / समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ വിപ്രഋഷി, ഈശ്വരദ്വേഷികളായ—ദക്ഷനു സഹായികളായി കൂടിയിരുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണരെ—ശപിച്ചു।

Verse 29

यस्माद् बहिष्कृता वेदा भवद्भिः परमेश्वरः / विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः

നിങ്ങൾ വേദങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ലോകവന്ദിതനായ പരമേശ്വരൻ—മഹാദേവ ശങ്കരനെ—നിന്ദിച്ചു।

Verse 30

भविष्यध्वं त्रयीबाह्याः सर्वे ऽपीश्वरविद्विषः / निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ത്രയീ-വേദത്തിന് പുറത്തുള്ളവരാകും; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഈശ്വരദ്വേഷികളാകും—കുശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ആസക്തമായ മനസ്സോടെ പ്രഭുവിന്റെ മാർഗ്ഗത്തെ നിന്ദിക്കും।

Verse 31

मिथ्याधीतसमाचारा मिथ्याज्ञानप्रलापिनः / प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः

അവരുടെ ആചാരം മിഥ്യാധ്യയനത്തിൽ നിന്നു രൂപപ്പെടും; അവർ മിഥ്യാ ‘ജ്ഞാനം’ പറ്റി പ്രലപിക്കും; ഭീകരമായ കലിയുഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് കലിജനിത ദോഷങ്ങളാലും കലിജരാലും പീഡിതരാകും।

Verse 32

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं गच्छध्वं नरकान् पुनः / भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः

സകല തപോബലവും ഉപേക്ഷിച്ച് നിങ്ങൾ വീണ്ടും നരകങ്ങളിലേക്കു പോകും; നിങ്ങൾ ആശ്രയമെന്നു പറയുന്ന ഹൃഷീകേശനും നിങ്ങളോടു മുഖം തിരിക്കും।

Verse 33

एवमुक्त्वा तु विप्रर्षिर्विरराम तपोनिधिः / जगाम मनसा रुद्रमशेषाघविनाशनम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് തപോനിധിയായ ബ്രാഹ്മണർഷി മൗനമായി; മനസ്സാൽ നിഃശേഷ പാപനാശകനായ രുദ്രനെ സമീപിച്ചു.

Verse 34

एतस्मिन्नन्तरे देवी महादेवं महेश्वरम् / पतिं पशुपतिं देवं ज्ञात्वैतत् प्राह सर्वदृक्

അതിനിടയിൽ സർവ്വദർശിനിയായ ദേവി അവനെ മഹാദേവൻ, മഹേശ്വരൻ, പതി, പശുപതി ദേവൻ എന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 35

देव्युवाच दक्षो यज्ञेन यजते पिता मे पूर्वजन्मनि / विनिन्द्य भवतो भावमात्मानं चापि शङ्कर

ദേവി പറഞ്ഞു—മുൻജന്മത്തിൽ എന്റെ പിതാവായ ദക്ഷൻ യജ്ഞം നടത്തി; ഹേ ശങ്കരാ, അവൻ നിന്റെ ദിവ്യഭാവത്തെയും തന്റെ ആത്മാവിനെയും പോലും നിന്ദിച്ചു.

Verse 36

देवाः सहर्षिभिश्चासंस्तत्र साहाय्यकारिणः / विनाशयाशु तं यज्ञं वरमेकं वृणोम्यहम्

അവിടെ ദേവന്മാർ ഋഷികളോടൊപ്പം സഹായികളായി ഉണ്ടായിരുന്നു. “ആ യജ്ഞം ഉടൻ നശിപ്പിക്കൂ; ഞാൻ ഈ ഒരേയൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.”

Verse 37

एवं विज्ञापितो देव्या देवो देववरः प्रभुः / ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

ദേവി ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതോടെ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രഭു ദക്ഷയജ്ഞം നശിപ്പിക്കാനുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ ഉടൻ രുദ്രനെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 38

सहस्त्रशीर्षपादं च सहस्त्राक्षं महाभुजम् / सहस्त्रपाणिं दुर्धर्षं युगान्तानलसन्निभम्

അവൻ സഹസ്ര ശിരസ്സുകളും പാദങ്ങളും ഉള്ളവൻ; സഹസ്ര നേത്രങ്ങളുള്ള മഹാബാഹു; സഹസ്ര ഹസ്തങ്ങളോടെ അജേയനായി, യുഗാന്താഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്നു।

Verse 39

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्ष्यं शङ्खचक्रगदाधरम् / दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

അവൻ ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭീകരൻ, ദർശിക്കാൻ ദുഷ്കരം; ശംഖം-ചക്രം-ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചവൻ; കൈയിൽ ദണ്ഡം പിടിച്ച് മഹാനാദം മുഴക്കുന്നവൻ, ശാർങ്ഗധനുസ്സധാരി, വിഭൂതിയെ ഭൂഷണമായി അണിഞ്ഞവൻ ആയി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 40

वीरभद्र इति ख्यातं देवदेवसमन्वितम् / स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृताञ्जलिः

അവൻ ‘വീരഭദ്രൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായി, ദേവാധിദേവന്റെ ശക്തിയാൽ സമന്വിതൻ; ജനിച്ച ഉടനെ ദേവേശനെ സമീപിച്ച് കൃതാഞ്ജലിയായി ഭക്തിപൂർവ്വം ഉപസ്ഥിതനായി।

Verse 41

तमाह दक्षस्य मखं विनाशय शिवोस्त्विति / विनिन्द्य मां स यजते गङ्गाद्वारे गणेश्वर

അവൻ എന്നോടു പറഞ്ഞു—‘ശിവസ്വരൂപനായി ദക്ഷന്റെ മഖം (യാഗം) നശിപ്പിക്ക.’ എന്നാൽ എന്നെ നിന്ദിച്ചവൻ തന്നെയാണ് ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ പൂജ ചെയ്യുന്നത്, ഓ ഗണേശ്വരാ!

Verse 42

ततो बन्धुप्रयुक्तेन सिंहेनैकेन लीलया / वीरभद्रेण दक्षस्य विनाशमगमत् क्रतुः

അതിനുശേഷം ബന്ധുക്കളുടെ പ്രേരണയാൽ അയക്കപ്പെട്ട ഒരൊറ്റ സിംഹം കൊണ്ടുതന്നെ, വീരഭദ്രൻ ലീലാമാത്രമായി ദക്ഷന്റെ ക്രതു (യാഗം) നാശത്തിലാക്കി।

Verse 43

मन्युना चोमया सृष्टा भद्रकाली महेश्वरी / तया च सार्धं वृषभं समारुह्य ययौ गणः

ക്രോധത്തിലും ഉമാദേവിയിലും നിന്നു മഹേശ്വരിയായ ഭദ്രകാളി ഉദ്ഭവിച്ചു. അവളോടൊപ്പം ഗണസംഘം വൃഷഭമേറി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 44

अन्ये सहस्त्रशो रुद्रा निसृष्टास्तेन धीमता / रोमजा इति विख्यातास्तस्य साहाय्यकारिणः

ആ ധീമാനായ പ്രഭു ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു രുദ്രന്മാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു. അവർ ‘രോമജ’ (രോമത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ) എന്നു പ്രസിദ്ധർ, അവന്റെ സഹായകർ.

Verse 45

शूलशक्तिगदाहस्ताष्टङ्कोपलकरास्तथा / कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

അവരുടെ കൈകളിൽ ശൂലം, ശക്തി, ഗദ; കൂടാതെ ദണ്ഡങ്ങളും കല്ലുകളും. കാലാഗ്നിരുദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തരായി അവർ ഗർജ്ജിച്ച് പത്തു ദിക്കുകളെയും മുഴക്കിച്ചു.

Verse 46

सर्वे वृषासनारूढाः सभार्याश्चातिभीषणाः / समावृत्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

അവർ എല്ലാവരും വൃഷഭമേറി, ഭാര്യമാരോടുകൂടി അതിഭീകരരായി. ഗണശ്രേഷ്ഠനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 47

सर्वे शंप्राप्य तं देशं गङ्गाद्वारमिति श्रुतम् / ददृशुर्यज्ञदेशं तं दक्षस्यामिततेजसः

അവർ എല്ലാവരും ‘ഗംഗാദ്വാരം’ എന്നു ശ്രുതമായ ആ ദേശത്തെത്തി, അവിടെ അമിതതേജസ്സുള്ള ദക്ഷന്റെ യാഗഭൂമി ദർശിച്ചു.

Verse 48

देवाङ्गनासहस्त्राढ्यमप्सरोगीतनादितम् / वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभिनादितम्

ആ ദിവ്യസഭ ആയിരക്കണക്കിന് ദേവാംഗനകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; അപ്സരസ്സുകളുടെ ഗീതനാദം മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. വീണയും വേണുവും പകരുന്ന മധുരധ്വനികളാൽ സമൃദ്ധമായി, വേദവാക്യങ്ങളുടെ ഗംഭീര പാരായണഘോഷം പ്രതിധ്വനിച്ചു.

Verse 49

दृष्ट्वा सहर्षिभिर्देवैः समासीनं प्रजापतिम् / उवाच भद्रया रुद्रैर्वोरभद्रः स्मयन्निव

ഋഷികളും ദേവന്മാരും കൂടെ സഭയിൽ ആസീനനായ പ്രജാപതിയെ കണ്ടപ്പോൾ, രുദ്രന്മാരോടൊപ്പം വന്ന വീരഭദ്രൻ പുഞ്ചിരിയോടെന്നപോലെ, ശുഭമെങ്കിലും ദൃഢമായ ധൈര്യസ്ഥിതിയിൽ വചനം പറഞ്ഞു.

Verse 50

वयं ह्यनुचराः सर्वे शर्वस्यामिततेजसः / भागाभिलप्सया प्राप्ता भागान् यच्छध्वमीप्सितान्

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അപാരതേജസ്സുള്ള ശർവൻ (ശിവൻ) എന്ന മഹേശ്വരന്റെ അനുചരന്മാരാണ്. ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച് വന്നിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ അഭിലഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ ദയവായി നൽകുക.

Verse 51

अथ चेत् कस्यचिदियमाज्ञा मुनिसुरोत्तमाः / भागो भवद्भ्यो देयस्तु नास्मभ्यमिति कथ्यताम् / तं ब्रूताज्ञापयति यो वेत्स्यामो हि वयं ततः

ഹേ മുനി-ദേവോത്തമരേ, ഇത് ആരുടെയെങ്കിലും ആജ്ഞയാണെങ്കിൽ—‘ഭാഗം നിങ്ങള്ക്ക് നൽകണം, ഞങ്ങൾക്ക് അല്ല’—അപ്പോൾ ആ ആജ്ഞ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നവൻ ആരെന്ന് പറയുക. അവനെ ഞങ്ങൾ അറിഞ്ഞാൽ, പിന്നെ യഥോചിതമായി പ്രവർത്തിക്കും.

Verse 52

एवमुक्ता गणेशेन प्रजापतिपुरः सराः / देवा ऊचुर्यज्ञभागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्

ഗണേശൻ പ്രജാപതിയുടെ സഭാമുഖത്ത് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പ്രഭുവിനോട് പറഞ്ഞു—“യജ്ഞഭാഗത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ മന്ത്രങ്ങൾ അങ്ങനെ സമ്മതിക്കുന്നില്ല.”

Verse 53

मन्त्रा ऊचुः सुरान् यूयं तमोपहतचेतसः / ये नाध्वरस्य राजानं पूजयध्वं महेश्वरम्

മന്ത്രങ്ങൾ ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ സുരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ചിത്തം തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അധ്വരയജ്ഞത്തിന്റെ രാജാവായ മഹേശ്വരനെ നിങ്ങൾ പൂജിക്കുന്നില്ല।”

Verse 54

ईश्वरः सर्वभूतानां सर्वभूततनुर्हरः / पूज्यते सर्वयज्ञेषु सर्वाभ्युदसिद्धिदः

ഈശ്വരൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ അധിപൻ; ഹരിയേ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ദേഹരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും പൂജ്യൻ; സർവ്വ അഭ്യുദയവും സിദ്ധിയും നൽകുന്നവൻ।

Verse 55

एवमुक्ता अपीशानं मायया नष्टचेतसः / न मेनिरे ययुर्मन्त्रा देवान् मुक्त्वा स्वमालयम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും മായയാൽ അവരുടെ ചിത്തം നശിച്ചു; അവർ ഈശാനനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. ദേവന്മാരെ വിട്ട് ആ മന്ത്രധാരികൾ തങ്ങളുടെ ധാമത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 56

ततः स रुद्रो भगवान् सभार्यः सगणेश्वरः / स्पृशन् कराभ्यां ब्रह्मर्षि दधीचं प्राह देवताः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ ഭാര്യയോടുകൂടി, ഗണേശ്വരന്മാർ അനുഗമിച്ച്, ഇരുകൈകളാൽ ബ്രഹ്മർഷി ദധീചിയെ സ്പർശിച്ച് ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 57

मन्त्राः प्रमाणं न कृता युष्माभिर्बलगर्वितैः / यस्मात् प्रसह्य तस्माद् वो नाशयाम्यद्य गर्वितम्

ബലഗർവത്തിൽ മത്തായ നിങ്ങൾ മന്ത്രങ്ങളെ പ്രമാണമായി അംഗീകരിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ട് നിങ്ങളെ ബലമായി കീഴടക്കി ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ അഹങ്കാരം നശിപ്പിക്കും।

Verse 58

इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः / गणेश्वराश्च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശിവഗണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ ആ യജ്ഞശാലയെ ദഹിപ്പിച്ചു; ക്രുദ്ധരായ ഗണേശ്വരന്മാർ യൂപസ്തംഭങ്ങൾ പിഴുതെടുത്തു ദൂരേയ്ക്ക് എറിഞ്ഞു।

Verse 59

प्रस्तोत्रा सह होत्रा च अश्वं चैव गणेश्वराः / गृहीत्वा भीषणाः सर्वे गङ्गास्त्रोतसि चिक्षिपुः

പിന്നീട് ഭീകരരൂപികളായ ഗണേശ്വരന്മാർ പ്രസ്തോതൃയും ഹോതൃ പുരോഹിതരുമൊത്ത് യജ്ഞാശ്വത്തെ പിടിച്ച് ഗംഗയുടെ പ്രവാഹത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു।

Verse 60

वीरभद्रो ऽपि दीप्तात्मा शक्रस्योद्यच्छतः करम् / व्यष्टम्भयददीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम्

അപ്പോൾ ദീപ്താത്മാവായ വീരഭദ്രൻ ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) ഉയർത്തിയ കൈ തടഞ്ഞു; അദീനഹൃദയനായി മറ്റു ദിവൗകസാംമാരുടെയും കൈകളും അതുപോലെ നിയന്ത്രിച്ചു।

Verse 61

भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया / निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवमपातयत्

അവൻ ലീലാഭാവത്തിൽ നഖത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗംകൊണ്ട് ഭഗന്റെ കണ്ണുകൾ പിഴുതെടുത്തു; പിന്നെ മുഷ്ടിഘാതത്തോടെ പൂഷന്റെ പല്ലുകൾ തകർത്തു അവനെ അങ്ങനെ തന്നെ വീഴ്ത്തി।

Verse 62

तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया / धर्षयामास बलवान् स्मयमानो गणेश्वरः

അതുപോലെ ശക്തനായ ഗണേശ്വരൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, ലീലാഭാവത്തിൽ തന്റെ പാദാംഗുഷ്ഠംകൊണ്ട് ചന്ദ്രദേവനെ അമർത്തി അപമാനിച്ചു।

Verse 63

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया / जघान मूर्ध्नि पादेन मुनीनपि मुनीश्वराः

അഗ്നിയുടെ രണ്ടു കൈകളും മുറിച്ച്, അവന്റെ നാവിനെ ലീലാപൂർവ്വം പിഴുതെടുത്ത്, മുനീശ്വരനായ ആ പ്രഭു മുനിമാരുടെയും ശിരസ്സിൽ പാദപ്രഹാരം ചെയ്തു।

Verse 64

तथा विष्णुं सहरुडं समायान्तं महाबलः / विव्याध निशेतैर्बाणैः स्तम्भयित्वा सुदर्शनम्

പിന്നെ ഗരുഡനോടുകൂടെ മുന്നേ വന്ന വിഷ്ണുവിനെ കണ്ട ആ മഹാബലൻ, സുദർശനത്തെ തടഞ്ഞുനിർത്തി മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ അവനെ ഭേദിച്ചു।

Verse 65

समालोक्य महाबाहुरागत्य गरुडो गणम् / जघान पक्षैः सहसा ननादाम्बुनिधिर्यथा

ഗണത്തെ കണ്ട മഹാബാഹുവായ ഗരുഡൻ പാഞ്ഞെത്തി, പെട്ടെന്നു ചിറകുകളാൽ ആ സംഘത്തെ പ്രഹരിച്ചു; സമുദ്രംപോലെ ഗർജിച്ചു।

Verse 66

ततः सहस्त्रशो भद्रः ससर्ज गरुडान् स्वयम् / वैनतेयादभ्यधिकान् गरुडं ते प्रदुद्रुवुः

അപ്പോൾ ആ ഭദ്രൻ സ്വയം ആയിരക്കണക്കിന് ഗരുഡന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു—വൈനതേയനെക്കാൾ അധികശക്തരായവരെ—അവർ ഗരുഡൻ (വൈനതേയൻ) നേർക്കു പാഞ്ഞു।

Verse 67

तान् दृष्ट्वा गरुडो धीमान् पलायत महाजवः / विसृज्य माधवं वेगात् तदद्भुतमिवाभवत्

അവരെ കണ്ട ധീമാനായ ഗരുഡൻ മഹാവേഗത്തോടെ പിന്മാറി ഓടി; ആ വേഗത്തിൽ മാധവനെ വിട്ടുകളഞ്ഞു, ആ സംഭവം അത്ഭുതംപോലെ തോന്നി।

Verse 68

अन्तर्हिते वैनतेये भगवान् पद्मसंभवः / आगत्य वारयामास वीरभद्रं च केशवम्

വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ) അന്തർഹിതനായപ്പോൾ ഭഗവാൻ പദ്മസംഭവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അവിടെ എത്തി വീരഭദ്രനെയും കേശവനെയും—ഇരുവരെയും തടഞ്ഞു।

Verse 69

प्रसादयामास च तं गौरवात् परमेष्ठिनः / संस्तूय भगवानीशः साम्बस्तत्रागमत् स्वयम्

പരമേഷ്ഠിനോടുള്ള ഗൗരവത്തോടെ അവൻ അവനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; സ്തുതി ചെയ്തതോടെ ഭഗവാൻ ഈശൻ—സാംബൻ—സ്വയം അവിടെ എത്തി।

Verse 70

वीक्ष्य देवाधिदेवं तं साम्बं सर्वगणैर्वृतम् / तुष्टाव भगवान् ब्रह्मा दक्षः सर्वे दिवौकसः

എല്ലാ ഗണങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ട ദേവാധിദേവൻ സാംബനെ കണ്ടു ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും ദക്ഷനും എല്ലാ ദിവൗകസരും അവനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 71

विशेषात् पार्वतीं देवीमीश्वरार्धशरीरिणीम् / स्तोत्रैर्नानाविधैर्दक्षः प्रणम्य च कृताञ्जलिः

വിശേഷമായി ദക്ഷൻ കൃതാഞ്ജലിയോടെ നമസ്കരിച്ചു, ഈശ്വരന്റെ അർദ്ധശരീരിണിയായ ദേവി പാർവതിയെ നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ചു।

Verse 72

ततो भगवती देवी प्रहसन्ती महेश्वरम् / प्रसन्नमानसा रुद्रं वचः प्राह घृणानिधिः

അപ്പോൾ കരുണാനിധിയായ ഭഗവതി ദേവി പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മഹേശ്വരനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു; പ്രസന്നമനസ്സോടെ രുദ്രനോട് വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 73

त्वमेव जगतः स्त्रष्टा शासिता चैव रक्षकः / अनुग्राह्यो भगवता दक्षश्चापि दिवौकसः

ഹേ ഭഗവാനേ! നീയേ ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവും ഭരണാധികാരിയും രക്ഷകനുമാണ്. ദേവലോകത്തിലെ നിപുണനായ ദക്ഷനും നിന്റെ അനുഗ്രഹം തന്നെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.

Verse 74

ततः प्रहस्य भगवान् कपर्दे नीललोहितः / उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसमथो हरः

അപ്പോൾ പുഞ്ചിരിയോടെ ഭഗവാൻ—കപർദി, നീലലോഹിതൻ, ഹരൻ—പ്രാചേതസനോടൊപ്പം, പ്രണാമം ചെയ്ത ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 75

गच्छध्वं देवताः सर्वाः प्रसन्नो भवतामहम् / संपूज्यः सर्वयज्ञेषु न निन्द्यो ऽहं विशेषतः

ഹേ എല്ലാ ദേവന്മാരേ! ഇനി പോകുവിൻ; ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസന്നനായിരിക്കും. എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും എന്നെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് എന്നെ നിന്ദിക്കരുത്.

Verse 76

त्वं चापि शृणु मे दक्ष वचनं सर्वरक्षणम् / त्यक्त्वा लोकैषणामेतां मद्भक्तो भव यत्नतः

നീയും, ഹേ ദക്ഷാ! എല്ലാതരത്തിലും രക്ഷ നൽകുന്ന എന്റെ ഉപദേശം കേൾക്കുക—ലോകപ്രശസ്തിയിലേക്കുള്ള ഈ ആഗ്രഹം ഉപേക്ഷിച്ച് പരിശ്രമത്തോടെ എന്റെ ഭക്തനാകുക.

Verse 77

भविष्यसि गणेशानः कल्पान्ते ऽनुग्रहान्मम / तावत् तिष्ठ ममादेशात् स्वाधिकारेषु निर्वृतः

എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കല്പാന്തത്തിൽ നീ ഗണങ്ങളുടെ അധിപൻ (ഗണേശൻ) ആകും. അതുവരെ എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിന്റെ നിയുക്ത അധികാരപരിധിയിൽ ശാന്തനായി തൃപ്തനായി നിലകൊൾക.

Verse 78

एवमुक्त्वा स भगवान् सपत्नीकः सहानुगः / अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ ഭാര്യയോടും അനുചരന്മാരോടും കൂടി, അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള ദക്ഷന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ നിന്ന് അദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു।

Verse 79

अन्तर्हिते महादेवे शङ्करे पद्मसंभवः / व्याजहार स्वयं दक्षमशेषजगतो हितम्

മഹാദേവ ശങ്കരൻ അന്തർഹിതനായപ്പോൾ, പദ്മസംഭവനായ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ദക്ഷനോട് സർവ്വലോകഹിതത്തിനായി ഉപദേശിച്ചു।

Verse 80

ब्रह्मोवाच किं तवापगतो मोहः प्रसन्ने वृषभध्वजे / यदाचष्ट स्वयं देवः पालयैतदतन्द्रितः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ വൃഷഭധ്വജാ! (ദേവൻ) പ്രസന്നനായപ്പോൾ നിന്റെ മോഹം മാറിയോ? ദേവൻ സ്വയം പറഞ്ഞതുപോലെ, അവൻ ഇതിനെ ഇടവിടാതെ അപ്രമാദത്തോടെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 81

सर्वेषामेव भूतानां हृद्येष वसतीश्वरः / पश्यन्त्येनं ब्रह्मभूता विद्वांसो वेदवादिनः

സകല ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിലുമാണ് ഈശ്വരൻ വസിക്കുന്നത്. ബ്രഹ്മഭൂതരായ പണ്ഡിതരും വേദവാദികളും അവനെ പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിക്കുന്നു।

Verse 82

स आत्मा सर्वभूतानां स बीजं परमा गतिः / स्तूयते वैदिकैर्मन्त्रैर्देवदेवो महेश्वरः

അവൻ സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ്; അവൻ തന്നെ ബീജവും പരമഗതിയും. ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ വൈദിക മന്ത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു।

Verse 83

तमर्चयति यो रुद्रं स्वात्मन्येकं सनातनम् / चेतसा भावयुक्तेन स याति परमं पदम्

ഭക്തിഭാവം നിറഞ്ഞ ചിത്തത്തോടെ സ്വന്തം ആത്മാവിൽ ഏകമായ സനാതന രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 84

तस्मादनादिमध्यान्तं विज्ञाय परमेश्वरम् / कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः

അതുകൊണ്ട് ആദി-മധ്യ-അന്തമില്ലാത്ത പരമേശ്വരനെ അറിഞ്ഞ്, കര്‍മ്മം, മനസ്, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ട് പരിശ്രമത്തോടെ ആരാധിക്കൂ।

Verse 85

यत्नात् परिहरेशस्य निन्दामात्मविनाशनीम् / भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः

ആത്മനാശകരമായ ഈശന്റെ നിന്ദയെ പരിശ്രമത്തോടെ ഒഴിവാക്കുക; കാരണം നിന്ദകന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഒടുവിൽ സർവ്വദോഷങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുന്നു।

Verse 86

यस्तवैष महायोगी रक्षको विष्णुरव्ययः / स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

നിന്റെ രക്ഷകനായ അവ്യയ മഹായോഗി വിഷ്ണുവേ ദേവദേവനായ ഭഗവാൻ മഹാദേവൻ; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 87

मन्यन्ते ये जगद्योनिं विभिन्नं विष्णुमीश्वरात् / मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः

മോഹവും അവിദ്യാനിഷ്ഠയും മൂലം ജഗദ്യോനി വിഷ്ണുവിനെ ഈശ്വരനിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനെന്ന് കരുതുന്നവർ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 88

वेदानुवर्तिनो रुद्रं देवं नारायणं तथा / एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते

വേദമാർഗം അനുസരിക്കുന്നവർ രുദ്രനെയും നാരായണനെയും ഒരേ തത്ത്വമായി ദർശിക്കുന്നു; അവർ മോക്ഷഭാഗികൾ ആകുന്നു।

Verse 89

यो विष्णुः स स्वयं रुद्रो यो रुद्रः स जनार्दनः / इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

വിഷ്ണുവേ രുദ്രൻ, രുദ്രനേ ജനാർദനൻ—എന്ന് അറിഞ്ഞ് ദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 90

सृजत्येतज्जगत् सर्वं विष्णुस्तत् पश्यतीश्वरः / इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्

വിഷ്ണു ഈ സർവ്വജഗത്തെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ഈശ്വരൻ (രുദ്രൻ) അതിനെ ദർശിച്ച് അധിഷ്ഠാനമായി നിയന്ത്രിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ജഗത്ത് മുഴുവൻ രുദ്ര-നാരായണോദ്ഭവം ആകുന്നു।

Verse 91

तस्मात् त्यक्त्वा हरेर्निन्दां विष्णावपि समाहितः / समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्

അതിനാൽ ഹരിയെ നിന്ദിക്കുന്നത് ഉപേക്ഷിച്ച്, വിഷ്ണുവിലും ഏകാഗ്രചിത്തനായി, ബ്രഹ്മവാദികളുടെ ശരണ്യനായ മഹാദേവനെ ശരണം പ്രാപിക്കണം।

Verse 92

उपश्रुत्याथ वचनं विरिञ्चस्य प्रजापतिः / जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्

വിരിഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ വചനം കേട്ട ശേഷം പ്രജാപതി അപ്പോൾ ദേവനായ—ഗോപതി, ഭൂതഗണാധിപതി, കൃത്തിവാസ ശിവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

Verse 93

ये ऽन्ये शापाग्निनिर्दग्धा दधीचस्य महर्षयः / द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ

ദധീചിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റു മഹർഷിമാർ ശാപാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായി മോഹിതരായി; ദേവനെ ദ്വേഷിച്ച് പിന്നെ കലിയുഗസ്വഭാവം കൈവരിച്ചു।

Verse 94

त्यक्त्वा तपोबलं कृत्स्नं विप्राणां कुलसंभवाः / पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह

വിപ്രഋഷികുലത്തിൽ ജനിച്ച അവർ, മുൻസംസ്കാരങ്ങളുടെ മഹിമയാൽ പ്രേരിതരായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ വചനത്തിന് അനുസരിച്ച് ഇവിടെ അവരുടെ സമസ്ത തപോബലം ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 95

मुक्तशापास्ततः सर्वे कल्पान्ते रौरवादिषु / निपात्यमानाः कालेन संप्राप्यादित्यवर्चसम् / ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ശാപമുക്തരായി, കല്പാന്തത്തിൽ കാലം റൗരവാദി നരകങ്ങളിലേക്കു തള്ളിയിട്ടാലും, സൂര്യസദൃശമായ ദീപ്തി പ്രാപിച്ചു; സ്വയംഭൂവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ ലോകാധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 96

समाराध्य तपोयोगादीशानं त्रिदशाधिपम् / भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः

തപസ്സിന്റെയും യോഗത്തിന്റെയും അധിപതിയും ദേവാധിപതിയുമായ ഈശാനൻ (ശിവൻ)നെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, ശങ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ മുൻപുപോലെ തന്നെയാകും।

Verse 97

एतद् वः कथितं सर्वं दक्षयज्ञनिषूदनम् / शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्

ദക്ഷയജ്ഞനാശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇനി ദക്ഷന്റെ എല്ലാ പുത്രിമാരുടെയും സന്തതി—വംശപരമ്പര—കേൾക്കുവിൻ।