Adhyaya 13

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वादशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रियव्रतोत्तानपादौ मनोः स्वायंभुवस्य तु / धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ ദ്വാദശ അധ്യായം സമാപ്തമായി. സൂതൻ പറഞ്ഞു—സ്വായംഭുവ മനുവിൽ നിന്നു ശതരൂപാ പ്രിയവ്രതനും ഉത്താനപാദനും ജനിപ്പിച്ചു; ഇരുവരും ധർമ്മജ്ഞരും മഹാവീര്യവാന്മാരുമായിരുന്നു.

Verse 2

ततस्तूत्तानपादस्य ध्रुवो नाम सुतो ऽभवत् / भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

അതിനുശേഷം ഉത്താനപാദനു ധ്രുവൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു. നാരായണദേവനിൽ ഭക്തനായ അവൻ പരമോന്നത പദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 3

ध्रुवात् श्लिष्टिञ्च भव्यं च भार्या शम्भुर्व्यजायत / श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

ധ്രുവന്റെ ഭാര്യ ശംഭു ശ്ലിഷ്ടിയും ഭവ്യനും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു. ശ്ലിഷ്ടിയിൽ നിന്ന് സുച്ഛായ അഞ്ചു നിർമല പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 4

वसिष्ठवचनाद् देवी तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

വസിഷ്ഠന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ദേവി അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു. ശാലഗ്രാമത്തിൽ ജനാർദനനായ പരമപുരുഷൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ച് അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു.

Verse 5

रिपुं रिपुञ्जयं विप्रं वृकलं वृषतेजसम् / नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

അവൻ ശത്രുനാശകൻ, ശത്രുസമൂഹങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന വിപ്ര-ഋഷി; ചെന്നായപോലെ ഉഗ്രനും കാളപോലെ തേജസ്സുള്ളവനും—എങ്കിലും അന്തരത്തിൽ ശുദ്ധൻ, നാരായണപരായണൻ, സ്വധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവൻ.

Verse 6

रिपोराधत्त बृहती चक्षुषं सर्वतेजसम् / सो ऽजीजनत् पुष्करिण्यां वैरण्यां चाक्षुषं मनुम् / प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

രിപുവിൽ നിന്ന് ബൃഹതീ സർവ്വതേജസ്സുള്ള ചാക്ഷുഷനെ പ്രസവിച്ചു. അവൻ പുഷ്കരിണിയിൽ—പ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയും മഹാത്മാവായ വീരണന്റെ പുത്രിയുമായ വൈരണ്യയിൽ—ചാക്ഷുഷ മനുവിനെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 7

मनोरजायन्त दश नड्वलायां महौजसः / कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

നഡ്വലയിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള പത്ത് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. കൂടാതെ വൈരാജ പ്രജാപതിയുടെ കന്യയിൽ നിന്നുമും മഹാവീര്യസമ്പന്നമായ സന്തതി ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 8

ऊरुः पूरुः शतद्युम्नस्तपस्वी सत्यवाक् शुचिः / अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

ഊരു, പൂരു, ശതദ്യുമ്നൻ—തപസ്വി, സത്യവാകൻ, ശുചി—എന്നിവരും, അഗ്നിഷ്ടുത്, അതിരാത്ര, സുദ്യുമ്ന, അഭിമന്യു എന്നിവരും ഈ വംശത്തിൽ എണ്ണപ്പെടുന്നു.

Verse 9

ऊरोरजनयत् पुत्रान् षडाग्नेयी महाबलान् / अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

ഊരുവിൽ നിന്ന് അഗ്നേയീ ആറു മഹാബലവാന്മാരായ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു—അംഗ, സുമനസ്, സ്വാതി, ക്രതു, അങ്കിരസ, ശിവൻ.

Verse 10

अङ्गाद् वेनो ऽभवत् पश्चाद् बैन्यो वेनादजायत / यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

അംഗയിൽ നിന്ന് പിന്നെ വേനൻ ജനിച്ചു; വേനനിൽ നിന്ന് ബൈന്യൻ ജനിച്ചു. അവനേ ‘പൃഥു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ, മഹാബലവാനായ പ്രജാപാലകൻ രാജാവ്.

Verse 11

येन दुग्धा मही पूर्वं प्राजानां हितकारणात् / नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

പ്രജകളുടെ ഹിതത്തിനായി പൂർവകാലത്ത് അവൻ ഭൂമിയെ ‘ദുഗ്ധം’ ചെയ്തു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിയോഗപ്രകാരം—മഹാതേജസ്സുള്ള ദേവേന്ദ്ര ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം.

Verse 12

वेनपुत्रस्य वितते पुरा पैतामहे मखे / सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

വേനപുത്രൻ പുരാതന പൈതാമഹ യാഗം വിപുലമാക്കിയപ്പോൾ, സ്വയം ഹരി മായാരൂപം ധരിച്ചു പൗരാണിക സൂതനായി ജനിച്ചു।

Verse 13

प्रवक्ता सर्वशास्त्राणां धर्मज्ञो गुणवत्सलः / तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

ഞാൻ സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രസ്താവകൻ, ധർമ്മജ്ഞൻ, ഗുണവത്സലൻ. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എന്നെ നിത്യം സൃഷ്ടിക്കുമുമ്പേ ഉണ്ടായ ആദി സനാതനനായി അറിയുക।

Verse 14

अस्मिन् मन्वन्तरे व्यासः कृष्णद्वैपायनः स्वयम् / श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

ഈ മന്വന്തരത്തിൽ സ്വയം കൃഷ്ണദ്വൈപായന വ്യാസൻ പ്രീതിയോടെ എനിക്ക് ഈ പുരാണം ശ്രവിപ്പിച്ചു; ഹരിയാണ് പരമപുരുഷൻ।

Verse 15

मदन्वये तु ये सूताः संभूता वेदवर्जिताः / तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

എന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച സൂതർ വേദാധ്യയനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, അജൻ (ബ്രഹ്മാ)യുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം പുരാണവചനമാണ് അവരുടെ ഉപജീവനമായത്।

Verse 16

स तु वैन्यः पृथुर्धोमान् सत्यसंधो जितेन्द्रियः / सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

ആ വൈന്യൻ പൃഥു വിപുലമായ യശസ്സും വൈഭവവും കൊണ്ട് ദീപ്തൻ, സത്യനിഷ്ഠനും ഇന്ദ്രിയജയിയും ആയിരുന്നു; മഹാതേജസ്സുള്ള സർവ്വഭൗമ രാജാവ്, സ്വധർമ്മം പാലിച്ചു കാത്തവൻ।

Verse 17

तस्य बाल्यात् प्रभृत्येव भक्तिर्नारायणे ऽभवत् / गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

അവന് ബാല്യകാലം മുതലേ നാരായണനിൽ അചഞ്ചല ഭക്തിയുണ്ടായിരുന്നു. ഗോവർധനഗിരിയിലെത്തി, ഇന്ദ്രിയജയനായി തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 18

तपसा भगवान् प्रीतः शङ्खचक्रगदाधरः / आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

രാജാവിന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ ശംഖചക്രഗദാധരനായ ഭഗവാൻ സ്വയം വന്നു; ദിവ്യനായ ദാമോദരൻ രാജാവിനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 19

ध्रमिकौ रूपसंपन्नौ सर्वशस्त्रभृतां वरौ / मत्प्रसादादसंदिग्धं पुत्रौ तव भविष्यतः / एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

“എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിനക്ക് സംശയമില്ലാതെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടാകും—ധാർമ്മികരും രൂപസമ്പന്നരും ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരും.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹൃഷീകേശൻ തന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 20

वैन्यो ऽपि वेदविधिना निश्चलां भक्तिमुद्वहन् / अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

ഹേ മധുസൂദനാ! വൈന്യരാജാവും വേദവിധിപ്രകാരം അചഞ്ചല ഭക്തി ധരിച്ചു, നീതിയോടെ തന്റെ രാജ്യം പരിപാലിച്ചു.

Verse 21

अचिरादेव तन्वङ्गो भार्या तस्य सुचिस्मिता / खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

അൽപ്പകാലത്തിനകം തന്നെ തൻവംഗന്റെ ഭാര്യയായ സുമധുരസ്മിതയായ സുചിസ്മിതാ ഖിഖണ്ഡനനും ഹവിറ്ധാനനും എന്ന പുത്രന്മാരെയും അന്തർധാനാ എന്ന പുത്രിയെയും പ്രസവിച്ചു.

Verse 22

शिखण्डनो ऽभवत् पुत्रः सुशील इति विश्रुतः / धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

അവന് ശിഖണ്ഡനൻ എന്ന പുത്രൻ ഉണ്ടായി; ‘സുശീലൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ. അവൻ ധാർമ്മികനും രൂപസമ്പന്നനും വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതനുമായിരുന്നു.

Verse 23

सो ऽधीत्य विधिवद् वेदान् धर्मेण तपसि स्थितः / मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

വിധിപൂർവ്വം വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്ത്, ധർമ്മത്തിലും തപസ്സിലും സ്ഥിരനായിരുന്ന ആ ധർമ്മജ്ഞൻ, ഭാഗ്യയോഗത്താൽ സന്ന്യാസത്തിലേക്ക് മനസ്സു തിരിച്ചു.

Verse 24

स कृत्वा तीर्थसंसेवां स्वाध्याये तपसि स्थितः / जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

തീർത്ഥങ്ങളെ സേവിച്ച്, സ്വാധ്യായത്തിലും തപസ്സിലും സ്ഥിരനായി, ഒരിക്കൽ സിദ്ധർ സേവിക്കുന്ന ഹിമവതിന്റെ ഉന്നതപ്രദേശത്തേക്ക് അവൻ പോയി.

Verse 25

तत्र धर्मपदं नाम धर्मसिद्धिप्रदं वनम् / अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

അവിടെ ‘ധർമ്മപദം’ എന്ന പേരിലുള്ള വനത്തെ അവൻ കണ്ടു; അത് ധർമ്മസിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്—യോഗികൾക്ക് ഗമ്യം, ബ്രഹ്മവിദ്വേഷികൾക്ക് അഗമ്യം.

Verse 26

तत्र मन्दाकिनी नाम सुपुण्या विमला नदी / पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

അവിടെ ‘മന്ദാകിനി’ എന്ന പേരിലുള്ള അതിപുണ്യവും വിമലവുമായ നദിയുണ്ട്; പദ്മ-ഉത്പലവനങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും സിദ്ധാശ്രമങ്ങളാൽ ശോഭിതവുമാണ്.

Verse 27

स तस्या दक्षिणे तीरे मुनीन्द्रैर्योगिभिर्वृतम् / सुपुण्यमाश्रमं रम्यमपश्यत् प्रीतिसंयुतः

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ആ നദിയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത്, മുനീന്ദ്രന്മാരും യോഗികളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ, അതിപുണ്യവും രമ്യവുമായ ആശ്രമം ആനന്ദത്തോടെ ദർശിച്ചു।

Verse 28

मन्दाकिनीजले स्त्रात्वा संतर्प्य पितृदेवताः / अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

മന്ദാകിനീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതൃഗണങ്ങൾക്കും അധിഷ്ഠാത്രി ദേവതകൾക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ച്, പിന്നെ പദ്മം, നീലപ്പദ്മം മുതലായ പുഷ്പങ്ങളാൽ മഹാദേവനെ അർച്ചിക്കണം।

Verse 29

ध्यात्वार्कंसंस्थमीशानं शिरस्याधाय चाञ्जलिम् / संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

സൂര്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ഈശാനനെ ധ്യാനിച്ച്, അഞ്ജലി ശിരസ്സിൽ വെച്ച്, ആ ദീപ്തിമാനനെ നോക്കി പരമേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 30

रुद्राध्यायेन गिरिशं रुद्रस्य चरितेन च / अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

അവൻ രുദ്രാധ്യായം ജപിച്ച്, രുദ്രന്റെ ചരിതം കീർത്തിച്ച്, കൂടാതെ വേദസംബവമായ വിവിധ ശാംഭവ സ്തോത്രങ്ങളാൽ ഗിരീശനായ ശിവനെ ഉപാസിച്ചു।

Verse 31

अथास्मिन्नन्तरे ऽपश्यत् तमायान्तं महामुनिम् / श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

അതിനിടയിൽ അദ്ദേഹം ഒരു മഹാമുനി അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടു—ശ്വേതാശ്വതരൻ എന്ന നാമധേയൻ—മഹാപാശുപതന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 32

भस्मसंदिग्धसवाङ्गं कौपीनाच्छादनान्वितम् / तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

അവന്റെ സർവ്വാംഗവും പവിത്ര ഭസ്മം പുരട്ടിയിരുന്നു; കൗപീനമാത്രം ധരിച്ചിരുന്നു; തപസ്സാൽ ആത്മാവ് ശുദ്ധിയായി ക്ഷീണിതനായി; നിർമ്മലമായ ശ്വേത യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചു।

Verse 33

समाप्य संस्तवं शंभोरानन्दास्त्राविलेक्षणः / ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

ശംഭുവിന്റെ സ്തവം സമാപ്തമാക്കി, ആനന്ദാശ്രുക്കൾ കൊണ്ട് കണ്ണുകൾ മങ്ങിനിൽക്കേ, അവൻ ഭഗവാന്റെ പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സു നമിച്ച് വന്ദിച്ചു; പിന്നെ കരംകൂപ്പി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 34

धन्यो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि यन्मे साक्षान्मुनीश्वरः / योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

ഞാൻ ധന്യൻ, ഞാൻ അനുഗൃഹീതൻ—കാരണം ഇന്ന് ഞാൻ സാക്ഷാൽ മുനീശ്വരനായ, യോഗീശ്വരനായ, യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭഗവാനെ ദർശിച്ചു।

Verse 35

अहो मे सुमहद्भाग्यं तपांसि सफलानि मे / किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

അഹോ! എനിക്ക് മഹാഭാഗ്യം—എന്റെ തപസ്സുകൾ ഫലിച്ചു. ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യൻ; ഹേ പാപരഹിതനേ, എന്നെ കാത്തരുളുക।

Verse 36

सो ऽनुगृह्याथ राजानं सुशीलं शीलसंयुतम् / शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം അനുഗ്രഹിച്ച്, സുസ്വഭാവിയും ശീലസമ്പന്നനുമായ ആ രാജാവിനെ—തപസ്സാൽ പാപങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചവനെ—ശിഷ്യനായി സ്വീകരിച്ചു।

Verse 37

सांन्यासिकं विधिं कृत्स्नं कारयित्वा विचक्षणः / ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

വിചക്ഷണൻ സമ്പൂർണ്ണ സന്ന്യാസവിധി യഥാവിധി നടത്തിച്ച ശേഷം, ഐശ്വരജ്ഞാനവും തന്റെ ശാഖയിൽ വിധിച്ച വ്രതവും പ്രസാദിച്ചു।

Verse 38

अशेषवेदसारं तत् पशुपाशविमोचनम् / अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

അത് സമസ്ത വേദങ്ങളുടെ സാരം; ബന്ധിതജീവന്റെ പാശങ്ങളെ വിമോചിപ്പിക്കുന്ന മാർഗം. ‘അന്ത്യാശ്രമം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും അതനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 39

उवाच शिष्यान् संप्रेक्ष्य ये तदाश्रमवासिनः / ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

ആ ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കുന്ന, ബ്രഹ്മചര്യവ്രതപരായണരായ ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ എന്നീ ശിഷ്യരെ നോക്കി അദ്ദേഹം അവരോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 40

मया प्रवर्तितां शाखामधीत्यैवेह योगिनः / समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

എന്നാൽ പ്രവർത്തിതമായ ഈ ശാഖയെ ഇവിടെ തന്നേ അധ്യയനം ചെയ്ത് യോഗികൾ മഹാദേവനെ ആശ്രയിച്ചു, നിർഗുണ-നിഷ്കല ശിവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് വസിക്കുന്നു।

Verse 41

इह देवो महादेवो रममाणः सहोमया / अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

ഇവിടെ ദേവൻ മഹാദേവൻ ഉമയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ച് വിരാജിക്കുന്നു; ഭക്തന്മാരോടുള്ള അനുകമ്പകൊണ്ട് ഭഗവാൻ ഈശൻ ഇവിടെ അധിവസിക്കുന്നു।

Verse 42

इहाशेषजगद्धाता पुरा नारायणः स्वयम् / आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

ഇവിടെ പുരാതനകാലത്ത് സർവ്വജഗദ്ധാതാവായ സ്വയം നാരായണൻ, ലോകങ്ങളുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു।

Verse 43

इहैव देवमीशानं देवानामपि दैवतम् / आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

ഇവിടെയേ തന്നെ ദേവന്മാരുടെയും ദൈവമായ ഈശാനേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് ദേവരും ദാനവരും മഹാസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 44

इहैव मुनयः पूर्वं मरीच्याद्या महेश्वरम् / दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

ഇവിടെയേ പൂർവകാലത്ത് മരീചി മുതലായ മുനിമാർ മഹേശ്വരനെ ദർശിച്ച്, തപോബലത്താൽ കാലാതീതമായ ജ്ഞാനം പ്രാപിച്ചു।

Verse 45

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तपोयोगसमन्वितः / तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! തപസ്സും യോഗവും സമന്വിതനായി, നിത്യവും എന്നോടൊപ്പം നിലകൊൾക; അപ്പോൾ നീ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും।

Verse 46

एवमाभाष्य विप्रेन्द्रो देवं ध्यात्वा पिनाकिनम् / आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം വിപ്രേന്ദ്രൻ പിനാകധാരിയായ ദേവനെ ധ്യാനിച്ച്, തന്റെ ലക്ഷ്യസിദ്ധിക്കായി യഥാവിധി മഹാമന്ത്രം ഉപദേശിച്ചു।

Verse 47

सर्वपापोपशमनं वेदसारं विमुक्तिदम् / अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

‘അഗ്നി…’ എന്നു ആരംഭിക്കുന്ന ഈ പുണ്യജപം/പാരായണം ഋഷിമാർ പ്രചരിപ്പിച്ചതാണ്; ഇത് സർവ്വപാപശമനം, വേദസാരഭൂതം, മോക്ഷദായകം ആകുന്നു.

Verse 48

सो ऽपि तद्वचनाद् राजा सुशीलः श्रद्धयान्वितः / साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് സുഷീലനായ രാജാവ് ശ്രദ്ധയോടെ നിറഞ്ഞു; അദ്ദേഹം സാക്ഷാൽ പാശുപതനായി (ശിവഭക്തനായി) പിന്നെ വേദാഭ്യാസത്തിൽ നിരതനായി.

Verse 49

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गः कन्दमूलफलाशनः / शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

അവന്റെ സർവ്വാംഗവും ഭസ്മം തേച്ച് ധൂളിധൂസരമായിരുന്നു; കന്ദം-മൂലം-ഫലം ആഹരിച്ച്, ശാന്തനും ദാന്തനും ആയി, ക്രോധം ജയിച്ച് സന്ന്യാസവിധി ആശ്രയിച്ചു.

Verse 50

हविर्धानस्तथाग्नेय्यां जनयामास सत्सुतम् / प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

ഹവിർധാനനും അഗ്നേയിയിൽ ഒരു സത്സുതനെ ജനിപ്പിച്ചു; ‘പ്രാചീനബർഹിഷ്’ എന്ന നാമധേയനായ അവൻ ധനുർവേദത്തിൽ പാരംഗതനായിരുന്നു.

Verse 51

प्राचीनबर्हिर्भागवान् सर्वशस्त्रभृतां वरः / समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

ഭാഗ്യവാനായ പ്രാചീനബർഹിഷ്—സർവ്വശസ്ത്രധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—സമുദ്രതനയയിൽ പത്ത് പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.

Verse 52

प्रचेतसस्ते विख्याता राजानः प्रथितैजसः / अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

ആ പ്രചേതസ്സുകൾ പ്രസിദ്ധ രാജാക്കന്മാർ, തേജസ്സാൽ പ്രശസ്തർ. തങ്ങളുടെ വേദം യഥാവിധി അധ്യയനം ചെയ്ത് നാരായണനെയേ പരമഗതിയായി ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 53

दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः / दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

പത്ത് പ്രചേതസ്സുകളിൽ നിന്ന്, മാരിഷയിലൂടെ, പ്രജാപതി ദക്ഷൻ ജനിച്ചു—മഹാഭാഗ്യവാൻ—അവൻ മുൻപ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.

Verse 54

स तु दक्षो महेशेन रुद्रेण सह धीमता / कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

എന്നാൽ ആ ദക്ഷൻ ധീമാനായ മഹേശ്വരൻ രുദ്രനോടു വിവാദം ചെയ്തു; രുദ്രന്റെ ശാപത്താൽ പിന്നീട് ‘പ്രാചേതസ’യായി അറിയപ്പെട്ടു.

Verse 55

समायान्तं महादेवो दक्षं देव्या गृहं हरः / दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

ദക്ഷൻ ദേവിയുടെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് വന്നപ്പോൾ, മഹാദേവൻ ഹരൻ യഥോചിത പൂജ നടക്കുന്നതു കണ്ടു, സ്വയം ദക്ഷനു വേണ്ട ബഹുമാനം നൽകി.

Verse 56

तदा वै तमसाविष्टः सो ऽदिकां ब्रह्मणः सुतः / पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

അപ്പോൾ തമസ്സാൽ ആവൃതനായ ആ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രൻ, തനിക്കു അർഹമല്ലാത്ത പൂജ തേടി, കോപത്തോടെ തന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 57

कदाचित् स्वगृहं प्राप्तां सतीं दक्षः सुदुर्मनाः / भर्त्रा सह विनिन्द्यैनां भर्त्सयामसा वै रुषा

ഒരിക്കൽ സതി പിതൃഗൃഹത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അത്യന്തം വിഷണ്ണനായ ദക്ഷൻ ക്രോധത്തോടെ ഭർത്താവിനോടുകൂടി അവളെ നിന്ദിച്ച് കഠിനമായി ശാസിച്ചു।

Verse 58

अन्ये जामातरः श्रेष्ठा भर्तुस्तव पिनाकिनः / त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

‘മറ്റു മരുമക്കൾ കൂടുതൽ ശ്രേഷ്ഠർ; നിന്റെ ഭർത്താവ് തന്നെയോ പിനാകി (ശിവൻ). നീയും ഞങ്ങൾക്ക് അപകീർത്തിയായ മകൾ—ഈ വീട്ടിൽ നിന്നു വന്ന വഴിയേ തന്നെ മടങ്ങിപ്പോ.’

Verse 59

तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सा देवी शङ्करप्रिया / विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശങ്കരപ്രിയയായ ദേവി പിതാവായ ദക്ഷനെ ശാസിച്ച്, സ്വന്തം അന്തർശക്തിയാൽ സ്വന്തം ദേഹം ദഹിപ്പിച്ചു।

Verse 60

प्रणम्य पशुभर्तारं भर्तारं कृत्तिवाससम् / हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

പശുപതി, കൃത്തിവാസധാരിയായ പ്രഭു ശിവനെ നമസ്കരിച്ച്, ഹിമവാന്റെ പുത്രി (പാർവതി) തപസ്സാൽ അവനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് അവന്റെ പത്നിയായി।

Verse 61

ज्ञात्वा तद्भागवान् रुद्रः प्रपन्नार्तिहरो हरः / शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

ഇത് അറിഞ്ഞ ശരണാഗതാർത്തിഹരനായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ (ഹരൻ) ക്രോധത്തോടെ ദക്ഷന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തി ദക്ഷനെ ശപിച്ചു।

Verse 62

त्यक्त्वा देहमिमं ब्रह्मन् क्षत्रियाणां कुलोद्भवः / स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഈ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം, ക്ഷത്രിയകുലത്തിൽ ജനിച്ചവനായിട്ടും, മോഹബുദ്ധിയോടെ നീ നിന്റെ സ്വന്തം പുത്രിയിലേയ്ക്ക് പുത്രനെ ജനിപ്പിക്കും।

Verse 63

एवमुक्त्वा महादेवो ययौ कालासपर्वतम् / स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാദേവൻ കൈലാസപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. കാലക്രമത്തിൽ സ്വായംഭുവനായ ദക്ഷൻ തന്നെ പ്രാചേതസ രൂപത്തിൽ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 64

एतद् वः कथितं सर्वं मनोः स्वायंभुवस्य तु / विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

സ്വായംഭുവ മനുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സൃഷ്ടിവിസ്താരം—ദക്ഷൻ വരെ—ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു; ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവരുടെ പാപങ്ങൾ നശിക്കും।