Deity · Ramcharitmanas

ശിവൻ in the Ramcharitmanas

शिवNamed in 308 verses

Speaks in 57 verses

In this book

Named as
Shiva, Shambhu, Shankara, Mahesha, Hara, Mahadeva, Śiva, Rudra
  1. Kanda 1186
  2. Kanda 231
  3. Kanda 37
  4. Kanda 47
  5. Kanda 510
  6. Kanda 627
  7. Kanda 740

Key chapters

The chapters where ശിവൻ matters most.

  1. भक्ति-उद्गम की पहली सीढ़ी: ‘श्रद्धा’ से ‘श्रवण’ और ‘संशय-निवृत्ति’ तक। बालकाण्ड में रामकथा का प्रवेश-द्वार शिव-उमा संवाद है, जहाँ जिज्ञासा (उमा) गुरु-वाणी (शिव) से शुद्ध होकर ‘सगुण’ में ‘निर्गुण’ की पह

    Ramcharitmanas 1.11 · 17 verses

  2. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का बीज’, शिव-उमा संवाद के माध्यम से जीव के भीतर संकल्प (हठ), श्रद्धा (गुर-वचन-प्रतीति) और काम-निग्रह का उदय। यहाँ कथा-भूमि राम-जन्म से पहले ‘अंतःकरण-शुद्धि’ की तैयारी करती है: देवह

    Ramcharitmanas 1.9 · 16 verses

  3. भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है, जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्र

    Ramcharitmanas 1.13 · 6 verses

  4. The first sopāna (step) where bhakti is born through śravaṇa-darśana: the seeker’s heart is trained to recognize divinity hidden in apparent childhood, humility, and ‘play’ (kautuka). In this passage,

    Ramcharitmanas 1.26 · 9 verses

  5. सोपान-शिखर का ‘लोक-धर्म-परिक्षण’ चरण: राम-राज्य के आदर्श के बाद कलियुग-स्वभाव का निदान, और उससे भी ऊपर ‘नाम-आश्रय’ द्वारा सहज निस्तार। उत्तरकाण्ड यहाँ ‘समाज-व्यवस्था’ का वर्णन मात्र नहीं, बल्कि साधक क

    Ramcharitmanas 7.11 · 8 verses

  6. सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा-विश्वास’ की देहरी पर खड़े होकर साधक गुरु-वंदना, सत्संग-महिमा, और राम-नाम/राम-गुण के प्रति अनुराग से ‘मानस’ में अवगाहन करता है। यह काण्ड जन्म-कथा से पहले ‘भक्ति की जन्मभूमि’ बनात

    Ramcharitmanas 1.1 · 7 verses

  7. सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की

    Ramcharitmanas 1.32 · 7 verses

  8. यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती, वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को

    Ramcharitmanas 6.1 · 4 verses

  9. राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा

    Ramcharitmanas 7.2 · 6 verses

  10. This Sopāna is the awakening of bhakti through ‘darśana’ and ‘parīkṣā’: the soul witnesses the Lord’s effortless supremacy (bow-breaking) and learns that egoic strength collapses before grace. Bālakāṇ

    Ramcharitmanas 1.27 · 5 verses

Every verse that names ശിവൻ

308 verses

  1. 1.1.1

    അക്ഷരങ്ങൾ, അർത്ഥങ്ങളുടെ സമൂഹം, രസങ്ങൾ, ഛന്ദസ്സുകൾ എന്നിവയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവരും, എല്ലാ മംഗളങ്ങളെയും വരുത്തുന്നവരുമായ വാണിയെയും വിനായകനെയും വന്ദിക്കുന്നു. ഇവർ രണ്ടുപേർ ഇല്ലാതെ സിദ്ധന്മാർ പോലും തങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഈശ്വരനെ കാണുവാൻ…

  2. 1.1.2

    ആരുടെ സ്മരണ സിദ്ധി നൽകുന്നുവോ, ശിവഗണങ്ങൾക്ക് നായകൻ, ആനമുഖനായവൻ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഖനി, ശുഭഗുണങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലം എന്നിവയായ അവൻ എനിക്ക് കൃപ കാണിക്കട്ടെ. ആരുടെ കൃപയാൽ ഊമർ സംസാരിക്കുന്നു, മുടന്തന്മാർ ഉയർന്ന പർവതങ്ങൾ കയറുന്നുവോ, കലിയുഗത്തിന്റെ എല്ലാ…

  3. 1.1.3

    എന്റെ ഗുരുവിന്റെ പാദപദ്മങ്ങളുടെ പൊടിയെ വന്ദിക്കുന്നു, അത് സുന്ദരമായ സുഗന്ധവും, മധുരമായ രുചിയും, ഭക്തിയുടെ സവിയും ഉള്ളത്. അത് അമൃതത്തിന്റെ വേരിൽ നിന്നുണ്ടായ സുന്ദരമായ പൊടി, സംസാരത്തിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെ കുടുംബത്തെ നശിപ്പിക്കുന്നത്. അത്…

  4. 1.1.5

    ഗുരുവിന്റെ പാദങ്ങളിലെ പൊടി മൃദുവായ സുന്ദരമായ കൺമഷി, കണ്ണുകൾക്ക് അമൃത്, കാഴ്ചയുടെ എല്ലാ ദോഷങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട് വിവേകത്തിന്റെ കണ്ണുകളെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, ജനനമരണചക്രത്തിൽനിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന രാമന്റെ ചരിത്രം വർണ്ണിക്കുന്നു. ആദ്യം…

  5. 1.1.7

    ഇവിടെ സ്നാനത്തിന്റെ ഫലം തത്ക്ഷണം കാണാം: കാക്കകൾ കുയിലുകളാകുന്നു, കൊക്കുകൾ അരയന്നങ്ങളാകുന്നു. ഇത് കേട്ട് ആരും അത്ഭുതപ്പെടരുത്, സത്സംഗത്തിന്റെ മഹിമ മറഞ്ഞിരിപ്പുള്ളതല്ല. വാൽമീകി, നാരദൻ, കുംഭജനായ അഗസ്ത്യൻ എന്നിവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വായിൽക്കൂടി…

  6. 1.1.9

    വീണ്ടും ദുഷ്ടരുടെ കൂട്ടത്തിന് വണങ്ങുന്നു, ആര് കാരണമില്ലാതെ തങ്ങള്ക്ക് ഹിതം ചെയ്യുന്നവര്ക്കും എതിരായി തിരിയുന്നു. പരരുടെ നന്മ അവര്ക്ക് നഷ്ടം, പരരുടെ ലാഭം അവര്ക്ക് ഹാനി; പരരുടെ നാശത്തില് സന്തോഷവും പരരുടെ ഐശ്വര്യത്തില് ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു.…

  7. 1.1.19

    ദുഷ്ടരുടെ പരിഹാസം എനിക്ക് ഗുണം ചെയ്യും; കാക്ക കുയിലിന്റെ മധുരമായ ശബ്ദത്തെ കഠിനമെന്ന് പറയുന്നതുപോലെ. കൊക്ക് അരയന്നത്തെ ചിരിക്കുന്നു, തവള ചാതകപ്പക്ഷിയെ ചിരിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള ദുഷ്ടർ ശുദ്ധമായ വാക്കിനെ ചിരിക്കുന്നു. കവിതയിൽ രസനയും…

  8. 1.2.21

    ഈ കൃതിയിൽ രഘുപതിയായ രാമന്റെ ഉദാരമായ നാമം ഉണ്ട്; അത്യന്തം പവിത്രമായത്, പുരാണങ്ങൾക്കും വേദങ്ങൾക്കും സാരമായത്. അത് മംഗളങ്ങളുടെ വാസസ്ഥാനം, അമംഗളങ്ങളെ നീക്കുന്നത്; ഉമാസഹിത പുരാരിയായ ശിവൻ ജപിക്കുന്ന നാമം. ശ്രേഷ്ഠ കവി നിർമ്മിച്ച വിചിത്രമായ രചന…

  9. 1.2.22

    രഘുനാഥന്റെ കഥ, തുളസീദാസൻ പറയുന്നു, മംഗളം നൽകുന്നതും കലിയുഗത്തിന്റെ മാലിന്യം നീക്കുന്നതുമാണ്. എന്റെ കവിതയുടെ പ്രവാഹം നദിയുടെ പ്രവാഹം പോലെ വളഞ്ഞതാണെങ്കിലും, നദിയുടെ വെള്ളം പവിത്രമായതുപോലെ ഈ കഥയും പവിത്രമാണ്. പ്രഭുവിന്റെ കീർത്തിയുമായി…

  10. 1.2.27

    സരസ്വതി, ശേഷൻ, മഹേശൻ, ബ്രഹ്മാവ്, ആഗമങ്ങൾ, നിഗമങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ എന്നിവ അവരുടെ ഗുണങ്ങളെ പ്രകീർത്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവയെക്കാൾ മഹത്തായവ എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് നിർത്താതെ പാടുന്നു.

  11. 1.2.31

    വീണ്ടും സാരദയെയും ദേവനദിയായ ഗംഗയെയും വന്ദിക്കുന്നു; ഇരുവരും പുണ്യവതികൾ, അവരുടെ ചര്യകൾ മനോഹരമാണ്. ഒരുവൾ സ്നാനം, പാനം ചെയ്താൽ പാപം നീക്കും, മറ്റവൾ പറഞ്ഞു കേട്ടാൽ അജ്ഞാനം നീക്കും. ഗുരു, പിതാവ്, മാതാവ് ആയ മഹേശനെയും ഭവാനിയെയും വന്ദിക്കുന്നു…

  12. 1.2.32

    സ്വപ്നത്തിലായാലും സത്യത്തിലായാലും ശിവനും ഗൗരിയും എനിക്ക് അനുഗ്രഹം ചൊരിഞ്ഞാൽ, ഞാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഉടനെ സത്യമാകട്ടെ, സാധാരണ ഭാഷയിൽ ഞാൻ രചിച്ച പദ്യത്തിനും ശക്തി ലഭിക്കട്ടെ.

  13. 1.2.39

    രഘു കുലത്തിലെ ഉത്തമനായ രാമന്റെ നാമത്തിന് ഞാൻ വണങ്ങുന്നു, അത് അഗ്നി, സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ കാരണമാണ്. അത് ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിവരുടെ സത്യസ്വരൂപം, വേദങ്ങളുടെ പ്രാണൻ; അത് ഗുണരഹിതം, ഉപമയില്ലാത്തത്, എല്ലാ ഗുണങ്ങളുടെയും നിധി. അത്…

  14. 1.3.49

    തന്റെ ഭക്തന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായി രാമൻ മനുഷ്യ ശരീരം ധരിച്ചു; താൻ തന്നെ കഷ്ടങ്ങൾ സഹിച്ച് സാധുക്കളെ സുഖികളാക്കി. എന്നാൽ സ്നേഹത്തോടെ അവന്റെ നാമം ജപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നാൽ, ഭക്തന്മാർ എളുപ്പിൽ ആനന്ദത്തിന്റെയും മംഗളത്തിന്റെയും വാസസ്ഥലമാകുന്നു. രാമൻ ഒരു…

  15. 1.3.52

    ബ്രഹ്മാവിനേക്കാളും രാമനേക്കാളും നാമം മഹത്തരമാണ്; ഉത്തമ വരങ്ങൾ നൽകുന്നവർക്ക് പോലും വരം നൽകുന്നത്. തന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഇത് മനസ്സിലാക്കി, രാമചരിത്രത്തിലെ നൂറ് കോടി ശ്ലോകങ്ങളിൽ നിന്നും മഹേശൻ അതിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.

  16. 1.3.53

    നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ശംഭു നശിക്കാത്തവൻ; അവന്റെ ആഭരണങ്ങൾ അശുഭകരമായിരുന്നിട്ടും, അവൻ ശുഭത്തിന്റെ ഖനി. ശുകൻ, സനകാദികൾ, സിദ്ധർ, മുനിമാർ, യോഗികൾ നാമത്തിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ബ്രഹ്മസുഖം അനുഭവിക്കുന്നവർ. നാരദൻ നാമത്തിന്റെ പ്രതാപം അറിഞ്ഞു: ഹരി…

  17. 1.4.61

    യാജ്ഞവൽക്യൻ ഭരദ്വാജ മുനിയോട് പറഞ്ഞ സുന്ദരമായ കഥ, ആ സംവാദം ഞാൻ വിവരിച്ചു പറയാം. കേൾക്കുക, സജ്ജനരേ, സന്തോഷിക്കുക. ശംഭു ഈ സുന്ദരമായ ചരിത്രം രചിച്ച്, പിന്നെ കൃപ കാണിച്ച് ഉമയ്ക്ക് പറഞ്ഞു. ആ ശിവൻ അത് കാഗ്ഭുഷുണ്ഡിക്ക് നൽകി, രാമഭക്തൻ, അർഹനാണെന്ന്…

  18. 1.4.63

    എങ്കിലും ഗുരു പന്ത്രണ്ടു തവണ പറഞ്ഞു, എന്റെ ബുദ്ധിക്കു തക്കവണ്ണം ഞാൻ അതു കുറച്ചെങ്കിലും മനസ്സിലാക്കി. ആ കഥതന്നെ ഞാൻ ജനസാധാരണ ഭാഷയിൽ എഴുതും, അതുകൊണ്ടു എന്റെ മനസ്സിനു ജ്ഞാനോദയം ഉണ്ടാകട്ടെ. എനിക്കുള്ള ബുദ്ധിയുടെയും വിവേകത്തിന്റെയും ബലംകൊണ്ടു…

  19. 1.4.66

    ഭവാനി എങ്ങനെ ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിച്ചു, ശങ്കരൻ എങ്ങനെ വിശദീകരിച്ചു, അതെല്ലാം കാരണങ്ങളോടെ ഞാൻ പാടും, അത്ഭുതകരമായ കഥാപ്രബന്ധം രചിച്ചുകൊണ്ട്. ഈ കഥ മുമ്പ് കേൾക്കാത്തവൻ, കേൾക്കുമ്പോൾ അത്ഭുതപ്പെടരുത്. അലൗകിക കഥ കേൾക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ, കാര്യങ്ങൾ അറിഞ്ഞ്…

  20. 1.4.68

    ഇങ്ങനെ എല്ലാ സംശയങ്ങളും മാറ്റി, എന്റെ തലയിൽ എന്റെ ഗുരുവിന്റെ പാദ പങ്കജങ്ങളുടെ പൊടി വെച്ച്, പിന്നെ കൈകൾ കൂപ്പി എല്ലാവരോടും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, ഈ കഥ പറയുന്നതിൽ യാതൊരു കുറവും പറ്റാതിരിക്കട്ടെ. ഇപ്പോൾ ശിവന് ഭക്തിയോടെ തല കുനിച്ച്, രാമന്റെ…