Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (longevity charms frequently ascribed to Atharvan seers in ancillary lists)
Devata: Āyus/Asu (vital breath) with implicit opposition to Mṛtyu; Pitṛs as the avoided destination
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (prose-like opening with metrical continuation)
അഥർവണീയമായ AV 5.30 ആയുസ്സ് നീട്ടുന്ന ഒരു രക്ഷാമന്ത്രമാണ്. ഇത് ഒരാൾ മരണത്തിലേക്ക് വഴുതിപ്പോകുന്നത് തടഞ്ഞ്, ജീവശ്വാസം (അസു) “ദൃഢമായി ബന്ധിച്ച്” ചിതറിയ ശേഷികളും ഇന്ദ്രിയപ്രവർത്തനങ്ങളും തിരികെ വിളിക്കുന്നു. മരിക്കുന്നവന്റെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായി കരുതപ്പെടുന്ന പിതൃകളിലേക്കുള്ള പാതയെ ഇത് വ്യക്തമായി തടഞ്ഞു നിർത്തുകയും, ബന്ധുവൃത്തത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുതന്നെ അയച്ചതെന്നു കരുതുന്ന ഹാനി ഉൾപ്പെടെ, വൈരശക്തികളെ അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി പുനഃസംയോജനമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു: ശ്വാസം, മനസ്, ദൃഷ്ടി, ബലം, ദേഹസ്ഥൈര്യം എന്നിവ വീണ്ടും ഒന്നാക്കി ചേർത്ത്, രോഗിയെ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ലോകത്തിൽ തന്നെ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു.
Mantra 1
दीघायुष्यम्। आ॒वत॑स्त आ॒वतः॑ परा॒वत॑स्त आ॒वतः॑ । इ॒हैव भ॑व॒ मा नु गा॒ मा पूर्वा॒ननु॑ गाः पि॒तॄनसुं॑ बध्नामि ते दृ॒ढम्
ദീർഘായുസ്സിനായി. നിനക്കായി സമീപത്തിൽ നിന്ന്—സമീപത്തിൽ നിന്ന്; നിനക്കായി ദൂരത്തിൽ നിന്ന്—സമീപത്തിൽ നിന്ന്. ഇവിടെ തന്നേ നിശ്ചയമായി ഇരിക്ക; അകലെ പോകരുത്, മുൻപുള്ളവരായ പിതൃന്മാരുടെ പിന്നാലെ പോകരുത്. നിന്റെ ശ്വാസം, നിന്റെ പ്രാണൻ—നിനക്കായി ഞാൻ ദൃഢമായി ബന്ധിക്കുന്നു.
Mantra 2
यत् त्वा॑भिचे॒रुः पुरु॑षः॒ स्वो यदर॑णो॒ जनः॑ । उ॒न्मो॒च॒न॒प्र॒मो॒च॒ने उ॒भे वा॒चा व॑दामि ते
നിനക്കെതിരായി ഏതൊരു പുരുഷൻ അഭിചാരം ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ—അവൻ സ്വന്തം ആളായാലും അന്യജനമായാലും—ഉന്മോചനത്തിനും പ്രമോചനത്തിനുമായി ഞാൻ നിനക്കു വാക്കിലൂടെ ദ്വിവിധ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 3
यद् दु॒द्रोहि॑थ शेपि॒षे स्त्रि॒यै पुं॒से अचि॑त्त्या । उ॒न्मो॒च॒न॒प्र॒मो॒च॒ने उ॒भे वा॒चा व॑दामि ते
അംഗവിഷയമായ കാര്യത്തിൽ നീ കുറ്റം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ—സ്ത്രീക്കെതിരെയായാലും പുരുഷനെതിരെയായാലും—അശ്രദ്ധയാൽ: ഉന്മോചനത്തിനും പ്രമോചനത്തിനുമായി ഞാൻ നിനക്കു വാക്കിലൂടെ ദ്വിവിധ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 4
यदेन॑सो मा॒तृकृ॑ता॒च्छेषे॑ पि॒तृकृ॑ताच्च॒ यत्। उ॒न्मो॒च॒न॒प्र॒मो॒च॒ने उ॒भे वा॒चा व॑दामि ते
മാതാവ് ചെയ്ത കുറ്റത്തിൽ നിന്നു ശേഷിക്കുന്ന ദോഷവും, പിതാവ് ചെയ്ത കുറ്റത്തിൽ നിന്നു ശേഷിക്കുന്ന ദോഷവും—അഴിച്ചുവിടലിനും പൂർണ്ണ വിമോചനത്തിനുമായി, ഇരുവിധ വാക്കുകളാൽ ഞാൻ നിനക്കായി ഉച്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 5
यत् ते मा॒ता यत् ते पि॒ता जा॒मिर्भ्राता॑ च॒ सर्ज॑तः । प्र॒त्यक् से॑वस्व भेष॒जं ज॒रद॑ष्टिं कृणोमि त्वा
നിന്റെ മാതാവ്, നിന്റെ പിതാവ്, ബന്ധുവും സഹോദരനും പുറപ്പെടുവിച്ച് അയച്ചതെല്ലാം—തിരികെ തള്ളിക്കളക. ഭേഷജം (ഔഷധി)യെ ആശ്രയിക്ക; ഞാൻ നിന്നെ ജരദഷ്ടി—വാർദ്ധക്യത്തിന്റെ ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവൻ—ആക്കുന്നു.
Mantra 6
इ॒हैधि॑ पुरुष॒ सर्वे॑ण॒ मन॑सा स॒ह। दू॒तौ य॒मस्य॒ मानु॑ गा॒ अधि॑ जीवपु॒रा इ॑हि
ഹേ പുരുഷാ, മുഴുവൻ മനസ്സും ഒന്നാക്കി ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്ക. യമന്റെ രണ്ടു ദൂതന്മാരെ പിന്തുടരരുത്; ജീവനുള്ളവരുടെ കോട്ടകളുടെ/ആശ്രയങ്ങളുടെ മീതെ കയറി ഇവിടെ വരിക.
Mantra 7
अनु॑हूतः॒ पुन॒रेहि॑ वि॒द्वानु॒दय॑नं प॒थः । आ॒रोह॑णमा॒क्रम॑णं॒ जीव॑तोजीव॒तोऽय॑नम्
വിളിക്കപ്പെട്ട ശേഷം, ഹേ വിജ്ഞാനവാനേ, വീണ്ടും മടങ്ങിവരിക—ഉദയത്തിന്റെ പാതയിലൂടെ. കയറൽ, ഉറച്ച പാദവെയ്പ്—ഇത് ജീവനുള്ളവരിൽ നിന്ന് ജീവനുള്ളവരിലേക്കുള്ള ഗതി.
Mantra 8
0 मा बि॑भे॒र्न म॑रिष्यसि ज॒रद॑ष्टिं कृणोमि त्वा । निर॑वोचम॒हं यक्ष्म॒मङ्गे॑भ्यो अङ्गज्व॒रं तव॑
ഭയപ്പെടേണ്ട; നീ മരിക്കുകയില്ല. ജര തന്നെ ദണ്ഡമായിരിക്കുന്നവനായി (ജരദഷ്ടി) ഞാൻ നിന്നെ ആക്കുന്നു. നിന്റെ അംഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യക്ഷ്മത്തെ, നിന്റെ അവയവങ്ങളിൽ കുടിയിരിക്കുന്ന ജ്വരത്തെ ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച് പുറത്താക്കി നീക്കിയിരിക്കുന്നു.
Mantra 9
अ॒ङ्ग॒भे॒दो अ॑ङ्गज्व॒रो यश्च॑ ते हृदयाम॒यः । यक्ष्मः॑ श्ये॒न इ॑व॒ प्राप॑प्तद् वा॒चा सा॒ढः प॑रस्त॒राम्
അംഗഭേദം—അവയവങ്ങളെ കീറുന്ന വേദന, അംഗജ്വരം, നിനക്കുള്ള ഏതു ഹൃദയരോഗവും—യക്ഷ്മം പരുന്തുപോലെ നിന്മേൽ പാഞ്ഞിറങ്ങിയിരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ വാക്കാൽ വശപ്പെട്ട്, അത് ഇനിയും അകലേക്ക് തള്ളിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 10
ऋषी॑ बोधप्रतीबो॒धाव॑स्व॒प्नो यश्च॒ जागृ॑विः । तौ ते॑ प्रा॒णस्य॑ गो॒प्तारौ॒ दिवा॒ नक्तं॑ च जागृताम्
രണ്ട് ഋഷിമാർ—ബോധവും പ്രതിബോധവും; നിദ്രാഹീനതയും ജാഗ്രതാപാലനവും—ഇവർ നിന്റെ പ്രാണത്തിന്റെ കാവൽക്കാരായി, പകലും രാത്രിയും നിന്നെ കാത്ത് ജാഗരിക്കട്ടെ.
Mantra 11
अ॒यम॒ग्निरु॑प॒सद्य॑ इ॒ह सूर्य॒ उदे॑तु ते । उ॒देहि॑ मृ॒त्योर्ग॑म्भी॒रात् कृ॒ष्णाच्चि॒त् तम॑स॒स्परि॑
ഇവിടെ ഈ അഗ്നിയുണ്ട്—സമീപിച്ചു ഇരുന്ന് ആരാധിക്കേണ്ടത്; നിനക്കായി സൂര്യൻ ഉദിക്കട്ടെ. മരണത്തിന്റെ ആഴമുള്ള കുഴിയിൽ നിന്ന്—അതെ, കറുത്ത അന്ധകാരത്തിൽ നിന്നുമെല്ലാം—ചുറ്റുമുള്ള തമസ്സിൽ നിന്ന് പുറത്ത് എഴുന്നേൽക്കുക.
Mantra 12
नमो॑ य॒माय॒ नमो॑ अस्तु मृ॒त्यवे॒ नमः॑ पि॒तृभ्य॑ उ॒त ये नय॑न्ति । उ॒त्पार॑णस्य॒ यो वेद॒ तम॒ग्निं पु॒रो द॑धे॒ऽस्मा अ॑रिष्टता॑तये
യമനു നമസ്കാരം; മരണത്തിനു നമസ്കാരം ഉണ്ടായിരിക്കട്ടെ; പിതൃകൾക്കും, (ജീവനെ) കൊണ്ടുപോകുന്നവർക്കും നമസ്കാരം. ‘ഉത്പാരണ’—രക്ഷാകരമായ കടന്നുപോകൽ—ആർക്കറിയാമോ, അവൻ ഈ മനുഷ്യന്റെ അരിപ്പ്ടതാതയേ (അപായമില്ലാത്ത സുരക്ഷയ്ക്കായി) അഗ്നിയെ മുന്നിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 13
ऐतु॑ प्रा॒ण ऐतु॑ मन॒ ऐतु॒ चक्षु॒रथो॒ बल॑म्। शरी॑रमस्य॒ सं वि॑दां॒ तत् प॒द्भ्यां प्रति॑ तिष्ठतु
പ്രാണൻ മടങ്ങിവരട്ടെ; മനസ് മടങ്ങിവരട്ടെ; ചക്ഷു (ദൃഷ്ടി) മടങ്ങിവരട്ടെ, ബലവും കൂടെ. ഈ മനുഷ്യന്റെ ശരീരം—സമ്പൂർണ്ണമായി ഞാൻ അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നു—അത് തന്റെ പാദങ്ങളിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളട്ടെ.
Mantra 14
प्रा॒णेना॑ग्ने चक्षु॑षा॒ सं सृ॑जे॒मं समी॑रय त॒न्वा॒३सं बले॑न । वेत्था॒मृत॑स्य॒ मा नु गा॒न्मा नु भूमि॑गृहो भुवत्
പ്രാണത്താൽ, ഹേ അഗ്നേ, ദൃഷ്ടിയാൽ കൂടി—ഈ മനുഷ്യനെ ക്രമബദ്ധമായ സംയോഗത്തിൽ ചേർക്കുക; ശരീരത്താലും ബലത്താലും അവനെ ഉണർത്തുക। അമൃതത്വത്തിന്റെ വഴി നീ അറിയുന്നു: ഇനി അവൻ പോകാതിരിക്കട്ടെ; ഭൂമി-ഗൃഹം (കല്ലറ) അവന്റെ വാസസ്ഥലം ആകരുത്।
Mantra 15
मा ते॑ प्रा॒ण उप॑ दस॒न्मो अ॑पा॒नोऽपि॑ धायि ते । सूर्य॒स्त्वाधि॑पतिर्मृ॒त्योरु॒दाय॑च्छतु र॒श्मिभिः॑
നിന്റെ പ്രാണം താഴേക്ക് പതിക്കാതിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ അപാനവും നിന്മേൽ ചുമത്തപ്പെടാതിരിക്കട്ടെ। സൂര്യൻ—നിന്റെ അധിപതി—തന്റെ രശ്മികളാൽ നിന്നെ മരണത്തിൽ നിന്ന് മുകളിലേക്ക് വലിച്ചുയർത്തട്ടെ।
Mantra 16
इ॒यम॒न्तर्व॒दति जि॒ह्वा ब॒द्धा प॑निष्प॒दा। त्वया॒ यक्ष्मं॒ निर॑वोचं श॒तं रोपी॑श्च त॒क्मनः॑
ഈ (മന്ത്രം) അകത്തുനിന്ന് സംസാരിക്കുന്നു; നാവ് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ഒളിഞ്ഞ ചുവടുകളോടെ നീങ്ങുന്നു. നിന്റെ ശക്തിയാൽ ഞാൻ യക്ഷ്മം (ക്ഷയം) പുറത്തുപറഞ്ഞ് പുറത്താക്കി—നൂറു ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുന്ന രോഗങ്ങളെയും തക്മൻ (ജ്വരം) നെയും കൂടി.
Mantra 17
अ॒यं लो॒कः प्रि॒यत॑मो दे॒वाना॒मप॑राजितः । यस्मै॒ त्वमि॒ह मृ॒त्यवे॑ दि॒ष्टः पु॑रुष जज्ञि॒षे। स च॒ त्वानु॑ ह्वयामसि॒ मा पु॒रा ज॒रसो॑ मृथाः
ഈ ലോകം ദേവന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയം, അജേയമാണ്. ഹേ പുരുഷാ, ആരുടെ നിമിത്തം നീ ഇവിടെ മരണത്തിനായി നിയുക്തനായിരുന്നു—അതിനായിട്ടാണ് നീ ജനിച്ചത്. ആ മരണത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ നിന്നെ തിരികെ വിളിക്കുന്നു; വാർദ്ധക്യത്തിന് മുമ്പ് മരിക്കരുത്.
It is a ritual and verbal act of stabilizing the person’s life-breath so it does not ‘slip away’ toward death. Practically, it is often paired with tying a cord as a symbolic anchor for vitality.
In Atharvavedic healing language, going to the Pitṛs implies dying and joining the ancestral realm. The hymn blocks that destination by commanding the patient to remain here among the living.
Primarily it is for life-threatening weakness or collapse, but it also addresses ‘sent harm’ and ominous influences. It functions as both healing and protective stabilization when death feels near.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.