
Rishi: Atharvanic tradition (Aṅgiras/Atharvan attribution typical for apamṛtyu material; exact r̥ṣi to be verified against Anukramaṇī for AV 4.35).
Devata: Brahman/Brāhmaṇaspati principle embodied in brahma-odana; life-breath (Prāṇa) and death-transcendence motif.
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (to be confirmed by metrical scan; Saunaka AV often mixes triṣṭubh/jagatī in such stanzas).
AV 4.35 ഒരു മൃത്യു-സന്താരണ (മരണത്തെ കടന്നുപോകൽ) ഭൈഷജ്യ സ്തോത്രമാണ്. ഇതിൽ ബ്രഹ്മ-ഓദന (സംസ്കൃത/അഭിഷിക്തമായ വേവിച്ച അരി)യെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയവും ജീവധാരകവുമായ ദ്രവ്യമായി പവിത്രീകരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ബലത്തിൽ ജപകൻ അകാലമരണത്തെ ‘അതിക്രമിക്കട്ടെ’ എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം. ഓദനയെ പ്രജാപതിയുടെ തപസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന സൃഷ്ടിക്രിയയുമായി ഐക്യപ്പെടുത്തി, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രകാശമയ ബ്രഹ്മ/ബ്രാഹ്മണസ്പതി തത്ത്വമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു; അത് പ്രാണനെ പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും കാലചക്രങ്ങളുടെ (മാസങ്ങൾ, വർഷം, പകൽ-രാത്രി) അതീതമായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. “തേന ഓദനേന അതി തരാണി മൃത്യും” എന്ന ആവർത്തനപ്രാർത്ഥന ഈ സ്തോത്രത്തിന്റെ ഫലപ്രാപ്തിയെ മുദ്രയിടുന്ന പ്രവർത്തക-മന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
Mantra 1
मृत्युसंतरणम्। बयमो॑द॒नं प्र॑थम॒जा ऋ॒तस्य॑ प्र॒जाप॑ति॒स्तप॑सा ब्र॒ह्मणेऽप॑चत्। यो लो॒कानां॒ विधृ॑ति॒र्नाभि॒रेषा॒त् तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
മൃത്യു-സന്തരണം. ഈ ഓദനം (വേവിച്ച അന്നം)—ഋതത്തിന്റെ ആദ്യജന്മം—പ്രജാപതി തപസ്സിന്റെ ഉഷ്ണത്തോടെ ബ്രഹ്മണ (ബ്രഹ്മശക്തി)ക്കായി പാകം ചെയ്തു. ഇതായിരുന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധാരവും, അവരുടെ നാഭിയും കേന്ദ്രവും; അതേ ഓദനത്താൽ ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 2
येनात॑रन् भूत॒कृतोऽति॑ मृ॒त्युं यम॒न्ववि॑द॒न् तप॑सा॒ श्रमे॑ण । यं प॒पाच॑ ब्र॒ह्मणे॒ ब्रह्म॒ पूर्वं॒ तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ഭൂതകൃതർ (ജീവസൃഷ്ടികർത്താക്കൾ) മരണത്തെ കടന്നത് ഏതിനാൽ ആണോ—അത് അവർ തപസ്സും പരിശ്രമവും കൊണ്ട് പിന്നീട് കണ്ടെത്തി; ആദിയിൽ ബ്രഹ്മൻ ബ്രഹ്മണ (ബ്രഹ്മശക്തി)ക്കായി പാകം ചെയ്തതും അതേ ഓദനം—അതുകൊണ്ട് ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 3
यो दा॒धार॑ पृथि॒वीं वि॒श्वभो॑जसं॒ यो अ॒न्तरि॑क्ष॒मापृ॑णा॒द् रसे॑न । यो अस्त॑भ्ना॒द् दिव॑मू॒र्ध्वो म॑हि॒म्ना तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ആരാണ് പൃഥിവിയെ വിശ്വഭോജസ (സർവ്വപോഷക)മായി ധരിച്ചു നിലനിർത്തിയത്; ആരാണ് അന്തരിക്ഷത്തെ രസത്തോടെ നിറച്ചത്; ആരാണ് തന്റെ മഹിമയാൽ ദിവത്തെ ഉയർത്തി താങ്ങി നിർത്തിയത്—അതേ ഓദനത്താൽ ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 4
यस्मा॒न्मासा॒ निर्मि॑तास्त्रिं॒शद॑राः संवत्स॒रो यस्मा॒न्निर्मि॑तो॒ द्वाद॑शारः । अ॒हो॒रा॒त्रा यं प॑रि॒यन्तो॒ नापुस्तेनौ॑दनेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ആരിൽ നിന്നാണ് മാസങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്—മുപ്പത് അരകളുള്ള ചക്രംപോലെ; ആരിൽ നിന്നാണ് സംവത്സരം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടത്—പന്ത്രണ്ട് അരകളുള്ള ചക്രംപോലെ; ആരെയെങ്കിലും പകലും രാത്രിയും ചുറ്റി നടന്നിട്ടും എത്തിച്ചേരാനായില്ല—അതേ ഓദന (പവിത്ര അന്നം) കൊണ്ടു ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 5
यः प्रा॑ण॒दः प्रा॑ण॒दवा॑न् ब॒भूव॒ यस्मै॑ लो॒का घृ॒तव॑न्तः॒ क्षर॑न्ति । ज्योति॑ष्मतीः प्र॒दिशो॒ यस्य॒ सर्वा॒स्तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ആർ പ്രാണദാതാവായി—അതെ, പ്രാണം നല്കുന്നവനായി—ഭവിച്ചു; ആര്ക്കായി ഘൃതവന്തമായ ലോകങ്ങൾ ധാരകളായി ചൊരിയുന്നു; ആരുടെ എല്ലാ ദിക്കുകളും ജ്യോതിസ്സോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു—ആ ഓദന (പവിത്ര അന്ന-ഹവി) കൊണ്ടു ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 6
यस्मा॑त् प॒क्वाद॒मृतं॑ संब॒भूव॒ यो गा॑य॒त्र्या अधि॑पतिर्ब॒भूव॑ । यस्मि॒न् वेदा॒ निहि॑ता वि॒श्वरू॑पा॒स्तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
പക്വ ഹവിസ്സിൽ (ഓദനത്തിൽ) നിന്നു അമൃതം ജനിച്ചു; അത് ഗായത്രിയുടെ അധിപതിയായി; അതിൽ സർവ്വരൂപങ്ങളായ വേദങ്ങൾ നിഹിതമായിരിക്കുന്നു—ആ ഓദനത്താൽ ഞാൻ മരണത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.
Mantra 7
अव॑ बाधे द्वि॒षन्तं॑ देवपी॒युं स॒पत्ना॒ ये मेऽप॒ ते भ॑वन्तु । ब्र॒ह्मौ॒द॒नं वि॑श्व॒जितं॑ पचामि शृ॒ण्वन्तु॑ मे श्र॒द्दधा॑नस्य दे॒वाः
ദ്വേഷിയെയും ദേവപീയുവിനെയും (ദേവപാനം ചെയ്യുന്നവനെ) ഞാൻ അകറ്റി അടിച്ചമർത്തുന്നു; എനിക്ക് എതിരായ സപത്നർ—അവർ അകന്നു പോകട്ടെ, വിട്ടുമാറട്ടെ. ഞാൻ വിശ്വജിത് ആയ ബ്രഹ്മ-ഓദനം പാകം ചെയ്യുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന എന്നെ ദേവന്മാർ ശ്രവിക്കട്ടെ.
It is boiled rice/gruel ritually identified with Brahman-power—treated as a cosmic, life-bearing food that can carry the reciter beyond the grasp of untimely death.
In Atharvanic usage it primarily targets apamṛtyu (premature/inauspicious death) and severe peril, aiming to restore prāṇa and extend life within the ordered span, rather than denying mortality altogether.
By cooking odana with ghee, reciting the verses over it, and having the beneficiary consume it; the repeated refrain ‘by that odana may I pass beyond Death’ functions as the operative intention.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.