Sukta 35
Rishi: Atharvanic tradition (Aṅgiras/Atharvan attribution typical for apamṛtyu material; exact r̥ṣi to be verified against Anukramaṇī for AV 4.35).
Devata: Brahman/Brāhmaṇaspati principle embodied in brahma-odana; life-breath (Prāṇa) and death-transcendence motif.
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (to be confirmed by metrical scan; Saunaka AV often mixes triṣṭubh/jagatī in such stanzas).
AV 4.35 हे मृत्यु-संतारण (मरण ओलांडून जाणे) साधणारे भैषज्य/अपमृत्यु-निवारक सूक्त आहे. यात ब्रह्म-ओदन (दीक्षित उकडलेला भात) याला विश्वव्यापी, जीवनधारक द्रव्य म्हणून पवित्र मानून, त्याच्या साहाय्याने जप करणारा अकाली मृत्यू ‘ओलांडतो’ असे प्रतिपादन केले आहे. ओदनाची ओळख प्रजापतीच्या तपसातून जन्मलेल्या सर्जनकर्माशी जोडली असून, सर्व दिशांना रक्षण करणाऱ्या तेजस्वी ब्रह्म/ब्राह्मणस्पति-तत्त्वाशीही केली आहे; ते प्राण पुनर्स्थापित करते आणि काळाच्या चक्रांना—महिने, वर्ष, दिवस-रात्र—यांनाही मागे टाकते. “तेन ओदनेन अति तराणि मृत्युम्” ही धृवपदासारखी विनंती या सूक्ताची प्रभाव-सिद्धीची कार्यकारी मुद्रा ठरते.
Mantras
Mantra 1
मृत्युसंतरणम्। बयमो॑द॒नं प्र॑थम॒जा ऋ॒तस्य॑ प्र॒जाप॑ति॒स्तप॑सा ब्र॒ह्मणेऽप॑चत्। यो लो॒कानां॒ विधृ॑ति॒र्नाभि॒रेषा॒त् तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
हा ‘मृत्युसंतरण’—मृत्यू पार करण्याचा मंत्र आहे. हा ओदन (शिजवलेला भात)—ऋत (ऋतस्य) याचा प्रथमज—प्रजापतीने तपस् (तपसा) करून ब्रह्म-तेज/ब्रह्म-शक्तीसाठी शिजविला. हाच लोकांचा विधृति (धारण), हाच त्यांची नाभी व केंद्र आहे; त्या ओदनानेच मी मृत्यूला पार करीन.
Mantra 2
येनात॑रन् भूत॒कृतोऽति॑ मृ॒त्युं यम॒न्ववि॑द॒न् तप॑सा॒ श्रमे॑ण । यं प॒पाच॑ ब्र॒ह्मणे॒ ब्रह्म॒ पूर्वं॒ तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ज्याने भूतकृतः (जीवांचे कर्ते) मृत्यूच्या पलीकडे उतरले—जे त्यांनी तपस् व श्रमाने पुढे प्राप्त केले; जे आदिकाळी ब्रह्माने ब्रह्म-शक्तीसाठी शिजविले—त्या ओदनानेच मी मृत्यूला पार करीन.
Mantra 3
यो दा॒धार॑ पृथि॒वीं वि॒श्वभो॑जसं॒ यो अ॒न्तरि॑क्ष॒मापृ॑णा॒द् रसे॑न । यो अस्त॑भ्ना॒द् दिव॑मू॒र्ध्वो म॑हि॒म्ना तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ज्याने पृथ्वीला—विश्वभोजस (सर्वांना पोषण देणारी)—धारण केले; ज्याने अंतरिक्ष रसाने परिपूर्ण केले; ज्याने आपल्या महिम्याने दिव (स्वर्ग) उंच स्थिर केला—त्या ओदनानेच मी मृत्यूला पार करीन.
Mantra 4
यस्मा॒न्मासा॒ निर्मि॑तास्त्रिं॒शद॑राः संवत्स॒रो यस्मा॒न्निर्मि॑तो॒ द्वाद॑शारः । अ॒हो॒रा॒त्रा यं प॑रि॒यन्तो॒ नापुस्तेनौ॑दनेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ज्याच्यापासून मास घडविले गेले—तीस आरे (चाकाच्या तारा) असलेले; ज्याच्यापासून संवत्सर घडविला गेला—बारा आरे असलेला; ज्याला अहोरात्रे परिक्रमा करूनही गाठू शकली नाहीत—त्या त्याच ओदनाने (पवित्र अन्न-नैवेद्याने) मी मृत्यूच्या पलीकडे तरून जाईन.
Mantra 5
यः प्रा॑ण॒दः प्रा॑ण॒दवा॑न् ब॒भूव॒ यस्मै॑ लो॒का घृ॒तव॑न्तः॒ क्षर॑न्ति । ज्योति॑ष्मतीः प्र॒दिशो॒ यस्य॒ सर्वा॒स्तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
जो प्राणदाता, प्राण-प्रदायक असा प्रकट झाला; ज्याच्यासाठी घृतसमृद्ध लोक आपल्या धारांचा स्राव करतात; ज्याच्या सर्व दिशा ज्योतिर्मय आहेत—त्या ओदनाच्या (पवित्र अन्नाच्या) बळावर मी मृत्यूला पार करीन.
Mantra 6
यस्मा॑त् प॒क्वाद॒मृतं॑ संब॒भूव॒ यो गा॑य॒त्र्या अधि॑पतिर्ब॒भूव॑ । यस्मि॒न् वेदा॒ निहि॑ता वि॒श्वरू॑पा॒स्तेनौ॑द॒नेनाति॑ तराणि मृ॒त्युम्
ज्या पक्क्या हवि (पक्व-आहुती) पासून अमृत उत्पन्न झाले, जो गायत्रीचा अधिपती झाला; ज्यामध्ये विश्वरूप वेद निहित आहेत—त्या ओदनाने (पवित्र शिजविलेले अन्न) मी मृत्यूच्या पलीकडे जाऊ दे.
Mantra 7
अव॑ बाधे द्वि॒षन्तं॑ देवपी॒युं स॒पत्ना॒ ये मेऽप॒ ते भ॑वन्तु । ब्र॒ह्मौ॒द॒नं वि॑श्व॒जितं॑ पचामि शृ॒ण्वन्तु॑ मे श्र॒द्दधा॑नस्य दे॒वाः
मी द्वेष करणाऱ्याला, देव-पान करणाऱ्याला दूर करून आघात करतो; जे माझे सपत्न आहेत—ते माझ्यापासून दूर होवोत, निघून जावोत. मी ब्रह्म-ओदन, विश्वजित्, शिजवितो; श्रद्धेने कर्म करणाऱ्या माझे वचन देवांनी ऐकावे.
Frequently Asked Questions
It is boiled rice/gruel ritually identified with Brahman-power—treated as a cosmic, life-bearing food that can carry the reciter beyond the grasp of untimely death.
In Atharvanic usage it primarily targets apamṛtyu (premature/inauspicious death) and severe peril, aiming to restore prāṇa and extend life within the ordered span, rather than denying mortality altogether.
By cooking odana with ghee, reciting the verses over it, and having the beneficiary consume it; the repeated refrain ‘by that odana may I pass beyond Death’ functions as the operative intention.
Ask anything about Sukta 35 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.