Opening the text

Rishi: Indra-stuti tradition (late Atharvanic/Rigvedic borrowing; specific r̥ṣi not securely determinable from the isolated verse)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (with refrain-like cadence ending in ‘…indra uttaraḥ’)
AV 20.126 ഒരു വൈകിയ ആഥർവണിക (മിക്കവാറും ഋഗ്വേദത്തിൽ നിന്നെടുത്ത) ഇന്ദ്രസ്തുതിയാണ്; ഇവിടെ സ്തുതി മത്സരാത്മകമായ ഒരു ഉപാധിയായി മാറുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ വിജയസമ്പന്നമായ അധിക്യത്തിലൂടെ യജമാനൻ പോഷിതനും ദൃഢനുമായും, സമൂഹത്തിൽ “എല്ലാവർക്കും മീതെ” നിലകൊള്ളുന്നവനുമായും ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. “viśvasmād indra uttarāḥ” എന്ന അന്ത്യവാക്യത്തിലേക്ക് എത്തുന്ന ആവർത്തനസദൃശമായ താളം ഓരോ ഘടകത്തെയും പരമാധികാരത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനമായി മുദ്രകുത്തുന്നു; ദുഃഖം, വൈരം/മത്സരം, ക്ഷാമം എന്നിവയെ കർമ്മകർത്താവിന്റെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അകറ്റി തിരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ശക്തി വാഗ്വൈഭവവും ആചാരശക്തിയും ഒരുമിച്ച്—അഹങ്കാരഘോഷം, വിരുന്ന്, സംരക്ഷണം എന്നിവ ഇന്ദ്രന്റെ മഹിമയിൽ ഏകീകരിക്കുന്നു.
Mantra 1
वि हि सोतो॒रसृ॑क्षत॒ नेन्द्रं॑ दे॒वम॑मंसत । यत्राम॑दद् वृ॒षाक॑पिर॒र्यः पु॒ष्टेषु॒ मत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
കാരണം സോമം പിഴിയുന്നവർ ചിതറിപ്പോയി; അവർ ദേവനായ ഇന്ദ്രനെ മനസ്സിലാക്കിയില്ല. എവിടെ വൃഷാകപി ആഹ്ലാദത്തിൽ മദിച്ചുവോ—സമൃദ്ധികളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആര്യ (ഉദാത്ത) പുരുഷൻ, എന്റെ മദസഖ—അവിടെ (അറിയുക) ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 2
परा॒ ही॑न्द्र॒ धाव॑सि वृ॒षाक॑पे॒रति॒ व्यथिः॑ । नो अह॒ प्र वि॑न्दस्य॒न्यत्र॒ सोम॑पीतये॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ ഇന്ദ്രാ, സത്യമായും നീ അകലെക്കു പാഞ്ഞുപോകുന്നു—വൃഷാകപിയുടെ വ്യഥയെ അതിക്രമിച്ച്. അയ്യോ, ഞങ്ങൾക്കായി നീ (അതിനെ) മറ്റെവിടെയോ കണ്ടെത്തുന്നു—സോമപാനത്തിനായി; (കാരണം) ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 3
किम॒यं त्वां वृ॒षाक॑पिश्च॒कार॒ हरि॑तो मृ॒गः । यस्मा॑ इर॒स्यसीदु॒ न्व॑१र्यो वा॑ पुष्टि॒मद् वसु॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഈ മഞ്ഞനിറമുള്ള മൃഗം—വൃഷാകപി—നിനക്കു എന്തു ചെയ്തു, അതിനെക്കുറിച്ച് നീ ഇപ്പോഴും അസൂയപ്പെടുന്നു? അത് ആര്യൻ (ഉദാത്തൻ) ആണോ, അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്ടിമാൻ വസു (സമൃദ്ധിദായക ധനം) ആണോ? ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 4
यमि॒मं त्वं वृ॒षाक॑पिं प्रि॒यमि॑न्द्राभि॒रक्ष॑सि । श्वा न्व॑स्य जम्भिष॒दपि॒ कर्णे॑ वराह॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഈ പ്രിയ വൃഷാകപിയെ നീ, ഹേ ഇന്ദ്ര, എല്ലാദിക്കിലും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ നായ അവനെ താടികളാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു—ചെവിക്കരികിലും; വരാഹ-പ്രേരിതൻ (വരാഹയു) ആയിരുന്നാലും—എല്ലാറ്റിനും മുകളിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് ഉത്തമൻ.
Mantra 5
प्रि॒या त॒ष्टानि॑ मे क॒पिर्व्य॑क्ता॒ व्यऽदूदुषत्। शिरो॒ न्वऽस्य राविषं॒ न सु॒गं दु॒ष्कृते॑ भुवं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
എനിക്കായി പ്രിയമായ, സുതഷ്ട (നന്നായി രൂപപ്പെടുത്തിയ) വസ്തുക്കൾ കപി—വ്യക്ത (പ്രകട)മായി—ചിതറിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവന്റെ ശിരസ്സിനെ നിലവിളിപ്പിച്ചു/ഘോഷിപ്പിച്ചു; ദുഷ്കൃത (ദുഷ്കർമ്മി)യ്ക്ക് സുഗമമായ വഴി ഉണ്ടാകരുത്; എല്ലാറ്റിനും മുകളിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് ഉത്തമൻ.
Mantra 6
न मत् स्त्री सु॑भ॒सत्त॑रा॒ न सु॒याशु॑तरा भुवत्। न मत् प्रति॑च्यवीयसी॒ न सक्थ्युद्य॑मीयसी॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
എന്നെക്കാൾ നല്ലതായി ഇരിപ്പുറപ്പുള്ള സ്ത്രീയൊരാളും ഉണ്ടാകരുത്; ശുഭസിദ്ധിയിൽ എന്നെക്കാൾ വേഗമുള്ളവളും ഉണ്ടാകരുത്. മത്സരത്തിൽ ആരും എന്നെ മറികടക്കരുത്; തുട ഉയർത്തുന്ന ശക്തിയിലും എന്നെക്കാൾ മേലായവളും ഉണ്ടാകരുത്. സർവ്വത്തിലും ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 7
उ॒वे अ॑म्ब सुलाभिके॒ यथे॑वा॒ङ्गं भ॑वि॒ष्यति॑ । भ॒सन्मे॑ अम्ब॒ सक्थि॑ मे॒ शिरो॑ मे॒ वीऽव हृष्यति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഓ അംബേ, എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്നവളേ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ എന്റെ ശരീരം. അംബേ, എന്റെ ഗുഹ്യാംഗം, എന്റെ തുട, എന്റെ ശിരസ്—എല്ലാം ആനന്ദത്തോടെ പൂർണ്ണമായി ത്രസിക്കുന്നു. സർവ്വത്തിലും ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 8
किं सु॑बाहो स्वङ्गुरे॒ पृथु॑ष्टो॒ पृथु॑जाघने । किं शू॑रपत्नि न॒स्त्वम॒भ्यऽमीषि वृ॒षाक॑पिं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഓ സുന്ദരബാഹുവേ, സുന്ദരാംഗിയേ, വിശാലപൃഷ്ഠയേ, വിശാലതുടയേ—എന്തുകൊണ്ട്? ഓ ശൂരന്റെ ഭാര്യേ, നീ ഞങ്ങളോടു എന്തിന് ആക്രമിക്കുന്നു—വൃഷാകപിയോടു? സർവ്വത്തിലും ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 9
अ॒वीरा॑मिव॒ माम॒यं श॒रारु॑र॒भि म॑न्यते । उ॒ताहम॑स्मि वी॒रिणीन्द्र॑पत्नी म॒रुत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഞാൻ വീരന്മാരില്ലാത്തവളെന്നപോലെ ഈ ദുഷ്ട കുത്തുകാരൻ എന്നെ അങ്ങനെ കരുതുന്നു; എന്നാൽ ഞാൻ വീരസമ്പന്നയായ സ്ത്രീ—ഇന്ദ്രപത്നി, മരുৎകളെ സഖികളാക്കിയവൾ; എല്ലാറ്റിനും മീതെ ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് ഉന്നതൻ.
Mantra 10
सं॒हो॒त्रं स्म॑ पु॒रा नारी॒ सम॑नं॒ वाव॑ गच्छति । वे॒धा ऋ॒तस्य॑ वी॒रिणीन्द्र॑पत्नी महीयते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
സാംഹോത്രം (സാമൂഹിക ഹവനം) ലക്ഷ്യമാക്കി—പുരാതനകാലം മുതലേ—സ്ത്രീ നിശ്ചയമായും പോകുന്നു; സഭ/സമനം ലക്ഷ്യമാക്കി അവൾ പോകുന്നു. ഋതം (വിശ്വക്രമം) നിശ്ചയിക്കുന്ന വിധാത്രി, വീരസമ്പന്നയായ ഇന്ദ്രപത്നി മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു—എല്ലാറ്റിലും മേലായി ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 11
इ॒न्द्रा॒णीमा॒सु नारि॑षु सु॒भगा॑म॒हम॑श्रवम्। न॒ह्यऽस्या अप॒रं च॒न ज॒रसा॒ मर॑ते॒ पति॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഈ സ്ത്രീകളിൽ ഇന്ദ്രാണിയെ ഞാൻ ‘സുഭഗാ’ (സൗഭാഗ്യവതി) എന്നു പ്രസിദ്ധമായി കേട്ടിട്ടുണ്ട്. കാരണം അവളുടെ കാര്യത്തിൽ ഭർത്താവ് ജരയാലും മരിക്കുകയില്ല—എല്ലാറ്റിലും മേലായി ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 12
नाहमि॑न्द्राणि रारण॒ सख्यु॑र्वृ॒षाक॑पेरृ॒ते। यस्ये॒दमप्यं॑ ह॒विः प्रि॒यं दे॒वेषु॒ गच्छ॑ति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ ഇന്ദ്രാണി, ഞാൻ വൃഷാകപി (വൃഷാകപി)യുടെ സഖ്യത/മൈത്രിയിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതനാകുകയില്ല. കാരണം അവന്റെ ഈ അപ്യം (ദ്രവ) ഹവിഃ, പ്രിയമായത്, ദേവന്മാരിലേക്കു പോകുന്നു—എല്ലാറ്റിലും മേലായി ഇന്ദ്രൻ ഉന്നതൻ.
Mantra 13
वृषा॑कपायि॒ रेव॑ति॒ सुपु॑त्र॒ आदु॒ सुस्नु॑षे । घस॑च॒ इन्द्र॑ उ॒क्षणः॑ प्रि॒यं का॑चित्क॒रं ह॒विर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ വൃഷാകപി—ഹേ രേവതി (സമൃദ്ധിയുള്ളവളേ), സുപുത്ര (നല്ല പുത്രന്മാരാൽ സമ്പന്നയേ), സുസ്നുഷേ (നല്ല മരുമക്കളുള്ളവളേ)! ഇന്ദ്രനും, ഘസച (ഭക്ഷകൻ) ഉക്ഷണ (വൃഷഭൻ), പ്രിയമായ ഹവിഃ-ആഹുതി സ്വീകരിക്കുന്നു—ഇഷ്ടഫലം വരുത്തുന്നതായതു; എല്ലാറ്റിനും മുകളിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് ഉത്തമൻ.
Mantra 14
उ॒क्ष्णो हि मे॒ पञ्च॑दश सा॒कं पच॑न्ति विंश॒तिम्। उ॒ताहम॑द्मि॒ पीव॒ इदु॒भा कु॒क्षी पृ॑णन्ति मे॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
എനിക്കായി, സത്യമായും, കാളയുടെ പതിനഞ്ച്—അതെ, ഇരുപത്—ഭാഗങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പാകം ചെയ്യുന്നു. ഞാനും സമൃദ്ധമായ കൊഴുപ്പ് ഭക്ഷിക്കുന്നു; എനിക്കായി ഇരുകൂക്ഷികളും (ഉദരങ്ങളും) നിറയുന്നു. എല്ലാറ്റിലും മേലുള്ളത് ഇന്ദ്രനാണ്.
Mantra 15
वृ॒ष॒भो न ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ऽन्तर्यू॒थेषु॒ रोरु॑वत्। म॒न्थस्त॑ इन्द्र॒ शं हृ॒दे यं ते॑ सु॒नोति॑ भाव॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
മൂർച്ചയുള്ള കൊമ്പുള്ള കാളപോലെ, കൂട്ടങ്ങളുടെ നടുവിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്നവൻ: ഹേ ഇന്ദ്രാ, മഥിച്ച സോമപാനം നിന്റെ ഹൃദയത്തിന് ക്ഷേമകരമാണ്—ഭാവയു (ഉത്സാഹകൻ/പ്രേരകൻ) നിനക്കായി പിഴിഞ്ഞെടുക്കുന്നതത്. ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 16
न सेशे॒ यस्य॒ रम्ब॑तेऽन्त॒रा स॒क्थ्या॒३ कपृ॑त्। सेदी॑शे॒ यस्य॒ रोम॒शं नि॑षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ആരുടെ അംഗം തുടകളുടെ ഇടയിൽ കളിക്കുന്നുവോ, അവൻ സുഖമായി കിടക്കുന്നില്ല. ആരുടെ രോമശം (രോമാവൃതമായത്) ഇരുന്നിരിക്കെ വായ്തുറന്ന് വിശാലമായി നീളുന്നുവോ, അവൻ ഇരുന്നിരിക്കുകയുമില്ല. ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 17
न सेशे॒ यस्य॑ रोम॒शं नि॑षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते । सेदी॑शे॒ यस्य॒ रम्ब॑तेऽन्त॒रा स॒क्थ्या॒३ कपृ॑द् विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ആരുടെ രോമശം (രോമാവൃതമായത്) ഇരുന്നിരിക്കെ വായ്തുറന്ന് വിശാലമായി നീളുന്നുവോ, അവൻ സുഖമായി കിടക്കുന്നില്ല. ആരുടെ അംഗം തുടകളുടെ ഇടയിൽ കളിക്കുന്നുവോ, അവൻ ഇരുന്നിരിക്കുകയുമില്ല. ഇന്ദ്രൻ എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതൻ.
Mantra 18
अ॒यमि॑न्द्र वृ॒षाक॑पिः॒ पर॑स्वन्तं ह॒तं वि॑दत्। अ॒सिं सू॒नां नवं॑ च॒रुमादेध॒स्यान॒ आचि॑तं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഈ വൃഷാകപി പരസ്വന്തനെ—അടിയേറ്റ് വീണവനെ—കണ്ടെത്തി. പുത്രന്മാരുടെ പുതിയ അസി (ഖഡ്ഗം), ചരു (യജ്ഞീയ പാകം), കൂടാതെ ആദേധയുടെ സംഭാരത്തോടെ കൂമ്പാരമാക്കിയ രഥം—ഇവയൊക്കെയിലും ഇന്ദ്രൻ സർവ്വത്തിലും ഉയർന്നവൻ.
Mantra 19
अ॒यमे॑मि वि॒चाक॑शद् विचि॒न्वन् दास॒मार्य॑म्। पिबा॑मि पाक॒सुत्व॑नो॒ऽभि धीर॑मचाकशं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഞാൻ പുറപ്പെടുന്നു—പ്രകാശമാനനും വിവേകിയുമായി—ദാസനെയും ആര്യനെയും വേർതിരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ട്. നന്നായി ഒരുക്കിയ സോമപേഷണം ഞാൻ പാനം ചെയ്യുന്നു; എന്റെ മുമ്പിൽ ധീരൻ (സ്ഥിരൻ, ധൈര്യവാൻ) വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷമായി നില്ക്കുന്നു: സർവ്വരിലും, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ ഉയർന്നവൻ.
Mantra 20
धन्व॑ च॒ यत् कृ॒न्तत्रं॑ च॒ कति॑ स्वि॒त् ता वि योज॑ना । नेदी॑यसो वृषाक॒पेऽस्त॒मेहि॑ गृ॒हाँ उप॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
വില്ലും, മുറിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങളുമെല്ലാം—എത്ര, പറയുക, ആ ബന്ധനങ്ങൾ അഴിയേണ്ടത്? ഹേ വൃഷാകപി, കൂടുതൽ അടുത്തേക്ക് വരിക; വീട്ടിലേക്കു വരിക, വീടുകളിലേക്കു മേലോട്ടു വരിക: സർവ്വരിലും, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ ഉയർന്നവൻ.
Mantra 21
पुन॒रेहि॑ वृषाकपे सुवि॒ता क॑ल्पयावहै । य ए॒ष स्व॑प्न॒नंश॒नोऽस्त॒मेषि॑ प॒था पुन॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ വൃഷാകപി, വീണ്ടും മടങ്ങിവരിക; വരിക, നാം സുഖഗതിയും ശുഭസിദ്ധിയും ക്രമപ്പെടുത്തി സ്ഥാപിക്കാം. ഹേ സ്വപ്നവും നിദ്രയും അകറ്റുന്നവനേ, നീ ഈ പാതയിലൂടെ വീണ്ടും സ്വന്തം ധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; സർവ മനുഷ്യരിലും, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ ഉന്നതൻ.
Mantra 22
यदुद॑ञ्चो वृषाकपे गृ॒हमि॒न्द्राज॑गन्तन । क्व॑१स्य पु॑ल्व॒घो मृ॒गः कम॑गं जन॒योप॑नो॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
ഹേ വൃഷാകപി, നിങ്ങൾ ഇരുവരും—ഹേ ഇന്ദ്ര—വടക്കോട്ടു വീട്ടിലേക്കു വന്നപ്പോൾ, അവന്റെ പൊടി ഉയർത്തുന്ന മൃഗം എവിടെ? അവൻ ആരുടെ അടുക്കലേക്കു പോയി—ഞങ്ങളുടെ സ്ത്രീകളിലേക്കോ? സർവ മനുഷ്യരിലും, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ ഉന്നതൻ.
Mantra 23
पर्शु॑र्ह॒ नाम॑ मान॒वी सा॒कं स॑सूव विंश॒तिम्। भ॒द्रं भ॑ल॒ त्यस्या॑ अभू॒द् यस्या॑ उ॒दर॒माम॑य॒द् विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
മനുവിന്റെ വംശത്തിലെ സ്ത്രീ, പർശു എന്ന പേരുള്ളവൾ, ഒരുമിച്ച് ഇരുപതിനെ പ്രസവിച്ചു. ഹേ ഭല, അവൾക്കു ശുഭഭാഗ്യം ലഭിച്ചു—ആരുടെ ഉദരം രോഗബാധിതമായിരുന്നു; സർവ മനുഷ്യരിലും, ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ ഉന്നതൻ.
For prosperity and public superiority: it aims to secure food-abundance, strength, and the patron’s precedence, while pushing distress and rivalry away under Indra’s victory-power.
It works as a sealing refrain—each repetition turns praise into a firm declaration of dominance, meant to ‘lock in’ success and status for the patron.
Not necessarily. The hymn’s core is Indra-alignment and the prosperity enactment; many traditions use a symbolic libation (water or accepted substitute) and a shareable food offering to represent abundance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.