Opening the text

Rishi: Indra-stuti tradition (late Atharvanic/Rigvedic borrowing; specific r̥ṣi not securely determinable from the isolated verse)
Devata: Indra
Chandas: Anuṣṭubh (with refrain-like cadence ending in ‘…indra uttaraḥ’)
अथर्वणीयः (प्रायः ऋग्वेदोद्भवः) अयं इन्द्रस्तुतिसूक्तः स्तुतिं प्रतिस्पर्धायाः साधनं करोति। यजमानः इन्द्रस्य जयसमृद्ध्या सुपोषितः सुदृढीकृतश्च सर्वेभ्यः सामाजिकतया “उत्तरो” दर्श्यते। “विश्वस्माद् इन्द्र उत्तरोऽसि” इति पुनरुक्तप्रायया छन्दोवृत्त्या प्रत्येकं खण्डं पराक्रमघोषणया समाप्यते, येन दुःखं वैरं दारिद्र्यं च कर्तुः पक्षात् पराङ्मुखं क्रियते। अस्य प्रभावः वाक्शक्त्या च कर्मशक्त्या च—गर्वः, भोज्यसमृद्धिः, रक्षणं च—इन्द्रस्य महिम्नि समवायं यान्ति।
Mantra 1
वि हि सोतो॒रसृ॑क्षत॒ नेन्द्रं॑ दे॒वम॑मंसत । यत्राम॑दद् वृ॒षाक॑पिर॒र्यः पु॒ष्टेषु॒ मत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
वि हि सोतारोऽसृक्षत; नेन्द्रं देवं अमंसत। यत्रामदद् वृषाकपिर् आर्यः पुष्टेषु मत्सखा—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 2
परा॒ ही॑न्द्र॒ धाव॑सि वृ॒षाक॑पे॒रति॒ व्यथिः॑ । नो अह॒ प्र वि॑न्दस्य॒न्यत्र॒ सोम॑पीतये॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
परा हीन्द्र धावसि वृषाकपेरति व्यथिः। नो अह प्र विन्दस्यन्यत्र सोमपीतये—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽसि।
Mantra 3
किम॒यं त्वां वृ॒षाक॑पिश्च॒कार॒ हरि॑तो मृ॒गः । यस्मा॑ इर॒स्यसीदु॒ न्व॑१र्यो वा॑ पुष्टि॒मद् वसु॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
किमयं त्वां हरितो मृगः वृषाकपिः चकार, यस्मै त्वमिदानीमपि ईर्ष्यसि? स आर्यः किम्, उत पुष्टिमद् वसु? इन्द्रः विश्वस्माद् उत्तरोऽस्ति।
Mantra 4
यमि॒मं त्वं वृ॒षाक॑पिं प्रि॒यमि॑न्द्राभि॒रक्ष॑सि । श्वा न्व॑स्य जम्भिष॒दपि॒ कर्णे॑ वराह॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
यमिमं त्वं हे इन्द्र प्रियं वृषाकपिमभिरक्षसि, स न्वस्य श्वा जम्भिषदपि कर्णे जग्राह; वराहयुरपि सन्—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 5
प्रि॒या त॒ष्टानि॑ मे क॒पिर्व्य॑क्ता॒ व्यऽदूदुषत्। शिरो॒ न्वऽस्य राविषं॒ न सु॒गं दु॒ष्कृते॑ भुवं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
प्रियाणि मे तष्टानि कपिर्व्यक्तो व्यदूदुषत्। अथ न्वस्य शिरो राविषं; दुष्कृते न सुगं भुवत्। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 6
न मत् स्त्री सु॑भ॒सत्त॑रा॒ न सु॒याशु॑तरा भुवत्। न मत् प्रति॑च्यवीयसी॒ न सक्थ्युद्य॑मीयसी॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
न मत्तः स्त्री सुभसत्तरा भवेत्, न सुयाशुतरा भवेत्। न मत्तः प्रतिच्यवीयसी, न सक्थ्युद्यमीयसी। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 7
उ॒वे अ॑म्ब सुलाभिके॒ यथे॑वा॒ङ्गं भ॑वि॒ष्यति॑ । भ॒सन्मे॑ अम्ब॒ सक्थि॑ मे॒ शिरो॑ मे॒ वीऽव हृष्यति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
उवे अम्ब सुलाभिके, यथैवाङ्गं भविष्यति। भसन्मे अम्ब सक्थि मे, शिरो मे वीव हृष्यति। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 8
किं सु॑बाहो स्वङ्गुरे॒ पृथु॑ष्टो॒ पृथु॑जाघने । किं शू॑रपत्नि न॒स्त्वम॒भ्यऽमीषि वृ॒षाक॑पिं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
किं सुबाहो स्वङ्गुरे पृथुष्टो पृथुजाघने? किं शूरपत्नि नस्त्वमभ्यऽमीषि वृषाकपिम्? विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 9
अ॒वीरा॑मिव॒ माम॒यं श॒रारु॑र॒भि म॑न्यते । उ॒ताहम॑स्मि वी॒रिणीन्द्र॑पत्नी म॒रुत्स॑खा॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
अवीरामिव मामयं शरारुरभि मन्यते। उताहमस्मि वीरिणीन्द्रपत्नी मरुत्सखा विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 10
सं॒हो॒त्रं स्म॑ पु॒रा नारी॒ सम॑नं॒ वाव॑ गच्छति । वे॒धा ऋ॒तस्य॑ वी॒रिणीन्द्र॑पत्नी महीयते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
संहोत्रं स्म पुरा नारी समनं वाव गच्छति। वेधा ऋतस्य वीरिणीन्द्रपत्नी महीयते—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 11
इ॒न्द्रा॒णीमा॒सु नारि॑षु सु॒भगा॑म॒हम॑श्रवम्। न॒ह्यऽस्या अप॒रं च॒न ज॒रसा॒ मर॑ते॒ पति॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
इन्द्राणीमासु नारिषु सुभगामहमश्रवम्। न ह्यस्या अपरं चन जरसा मरते पतिः—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 12
नाहमि॑न्द्राणि रारण॒ सख्यु॑र्वृ॒षाक॑पेरृ॒ते। यस्ये॒दमप्यं॑ ह॒विः प्रि॒यं दे॒वेषु॒ गच्छ॑ति॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
नाहमिन्द्राणि रारण सख्युर्वृषाकपेरृते। यस्येदमप्यं हविः प्रियं देवेषु गच्छति—विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 13
वृषा॑कपायि॒ रेव॑ति॒ सुपु॑त्र॒ आदु॒ सुस्नु॑षे । घस॑च॒ इन्द्र॑ उ॒क्षणः॑ प्रि॒यं का॑चित्क॒रं ह॒विर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
हे वृषाकपे, हे रेवति, सुपुत्रे, सुस्नुषे च—इन्द्रोऽपि घसच उक्षणः प्रियं हविः गृह्णाति, यत् सर्वं यथाकामं समनक्ति। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 14
उ॒क्ष्णो हि मे॒ पञ्च॑दश सा॒कं पच॑न्ति विंश॒तिम्। उ॒ताहम॑द्मि॒ पीव॒ इदु॒भा कु॒क्षी पृ॑णन्ति मे॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
मम हि पञ्चदश उक्ष्णः साकं विंशतिं च पच्यन्ते। उताहम् अपि पीव इद् अद्मि; उभे कुक्षी मम पूर्येते। विश्वस्माद् इन्द्र उत्तरोऽस्ति।
Mantra 15
वृ॒ष॒भो न ति॒ग्मशृ॑ङ्गो॒ऽन्तर्यू॒थेषु॒ रोरु॑वत्। म॒न्थस्त॑ इन्द्र॒ शं हृ॒दे यं ते॑ सु॒नोति॑ भाव॒युर्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
वृषभो न तिग्मशृङ्गोऽन्तर्यूथेषु रोरुवत्। मन्थस्त इन्द्र शं हृदे यं ते सुनोति भावयुः। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 16
न सेशे॒ यस्य॒ रम्ब॑तेऽन्त॒रा स॒क्थ्या॒३ कपृ॑त्। सेदी॑शे॒ यस्य॒ रोम॒शं नि॑षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
न सेशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृत्। सेदीशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 17
न सेशे॒ यस्य॑ रोम॒शं नि॑षे॒दुषो॑ वि॒जृम्भ॑ते । सेदी॑शे॒ यस्य॒ रम्ब॑तेऽन्त॒रा स॒क्थ्या॒३ कपृ॑द् विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
न सेशे यस्य रोमशं निषेदुषो विजृम्भते। सेदीशे यस्य रम्बतेऽन्तरा सक्थ्या कपृत्। विश्वस्मादिन्द्र उत्तरः॥
Mantra 18
अ॒यमि॑न्द्र वृ॒षाक॑पिः॒ पर॑स्वन्तं ह॒तं वि॑दत्। अ॒सिं सू॒नां नवं॑ च॒रुमादेध॒स्यान॒ आचि॑तं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
अयम् इन्द्र वृषाकपिः परस्वन्तं हतं विदत्। असिं सूनां नवं च चरुं च, आदेधस्य आनः आचितं—विश्वस्माद् इन्द्र उत्तरः।
Mantra 19
अ॒यमे॑मि वि॒चाक॑शद् विचि॒न्वन् दास॒मार्य॑म्। पिबा॑मि पाक॒सुत्व॑नो॒ऽभि धीर॑मचाकशं॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
अयम् एमि विचाकशद् विचिन्वन् दासम् आर्यम्। पिबामि पाकसुत्वनोऽभि धीरम् अचाकशं—विश्वस्माद् इन्द्र उत्तरः।
Mantra 20
धन्व॑ च॒ यत् कृ॒न्तत्रं॑ च॒ कति॑ स्वि॒त् ता वि योज॑ना । नेदी॑यसो वृषाक॒पेऽस्त॒मेहि॑ गृ॒हाँ उप॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
धन्व च यत् कृन्तत्रं च कति स्वित् ता वि योजना। नेदीयसो वृषाकपेऽस्तम् एहि गृहाँ उप—विश्वस्माद् इन्द्र उत्तरः।
Mantra 21
पुन॒रेहि॑ वृषाकपे सुवि॒ता क॑ल्पयावहै । य ए॒ष स्व॑प्न॒नंश॒नोऽस्त॒मेषि॑ प॒था पुन॒र्विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
पुनरेहि वृषाकपे; सुवितां कल्पयावहै, शुभसिद्धिं च। य एष स्वप्ननशनो निद्रानाशनश्च, स पथा पुनर्गृहं अस्तमेषि; विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽसि।
Mantra 22
यदुद॑ञ्चो वृषाकपे गृ॒हमि॒न्द्राज॑गन्तन । क्व॑१स्य पु॑ल्व॒घो मृ॒गः कम॑गं जन॒योप॑नो॒ विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
यदुदञ्चो वृषाकपे, युवामिन्द्र गृहमाजगन्तन, तदा क्वास्य पुल्वघो मृगः? कं जगाम—जनयोपनः किम्? विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽसि।
Mantra 23
पर्शु॑र्ह॒ नाम॑ मान॒वी सा॒कं स॑सूव विंश॒तिम्। भ॒द्रं भ॑ल॒ त्यस्या॑ अभू॒द् यस्या॑ उ॒दर॒माम॑य॒द् विश्व॑स्मा॒दिन्द्र॒ उत्त॑रः
पर्शुर्नाम मानवी मनोर्वंश्या, साकं विंशतिं ससूव। भद्रं भल तस्याः अभूत, यस्या उदरमामयत्; विश्वस्मादिन्द्र उत्तरोऽसि।
For prosperity and public superiority: it aims to secure food-abundance, strength, and the patron’s precedence, while pushing distress and rivalry away under Indra’s victory-power.
It works as a sealing refrain—each repetition turns praise into a firm declaration of dominance, meant to ‘lock in’ success and status for the patron.
Not necessarily. The hymn’s core is Indra-alignment and the prosperity enactment; many traditions use a symbolic libation (water or accepted substitute) and a shareable food offering to represent abundance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.